Η ΕΠΑΡΧΙΑ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Η ΓΕΝΕΤΕΙΡΑ ΤΟΥ  ΔΙΑ

(Η Βηθλεέμ και το περβόλι του Δία και Ευρώπης)

Φυσικό οχυρό μέσα στις ορεινές αγκαλιές του όρους Σελένας, του όρους Αφέντης Χριστός και της θεϊκής Δίκτης, φωλιάζει το Οροπέδιο του Λασιθίου. Σε αυτή την φυσική και ασφαλή, αλλά και με καταπληκτική θέα και ομορφιά απομόνωση, αλλά και με φιλόξενους κατοίκους περιοχή:

1) Ήρθε η θεά Ρέα και γέννησε το γιο της Δία, αφενός για να τον αναθρέψουν οι εκεί φιλόξενοι Δικταίοι Κουρήτες και αφετέρου για να τον προστατεύσει από το σύζυγο της Κρόνο, που αφάνιζε τα παιδιά του, για να μη του πάρουν τη βασιλεία.   

2) Ο Δίας, όταν μεγάλωσε, απήγε την πριγκίπισσα Ευρώπη, για να σμίξει ερωτικά μαζί της στο Δικταίο άντρο, καρπός της οποίας ήταν η γένεση του Μίνωα.

3) Ο Μίνωας πήρε τις θείες εντολες του θεού Δία και τους έκανε νόμους στου ανθρώπους

4)  Έβρισκαν καταφύγιο οι Κρήτες επαναστάτες, Στη Δίκτη είχαν το κεντρικό τους αρχηγείο οι Κρήτες καπετάνιοι Κόρακας, Βασιλογιώργης κ.α. (επί Τουρκοκρατίας), Κρασαναδάμης-Μπαντουβάς, Ποδιάς κ.α. (επί Γερμανικής Κατοχής).

5) Έγιναν οι μεγαλύτεροι αντιστασιακοί αγώνες για την ελευθερία της Κρήτης, όπως η ιστορική Μάχη (Γιγαντομαχία) Λασιθίου – απ΄όπου πήρε ο νομός αυτή την ονομασία που έχει.

Λασίθι μου πανέμορφο χειμώνα καλοκαίρι,

τη χάρη σου ζηλεύουνε του κόσμου όλα τα μέρη.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΔΗΜΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

 ΑΥΧΗΝ ΑΜΠΕΛΟΥ ΤΑΒΕΡΝΑ –ΠΑΡΚΟ ΣΚΑΠΑΝΗΣ

 ΑΓ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΞΕΝΩΝ – ECO PARK LASINTHOS

  ΑΓΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ - VILAETI ΞΕΝΩΝ

 ΤΖΕΡΜΙΑΔΩΝ - ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΑΡΓΟΥΛΙΑΣ

Η ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ  ΤΗΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ «ΛΑΣΙΘΙ»

(Γράφεται με ι και όχι η ή υ)

Η ορθή γραφή του ονόματος «Λασίθι» είναι με ι, γιατί:

1) Σε καμιά επίσημη επιγραφή και σε κανένα επίσημο αρχαίο κείμενο ή χάρτη δεν έχει βρεθεί γραμμένο είτε με τη γραφή Υ(υ) είτε με τη γραφή Η(η).

Στις αναφορές και τους χάρτες των Ενετών ναυτικών περιηγητών κ.τ.λ. γράφεται πάντα με ι και πότε: Lascito campo και πότε Lasciti, Lassiti ant Lassithi. O Waldseemüller (Ptolemaios), 1541 μ.X., στο χάρτη του CRETA ( = ΚΡΗΤΗ) γράφει το όνομα Λασίθι με ι και sc και όχι με s: Lascito campo. O Onorio Belli (1591) γράφει  το όνομα Λασίθι με sc και όχι με s: lasciti che ‘e un monte molto alto, il guale nella sua cima ha una belissima pianura chiamata Lasciti. Ομοίως στους χάρτες Κρήτης G Porro (1572) και F Μorosini (1668) γράφεται Lascito campo. Στην έκθεση Cauali (1572) γράφεται Lasciti, ενώ στην έκθεση F. Bassilicata γράφεται Lassiti και Lassithi. Στο χάρτη της Κρήτης του Ολλανδού Dupper (1618) γράφει: Dicte mons guite Dicteus item Dictinneus n. Lassiti ant Lassithi.O Αθ. Πικρός (Κρητικός πόλεμος, 1669) το γράφει με ι, λέει: πρώτιστα δ’ ικάνουσιν εις οίπυν χώρον, Λάσιθι εκ πολλού με ως κεκλημένον, ως είγε λας έφασκεν ίθις ες θέαν. Στο χάρτη του Ρήγα Φεραίου γράφεται «Λασίτι». Στα Δημοτικά Σχολεία, στα Γυμνάσια και στα Λύκεια της Κρήτης από παλιά γράφεται επίσημα με Ι(ι), δηλαδή ΛΑΣΙΘΙ.

2) Αυτοί που γράφουν το όνομα Λασίθι με Η(η) ή Υ(υ) στηρίζονται σε λάθος ετυμολογίες. Σημειώνεται ότι:

Α) Σύμφωνα με τον Α. Γιάνναρη (Βλ. Περί Ερωτοκρίτου), το Λασίθι πήρε το όνομά του κατά τον μεσαίωνα από την βενετσιάνικη γραφή της πόλης La Seteia = LA SITIA = «η Σητεία»  και γι αυτό πρέπει να γράφεται με η, δηλαδή Λασήθι.  Κάτι που είναι εντελώς λάθος γιατί αφ’ ενός στα ονόματα ποτέ δεν προσκολλάτε το άρθρο (αυτό μπορεί να γίνει μόνο σε επιρρήματα από πλάγιες πτώσεις, όπως τη ημέρα > σήμερα, τη ώρα > τώρα κ.α. ) και  αφ’ ετέρου η πόλη της Σητείας δεν είχε καμιά σχέση με το οροπέδιο Λασιθίου, αφού παρεμβάλλεται η επαρχία Μεραμπέλου. Έπειτα: α) το όνομα Λασίθι υπάρχει και πριν από το μεσαίωνα, το βλέπουμε στη Carta concessionis, 1211 μ.Χ., β)  ο νομός Λασιθίου πήρε το όνομα που έχει από την επαρχία μετά τη Μάχη Λασιθίου και όχι η επαρχία από το νομό. Πριν ο νομός ονομαζόταν TERRITORIO SITTIA ή SETTIA (Σητείας).

Β) Σύμφωνα με το λαογράφο Ν. Ζερβογιάννη (Βλ. Αμάλθεια τ. 1, τόμος Ι), το Λασίθι πιθανόν να ονομάστηκε έτσι από τις λέξεις «Λας» = λίθος και «ίθι» = βλέπε, όμως ο κάμπος Λασιθίου δεν είναι πετρώδης, αλλά χωμάτινος από προσχώσεις.

Γ) Σύμφωνα με τον Σ. Βασιλάκη, το Λασίθι πιθανόν να ονομάστηκε έτσι από την αρχαία πόλη «Λατώ» > Λατίτιον > Λασίθιον. Κάτι που είναι λάθος, γιατί  η αρχαία πόλη Λατώ βρίσκονταν στην επαρχία  Μεραμπέλου και όχι στην επαρχία Λασιθίου όπου ακούστηκε για πρώτη φορά το όνομα Λασίθι.

Δ) Σύμφωνα με τον Στ. Ξανθουδίδη (Επαρχίες & πόλεις της Κρήτης, τόμος Γ), το Λασίθι πιθανόν να ονομάστηκε έτσι από το αρχαίο επίθετο  «λάσιος» = μαλλιαρός, πυκνός, δασύς… επειδή το Λασίθι παλιά θα  ήταν γεμάτο από δάση. Ωστόσο, σύμφωνα με την παράδοση και τα βενετσιάνικα αρχεία, ο κάμπος Λασιθίου, όπως προαναφέραμε, αρχικά δεν είχε δάση, γιατί «σίρκωνε» από τα λιμνάζοντα νερά.

Ε) Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Χαρ. Κριτζά κ.α., το όνομα Λασίθι προέρχεται από τη πόλη «Λάσυνθος» που αναφέρει μια επιγραφή που βρέθηκε στην Κάτω Σύμη της Βιάνου και γράφει «ΕΠΙ ΛΑΣΥΝΘΙΩΝ…», κάτι που είναι λάθος υπόθεση, όπως θα δούμε πιο κάτω.

ΟΙ ΛΑΣΥΝΘΙΟΙ

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Χ. Κριτσά και ορισμένους άλλους αρχαιολόγους και μελετητές (Paul Faure, Oscar Landau, Ruigh, Doria,  Γ. Καραβαλάκης κ.α.), το όνομα Λασίθι σχετίζεται λέει με το όνομα «ΛΑΣΥΝΘΟΣ» που βρέθηκε σε επιγραφή στη Σύμη της Βιάννου, καθώς και με το όνομα «RA-SU-ΤO» (και το εθνικό λέει RASUTIOS) που αναφέρεται σε αρχαίες επιγραφές που βρέθηκαν στην Κνωσό. Η ονομασία ΡΑΣΟΥΤΟ έγινε λέει μετά ΛΑΣΟΥΤΟ > ΛΑΣΥΝΘΟΣ και μετά ΛΑΣΙΘΙ και ως εκ τούτου το όνομα Λασίθι πρέπει λέει να γράφεται με υ, δηλαδή ΛΑΣΥΘΙ και όχι ΛΑΣΙΘΙ. Μάλιστα ο P. Faure πρότεινε λέει και την ταύτιση του χωριού Λαγού Λασιθίου με την αρχαία πόλη Λάσυνθο. Αντίθετα, οι VENTRIS – CHADWICK μετέγραψαν το RASUTO σε LASUTHOS (και μάλιστα αυτό με ερωτηματικό) και το παρέβαλαν με τα Λάσος και Λασαία.

Η επιγραφή που βρέθηκε στη Σύμη από την αρχαιολόγο κ. Α. Λεμπέση (υπολογίζεται ότι είναι λέει γραμμένη γύρω στο 2ο αι. π.Χ.) γράφει επακριβώς τα εξής:

«Οι συν Λιβύρνω …

ανέσαξεν ….

Επί Λασυνθίων ….

….ίται κόσμων π…. ανέσαξε….

( Περισσότερα βλέπε ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ Η’ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΡΗΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, καθώς και  εφημερίδα «ΛΙΝΙΕΣ», αρ. φύλλου 11, Χαράλ. Κριτζάς «Το Λασύθι»)

Ωστόσο όλα αυτά δεν πείθουν, γιατί:

1) Τόσο οι αρχαίες επιγραφές που γράφουν «RASUTO» όσο και η επιγραφή που γράφει «ΛΑΣΥΝΘΙΩΝ» βρέθηκαν εκτός περιοχής Λασιθίου - οι πρώτες στην Κνωσό και η δεύτερη στη Κάτω Σύμη της Βιάννου. Και αφού η επιγραφή που γράφει ΛΑΣΥΝΘΙΩΝ βρέθηκε στη Σύμη, άρα η εκεί περιοχή πιθανόν να σχετίζεται με αυτό το όνομα.

2) Στον κάμπο του Λασιθίου, σύμφωνα με τη παράδοση και τα Βενετσιάνικα αρχεία που προαναφέραμε, μέχρι οι Βενετοί να κάνουν τα αντιπλημμυρικά έργα δεν υπήρχαν χωριά ή πόλεις, υπήρχαν μόνο οικισμοί στα υψίπεδα – ο λόγος και που στον κάμπο δεν έχουν βρεθεί λείψανα οικισμών. Τα σημερινά χωριά στο κάμπο του Λασιθίου: Λαγού, Τζερμιάδων κ.τ.λ. κτίστηκαν μετά από τα προαναφερθέντα αντιπλημμυρικά έργα και από τους Λασιθιώτες ( τους Lassiti).

3) Oι ως άνω λόγω αρχαιολόγοι και ερευνητές, ειδικά ο Paul Faur, η Αγγελική Λεμπέση  κ.α.,  έχουν περιπέσει και σε άλλα σοβαρά λάθη, όπως αυτά σχετικά με το σπήλαιο γέννησης του Κρηταγενή Δία. (Βλέπε: «Ο ΔΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΚΤΑΙΟ ΑΝΤΡΟ», Α. Κρασανάκη ).

4) Από την εν λόγω επιγραφή δε φαίνεται  ξεκάθαρα  ότι υπήρχε αρχαία πόλη με το όνομα «Λάσυνθος», άρα πως λένε μερικοί ότι η πόλη αυτή μπορεί να βρισκόταν στο χωριό Λαγού του Οροπεδίου Λασιθίου; Φαίνεται να γίνεται λόγος για  κάποια ομάδα ανθρώπων (κόσμοι ήσαν άρχοντες στην αρχαία Κρήτη ή διακοσμητές) ή για περιοχή ή για όνομα οικογένειας κ.α. με το όνομα αυτό. Έπειτα, αν υπήρξε ως πόλη, θα την ανέφερε κάποιος αρχαίος συγγραφέας (Όμηρος, Διόδωρος, Στράβων, Πολύβιος, Βυζάντιος κ.α.).

Σημειώνεται ότι:

1) Σύμφωνα με το φιλόλογο Λασιθιώτη καθηγητή και συγγραφέα κ. Μανώλη Συμιανάκη,  η ετυμολογία του ονόματος Λασίθι από το «Λάσυνθος»  δεν ευσταθεί και ευσταθεί η ετυμολογία του Α. Κρασανάκη, δηλαδή από το βενετσιάνικο Lascito ή Lassito. Την άποψη αυτή του κ. Συμιανάκη αποδέχτηκε τελικά και η Πνευματική Εστία Λασιθίου σε συνέδριο της στις 14/8/2005.

2) Μερικοί επίσης λένε  ότι αφού το όνομα Λασίθι (Lasithi) αναφέρεται στη Βενετική Carta concessionis του 1211, άρα οι Βενετοί βρήκαν το όνομα αυτό (άρα είναι ελληνικό) και το διατήρησαν, όπως έκαμε και με το Gerapetra …. και αφού έτσι άρα το όνομα Λασίθι σχετίζεται με το «Λάσυνθος». Ωστόσο στη χάρτα αυτή αναφέρονται και τα ονόματα: Μεραμβέλο (Μirabello), Bonifatio κ.α. που ακούγονται και αυτά για πρώτη φορά και συνάμα φαίνεται καθαρά ότι δεν είναι ελληνικές λέξεις, άρα και η ονομασία Λασίθι (Lassiti) είναι από αυτά που δόθηκαν για πρώτη φορά από τους Βενετούς. Έπειτα, αν το όνομα Lasciti ή Lasiti  ήταν πριν ελληνικό ή αν πριν το όνομα αυτό είχε το γράμμα Υ θα το έβαζαν και οι Βενετοί, όπως έχουν κάνει σε όλες τις άλλες ελληνικές λέξεις που πήραν, πρβλ:  Lydia, Polynesia, Odyssey, Lacryma (δάκρυ)….

3) Οι Βενετοί δεν κατέλαβαν την Κρήτη, αλλά την αγόρασαν από το Γενουάτη Βονιφάτιο Μομφερατικό.

ΟΙ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ:

ΔΙΑΣ, ΔΙΚΤΗ ΚΑΙ ΔΙΚΤΑΜΟ ή ΕΡΩΝΤΑΣ

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς ( Στράβωνα, Διόδωρο κ.α.),  στη Κρήτη υπάρχουν δυο οροσειρές, η μια στα δυτικά που λέγεται «Λευκά όρη» και η άλλη στο κέντρο που λέγεται «Ίδη ή Ιδαία όρη» και  όπου βρίσκεται και η Δίκτη, το βουνό στο οποίο  «την γένεση του Διός μυθολογούσι οι Κρήτες», καθώς και η πόλη Ιεράπυτνα κ.α.

Σύμφωνα επίσης με το ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ (10ος αι. μ.Χ.), που επαναλαμβάνει-επικαλείται στίχους τους Άρατου, το βουνό «η Δίκτη ή Εντίχτης» ονομάσθηκε έτσι, επειδή γέννησε (από το τίκτω > δίκτω) το Δία, πρβ:  

«Δίκτω εν ευώδει όρεος σχεδόν Ιδαίοιο, από το Δίκτον. Είρηται παρά το τέκω τίκτω τις ούσα, από εκεί τεχθήναι τον Δία». (Μέγα ετυμολογικό Λεξικό)

«έμπαλιν εις όμους τετραμμέναι’ ει   ετεόν γε Κρήτηθεν κείναι γε Διός μεγάλου ιότητι ουρανόν εισανέβησαν ο μιν τότε κουρίζοντα Δίκτω εν ευώδει όρεος σχεδόν Ιδαίοιο άντρω εγκατέθεντο και έτρεφον εις ενιααυτόν, Δικταίοι Κούρητες οτε κρόνον εψεύσαντο (Αρατος Φαινόμενα 30 – 50 και Διόδωρος Σικελιώτης βίβλος 4, 80)

Σύμφωνα με τον Πτολεμαίο και τον Στ. Βυζάντιο, το Λασίθι ονομαζόταν πριν «Δικταίον»: «Δίκτη και Δικταίον, τόπος και όρος της Κρήτης’ περί αυτού ο Καλλίμαχος κράζει την και Δίκτη, άλλοι δε δίκταμνον την κράζουσι» 

Ο Απολλώνιος Ρόδιος λέει ότι ο κόλπος Μεραμπέλου Λασιθίου ονομαζόταν «Δικταίος όρμος» και εκεί φονεύτηκε ο Τάλως από τους Αργοναύτες. («…είργε χθονί πείσματ’ ανάψαι Δικταίην όρμοιο κατερχόμενους επιωγήν..»)  (Αργοναυτικά Δ, 1638 – 1670)

Σημειώνεται ότι:

1) Στο χάρτη του Βενετού F. Bassilicata, 1652 μ.Χ.,  η Δίκτη γράφεται και ως «Ψηλορείτης», που πολλοί λένε ότι πρόκειται για λάθος. Ωστόσο η παράδοση αναφέρει (φαίνεται και από τις αεροφωτογραφίες της Google ότι ο κάμπος του Λασιθιού, ιδιαίτερα από τη μέση και κάτω,  έχει σχηματιστεί από προσχώσεις που ασφαλώς κατέβηκαν από τη Δίκτη, άρα παλιότερα η Δίκτη πράγματι θα ήταν πιο ψηλή από τα άλλα βουνά της Κρήτης.

Σημειώνεται επίσης ότι κατά τη δεκαετία του 1950- 1960 σε πολλά πηγάδια και σε βάθος 15 – 25 μέτρα στη θέση Άγιος Ιωάννης οι εκσκαφείς έβρισκαν στάκτες και εστίες φωτιάς.

2)Στη Θεογονία του Ησιόδου που εκδόθηκε το 1889 από τον  Ελληνικό Φιλολογικό Σύλλογο της Κωνσταντινούπολης, ο καθηγητής και σχολιαστής της Κ. Σιτλ για τη φράση «ες Δίκτον» του Ησιόδου (στίχος 482) σημειώνει: «ες Δίκτον = μέρος της Ίδης, οι άλλοι εκτός του Αράτου (Φαινόμενα 33) καλούσι Δίκτην, καθ’ ημάς δε λέγεται Λασίθι ή Λασιθιώτικα».

3) Βενετσιάνικα Dictamnons – dittamons = Δίκταμο (το) ή Αντίταμος (ο)  και σημαίνει της Δίκτης ακρώρειες ή ακρώφυτα  λέγεται ο θάμνος που στα ελληνικά λέγεται Έρωντας.

ΔΗΜΟΣ ΟΡΟΠΕΔΙΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Ταχ.Δ/νση: Tζερμιάδων Λασιθίου,  Τ.Κ., 72052

(  Τηλ      : 28440 –89040, ο45, 48, 49

1 Fax      : 28440 -22740, 89051                                      

Ο Δήμος Λασιθίου έχει έδρα την κωμόπολη Τζερμιάδο και περιλαμβάνει τα εξής χωριά (ως ερχόμαστε από Ηράκλειο): 

Πινακιανό (135 κάτοικοι),   Λαγού (125 κάτοικοι),  Τζερμιάδων (747 κάτ.),   Φαρσάρων (49 κάτ.), Μαρμακέτο (110 κάτ.), Μ. Λασίθι (198 κάτ.),   Μ. Λασιθάκι (34 κάτ.), Αγ. Κωνσταντίνος (184 κάτ.) & Ι. Μονή Κρυσταλλένιας (9 κάτ.), Αγ. Γεώργιος (554 κάτ.), Κουδουμαλιά - Αβρακόντε (235 κάτ.), Καμινάκι (354 κάτ.), Μαγουλάς (89 κάτ.), Ψυχρό (301 κάτ.), Πλάτη (178 κάτ.), Αγ. Χαράλαμπος (ή Γέρων το μουρί), Κάτω Μετόχι (166 κάτ.) και Ι.Μ. Βιδιανής. (Απογραφή 18/3/2001)

Ο μόνιμος πληθυσμός του Δήμου Οροπεδίου κάθε χρόνο μειώνεται, επειδή έχει αφεθεί στη μοίρα του. Ούτε έργα υποδομής γίνονται εκεί ούτε σύντομος δρόμος υπάρχει προς τα αστικά και  τα παραλιακά κέντρα, αν και η απόστασή τους είναι ελάχιστη,  με συνέπεια να αποφεύγουν πολλοί να επισκεφτούν ή να ζήσουν στο Λασίθι.

Τα  ως άνω 18 χωριά της επαρχίας Λασιθίου είναι δημιούργημα  του 15^ου αιώνα, επι  Ενετοκρατίας. Όταν οι Βενετοί κατέλαβαν την Κρήτη  απαγορεύσαν την κατοίκηση της Δίκτης και του Οροπεδίου Λασιθίου επειδή γινόταν εστία επαναστατών. Τα περισσότερα από τα χωριά αυτά φέρουν το όνομά του οικιστή τους,: Τζερμιά, Λαγού, Αυγουστή, Φαρσάρη κ.τ.λ.

ΣΠΗΛΑΙΑ

Στο Λασίθι υπάρχουν πάρα πολλά σπήλαια και όλα με σπουδαία ιστορία. Διάσημα από αυτά είναι τα εξής:

ΔΙΚΤΑΙΟΝ ΑΝΤΡΟ, Το σπήλαιο γέννησης και ανατροφής του Δία, το σπήλαιο συνεύρεσης του Δία και της Ευρώπης, το σπήλαιο γέννησης του Μίνωα, το σπήλαιο όπου έμενα οι Κάργες  κ.α. (Βλέπε ειδικό μέρος)

ΚΑΠΕΤΑΝ ΚΡΑΣΑΝΑΔΑΜΗ: Βρίσκεται στη θέση Βιτσιλόνερο της Δίκτης και εκεί καταρχάς ήταν η μάντρα του Καπετάν Κρασαναδάμη και επί Γερμανικής κατοχής έγινε το αρχηγείο της  Εθνικής Αντίστασης Κρήτης 1941- 1944.

ΚΡΟΝΙΟ: Ανατολικά της κωμόπολης Τζερμιάδων βρίσκεται το σπήλαιο της Τράπεζας, που θεωρείται από τους αρχαιολόγους ως το αρχαιότερο λατρευτικό σπήλαιο του Οροπεδίου. Χρησιμοποιήθηκε λέει κατ' αρχήν σαν τόπος κατοικίας και όταν αργότερα κατοικήθηκε στην ανατολική άκρη του Τζερμιάδου ο λόφος Κάστελος, έγινε τόπος ταφής και λατρείας. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα όλων των εποχών, από τη Νεολιθική μέχρι τη Βυζαντινή, που σημαίνει ότι εξακολούθησε να χρησιμοποιείται ακόμα κι όταν τη θέση του, ως χώρου λατρείας, πήρε το Δικταίο Αντρο.

Βόρεια από το Τζερμιάδω σε υψόμετρο 1100 μ. πάνω στο βράχο Καρφί, υπήρχε μεγάλος υστερομινωικός οικισμός.  Στο ψηλότερο σημείο της περιοχής υπήρχε ιερό με βωμό, όπου ανακαλύφθηκαν πολλά λατρευτικά αντικείμενα, καθώς και αγαλματίδια σε στάση προσευχής με τα χέρια προς τα επάνω. Στο κάτω μέρος του βράχου έχτισαν θολωτούς τάφους. Επί ενάμιση αιώνα διατήρησαν έναν μινωικό τρόπο ζωής, που σε χαμηλότερες περιοχές είχε εξαφανιστεί.

ΗΡΑΚΛΗ: Βρίσκεται άνωθεν του χωριού Αγιος Γεώργιος και εκεί γεννήθηκε ο Ιδαίος Ηρακλής, ο ιδρυτής των Ολυμπιακών αγώνων.

ΜΟΝΕΣ

Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΒΙΔΙΑΝHΣ (Ζωοδόχου Πηγής). Βρίσκεται σε υψόμετρο 840 μ. στο βουνό Λουλουδάκι. Ιδρύθηκε το 1845 από την οικογένεια των Βιδών. Στο χώρο της λειτουργεί Μουσείου Φυσικής Ιστορίας

Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΡΟΥΣΤΑΛΕΝΙΑΣ (Παναγίας, Κοιμήσεως Θεοτόκου). Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 850 μ , πάνω σε καταπράσινο χαμηλό λόφο στο ανατολικό μέρος του οροπεδίου, με μαγευτική θέα και δίπλα από το χωριό Αγ. Κωνσταντίνος. Είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Σύμφωνα με επιγραφή που σώζεται στην εκκλησία, η μονή ιδρύθηκε το 16ο αι., από την ηγουμένη της Μονής της Παναγίας του Σπηλαίου στα Καλάβρυτα, Παλαντία Ντανασή, όταν οι Βενετοί επέτρεψαν την επανακατοίκηση του κάμπου του Λασιθίου. Η μονή έπαιξε σημαντικό ρόλο στις επαναστάσεις του 19ου αι. ως έδρα της επαναστατικής Επιτροπής.  Καταστράφηκε το 1823 και το 1866.

ΦΑΓΗΤΟ: Υπάρχουν κατά μήκος της διαδρομής αλλά και στα σημεία εισόδου του Οροπεδίου πολλά εστιατόρια - ταβέρνες με κλασική ελληνική ή και παραδοσιακή Κρητική κουζίνα όπου ο επισκέπτης θα βρει να γευματίσει με τοπικές σπεσιαλιτέ σε λογικές τιμές.

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ: Διαδρομή του Ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4 "Τσούλη μνήμα -Αγ.Γεώργιος- Λιμνάκαρο -Αφέντης (2141 μ.) - Μάλλες. Εθνικά μονοπάτια 01 - 02 - 03.

ΟΡΟΠΕΔΙΑ: Υπάρχουν πάρα πολλά. Τα μικρά οροπέδια Νησίμου πάνω από το χωριό Τζερμιάδων, του Λιμνακάρου πάνω από το χωριό Αγ. Γεώργιος με το εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος (β' Βυζαντινής περιόδου) κ.α. Η κοιλάδα "Βαθειά" με ίχνη της αρχαίας Εργάνου.

ΦΑΡΑΓΓΙΑ: ΤΟΥ ΧΑΥΓΑ, Ξεκινά από τον Αγ. Κωνσταντίνο και προσφέρει στον πεζοπόρο αναψυχή σε ένα παρθένο και απαράμιλλης ομορφιάς τοπίο, ΤΟΥ ΒΙΤΖΙΛΟΝΕΡΟΥ, Το καταπληκτικό φαράγγι αυτό ξεκινά από την κορφή Αφέντης  της Δίκτης, περνά από την κοιλάδα «των Βαθιών)  και καταλήγει στην πεδιάδα της Μεσαράς. Το ποτάμι του είναι η κύρια πηγή του ποταμού Αναποδάρη, του μεγαλύτερου ποταμού της Κρήτης.

ΠΟΤΑΜΙΑ: Ο ΚΑΤΡΟΥΛΑΣ, πηγάζει από το Οροπέδιο του Λιμνάκαρου, Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ, πηγάζει από το φαράγγι του Χαυγά.

Ο ΧΩΝΟΣ, Ο «Χώνος» είναι μια καταβόθρα στη Δυτική παρυφή του Οροπεδίου στην οποία καταλήγουν - χάνονται όλα τα νερά του Οροπεδίου

ΜΟΝΙΜΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ:

Η ΓΙΟΡΤΗ ΠΑΤΑΤΑΣ, 3ημερη εκδήλωση που γίνεται κάθε Αύγουστο 18-20/8 στο χωριό Τζερμιάδων από τον Π.Σ. Τζερμιάδων.

ΤΑ ΔΙΚΤΑΙΑ, 3ημερη εκδήλωση που γίνεται κάθε Αύγουστο, πριν γιορτή πατάυας) στο σπήλαιο γέννησης και ανατροφής του Δία στην Δίκτη, στο χωριό ΨΥΧΡΟ, από τους  Συλλόγους: Ξένιος Ζευς Ψυχρού, Σύλλογο Λασιθιωτών “O Δικταίος”, Ορειβατικό Σύλλογο Λασιθίου, Σύνδεσμο Λασιθιωτών Ηρακλείου, Σύνδεσμο Γραμμάτων και Τεχνών Αν. Κρήτης και τον Δήμο.

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΑΣΙΘΙΩΤΩΝ  «Ο ΔΙΚΤΑΙΟΣ»

Ταχ. Διεύθυνση: Αγ. Κωνσταντίνου 39, Τ.Κ. 10437 Αθήνα

Τηλέφωνα - ΦΑΧ: 210-5247136

  Ο Σύλλογος Λασιθιωτών «Ο Δικταίος» ιδρύθηκε επίσημα το 1962. Έχει έμβλημα το Δία και έδρα την Αθήνα. Διαθέτει ιδιόκτητα γραφεία και δική  του μηνιαία εφημερίδα, την εφημερίδα «Η Δίκτη», που διανέμεται σε περίπου 2.500 συνδρομητές (μέλη-οικογένειες).  Μέλη του είναι-γίνονται όλοι όσοι κατάγονται από την πρώην επαρχία Λασιθίου ή τουλάχιστον ο ένας από τους γονείς τους, άσχετα με το που διαμένουν.

Ο Σύλλογος Λασιθιωτών «Ο Δικταίος» είναι ένας από τους μεγαλύτερους (μετά την Παγκρήτιο Ένωση και την Ομόνοια Πειραιά) και αρχαιότερους συλλόγους της Κρήτης, ιδρυτικό σωματείο της Κρητικής Εστίας και μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Κρητικών Σωματείων «ΠΑΓΚΡΗΤΙΚΗ».

Η ονομασία «Δικταίος» σημαίνει αυτός που γεννήθηκε  ή κατοικεί στο βουνό Δίκτη. Ο Δίας λέγονταν στην αρχαία ελληνική «Κρηταίος» ή «Ιδαίος» ή «Δικταίος» επειδή γεννήθηκε στο όρος Δίκτη, στο Δικταίο άντρο,  της οροσειράς Ίδη ή Ιδαία όρη της Κρήτης.

(Περισσότερα βλέπε σε ειδικό Κεφάλαιο για το Δία και το Δικταίο άντρο).

Δ.Σ. ΔΙΚΤΑΙΟΥ 1997 – 1999:

Γ. Δραμυτινός (Αντιπρόεδρος), Α. Κρασανάκης (πρόεδρος), Χρ. Δαμιανάκη, Μ. Δαγαλάκης(Γ. Γραμματέας), Γ. Μακράκης, Ζ. Τζανάκης (Έφορος), Ανυφαντάκη,Μ. Κανδυλάκη (ταμίας), Γ. Παντερμαράκης, Γ. Γιαλυτάκης

Δ.Σ. ΔΙΚΤΑΙΟΥ 1999 – 2001: 

Μαρία Κανδυλάκη (ταμίας),  Γ. Μακράκης (Γ. Γραμματέας), Χρ. Πλατάκης, Ζαχ. Τζανάκης, Ν. Εργαζάκης, Γ. Δραμυτινός (αντιπρόεδρος), Α. Κρασανάκης (πρόεδρος), Μ. Ανυφαντάκη, Πατεράκη Ιωάννα  

Δ.Σ. ΔΙΚΤΑΙΟΥ 2001 - 2003: 

Γ. Μακράκης (Έφορος),  Γ. Δραμυτινός (ταμίας), Α. Κρασανάκης (πρόεδρος), Μ. Ανυφαντάκη, Πατεράκη Ιωάννα, Xρυσ. Σπανάκη (Γ. Γραμματέας), Μαρ. Στρατή. Μ. Καρύδης, Γ. Χαλκιαδάκης, Κ. Κακουδάκης, Μ. Κανδυλάκη (αντιπρόεδρος), Ζ. Τζανάκης

ΠΙΤΑ 2002, με τον πρωτοπρεσβύτερο Ευ. Δασκαλάκη

Ο  πρόεδρος κ. Α. Κρασανάκης, ο αντιπρόεδρος κ. Γ. Δραμυτικός και ο σεβασμιότατος  μητροπολίτης Πέτρας κ. Νεκτάριος, αναγγέλλει την ίδρυση του Γηροκομείου Λασιθίου σε εκδήλωση του Δικταίου στο κέντρο «Κονάκι» το 2000

Ο Υπουργός Παιδείας κ. Γ. Αρσένης σε χορό του Δικταίου το 1998,  ανακοινώνοντας ότι η Μάχη της Κρήτης γίνεται επίσημη σχολική Γιορτή.

Δ.Σ ΔΙΚΤΑΙΟΥ Σήμερα

Πρόεδρος:  Λαδωμένος Μιχάλης, τηλέφωνο 6972016085

ΤΟ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ

HOME – ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ