Α. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ

 

 

 

    

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ

 

 

 

 

ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΝΟΗΣΗ

 

 

 

 

_Η ανακάλυψη και η επεξεργασία των μετάλλων από τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης.

_ΑΠΟ ΤΑ ΣΙΔΕΡΕΝΙΑ ΣΤΑ ΑΡΓΥΡΑ, ΣΤΑ ΧΡΥΣΑ ΚΛΠ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ

_Τα νομίσματα των αρχαίων πόλεων Κρήτης κ.α.

 

 

 

 

 

ΑΘΗΝΑ 2004

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο

ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΝΟΗΣΗ

 

 

1. ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΑΓΜΑΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΧΡΗΜΑ, ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΙ ΤΗ ΔΡΑΧΜΗ

 

 

Ο Αριστοτέλης ("Πολιτικά") αναφέρει ότι πολύ πριν γίνει χρήση του νομίσματος ως μέσου ανταλλαγής, οι αρχέγονες κοινότητες αντάλλασσαν  μεταξύ τους τα απολύτως χρήσιμα στην ζωή χωρίς κανένα ενδιάμεσο και αργότερα μεταπήδησαν στο στάδιο των χρηματικών συναλλαγών.

Οι οικονομικοί όροι «κεφάλαιο» και «καπιταλισμός (capitalιsm») προέρχονται από την  ελληνική λέξη κεφάλι  = λατινικά capital, επειδή αρχικά η κύρια περιουσία κάποιου ήταν τα κεφάλια ζώων που διέθετε εξ ου και στην αρχαία Αθήνα τα νομίσματα λεγόταν π.χ. «εκατόμβοιον» , «δεκάβοιον» Η ονομασία χρήμα, χρήματα (αρχαία ελληνικά χρέματα) προέρχεται από τις λέξεις χρέος , υπόχρεος (από το χράομαι = μεταχειρίζομαι, χρησιμοποιώ κ.α.).

Η δραχμή – η ελληνική νομισματική μονάδα - πήρε, ως υπολογίζεται, το όνομά της από το ρήμα «δράττομαι», που σημαίνει «πιάνω σφιχτά την ποσότητα που χωράει στην παλάμη μου». Στην παλάμη χωρούσαν έξι οβολοί, γι’ αυτό και η «ισοτιμία» της δραχμής καθορίστηκε ως 1δρχ./6 οβολούς. 

Η Δραχμή ως γενικό ελληνικό νόμισμα γεννήθηκε – καθιερώθηκε επί Φείδωνα  και έκλεισε τον κύκλο της ζωής της στις 28 Φλεβάρη του 2002, δηλαδή σε ηλικία πάνω από 2.700 χρόνων, με την αντικατάστασή της από το ευρώ.

Στη Μεγάλη Ελλάδα (Νότια Ιταλία) τα νομίσματα λέγονταν   «νόμος, νόμοι», άρα η λέξη νόμισμα έχει ετυμολογική ρίζα από τις: «νέμω > νόμος, νομός και  νόμισμα = το επιτρεπόμενο στις εντός νομικής ισχύος συναλλαγές,  ως προϊόν κοινωνικών συμβάσεων με δεδομένες αξίες στις συναλλαγές.

 

2. ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΕΦΕΥΡΑΝ ΤΗ ΦΩΤΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ, ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ

 

Οι καλούμενοι Ιδαίοι Δάκτυλοι της Κρητης ή άλλως Ετεόκρητες ήταν εκείνοι που εφεύραν πρώτοι τη φωτιά και την επεξεργασία των μετάλλων. Επίσης οι Κρητες επί Μίνωα επεξεργάστηκαν πρώτοι το χαλκό και το σίδηρο και έκοψαν σιδερένια και χάλκινα νομίσματα. Στη συνέχεια οι Λυδοί βρήκαν και επεξεργάστηκαν πρώτοι  το άργυρο και το χρυσό και έκοψαν πρώτοι αργυρά και χρυσά νομίσματα.

Συγκεκριμένα ο Διόδωρος Σικελιώτης, ο Στράβωνας και το Πάριο Χρονικό αναφέρουν , πρβ.:  «Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους» (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,65)

 «Εφηύραν (οι Ιδαίοι δάκτυλοι της Κρήτης) το σίδερο και το κατεργάστηκαν πρώτοι, καθώς και πολλά ακόμη χρήσιμα στη ζωή πράγματα» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22)

«Όταν ο Μίνως ο πρώτος βασίλεψε στην Κρήτη και έκανε οικισμό στην Απολλωνία, σίδηρος ευρέθη στην Ίδη, βρέθηκε από τους Ιδαίους Δακτύλους Κέλμιο και Δαμναμενέω, έτος ΧΗΗΔ (πριν από την εποχή του Διόγνητου),  όταν ο Πανδίων βασίλευε στην Αθήνα».  (Πάριο Χρονικό)

Ο Πλούταρχος (που παίρνει λέει πληροφορίες από παλιότερούς του ιστορικούς: Φερεκύδη, Φιλόχορο, Κλείδημο κ.α.) αναφέρει ότι  ο Θησέας έκοψε νόμισμα μετά την επιστροφή του από την Κρήτη, άρα το νόμισμα υπάρχει στην Ελλάδα ήδη επί εποχής Μίνωα και Θησέα, πρβ:  «Ο Θησέας μετά την επιστροφή του από Κρήτη έκοψε  νόμισμα όπου χάραξε ένα βόδι,  για να παραστήσει το Μαραθώνιο ταύρο ή το στρατηγό  Μίνωα ή σαν ένα κάλεσμα των πολιτών στη γεωργία και από εκεί λέγεται πως από εκείνον πήραν το όνομά τους τα νομίσματα «εκατόμβοιον» και «δεκάβοιον» (Πλουτάρχου «Θησεύς», 25).

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) O  Μίνωας Α, σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό, βασίλευε το έτος 1210 πριν από το Διόγνητο, ήτοι το 1453 πριν από το Χριστό, άρα τα νομίσματα υπήρχαν στην Ελλάδα ήδη από το 1453 π.Χ.

2) Χάλκινο τάλαντο που βρέθηκε στην Κύμη Εύβοιας χρονολογείται στα μέσα του 16ου αι. π.Χ., ενώ κάποια χάλκινα τάλαντα που βρέθηκαν στην Κνωσό  χρονολογούνται από τον 16 – 14 αι. π.Χ. ,

3) Οι Σπαρτιάτες είχαν πάντα σιδερένια νομίσματα σε ένδειξη περιφρόνησης του πλούτου, πρβ: «Πρώτα-πρώτα ακύρωσε (ο Λυκούργος) όλα τα χρυσά και ασημένια νομίσματα κι έδωσε εντολή να χρησιμοποιούν μόνο τα σιδερένια («χρήσθω τω σιδέρω προσέταξε»).….. Το σιδερένιο άλλωστε νόμισμα δεν είχε πέραση στους άλλους Έλληνες; ήταν χωρίς αξία και το περιφρονούσαν» (Πλούταρχος, Λυκούργος; 9)

 

3. ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥΣ

 

Στο πρώτο στάδιο των χρηματικών συναλλαγών τα νομίσματα ήταν άτυπα, δηλαδή χωρίς ένδειξη βάρους, αξίας κλπ Επίσης δεν είχαν εικόνες. Ήταν απλώς κομμάτια ( βόλους ή ράβδους κλπ ) από μέταλλα (χαλκό, σίδηρο κλπ) και γι αυτό αρχικά τα νομίσματα  ζυγίζονταν κάθε φορά που χρειαζόταν να γίνει μια συναλλαγή, κάτι ως κάνουμε και στα πράγματα, για να επιβεβαιωθεί το βάρος τους και να καθαριστεί έτσι η ανταλλακτική αξία τους.

Στο επόμενο στάδιο στη μια όψη τους χαράζονταν η ποσότητα του βάρος τους και στην άλλη μια ένδειξη (κάτι ως η σφραγίδα) ότι το νόμισμα είχε ζυγιστεί και η συνάμα ήταν νόμιμη η κυκλοφορία του – απ΄όπου και νόμισμα ή νόμος (= το νόμισμα για τους Έλληνες της Μ. Ελλάδας).

Τέλος στη μια μεγάλη όψη ή και τις δυο  χαραζόταν και ένα διακοσμητικό γεωμετρικό σχέδιο ή η εικόνα αγαπημένου ζώου ή θεού ή βασιλιά κ.α.

 

4. ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΒΕΛΟΥΣ ΣΤΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΚΕΡΜΑΤΑ (ΧΕΛΩΝΙΑ)

 

Στο πρώτο στάδιο των χρηματικών συναλλαγών, όπως είδαμε πιο πριν,  οι άνθρωποι αντάλλασαν μεταξύ τους κομμάτια πολύτιμων μετάλλων (δηλαδή βόλους ή ράβδους κλπ από χαλκό, σίδηρο κλπ) τα οποία ζυγίζονταν κάθε φορά που χρειαζόταν να γίνει μια συναλλαγή, κάτι ως κάνουμε και στα πράγματα, για να επιβεβαιωθεί το βάρος τους και να καθαριστεί έτσι η ανταλλακτική αξία τους. Μετά τα  μικρής αξίας νομίσματα ήσαν οι καλούμενοι «οβελοί», που ήσαν είτε μικροί ράβδοι σίδερου ή χαλκού είτε μικροί βόλοι (στρογγυλές σφαίρες), εξ ου και η ονομασία «οβολός».  Τα μεγάλης αξίας νομίσματα ήσαν τα καλούμενα  «τάλαντα», που είχαν τετράγωνο σχήμα ή ως δέρμα ζώου, και τα οποία άξιζαν τόσους οβελούς όσο αναλογούσε το βάρος τους .

 

 

cf84ceaccebbceb1cebdcf84ceb1-cf80cebfcf85-ceb2cf81ceadceb8ceb7cebaceb1cebd-cf83cf84ceb9cf82-cebccf85cebaceaecebdceb5cf82-cf87cf81ceb7

Τάλαντα που βρέθηκαν στις Μυκήνες, χρησιμοποιήθηκαν κατά το 16ο - 14ο π. Χ.

 

 

 

1215_1280

 

Έξι (6) Οβελοί (στην πρώτη τους μορφή) = 1 δραχμή

(Νομισματικό μουσείο)

 

 

 

Τα σημερινά στρογγυλά-επίπεδα νομίσματα προέκυψαν με κτύπημα στην κορυφή των στρογγυλών βόλων μετάλλου, ώστε  να γίνουν στρογγυλές επίπεδες πίττες – ο λόγος που τα επίπεδα νομίσματα ονομάζονταν και «παιστά» (από το ρήμα «παίω» που σημαίνει κτυπώ). Στα πρώτα νομίσματα της Γόρτυνας στην Κρήτη, στην οπίσθια όψη των νομισμάτων αναγράφεται ΓΟΡΤΥΝΙΟΝ ΤΟ ΠΑΙΜΑ (δηλαδή το νόμισμα κόπηκε-κτυπήθηκε από την πόλη της Γόρτυνας). Άλλωστε κάπως έτσι γίνονται ακόμη και σήμερα τα νομίσματα.

Ο βασιλιάς του Αργους Φείδωνας ήταν εκείνος που πρώτος αντικατέστησε τους οβολούς με τα επίπεδα (= τα λεπτά γνωστά μας νομίσματα) στο νομισματοκοπείο που έφτιαξε επί τούτου, το πρώτο στον κόσμο, στην Αίγινα. Τα πρώτα αυτά ελληνικά νομίσματα από την μία όψη είχαν παράσταση χελώνας και γι’ αυτό τα έλεγαν και «χελώνες» και από την άλλη ένα έγκοιλο τετράγωνο. Στην Εθνική βιβλιοθήκη του Παρισιού φυλάσσεται ένα από τα αρχαιότερα αυτά νομίσματα. Στο Νομισματικό Μουσείο της Αθήνας φυλάσσεται μία δέσμη από έξι οβελούς την οποία ο Φείδων είχε προσφέρει στην θεά Ήρα (Ηραίον) στο Άργος, όπως μας πληροφορεί ο Αριστοτέλης.

 

 

 

 

5. ΤΑ ΑΡΓΥΡΑ, ΧΡΥΣΑ ΚΑΙ ΚΑΛΠΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ

 

Οι Ιδαίοι Δακτυλοι της Κρητης, όπως είδαμε πιο πριν, ήταν εκείνοι που εφεύραν πρώτοι τη φωτιά και την επεξεργασία των μετάλλων, του χαλκού και του σίδηρου. Στη συνέχεια οι Λυδοί εφεύραν το άργυρο και το χρυσό και έκοψαν πρώτοι αργυρά και χρυσά νομίσματα.

 

BMC_06

 

Νόμισμα Λυδίας επί βασιλιά Κροίσου με ήλεκτρο = κράμα χρυσού και αργύρου, 561 – 546 π.Χ.

 

Σημειώνεται ότι:

1. Δεν είναι αληθές ότι ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Λυδοί εφεύραν τα νομίσματα, αλλά ότι  ότι οι Λυδοί έκοψαν πρώτοι αργυρά και χρυσά νομίσματα, καθώς και κάλπικα ( πιο πριν υπήρχαν  σιδερένια και χάλκινα νομίσματα), πρβ: 

«Λυδοί δε νόμοισι μεν παραπλήσοισι χρεώνται και Έλληνες, χωρίς ή ότι θήλεα τέκνα καταπορνευουσι, πρώτοι δε ανθρώπων των ημείς ήδμεν νόμισμα χρυσού και αργυρού κοψάμενοι εχρήσαντο, πρώτοι δε και κάπηλοι εγένοντο.  φασι δε αυτοί Λυδοί και τας παιγνίας τας νυν σφίσι τε και Έλλησι κατεστεώσας εωυτών εξεύρημα γενέσθαι· άμα δε ταύτας τε εξευρεθήναι παρα σφίσι λέγουσι και Τυρσηνίην αποικίσαι, ώδε περί αυτών λέγοντες» (Ηρόδοτος,  Α, 94).

Στη νέα ελληνική: «Οι Λύδιοι έχουν παραπλήσια με τους Έλληνες έθιμα μόνο που αφήνουν τις κόρες του να πορνεύονται. Πρώτοι αυτοί, όσο ξέρουμε, από τους ανθρώπους, έκοψαν και έθεσαν σε κυκλοφορία νομίσματα από χρυσό και ασήμι και αυτοί πάλι πρώτοι έγιναν κάπηλοι. Οι ίδιοι οι Λύδιοι ισχυρίζονται πώς και τα παιγνίδια, που συνηθίζονται σήμερα στον τόπο τους και στην Ελλάδα, είναι δική τους εφεύρεση. (Ηρόδοτος,  Α, 94).

 

2. Δεν είναι αληθές ότι το Πάριο Χρονικό αναφέρει πως ο Φείδωνας στο Άργος το έτος 631 πριν από Διόγνητο (= το έτος 874 πριν από το Χριστό) έκοψε πρώτη φορά  νομίσματα στην Ελλάδα, αλλά ότι ο Φείδωνας το έτος 874 π.Χ.  έκοψε για  πρώτη φορά στο Άργος αργυρό νόμισμα και ως εκ τουτου καθόρισε νέα μέτρα και σταθμά σε σχέση με τα χάλκινα και τα σιδερένια νομίσματα που προυπήρχαν, πρβ:  «Όταν ο Φείδων ο Αργείος κοινοποίησε τα μέτρα και σταθμά κατασκεύασε αργυρό νόμισμα που το έφτιαξε στην Αίγινα, έγινε 11ος από τον Ηρακλή, έτος ΓΗΔΔΔΙ = 631 (πριν από το Διόγνητο), όταν ο Φερέκλειος βασίλευε στην Αθήνα» (Πάριο Χρονικό)

 

 

SNGDel_1838

Αργυρός στατήρας Αίγινας 600- 525 π.Χ.

 

BMC_193

Αργυρή δραχμή Αίγινας,  404. π.

 

 

 

 

 

 

 

186328

Αργυρός στατήρας (δίδραχμο) Μ. Αλεξάνδρου ,  336 – 323 π.Χ. Νομισματοκοπείο Βαβυλώνας

 

4573

 

Στατήρας (δίδραχμο) Αθηνών, 435 - 429 π.Χ. (Νομισματοκοπείο Αθηνών)

 

 

 

Σημειώνεται ότι:

1) Τα νομίσματα των αρχαίων Ελλήνων ήσαν αρχικά χάλκινα και σιδερένια και μετά αργυρά και χαλκά, τα εξής : το πέμπτον, ο χαλκούς, το δίχαλκον, το ημιώβολον, ο οβολός, το διώβολον, το τριώβολον, το τετράβολον, η δραχμή, το δίδραχμον ή στατήρας, το τετράδραχμον, η μνα και το τάλαντο

Στην αρχαία Ελλάδα το βάρος μιας ασημένιας δραχμής ποίκιλε κατά τόπους: στο αιγινήτικο ή φειδώνιο σύστημα ζύγιζε 6,06 γραμμάρια, στο φοινικικό-ροδιακό κυμαινόταν από 3,64 έως 7,28 γραμμάρια ενώ στο ευβοϊκό-αττικό σύστημα από 4,366 έως 8,73 γραμμάρια.

2) Η μνα και το τάλαντο ήταν αρχικά μονάδες βάρους και μετά και νομισματικές μονάδες.

Μετρονόμοι λεγόταν οι ορισθέντες από την Πολιτεία (αρχικά υπήρχαν π.χ. 5 στην Αθήνα και 5 στον Πειραιά)  για να παρακολουθούν την σωστή τήρηση των μέτρων, αυτοί που ευθύνονταν για όλα τα μέτρα και σταθμά.

Νομισματική υποτίμηση, όπως μας πληροφορεί ο Αριστοτέλης (Αθηναίων Πολιτεία),  έκανε πρφωτος ο Σόλωνας. Πριν από το Σόλωνα 1 μνα ζύγιζε – διαιρούνταν σε 70 δραχμές  και επί Σόλωνα 1 μνα = 100 δραχμές. Επί δράκοντα στην Αθήνα 1 μνα = 100 δραχμές και 1 δραχμή = 6 οβελούς.  Αρχικά τα νομίσματα  ήταν ζυγισμένο βάρος μετάλλου. Κατόπιν γραφόταν επάνω στην επιφάνεια το βάρος ή η αξία τους.

3)  Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους: Α) Οι πρώτες μεταλλουργικές δραστηριότητες στον αιγιακό χώρο παρατηρούνται λέει από την Τελική Νεολιθική εποχή (3500 π.Χ.). Β) Το πρώτο είδος μετάλλου που χρησιμοποιήθηκε ήταν λέει ένα κράμα σε μαλακή μορφή, που αποτελούνταν από χαλκό, αρσένιο και μόλυβδο. Αργότερα, κατά τις αρχές της τέταρτης χιλιετίας, χρησιμοποιήθηκε ο ορείχαλκος, ένα κράμα χαλκού με κασσίτερο που έδινε τη δυνατότητα κατασκευής ανθεκτικότερων αντικειμένων. Γ) Η πρώτη χρήση του ορείχαλκου στην Κρήτη τοποθετείται λέει στην Πρωτομινωική II περίοδο (2600-2300 π.Χ.). Μετά τον ορείχαλκο εφευρέθηκε ο κασσίτερος, ο χρυσός, ο άργυρος κ.α.

4) Η  Κύπρος ήταν μία από τις σημαντικότερες πηγές χαλκού της Αρχαιότητας, ο λόγος, προφανώς,  και για τον οποίο ονομάστηκε και έτσι, δηλαδή Κύπρος. Cuprum (λατινικά)= Cooper (αγγλικά) = o χαλκός, Ο χαλκός στην άγριά του μορφή είναι πράσινος απ’ όπου και cupressus (λατινικά) = ο κυπάρισσος ή άλλως το κυπαρίσσι, Cupreus,a,um = ο χάλκινος,η,ο ή ο βαθυ-πράσινος,η,ο (Χάλκανθος) ή ο Κυπραίος,α,ο,

5) Επειδή από τη μια ο καθαρός χαλκός και ο καθαρός σίδηρος στο χρόνο φθείρεται λόγω οξείδωσης και από την άλλη τα νομίσματα γενικώς αλλοιώνονται και από τη χρήση, γι αυτό και αφενός δεν έχουν διασωθεί σιδερένια και χάλκινα νομίσματα (μερικά τάλαντα έχουν διασωθεί, επειδή είναι σε πολύ μεγάλη ποσότητα).

6) Ο Μίνωας Α’ , σύμφωνα με το Πάριο χρονικό, ήταν βασιλιάς της Κρήτης όταν ήταν βασιλιάς στην Αθήνα ο Πανδίονας κατά το έτος ΧΗ.. (= 1210 ) πριν από το Διόγνητο  (= το  έτος 1453 πριν από το Χριστό), κάτι που συμφωνεί με τα λεγόμενα του Ομήρου και Ηρόδοτου. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο ο Μίνωας έζησε τρεις γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο: «Τρίτη δε γενεή μετά Μίνων τελευτήσαντα γενέσθαι Τρωικά» ( Ηρόδοτος Ζ, 171).  Το αυτό λέει και ο Όμηρος (Ιλιάδα Ν. 445 – 455), Αρχικά ήταν λέει βασιλιάς της Κρήτης ο Μίνωας, μετά ο Δευκαλίωνας και μετά ο Ιδομενέας που πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο.  Ο Απολλόδωρος (Γ, 1-2, Γ 22,  Επιτομή, 1,6) μάλιστα λέει ότι κόρες του Κατρέα, γιου του Μίνωα, ήσαν η Αερώπη και η Κλυμένη που τη μεν Αερώπη παντρεύτηκε ο Πλεισθένης και απέκτησε το Μενέλαο (βασιλιά της Σπάρτης και για τη γυναίκα του οποίου έγινε ο Τρωικός πόλεμος) και τον Αγαμέμνονα (βασιλιά των Μυκηνών) τη δε  Κλυμένη παντρεύτηκε ο Ναύπλιος και έκανε το Παλαμήδη (βασιλιά Ναυπλίου, του αποδίδονται τροποποιήσεις στο αλφάβητο).

 

 

 

150 πχ.jpg

 

Μπρούτζινες Δραχμές Αθηνών, 140 – 175 μ.Χ., με  θεά Αθηνά  και το Θησέα να φονεύει το Μινώταυρο

 

150 μχ.jpg

 

 

 

ΣΤΑΘΜΗΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ  (ΑΤΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

1 Τάλαντο (26.196 χλγρ.) =

60 Μνες  ή 6.000 αττικές δραχμές

1 Μνα (436,6 γρ.) =

100 Δραχμές

1 Δεκάδραχμο (43,75 γρ.) =

10 Δραχμές

1 Τετράδραχμο (17,50 γρ.)  =

4 Δραχμές

1 Δίδραχμο ή Στατήρας (8,75 γρ.) =

2 Δραχμές

1 Δραχμή (4,37 γρ.) =

6 Οβολοί

1 Τετρόβολο (2,92 γρ.) =

4 Οβολοί

1 Ημίδραχμο ή Τριόβολων (2,19 γρ.) =

3 Οβολοί ή μισή δραχμή

1 Διόβολο (1,46 γρ.) =

2 Οβολοί

1 Τριημιοβόλιο (1,10 γρ.) =

11/82 του οβολού

1 Οβολός (0,72 γρ.)

8 Χαλκοί

1 Ημιόβολο =

Μισός Οβολός

1 χρυσός στατήρας ή δαρεικός =

27, 5 αττικές δραχμές

1 αργυρός στατήρας  =

4 δραχμές.

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΩΝ

ΠΟΛΕΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

 

 

Α. ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ, ΤΑ ΕΘΝΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΗΛΥΔΕΣ ΚΡΗΤΕΣ

 

Ο Όμηρος (Οδύσσεια τ 178 – 183) αναφέρει ότι η Κρήτη κατά τα Τρωικά είχε αναρίθμητο κόσμο  και 90 πόλεις (στην Ιλιάδα, Β 645 – 652, αναφέρει ότι η Κρήτη είχε 100 πόλεις), όμως αναφέρει μόνο τις εξής: την Κνωσό, την έδρα του Μίνωα και με επίνεια το Ηράκλειο και την Αμνισό, τη Γόρτυνα, τη Λύκτο, τη Μίλητο, τη Λυκαστο, τη Φαιστό και το Ρυτιο.  Αναφέρει επίσης ότι οι κάτοικοι των ως άνω πόλεων της Κρητης ήσαν άλλοι Κύδωνες, άλλοι  Ετεοκρήτες, άλλοι Αχαιοί, άλλοι Δωριείς και άλλοι Πελασγοί.

 

«Κρητών δε Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευεν,     

οι Κνωσόν τ’ εσχον Γόρτυνα τε τειχιόεσσαν,

Λύκτον, Μίλητον τε και αργινόεντα Λύκαστον

Φαιστόν τε Ρύτιον τε, πόλεις εύ ναιετοώσας,

άλλοι θ’ οί Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο.

Τον μεν άρ’ Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευε,   

Μηριόνης τ’ ατάλαντος νυαλίῳ νδρειφντ·

τοίσι δ’ άμ’ ογδώκοντα μέλαιναι νήες έποντο. (Ιλιάδα Β. 645 – 652)

 

Κρήτη τις γαι’ έστι, μέσω ενί οίνοπι πόντω,

καλή και πίειρα, περίρρυτος· εν δ’ άνθρωποι

πολλοί, απειρέσιοι, και εννήκοντα πόληες

άλλη δ’ αλλων Γλώσσα μεμιγμένη· εν μεν Αχαιοί,

εν δ’ Ετεοκρήτες μεγαλήτορες, εν δ’ Κύδωνες,

Δωριέες τε τριχαϊκες δίοι τε Πελασγοί.

τησι δ’ ενί Κνωσός, μεγάλη πόλις, ένθα τε Μίνως

εννέωρος βασίλευε Διός μεγάλου οαριστής…

πατρός εμοίο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος

Δευκαλίων δ’ εμέ τίκτε και Ιδομενήα άνακτα…...(Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183)

 

Σύμφωνα με τους άλλους αρχαίους συγγραφείς : Ηρόδοτο (Α, 172 - 173) Διόδωρο (Βίβλος 5), Στράβων (Γεωγραφικά 10 ), Πλούταρχο (Λυκούργος  και Σόλων), Διονύσιο Αλικαρνασέα (Ρωμαική αρχαιολογία, Λόγος Β’ LXI. 1-2) ) κ.α. οι Ετεοκρήτες ήσαν οι αρχαιότεροι κάτοικοι της Κρήτης και γι αυτό και θεωρούνταν αυτόχθονες ή γι αυτό καλούνταν έτσι, δηλαδή «Ετεοκρήτες» =  οι πρώτοι, οι γνήσιοι Κρήτες. Οι  υπόλοιποι  κάτοικοι (= οι Αχαιοί, οι Δωριείς και οι Πελασγοί ) της Κρήτης, καθώς και οι Κύδωνες ήσαν επήλυδες, δηλαδή μετανάστες, έποικοι, οι οποίοι είχαν έρθει στην Κρήτη μετά από τους Ετεόκρητες.  Ειδικότερα, μετά τον Κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και όταν ήταν βασιλιάς των Ετεοκρητών ο Κρηθεας, επειδή η Κρήτη είχε πάθει μεγάλη ερήμωση,  φεύγουν από το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) κάποιες φυλές των Αχαιών, Πελασγών και Δωριέων με αρχηγό τον Τέκταμο (ήταν γιος του Δώρου του Έλληνα και παππούς του Μίνωα)  και πάνε και καταλαμβάνουν κυρίως το ανατολικό μέρος του νησιού. Οι νέοι κάτοικοι αυτοί της Κρήτης, σε σχέση με τους παλαιότερους, καλούνταν επήλυδες, δηλαδή μετανάστες, έποικοι.  Όταν πέθανε ο Τέκταμος τη βασιλεία των Δωριέων της Κρήτης πήρε ο γιος του Αστέριος, ο οποίος, επειδή η γυναίκα του δε του έκανε γιο, τη χώρισε και πήγε και έκλεψε από τη Φοινίκη την κόρη του βασιλιά της Τύρου Αγήνορα, την πανέμορφη Ευρώπη, κάτι που ήταν και μια από τις αιτίες που έγινε αργότερα ο Τρωικός πόλεμος. Απλώς η Ελληνική μυθολογία, για τους λόγους που θα δούμε σε άλλο κεφάλαιο, αναφέρει ότι την εν λόγω αρπαγή έκανε ο Δίας. 

«Η γλώσσα (των Κρητών) είναι «μεμειγμένη» (ανακατεμένη) και κατά τον ποιητή (Όμηρο): «εν δ’ Ετεοκρήτες μεγαλήτορες, εν δ’ Κύδωνες, Δωριέες τε τριχαϊκες δίοι τε Πελασγοί». Κατά τον Στάφυλο, ανατολικά της Κρήτης ζούνε οι Δωριείς, στα δυτικά οι Κύδωνες και στα νότια οι Ετεοκρήτες, με οικισμό τους τον Πράσο, όπου βρίσκεται το ιερό του Δικταίου Δία. Οι υπόλοιποι είναι πιο δυνατοί και κατέχουν τις πεδιάδες. Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες (μετανάστες). Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7)

«Ο Τέκταμος του Δώρου, του γιου του Έλληνα που ήταν γιος του Δευκαλίωνα, κατέπλευσε στην Κρήτη μαζί με Αιολείς και Πελασγούς κι έγινε βασιλιάς του νησιού, παντρεύτηκε την κόρη του Κρηθέα κι απόκτησε τον Αστέριο..». (Διόδωρος, 4, 60)

 

Όταν πέθανε ο Αστέριος,  συνεπλάκησαν οι γιοι του, ο Μίνωας και ο Σαρπηδόνας,  για το ποιος θα πάρει τη βασιλεία. Νίκησε ο Μίνωας  και ο Σαρπηδόνας με τους στασιαστές κυνηγημένοι κατέφυγαν στη Λυκία της Μ. Ασίας όπου έκτισαν τη πόλη Μίλητο σε ανάμνηση της Κρητικιάς πόλης Μίλατος,

 Όταν ο Μίνωας έγινε βασιλιάς (βασίλευε το έτος 1470 π.Χ., σύμφωνα με το Πάριο χρονικό) με τη βοήθεια του αδελφού του Ραδάμανθυ από τη μια ένωσαν σε ένα ενιαίο σύνολο, σε μια πολιτεία, την περίφημη Κρητική Πολιτεία,  όλες τις φυλές της Κρήτης (τους αυτόχθονες Ετεοκρήτες και Κύδωνες με τους επήλυδες Αχαιούς, Δωριείς και Πελασγούς) με πρωτεύουσα (έδρα του Μινωα) την Κνωσό και από την άλλη θέσπισαν σωστούς και πρωτόγνωρους για την εποχή τους θεσμούς  και  με νόμους ανάλογους με το περί δικαίου και θείου συναίσθημα  για τη σωστή διακυβέρνηση της πολιτείας αυτής.

Σύμφωνα με τους: Πλάτωνα, Πλούταρχο, Διόδωρο κλπ  οι Κρήτες επι Μίνωα επινόησαν την οργανωμένη πολιτεία, δηλαδή το κοινοβούλιο, το σύνταγμα, τους βουλευτές – γερουσιαστές, το κράτος πρόνοιας (συσσίτια κ.α.)  κλπ και καταργώντας τους ανεξέλεγκτους βασιλιάδες και φυλάρχους που υπήρχαν μέχρι τότε. Πριν από το Μίνωα δεν υπήρχαν οργανωμένες πολιτείες, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Ο κάθε  φύλαρχος ή τύραννος ή βασιλιάς έκανε ό,τι ήθελε ή όριζε τους νόμους ανάλογα με τις προσωπικές του επιθυμίες και νοημοσύνη, κάτι που ήταν και η αιτία που: Α)  Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι οι νόμοι των άλλων πόλεων-κρατών, πλην του Μίνωα ήσαν γελοίοι, για να τους αντιγράψουν. Β) Οι Εβραίοι έλεγαν ότι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, θα τον καταστρέψει ο θεός, Γ) Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αναφέρουν κανένα άλλο σπουδαίο αρχαίο πολιτισμό πλην μόνο το Μινωικό ή που έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος»

Παράλληλα ο Μίνωας ήταν ο πρώτος από τους Έλληνες ηγεμόνες που συγκρότησε πρώτος στον κόσμο πολεμικό ναυτικό με το οποίο εδίωξε  από τις Κυκλάδες και το Αιγαίο τους  ληστές και τους πειρατές Κάρες και Φοίνικες και τις εποίκησαν με μόνιμους κατοίκους που έφερε από την Κρήτη με αποτέλεσμα από τη μια ο Μίνωας να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες  να μπορέσουν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, να ασχοληθούν με ναυτικές εργασίες, να πλουτίσουν και  να επικρατήσουν στη συνέχεια στον Τρωικό Πόλεμο.

 

«Όταν όμως στην Κρήτη συνεπλάκησαν τα παιδιά της Ευρώπης, ο Μίνωας με το Σαρπηδόνα,  για το ποιος θα γίνει βασιλιάς, επεκράτησε ο Μίνωας και έδιωξε το Σαρπηδόνα με τους στασιαστές του και αυτοί κυνηγημένοι κατέφυγαν στην  Ασία, στο μέρος που ονομάζεται γη της Μιλυάδας …» (Ηρόδοτος Α, 172 - 173)

 «Αφού διευκρινίσαμε όλα αυτά, απομένει να μιλήσουμε για τα έθνη τα οποία ήρθαν σε επιμειξία με τους Κρήτες. Ότι οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι ονομαζόμενοι Ετεοκρήτες, που θεωρούνται αυτόχθονες, το είπαμε πιο πριν. Μετά από αυτούς και πολλές γενιές αργότερα, Πελασγοί, που περιπλανιόνταν ένεκα συνεχών εκστρατειών και μεταναστεύσεων, έφτασαν στην Κρήτη και εγκαταστάθηκαν σε ένα μέρος του νησιού. Τρίτο ήταν, λένε, το γένος των Δωριέων που έφτασε στο νησί με αρχηγό τον Τέκταμο, το γιο του Δώρου. το μεγαλύτερο μέρος ετούτου του λαού συγκεντρώθηκε, λένε, από την περιοχή του Ολύμπου, αλλά ένα μέρος του ήταν από τους Αχαιούς της Λακωνίας, επειδή ο Δώρος είχε τη βάση εξόρμησης στην περιοχή του Μαλέα. Τέταρτο γένος που ανακατεύθηκε με τους κατοίκους της Κρήτης ήταν, λένε, ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που με τα χρόνια εξομοιώθηκαν στη γλώσσα με τους Έλληνες κατοίκους. Μετά απ΄αυτά, επικράτησαν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς και συνένωσαν τα έθνη του νησιού σε ενιαίο σύνολο...» ( Διόδωρος, 5, 80)

“Στην ιστορία έχει γραφτεί πως ο Μίνωας ήταν έξοχος νομοθέτης, πρώτος που κυριάρχησε στις θάλασσες. Χώρισε το νησί στα τρία και σε κάθε μέρος έχτισε πόλη, την Κνωσό……. Κατά τον Έφορο, ο Μίνωας θαύμαζε κάποιο παλαιό, το Ραδάμανθυ, που είχε ίδιο όνομα με τον αδελφό του. Αυτός πρώτος αναφέρεται ότι εκπολίτισε το νησί με νόμους και κτίσεις πόλεων και συντάγματα, υποστηρίζοντας ότι φέρνει από τον ίδιο το Δία τους νόμους του…… Για την Κρήτη λέγεται ότι στα αρχαία χρόνια είχε καλή διακυβέρνηση και οι καλύτεροι από τους Έλληνες τη θαύμαζαν. Ανάμεσά στους πρώτους ήταν οι Λακεδαιμόνιοι, όπως ομολογούν ο Πλάτωνας στους Νόμους και ο Έφορος που περίγραψε το πολίτευμά τους στο έργο Ευρώπη.… (Στράβων «Γεωγραφικά» Ι’, C 476 – 478)

 

Οι Κύδωνες σύμφωνα με το Στράβωνα ήσαν αυτόχθονες Κρήτες. Σύμφωνα με τους Παυσανία, Πλάτωνα κ.α. οι Κύδωνες και οι Γορτύνιοι ήσαν επήλυδες, δηλαδή μετανάστες που είχαν έρθει στο νησί από την Αρκαδία – Γορτυνία της Πελοποννήσου. Ειδικότερα οι γιοι του Τεγεάτη βασιλιά Λυκάονα: Κύδων, Γόρτυς και Κατρέας ήρθαν στην Κρήτη από την Πελοπόννησο και  έκτισαν τις πόλεις που φέρουν το όνομά τους: Κυδωνία, Γόρτυνα και Κατρέα, κάτι που απεικονίζεται και στα νομίσματά των πόλεων αυτών.

 «Λέγουσι δε και όσοι Τεγεάτου των παίδων ελείποντο μετοικήσαι σφας εκουσίως ες Κρήτην, Κύδωνα και Αρχήδιον και Γόρτυνα’ και τούτων φασιν ονομασθήναι τας πόλεις Κυδωνίαν και Γόρτυνά τε και Κατρέα. Κρήτες δε ουχ ομολογούντες τῳ Τεγεατών λόγῳ Κύ́δωνα μὲν Ακακαλλίδος θυγατρός Μίνω καὶ Ερμού, Κατρέα δε φασιν εί̃ναι Μίνω, τον δε Γό́ρτυνα Ραδαμάνθυος.  ες δε αυτόν Ραδάμανθυν Ομήρου μεν εστιν εν Πρωτέως προς Μενέλαον  λόγοις ως ες τὸ πεδίον ή́ξοι Μενέλαος τὸ Ηλυσιον, πρότερον δε ετι Ραδάμανθυν ενταυθα ηκειν: Κιναίθων δε εν τοις έπεσιν εποίησεν <ως> Ραδάμανθυς μεν Ηφαίστου, Ήφαιστος δε είη Ταλω, Ταλων δε είναι Κρητος παιδα. οι μεν δη Ελλήνων λόγοι διάφοροι τα πλέονα καὶ ουχ  ή́κιστα επι τοις γενεσίν εισι..» (Παυσανίας Αρκαδικά,  VIII, 53, 4 - 6).

 «Όσο για τους υπόλοιπους Έλληνες, φαντάζομαι οι Πελοποννήσιοι θα γίνουν πρόθυμα δεκτοί. Όπως  είπες πριν από λίγο υπάρχουν ανάμεσά μας πολλοί Αργίτες, αλλά και οι Γορτύνιοι, η πιο φημισμένη φυλή, αφού είναι μετανάστες από την ονομαστή Γόρτυνα της Πελοποννήσου…» (Πλάτων Νόμοι Δ, 708)

 

Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία οι Ετεοκρήτες ήσαν απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων ή Κουρήτων. Οι Ιδαίοι  Δάκτυλοι ή Κουρήτες ήταν μια ομάδα νεων που συνόδεψαν τη Θεά Ρέα στην Κρητη, προκειμένου να γεννήσει εκει το Δία.  Ονομάστηκαν έτσι, δηλαδή Ιδαίοι Δάκτυλοι, είτε γιατί κατοικούσαν στους Δακτύλους (= οι πρόποδες  ή οι κορφές) της οροσειράς Ίδη ή Ιδαία όρη είτε γιατί ήσαν στον αριθμό τόσοι, όσα και τα δάκτυλα μας.

Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι κατ’ άλλους ήσαν άποικοι που είχαν έρθει στην Κρήτη από τη Φρυγία (= η Τρωάδα) της Μ. Ασίας προκειμένου να επικουρήσουν  (απ΄όπου και η ονομασία Κουρήτες) στη γέννηση και ανατροφή του Δία και μετά παρέμειναν εκεί και κατ’ άλλους ήσαν ντόπιοι Κρητικοί που μερικοί από αυτούς μετοίκησαν στη Φρυγία της Μ. Ασίας και γι αυτό υπάρχει οροσειρά Ίδη και στην Κρήτη και στη Μ. Ασία.

Ειδικότερα ο Απολλώνιος Ρόδιος  (Αργοναυτικά Α 1125 – 1135) αναφέρει ότι οι  Ιδαίοι Δάκτυλοι ήσαν αυτόχθονες, ντόπιοι, γιοι του Δία και της νύμφης Αγχιάλης, τους οποίους γέννησε στο σπήλαιο της Δίκτης. Αντίθετα ο Διόδωρος Σικελιώτης (3, 61) αναφέρει ότι  σύμφωνα με το μύθο των Ατλάντιων της Λιβύης οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ήσαν γιοι του Δία και της νύμφης Ιδαίας (η νύμφη Ιδαία ήταν αυτή που για χάρη της ο Δίας ονόμασε την Κρήτη  Ιδαία), που όμως οι Κρήτες δε συμφωνούν μ’ αυτό:

«Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο  Ίδας και  ο Ιάσιος. Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται..» (Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 )

«Λένε πως ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι οι πρώτοι κάτοικοι στους πρόποδες της Ίδης.  Πόδες λέγονται οι πρόποδες και κορυφές, οι μύτες των βουνών. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης, που ήταν όλες αφιερωμένες στη μητέρα των θεών (τη Ρέα), λέγονταν Δάκτυλοι. Ο Σοφοκλής θεωρεί πως οι πρώτοι πέντε ήσαν αρσενικοί. Εφηύραν το σίδερο και το κατεργάστηκαν πρώτοι, καθώς και πολλά ακόμη χρήσιμα στη ζωή πράγματα. Πέντε ήταν και οι αδελφές τους. Από τον αριθμό τους ονομάστηκαν Δάκτυλοι. Άλλοι τους λένε αλλιώς, ενώνοντας τα δύσκολα με τα δύσκολα και θέτουν διάφορα ονόματα: Κέλμη, Δαμνασέα, Ηρακλή και Ακμονα. Αλλοι τους θεωρούν εντόπιους από την Ίδη, άλλοι αποίκους. Πάντως συμφωνούν ότι αυτοί πρώτοι δούλεψαν το σίδερο στην Ίδη. Όλοι τους θεωρούν μάγους και υπηρέτες της Μητέρας των θεών που έφτασαν να ζουν στην Φρυγία, στην Ίδη. Λένε την Τρωάδα Φρυγία, επειδή Φρύγες επικράτησαν στην περιοχή, αφού ζούσαν και κοντά, τότε που αλώθηκε η Τροία. Υπονοούν μάλιστα πως απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων είναι οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες. Οι πρώτοι εκατό που γεννήθηκαν στην Κρήτη ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι. Απόγονοί τους αναφέρονται εννέα Κουρήτες. Ο καθένας τους έκανε δέκα παιδιά, τους Ιδαίους Δακτύλους…» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22)

 

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Ηρόδοτος (Ζ , 169 - 171) αναφέρει ότι η Κρήτη ερημώθηκε δυο φορές. Μια πριν από την εποχή του Μίνωα και μια μετά από την εποχή του Μίνωα (ο Μίνωας βασίλευε το 1470 π.Χ., συμφωνα με το Παριο χρονικό ή τρεις γενιες πριν από τον Τρωικό πόλεμο, συμφωνα με τους Όμηρο και Ηρόδοτο), πρβ:. «Σύμφωνα με την ιστορία των Πραισίων, όταν ερημώθηκε η Κρήτη, άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων, αλλά κυρίως Έλληνες ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη. Έπειτα στην Τρίτη γενιά μετά το θάνατο του Μίνωα, ξέσπασε ο Τρωικός πόλεμος, στον οποίο οι Κρήτες αποδείχτηκαν από τους καλύτερους πολεμιστές που είχε στη διάθεσή του ο Μενέλαος. Επιστρέφοντας, όμως, στην πατρίδα τους, η ανταμοιβή τους για τις υπηρεσίες που πρόσφεραν ήταν πείνα και πανούκλα που έπληξε ανθρώπους και ζώα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Κρήτη ερημώθηκε για δεύτερη φορά από τον πληθυσμό της.  Έτσι, οι σημερινοί Κρήτες, μαζί με όσους απέμειναν από τους προηγούμενους κατοίκους της, είναι η Τρίτη γενιά που ζει στο νησί.….» (Ηρόδοτος Ζ , 169 - 171)

Τα αίτια  που ερημώθηκε η Κρήτη πριν από το Μίνωα (= η εποχή  που δεν είχαν πάει ακόμη στο νησί οι επήλυδες Κρήτες) δεν τα αναφέρει ο Ηρόδοτος.  Ωστόσο, αφού ο Τέκταμος έζησε μετά από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, άρα τα αίτια για την ερήμωση αυτής της Κρήτης ήταν  ο εν λόγω κατακλυσμός.  Ο κατακλυσμός αυτός, σύμφωνα με το Πάριο χρονικό,  έγινε το έτος 1265 πριν από το Διόγνητο  = το έτος  1529 π.Χ.

2) Στην Κρήτη πήγαν δυο φορές φυλές των Δωριέων. Η πρώτη φορά ήταν πριν από το Μίνωα και τότε κάποιες φυλές των Δωριέων, Αχαιών και Πελασγών (τότε δεν είχαν ακόμη διασπαστεί οι ελληνικές φυλές)  με αρχηγό τον Τέκταμο ( ήταν γιος του Δώρου και  παππούς του Μίνωα) πήγαν και κατελαβαν ένα μέρος του νησιού. Η δεύτερη φορά ήταν μετά τα Τρωικά κατά την καλούμενη Κάθοδος των Δωριέων με τους Ηρακλείδες (έγινε  80 χρόνια μετά τα τρωικά, ήτοι κάπου το 1120 π.Χ).  Τότε έφυγε ναυτικό των Δωριέων - Σπαρτιατών από τη Λακωνία και πήγε και ελευθέρωσε την πόλη Λύκτο της Κρήτης, την οποία είχαν καταλάβει οι Κνώσιοι και έτσι έκτοτε η Λύκτος έγινε οικιοθελώς αποικία και σπουδαίο κέντρο Δωρισμού (των Λακεδαιμονίων ή άλλως Σπαρτιατών) στην Κρήτη.

 

 

Β. ΟΙ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΗΛΥΔΕΣ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ – ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΘΝΟΣ

 

Σύμφωνα με το Πάριο χρονικό και τους: Όμηρο (Ιλιάδα),  Θουκυδίδη (3 – 9), Εκαταίο Μιλήσιο (Στράβων 7, 321), Ηρόδοτο (Ιστορία Α 54 - 58), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός, Ελένης εγκώμιο 68 – 69, Πανηγυρικός κ.α.), Διόδωρο (1, 23-24 και 28-29,  Μ, Απόσπασμα 3), Πλάτων (Μενέξενος, 245c-d) κ.α.:

Α) Αρχικά και μέχρι την κάθοδο των Δωριέων με τους Ηρακλείδες (έγινε 80 χρόνια μετά από τα Τρωικά, βλέπε πιο κάτω) δεν υπήρχαν μόνιμοι κάτοικοι στην Ελλάδα ούτε και πόλεις,  σύνορα και  κράτη, επειδή δεν είχε ακόμη επινοηθεί η γεωργία  και ο στρατός. Υπήρχαν μόνο διάφορες φυλές, με μεγαλύτερη τους καλούμενους Πελασγούς, που ζούσαν μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής, ενώ η πολυπληθέστερη ομάδα όπου πήγαινε έδιωχνε αυτή που έβρισκε μπροστά της, για να εκμεταλλευτεί αυτή το χώρο. Επίσης αρχικά δεν υπήρχαν οι ονομασίες Έλληνες και βάρβαροι, άλλως αυτό θα το ανέφερε ο Όμηρος. Αυτό έγινε μετά τα τρωικά  και η πρώτη κοινή συνεργασία των Ελλήνων  ήταν η εκστρατεία στην Τροία. 

Β) Οι Πελασγοί ήταν αυτόχθονες και από αυτούς κατάγονταν οι Έλληνες, φύλα των οποίων ήσαν οι Δωριείς (Σπαρτιάτες και Μακεδόνες), οι Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί , οι Αχαιοί κ.α. Μετά από τους Πελασγούς ήρθαν στην Ελλάδα οι καλούμενοι Δαναοί, οι καλούμενοι Καδμείοι ή Θηβαίοι, οι  καλούμενοι Πέλοπες κ.α.  Συγκεκριμένα το 1500 π.Χ. ξεσπούν λοιμώδης ασθένειες (οι 7 πληγές, σύμφωνα με την Αγία Γραφή) στην Αίγυπτο και οι ντόπιοι τις αποδίδουν στους ασεβείς αλλόφυλους. Για να αποφύγουν την οργή των ντόπιων  οι  μετανάστες που ζούσαν στην Αίγυπτο συσπειρώνονται και φεύγουν σε άλλα μέρη. Οι Εβραίοι με αρχηγό το Μωυσή πάνε στην Ιουδαία.  Οι Καδμείοι ή Θηβαίοι (ζούσαν στη Θήβα της Αιγύπτου, εξ ου και η ονομασία Θηβαίοι,  όμως εκεί είχαν πάει από την Ερυθρά θάλασσα) με αρχηγό τον Αγήνορα πάνε στα παράλια της Ασίας και συγκεκριμένα στη χώρα που απ΄αυτούς πήρε το όνομα  Φοινίκη. Από εκεί μετά ένα μέρος τους με αρχηγό τον Κάδμο (εξ ου και Καδμείοι ή Θηβαίοι) πάει στη Βοιωτία όπου ιδρύουν την πόλη-κράτος Καδμεία ή Θήβα  και σε ανάμνηση της Αιγυπτιακής και προς χάρη του Κάδμου.  Οι Δαναοί με πλοία και με αρχηγό το Δαναό ( απ΄ όπου και Δαναοί)  μέσω Ρόδου πάνε στο Άργος της Πελοποννήσου. Όταν έφτασαν εκεί ήρθαν σε σύγκρουση με τους κατοίκους του Άργους, που ήσαν Αχαιοί στη γενιά. Ωστόσο επειδή από τη μια ο βασιλιάς των Αργείων, που ονομάζονταν Γελάνωρ, δεν είχε γιο για διάδοχο και από την άλλη δεν επέδειχνε στρατιωτικές ικανότητες για νίκη των Αργείων,  οι Αργείοι στο τέλος κάλεσαν το Δαναό αφενός για συνθηκολόγηση και αφετέρου να γίνει  κοινός βασιλιάς. Αυτός είναι και ο λόγος που μετά στα Τρωικά οι Αργείοι (= οι Αχαιοί κάτοικοι του Άργους) ονομάζονταν και Αχαιοί και Δαναοί και Αργείοι και απ΄αυτούς κατ’ επέκταση και όλοι οι Έλληνες.  Ο Δαναός έφτασε στο Άργος έτος 1511 π.Χ. και ο Κάδμος στη Βοιωτία το έτος 1519 π.Χ., πρβ:

Επίσης πριν από τα Τρωικά κάποιοι Φρύγες με αρχηγό τον Πέλοπα (εξ ου και Πέλοπες) έφυγαν  από την Ασία και πήγαν στις Μυκήνες προκειμένου να λάβουν μέρος σε αθλητικούς αγώνες και συνάμα ο Πέλοπας  να παντρευτεί τη κόρη του ντόπιου βασιλιά. Ωστόσο ο Πέλοπας κατέλαβε και το θρόνο και όλη την Πελοπόννησο, η οποία από τότε και εξής ονομάζεται με αυτό το όνομα. 

«Εξάλλου, ολόκληρη σχεδόν η Ελλάδα κατοικία βαρβάρων υπήρξε, στους παλιούς καιρούς, έτσι λογάριαζαν όσοι μνημονεύουν αυτά τα πράγματα, γιατί ο Πέλοπας έφερε ένα λαό από τη Φρυγία στη χώρα που απ' αυτόν ονομάστηκε Πελοπόννησος, κι ο Δαναός από την Αίγυπτο, κι οι Δρύοπες, οι Καύκωνες κι οι Πελασγοί κι οι Λέλεγες και άλλοι τέτοιοι λαοί μοίρασαν τους τόπους πάνω και κάτω από τον ισθμό. Γιατί την Αττική κατέλαβαν Θράκες που ήρθαν με τον Εύμολπο, τη Δαυλίδα της Φωκίδας ο Τηρεύς την Καδμεία οι Φοίνικες που ήρθαν με τον Κάδμο, και την ίδια τη Βοιωτία κατέκτησαν οι Aονες, οι Τέμμικες και οι Ύαντες.» (Στράβων 7, 321)

«Την παλιά εποχή ξέσπασε λοιμώδης ασθένεια στην Αίγυπτο και οι ντόπιοι την απέδωσαν στους ασεβείς αλλόφυλους. Προ αυτού μερικοί από αυτούς συσπειρώθηκαν και ήρθαν στην Ελλάδα. Αρχηγοί τους ήσαν ο Κάδμος και ο Δαναός. Οι υπόλοιποι πήγαν στην Ιουδαία, που τότε ήταν ακατοίκητη, και των οποίων επικεφαλής ήταν ο επονομαζόμενος Μωυσής, ένας άνδρας με φρόνηση και ανδρεία».  (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος Μ, Απόσπασμα 3)

«Λένε επίσης οι Αιγύπτιοι πως και οι άποικοι που έφυγαν μαζί με το Δαναό από την Αίγυπτο εγκαταστάθηκαν  στην αρχαιότερη σχεδόν Ελληνική πόλη, στο Άργος και πως οι λαοί των Κόλχων στον Πόντο και την Ιουδαίων μεταξύ Αραβίας και Συρίας ιδρύθηκαν ως αποικίες από ανθρώπους που έφυγαν από εκεί….. ο Κάδμος ήταν από τις Θήβες της Αιγύπτου  και μαζί με τα άλλα παιδιά γέννησε και τη Σεμέλη. Στα κατοπινά χρόνια, ο Ορφέας, που απόκτησε μεγάλη φήμη ανάμεσα στους Έλληνες για τη μουσική, τις τελετές και τα θεολογικά ζητήματα, φιλοξενήθηκε από τους απογόνους του Κάδμου και δέχτηκε εξαιρετικές τιμές στις Θήβες». (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 1, 23-24 και 28-29)

 

Γ) Οι Δωριείς (= οι μετέπειτα Σπαρτιάτες και οι Μακεδόνες) ήταν εκείνοι που πρώτοι αποκόπηκαν από τους  Πελασγούς και αποτέλεσαν ξέχωρο έθνος, το Ελληνικό  και μετά προσχώρησαν σ΄ αυτό όλοι οι Πελασγοί (δηλαδή και οι  Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.), καθώς και πολλοί άλλοι βάρβαροι, πρβ:

 «Το ελληνικό έθνος αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλά -  αυτό είναι η πεποίθησή μου, αφότου όμως ξέκοψε από το Πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή και μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ’ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πάρα πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. Τέλος είμαι της γνώμης ότι το Πελασγικό έθνος πρωτύτερα και εφόσον ήταν βαρβαρικό ποτέ δε γνώρισε μεγάλη δύναμη» (Ηρόδοτος Α, 57- 58)

 

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Οι  Ετεοκρήτες ήσαν φυλετικά το αυτό με τους Δωριείς, Αχαιούς και Πελασγούς. Απλώς οι Ετεοκρήτες ήσαν αυτόχθονες στην Κρήτη και οι άλλοι επήλυδες,  δηλαδή είχαν πάει το νησί από τη Θεσσαλία. Ο λόγος άλλωστε και για τον οποίο οι Ετεοκρήτες είχαν πάει με τον μέρος των Αχαιών ή Πανελλήλων στον πόλεμο της Τροίας,

2) Όταν πήγαν οι Αχαιοί, οι Δωριείς και οι Πελασγοί στην Κρητη και βρήκαν εκεί τους Ετεοκρήτες  δεν υπήρχε ακόμη το κοινό όνομα «‘Έλληνες». Αυτό καθιερώθηκε μετά από τα Τρωικά.

 

 

Γ. ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

 

Στην Κρήτη, όπως και στην άλλη Ελλάδα, υπήρχαν νομίσματα ήδη επί Μίνωα, όπως είδαμε να μας λέει πιο πριν ο Πλούταρχος, στηριζόμενος σε αρχαιότερους συγγραφείς. Ωστόσο τα παλιότερα νομίσματα  που έχουν διασωθεί - βρεθεί στην Κρήτη και να μην έχουν αλλοιωθεί οι παραστάσεις που φέρουν είναι του 5ου π.Χ. αι. και εξής. Εποχή των καλούμενων κλασσικών και ελληνιστικών χρόνων κ.τ.λ., περίοδο κατά την οποία η Κρήτη ήταν διαιρημένη σε κράτη-πόλεις.

Τα νομίσματα αυτά μεταφέρουν  εικόνες του παρελθόντος, από την οικονομία, τις θρησκευτικές αντιλήψεις, τις εμπορικές και πολιτικές σχέσεις, τις στρατιωτικές συμμαχίες και τόσα άλλα. Ειδικότερα από τις παραστάσεις αυτές βλέπουμε π.Χ. ότι οι Κρητικές ήδη από τον 5 αι. π.Χ. ήταν κομψότατες,  δηλαδή  με ωραία και καλογυμνασμένα κορμιά (με δαχτυλιδένια μέση), με περιποιημένη εμφάνιση (ωραία κόμμωση, ωραία ρούχα, κολιέ, σκουλαρίκια κ.τ.λ.). Ομοίως οι άντρες να έχουν καλογυμνασμένα και περιποιημένα σώματα, με περιποιημένη κόμμωση, οι στρατιώτες να φορούν χιτώνες μέχρι τα γόνατα και τα όπλα τους να είναι δόρυ και ασπίδα κ.α.

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Οι αρχαίες Κρητικές πόλεις-κρατη πολλές φορές νομιμοποιούσαν τα νομίσματα των άλλων πόλεων, ελληνικών ή μη, χτυπώντας απλώς πάνω σ’ αυτά τις δικές τους παραστάσεις – διακριτικά σύμβολα (δεδομένου ότι το μέταλλο έτσι κι αλλιώς έχει την αξία του) και όχι λιώνοντάς τα (μέθοδος επικοπής). Έτσι αρκετές φορές φαίνονται κάτω από τις νέες παραστάσεις οι παλιές, λογής - λογής ελληνικών πόλεων. Ακόμα και μεταξύ τους οι κρητικές πόλεις "χτυπούσαν" νομίσματα, η μια πάνω στης άλλης. Πολύ σπάνια σε χρυσό (1/12 στατήρα του 0,9 γρ.), κυρίως σε άργυρο (από τον οβολό των 0,7 γρ. ως το τετράδραχμο των 17 γρ.) και χαλκό (χαλκούς του 1 γρ. ως τον χάλκινο οβολό των 12 γρ.). Κάτι ανάλογο γινόταν και σε μη ελληνικές πόλεις και γι αυτό και π.χ. βρίσκουμε νόμισμα που από τη μια να φαίνεται κρητικό και από την άλλη π.χ. κυρηναϊκό.

2) Κάθε μια από τις αρχαίες Κρητικές πόλεις χρησιμοποιεί συγκεκριμένα πρόσωπα, ζώα ή πράγματα κ.τ.λ. ως έμβλημα – παράσταση στα νομίσματά της. Αυτά είναι είτε τα ζώα ή προϊόντα που παράγει - φημίζεται είτε οι πολιούχοι θεοί.  Κατά πλειοψηφία όμως τα Κρητικά νομίσματα φέρουν πρόσωπα και παραστάσεις από τους καλούμενους «Κρητικούς μύθους» (Ευρώπης – Δία, Λαβύρινθου – Μινώταυρου κ.τ.λ.).

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΝΩΣΟΥ

 

Η Κνωσός ήταν η πρωτεύουσα της Κρητικής Πολιτείας που ίδρυσε ο Μίνωας και  η περιφημότερη  πόλη όλου του αρχαίου γνωστού κόσμου μέχρι τα Τρωικά.

C:\Documents and Settings\Makis\Επιφάνεια εργασίας\Παρουσίαση2\Διαφάνεια2.JPG

Νόμισμα Κνωσού, 3ος αι. π.Χ.,

με το Μίνωα και την κόρη του  Αριάδνη (Μουσείο Ηρακλείου).

 

 

Σύμφωνα με τους: Θουκυδίδη (Α 3 – 10), Όμηρο (Ιλιάδα και Οδύσσεια), Διόδωρο 9βιβλίο 4 και 5), Στράβωνα (βιβλίο 10) κ.α. ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήσαν ‘Έλληνες ηγεμόνες, και μάλιστα οι οργανωτές της περίφημης πολιτείας και θαλασσοκρατορίας των Κρητών. 

«Της Καρπάθου πρώτοι κάτοικοι ήσαν κάποιοι από εκείνους που εκστράτευσαν μαζί με το Μίνωα, την εποχή που έγινε ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας… (Την δε Κάρπαθον πρώτοι μεν ώκησαν των μετά Μίνω τινές συστρατευσάντων, καθ’ όν χρόνο εθαλασσοκράτησε πρώτος των Ελλήνων…, Διόδωρος Σικελιώτης, 5, 54)

Ειδικότερα ο Μίνωας ήταν ο πρώτος από τους Κρητες ηγεμόνες που με τη βοήθεια του αδελφού του Ραδάμανθυ από τη μια ένωσαν σε ενιαίο σύνολο όλες τις φυλές της Κρήτης (τους αυτόχθονες Ετεοκρήτες και Κύδωνες με τους επήλυδες Αχαιούς, Δωριείς και Πελασγούς) και από την άλλη θέσπισαν σωστούς  νόμους, ανάλογους με το περί δικαίου και θείου συναίσθημα,  για τη διακυβέρνηση της πολιτείας αυτής. Επινόησαν το κοινοβούλιο, το σύνταγμα, τους βουλευτές – γερουσιαστές, το κράτος πρόνοιας (συσσίτια κ.α.)  κλπ και καταργώντας τους ανεξέλεγκτους βασιλιάδες και φυλάρχους που υπήρχαν μέχρι τότε.

Πριν από το Μίνωα δεν υπήρχαν οργανωμένες πολιτείες, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Ο κάθε  φύλαρχος ή τύραννος ή βασιλιάς έκανε ό,τι ήθελε ή όριζε τους νόμους ανάλογα με τις προσωπικές του επιθυμίες και νοημοσύνη, κάτι που ήταν και η αιτία που: Α)  Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι οι νόμοι των άλλων πόλεων-κρατών, πλην του Μίνωα ήσαν γελοίοι, για να τους αντιγράψουν. Β) Οι Εβραίοι έλεγαν ότι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, θα τον καταστρέψει ο θεός, Γ) Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αναφέρουν κανένα άλλο σπουδαίο αρχαίο πολιτισμό πλην μόνο το Μινωικό ή που έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος»

Παράλληλα ο Μίνωας ήταν ο πρώτος από τους Έλληνες ηγεμόνες που συγκρότησε πρώτος στον κόσμο πολεμικό ναυτικό με το οποίο εδίωξε  από τις Κυκλάδες και το Αιγαίο τους  ληστές και τους πειρατές Κάρες και Φοίνικες και τις εποίκησαν με μόνιμους κατοίκους που έφερε από την Κρήτη με αποτέλεσμα από τη μια ο Μίνωας να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες  να μπορέσουν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, να ασχοληθούν με ναυτικές εργασίες, να πλουτίσουν και  να επικρατήσουν στη συνέχεια στον Τρωικό Πόλεμο.

 «Αλλ' ακόμη περισσότερον επεδίδοντο εις την πειρατείαν οι νησιώται Κάρες και Φοίνικες, οι οποίοι είχαν κατοικήσει τας περισσοτέρας από τας νήσους,……. Αλλ' αφότου συνεκροτήθη το πολεμικόν ναυτικόν του Μίνωος, αι δια θαλάσσης συγκοινωνίαι έγιναν ασφαλέστεροι, αφ' ενός μεν διότι οι κακοποιοί των νήσων αυτών εξεδιώχθησαν υπ' αυτού, κατά την εποχήν ακριβώς που προέβη εις εποικισμόν των περισσοτέρων, εξ αλλού δε διότι οι κάτοικοι των παραλίων ήρχισαν ήδη ν' αποκτούν μεγαλυτέρας περιουσίας και να έχουν μονιμωτέραν κατοικίαν, και μερικοί μάλιστα, όπως ήτο φυσικόν δι' ανθρώπους, των οποίων ηύξανε καθημερινώς ο πλούτος, και με τείχη περιέβαλλαν τας πόλεις των. Διότι, ένεκα του γενικού πόθου του κέρδους και οι ασθενέστεροι ηνείχοντο την εξάρτησιν από τους ισχυροτέρους και οι δυνατώτεροι, διαθέτοντες πλούτον, καθίστων υπηκόους των τας υποδεεστέρας πόλεις. Και μόνον βραδύτερον, όταν είχαν ήδη έτι μάλλον προαχθή εις την κατάστασιν αυτήν, εξεστράτευσαν κατά της Τροίας….( Θουκυδίδη Α», 8)

 «Ο Μίνως, εξ όσων κατά παράδοσιν γνωρίζομεν, πρώτος απέκτησε πολεμικόν ναυτικόν, και εκυριάρχησεν επί του μεγαλυτέρου μέρους της θαλάσσης, η οποία ονομάζεται σήμερον Ελληνική. (Θουκυδίδης, Ιστορία Α, 4)

 

Αποτέλεσμα της πολιτείας που ίδρυσε ο Μίνωας, σύμφωνα με τους: Πλάτωνα (Νόμοι, Μίνως), Πλούταρχο (Σόλων, Λυκούργος), Διογένης Λαέρτιο (Επιμενίδης.), Διονύσιο Αλικαρνασέα (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία) κ.α., ήταν να δημιουργηθεί ο πρώτος αξιόλογος πολιτισμός στον κόσμο, ο καλούμενος σήμερα Μινωικός πολιτισμός. Αναφέρουν επίσης ότι την Κρητική Πολιτεία (= αυτό που λέμε σήμερα «Μινωικό Πολιτισμό») αντέγραψαν στη συνέχεια πρώτα οι Σπαρτιάτες με το Λυκούργο και τη βοήθεια του Κρητικού νομοθέτη Θάλητα, μετά οι Αθηναίοι με το Σόλωνα και τη βοήθεια του Κρητικού σοφού και χρησμολόγου Επιμενίδη, καθώς και οι Ρωμαίοι με το Νόμα και   έτσι ευημέρησαν – εκπολιτίστηκαν και αυτοί.

  Επομένως  ο Μίνωας είναι η αιτία που υπάρχει πολιτισμός και  Ελλάδα, αλλά και η αιτία που όλοι οι Έλληνες ανακήρυξαν το Μίνωα μέγα νομοθέτη και μετά θάνατο  κριτή στον ‘Αδη τους, πρβ:

«την έννομη τάξη, όπως λένε οι ίδιοι οι Λακεδαιμόνιοι, ο Λυκούργος την έφερε από την Κρήτη» ( Ηρόδοτος, Α 65).

«Έφυγε λοιπόν και πήγε (ο Λυκούργος) αρχικά στην Κρήτη. Εκεί γνώρισε τις πολιτείες και τα συστήματα τους, γνώρισε τους πρώτους στη δόξα άνδρες, θαύμασε ορισμένους από τους νόμους που υπήρχαν και τους παρέλαβε για να τους εφαρμόσει στην πατρίδα του, την Σπάρτη, ενώ άλλοι του φάνηκαν ανάξιοι. Έναν μάλιστα από εκείνους που νομίζονταν εκεί πέρα σοφοί και άξιοι πολίτες, αφού τον έπεισε με τη φιλία του, τον έστειλε στη Σπάρτη, Ήταν ο Θάλης, που φαινομενικά μεν ήταν ποιητής λυρικών τραγουδιών, στην πραγματικότητα όμως έκανε ό,τι οι μεγαλύτεροι νομοθέτες. Γιατί τα τραγούδια του ήταν λόγοι για ευπείθεια και ομόνοια, στολισμένοι με μελωδίες και ρυθμούς που είχαν σεμνότητα και εξημερωτική δύναμη, ακούγοντάς τα οι πολίτες εξημερώνονταν, χωρίς να νοιώθουν, στα ήθη, και η κοινή γνωριμία του ωραίου έφερνε κοντά τον ένα με τον άλλο. Έτσι ο Θαλής έγινε με κάποιον τρόπον ο πρόδρομος του Λυκούργου στην εκπαίδευση των Σπαρτιατών ….».  (Πλούταρχος, Λυκούργος, 4-7)

«Κάλεσε τότε τον Επιμενίδη από τη Φαιστό της Κρήτης, που μερικοί τον θεωρούν έναν από τους επτά σοφούς (αντί για τον Περίανδρο). …… Όταν ήρθε στην Αθήνα γνωρίστηκε με το Σόλωνα και τον βοήθησε πολύ στην προεργασία της νομοθεσίας του. Απλοποίησε τους νόμους τους σχετικούς με τις ιερές τελετές, έκαμε πιο ήπιους τους νόμους που αφορούσαν τα πένθη, επιτρέπονταν μόνο ορισμένες θυσίες στους νεκρούς και καταργώντας τις άγριες και βαρβαρικές συνήθειες που επικρατούσαν προηγούμενα ….  Χάνει τα πολιτικά του δικαιώματα ο πολίτης εκείνος που, όταν υπάρχει στάση στην πόλη, δεν πηγαίνει με καμιά παράταξη, για να μην μένεις κανείς ατάραχος ή ασυγκίνητος στα δημόσια πράγματα. (Πλούταρχος, Σόλων , 12 - 20)

 «Υποστηρίζουν κάποιοι ότι τα περισσότερα ήθη και έθιμα που θεωρούνται Κρητικά είναι Λακωνικά. Στην πραγματικότητα είναι Κρητικά, μόνο που οι Σπαρτιάτες τα εφήρμοσαν, ενώ οι Κρήτες σταμάτησαν να ασχολούνται με τα πολεμικά και οι πόλεις τους παρήκμασαν, ειδικά η Κνωσός.  …… . Έφυγε τότε ο νομοθέτης της Σπάρτης Λυκούργος για την Κρήτη.  Εκεί ήρθε και πλησίασε το Θάλητα , ένα μελοποιό και νομοθέτη. Έμαθε από αυτόν τον τρόπο που ο Ραδάμανθυς  πρώτα και αργότερα ο Μίνωας έφερναν τους νόμους τους, τάχα από το Δία προς τους ανθρώπους… (Στράβωνας, Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483, 17 – 20)

«Γι αυτό το λόγο ο Μίνωας θέσπισε αυτούς τους Νόμους για τους πολίτες του, εξαιτίας των οποίων η Κρήτη ευημερεί ανέκαθεν, καθώς και η Σπάρτη από τότε που άρχισε να τους χρησιμοποιεί, επειδή οι νόμοι αυτοί είναι θεϊκοί. (Πλάτων, Μίνως, 320 b)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΝΩΣΟΥ

 

 

Νόμισμα Κνωσού, 2ος αι. π.Χ., με το Δία υπό μορφή ταύρου να απάγει την Ευρώπη, τη Μάνα του Μίνωα, από τη μια όψη και από την άλλη διάγραμμα διαδρόμων του Λαβύρινθου

 

 

 

 

Δραχμή Κνωσού, 3ος αι. π.Χ., με  την Ήρα νύφη (Η Ήρα νυμφεύτηκε το Δία στην Κρήτη, όπως μας πληροφορεί ο Διόδωρος Σικελιώτης)  και διάγραμμα λαβύρινθο, όπου έμενε ο Μινώταυρος

 

 

 

Ασημένιο τετράδραχμο Κνωσού, 400 – 350 π.Χ., με  Ήρα  και διάγραμμα διαδρόμων Λαβύρινθου

 

 

 

 

 

 

 

 

Αργυρός στατήρας Κνωσού, 350-280 π.Χ.  με την Ήρα   και  σχεδιάγραμμα των διαδρόμων του Λαβύρινθου

 

 

 

 

 

 

 

 

 

139188

 

 

Αργυρό τετράδραχμο Κνωσού με κεφαλή Μίνωα και διάγραμμα διαδρομών Λαβύρινθου

 

 

 

 

 

 

 

 

Τετράδραχμο Κνωσού με κεφαλή νέου και διάγραμμα διαδρόμων Λαβύρινθου σβάστικα

 

 

 

 

 

 

 

 

Νόμισμα Κνωσού, 200 – 67 π.Χ., με Δία ή Μίνωα και αετό, γράφει ΚΥΔΑΣ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αργυρός στατήρας Κνωσού, 300-280 π.Χ.,  με  κεφαλή νέου  και λαβύρινθο

 

 

 

 

 

 

 

Αργυρός στατήρας Κνωσού, 300-280 π.Χ.,  με  κεφαλή νέου και λαβύρινθο (σβάστικα)

 

 

 

 

 

 

 

 

Ασημένιο τετράδραχμο Κνωσού, 200 – 67 π.Χ., με  κεφαλή Απόλλωνα; και διάγραμμα διαδρόμων Λαβύρινθου

 

 

 

 

 

 

 

127961

 

 

Νόμισμα Κνωσού, 4os αι. π.Χ. με Ήρα και Δία

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ασημένιο Τετράδραχμο Κνωσού, 300-280 π.Χ., με  την Ήρα ή Δήμητρα και διάγραμμα διαδρομών Λαβύρινθου

 

 

 

 

 

 

 

Δίδραχμο 500/431 π.Χ., με Δήμητρα ή Ηρα και Λαβύρινθο – Σβάστικα

 

 

 

 

 

 

 

 

Αργυρό τετράδραχμο ( όμοιας όψης είναι και δίδραχμο) Κνωσού, 300 – 270 π.Χ., με την  Ήρα ή Δήμητρα και σχεδιάγραμμα διαδρομών Λαβύρινθου σβάστικα

 

 

 

 

 

 

 

Ασημένιο νόμισμα Κνωσού (425 – 330 π.Χ.)

Με Μινώταυρο και Αριάδνη μέσα στο Λαβύρινθο

 

 

 

 

 

 

 

Αργυρός Στατήρας Κνωσού, 440, π.Χ., με Μινώταυρο

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΑΞΟΥ

 

 

 

Αργυρός στατήρας Αξού, 300-280 π.Χ., με κεφαλή Διόνυσου και τρίποδα

 

Νομίσματα Αξού με Διόνυσο, 300-67 π.Χ.

 

73282

 

Αργυρό ημίδραχμο ΑΞΟΥ, 380 π.Χ., με

 

73191

 

Αργυρή δραχμή ΑΞΟΥ, 300 μ.Χ., με Διόνυσο

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΑΠΤΕΡΑΣ

 

Ημίδραχμο ‘Απτερας  330 – 270 π.Χ., με θεά Αρτεμη/ Βριτομαρτη και πολεμιστή

 

Svoronos_01

Αργυρός στατήρας Άπτερας, 330 - 300 π.Χ.,

 

Svoronos_67

Αργυρός στατήρας Άπτερας, 4ος αι. π.Χ.,

 

 

57075

 

Νόμισμα Άπτερας, 250 – 67 π.Χ,

 

274651

Νόμισμα Άπτερας,  250 – 67 μ.Χ.

 

SNGCop_334

 

Αργυρός στατήρας Άπτερας, 250 – 67 π.Χ.,

 

57067

 

Νόμισμα Άπτερας, 100 – 200 μ.Χ,

 

57066

 

Νόμισμα Άπτερας, 100 – 200 μ.Χ,, με μονόγραμμα πόλης.

 

57065

Νόμισμα Άπτερας, 100 – 200 μ.Χ, με μονόγραμμα πόλης

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΒΙΑΝΝΟΥ

 

 

Νόμισμα της Βιάννου με θεά Αθηνά ή τον Κουρήτη Βίαννο

και το μονόγραμμα της πόλης

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΓΟΡΤΥΝΑΣ

 

 

Αργυρή Δραχμή Γόρτυνας, 2ο αι. π.Χ., με κεφαλή  του Δία και το Γόρτυ, οικιστή της Γόρτυνας

Ο Γόρτης ήταν αδελφός του Κύδωνα και του Αρχέδιου (= παιδιά του βασιλιά της Αρκαδίας της Πελοποννήσου), που είχαν έρθει στην Κρήτη από Αρκαδία – Γορτυνία Πελοποννήσου και έκτισαν τις πόλεις Κυδωνία, Γόρτυνα και Κατρέα της Κρήτης.

 

255061

267123

Στατήρας ΓΟΡΤΥΝΑΣ,  221  π.Χ.,  με την αρπαγή της Ευρώπης.

Με κεφαλή  του Δία και το Δία υπό μορφή ταύρου απάγει την  Ευρώπη από τη νήσο Φοινίκη

και τη μεταφέρει στην πλάτη του στην Κρήτη, στη Γόρτυνα και στο Δικταίο άντρο

 

 

Τετράδραχμο Γόρτυνας 3ος αι. π.Χ.

 

Τετράδραχμο Γόρτυνας 3ος αι. π.Χ.

Μπρούτζινο δίδραχμο Γόρτυνας 200-67 π.Χ.

Με κεφαλή  του Δία και το Δία υπό μορφή ταύρου απάγει την  Ευρώπη από τη νήσο Φοινίκη

και τη μεταφέρει στην πλάτη του στην Κρήτη, στη Γόρτυνα και στο Δικταίο άντρο

50223

 

Στατήρας (δίδραχμο) Γόρτυνας, 430 π.Χ.,
με την Ευρώπη προστατευόμενη από τις φτερούγες αετού

 

Δίδραχμο Γόρτυνας, 320-270 π.Χ., με Ευρώπη και το Δία με μορφή ταύρου Στατήρας

Αργυρός στατήρας (δίδραχμο) Γόρτυνας 480 – 430  π.Χ. με Ευρώπη και το Δία μεταμορφωμένο σε ταύρο

 

Δραχμή Γόρτυνας, 320-270 π.Χ., με Ευρώπη και το Δία με μορφή ταύρου

Στατήρας Γόρτυνας,  320-270 π.Χ.

Με Δία υπό μορφή ταύρου  και την Ευρώπη νύφη - κάτω από δέντρο,

όπου συνευρέθηκε με το Δία.

163163

Αργυρή δραχμή Γόρτυνας, 200 - 80 π.Χ. με Δία και Απόλλωνα τοξότη

 

 

 

5097984747_9e116e2be0_o

 

Αργυρός στατήρας Γόρτυνας, 330 - 270 π.Χ., με την Ευρώπη κάτω από τον πλάτανο

 

 

 

 

Αργυρός στατήρας (δίδραχμο) Γόρτυνας 320-270 π.Χ. με την  Ευρώπη κάτω από τον Πλάτανο

Στατήρας Γόρτυνας, 320 π.Χ

 

Στατήρας Γόρτυνας, 320 π.Χ

Στατήρας Γόρτυνας, 430 π.Χ

 

Στατήρας Γόρτυνας, 480-320 π.Χ

 

image00404

 

Αργυρό Τετράδραχμο Γόρτυνας, 85 π.Χ.,  με θεά Αθηνά.

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΝΑΣ

 

Νόμισμα Ελεύθερνας, 3ος αι. π.Χ., με κεφαλή θεάς (μάλλον της Δήμητρας Ελευθούς ) και τον Απόλλωνα χρησμολόγο

179978

Νόμισμα Ελεύθερνας, 3ος αι. π.Χ., με κεφαλή θεάς (μάλλον της Δήμητρας Ελευθούς ) και τον Απόλλωνα χρησμολόγο

 

 

Νόμισμα Ελεύθερνας με το μονόγραμμά της

 

Svoronos_14

 

Αργυρός στατήρας  Ελεύθερνας, 300–280  π.Χ., με θεό Απόλλωνα να κρατά τόξο.

. Ο Απόλλωνας, σύμφωνα με τον Διόδωρο, εφεύρε στην Κρητη τα πρώτα έγχορδα, την Κιθάρα και το τόξο και  δίδαξε τους Κρήτες την τοξοβολία και την ιατρική δια μέσου της μαντικής

 

278764

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΕΛΥΡΟΥ

 

Αργυρή δραχμή Ελυρίων, 3ος αι. π.Χ..

 

Οβολός (ίδιο εμφανισιακά είναι και δραχμή)  Ελυρίων, 4/3ου αι. π.Χ. αι.,

 

 

Δραχμή Έλυρίων,  330/270 π.Χ.

 

 

Δραχμή Έλυρίων,  4ος αι.  π.Χ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΙΕΡΑΠΥΤΝΑΣ

 

379100

 

Δίδραχμο Ιεράπυτνας, 200 - 67   p.Χ

 

 

Δραχμή (όμοιας όψης είναι και δίδραχμο)  Ιεράπετρας

2/1ος αι. π.Χ. με θεά Τύχη

 

Αργυρό δίδραχμο Ιεράπυτνας, 2ος  - αι. π.Χ.

 

 

Αργυρό τετράδραχμο Ιεράπυτνας, 2/1ος αι. π.Χ.

Με θεά τύχη και αετό, φοίνικα, ελιά κ.α.

 

 

Αργυρό τετράδραχμο Ιεράπυτνας, 2/1ος αι. π.Χ., με θεά Τύχη 

 

 

Αργυρό τετράδραχμο Ιεράπυτνας, 2/1ος αι. π.Χ., με θεά Τύχη, φοίνικα κ.α.

 

Αργυρό δίδραχμο Ιεράπυτνας, 2ος αι. π.Χ.

ierapytna.jpg

 

Δίδραχμο Ιεράπυτνας, 145 - 100   μ.Χ.

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΙΤΑΝΟΥ

 



Στατήρας Ιτανου, 375 - 350 π.Χ., με Τρίτωνα και δυο ιππόκαμπους

 

image00405

Αργυρό Δίδραχμο Ιτανου, 350 π.Χ, με το Γλαύκο Τρίτωνα και Ιππόκαμπους

 

460238

 

Αργυρός στατήρας Ιτανου, 330  -  280 π.Χ

 

8814

 

Οβολός Ιτάνου

 

8816

Οβολός Ιτάνου

 

97446

 

Αργυρός στατήρας Ιτάνου 380 - 350

 

 

Αργυρή Δραχμή Ιτάνου, 3ος αι. π.Χ., με θεά Αθηνά και αετό Δία

 

 

Αργυρός στατήρας Ιτάνου, 3ος αι. π.Χ., με θεά Αθηνά και αετό Δία

 

 

Αργυρός στατήρας Ιτανου, 330 - 270 π.Χ., με θεά Αθηνά

 

 

Αργυρό ημίδραχμο Ιτάνου με θεά Αθηνά και αστέρι

 

Svoronos_39

Οβολός Ιτανου, 330 - 330 π.Χ.,μ με θεά Αθηνά

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΥΔΩΝΙΑΣ

 

 

 

Svoronos_41

 

Αργυρή δραχμή Κυδωνίας, 350 – 320 π.Χ., με τον Κύδωνα μωρό να θηλάζει λύκαινα

Ο Κύδωνας ήταν αδελφός του Αρχέδιου και του Γόρτυ , παιδια του βασιλιά της Αρκαδίας Λυκαονα, που είχαν έρθει στην Κρήτη από Αρκαδία – Γορτυνία Πελοποννήσου και έκτισαν τις πόλεις Κυδωνία, Γόρτυνα και Κατρέα της Κρήτης.

 

 

63652

 

Νόμισμα Κυδωνίας με τον Κύδωνα, οικιστή πόλης, να θηλάζει Λύκαινα

 

0382

 

Νόμισμα Κυδωνίας, 330 – 290 π.Χ.  π.Χ

 

 

Αργυρό τετράδραχμο Κυδωνίας με την τη Βριτόμαρτη - Δίκτυννα.

 

http://www.krassanakis.gr/coinsa.files/kydonia.jpg

Τετράδραχμο Κυδωνίας, 200 π.Χ.

 

Νόμισμα Κυδωνίας: 4ος αι. π.Χ.Με Κύδωνα  και τη λύκαινα τροφό του.

Νόμισμα Κυδωνίας, 4ος αι. π.Χ. Με Κύδωνα νέο και τη λύκαινα τροφό του.

Νόμισμα Κυδωνίας, 320 - 270 π.Χ.,  

 

 

Νόμισμα Κυδωνίας, 320 - 270 π.Χ.,  

 

Νόμισμα Κυδωνίας, 320 - 270 π.Χ.,  

 

 

Αργυρός στατήρας Κυδωνίας, 3ος  αι. π.Χ.,, με  Κύδωνα και τη λύκαινα, την τροφό του.

 

Τριόβολο Κυδωνίας, 4/3ος  αι. π.Χ.

 

Κυδωνία, 2ος αι.π.Χ., διόβολο

 

Κυδωνίας 320 – 280 π.Χ.,

 

0381

Χελωνιο Κυδωνίας, 430 – 400  π.Χ

 

http://www.krassanakis.gr/coinse.files/kydonia6.jpg

Χελώνιο Κυδωνίας, 5ος αι. π.Χ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΛΑΠΠΑΣ

 

4141

 

Αργυρή δραχμή Λάππας, 100-75 π.Χ.  με την Εκάτη και τον Απόλλωνα

 

382382

 

Αργυρή δραχμή Λάππας, 100- 200 v. Chr.

 

435786

 

Νόμισμα  Λάππας, 200  π. Χ. , με Εκάτη και Απόλλωνα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΛΑΤΙΩΝ

 

3042

 

Νόμισμα ΛΑΤΟΥΣ, 200 – 67 π.Χ. με Άρτεμη και Ερμή

 

63368

159333

Νόμισμα ΛΑΤΟΥΣ, 200 – 67 π.Χ. , ,με Άρτεμη και Ερμή

 

63589

Νόμισμα ΛΑΤΟΥΣ, 200 – 67 π.Χ., με Άρτεμη και Ερμή

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑ ΛΙΣΟΥ

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΛΥΚΤΟΥ – ΛΥΤΤΟΥ

 

Νόμισμα Λύττου, 4ος - 3ος αι. π.Χ., με κεφαλή Δία και τον αετό του.

Η πόλη Λύττος βρισκόταν δυτικά της Δίκτης και από εκεί πέρασε πρώτα η Ρέα για να πάει στο Δικταίον άντρο, προκειμένου να πάει γεννήσει το Δία το Δικταίο άντρο, όπως μας πληροφορεί ο Ησίοδος

 

Νόμισμα Λύττου, 4- 3ος αι. π.Χ. με αετό και κάπρο

Αργυρός στατήρας Λυττίων, 320-270 π.Χ.

 

 

Αργυρός στατήρας Λυττίων, 320-280 π.Χ.

 

Αργυρός στατήρας Λύττου, 320-270 π.Χ. , με αετό και κάπρο.

 

Αργυρός στατήρας Λύττου, 320-270 π.Χ. , με αετό και κάπρο.

 

Αργυρός στατήρας Λύττου, 320-270 π.Χ. , με αετό και κάπρο.

 

Αργυρός στατήρας Λύττου, 320-270 π.Χ. ,

 

7689

 

Αργυρός στατηρας Λυττίων, 450 π.Χ.,

 

259752

Αργυρός στατήρας Λύττου, 420-320 π.Χ. ,

 

 

 

Αργυρός στατήρας Λυττίων, 450-400 π.Χ.

 

Svoronos_56

 

Αργυρός στατήρας Λυττίων,  330-300 π.Χ.

 

274658

 

Νόμισμα Λυττίων, 300 π.Χ., με θεά Αθηνά και πλώρη πλοίου

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑ ΟΛΟΥΣ

(ΕΛΟΥΝΤΑΣ)

115117

 

Νόμισμα Ολουντιων , 300 – 270  π.Χ. με τη θεά Δικτυνα

 

Αργυρός στατήρας Ολούς, 300-280 π.Χ., με το Δία ένθρονο

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΠΟΛΥΡΗΝΙΑΣ

 

 

Αργυρός στατήρας Πολυρήνιας Κρήτης με  τον  Ποσειδώνα και  ταύρο Κρήτης (Δώρο Ποσειδώνα στο Μίνωα). Ο ταύρος αυτός ήταν πατέρας του Μινώταυρου.

 

image00230

 

Αργυρός στατήρας Πολυρήνιων 330 π.Χ.

 

image00231

Αργυρή δραχμή Πολυρήνιων , 300 – 270 π.Χ.

 

79378

Νόμισμα Πολυρήνιου,  330-280 π.Χ.

 

59677

Διόβολο Πολυρήνιων με Δικτυνα και Απόλλωνα

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΠΡΑΙΣΟΥ

 

nomisma2

Αργυρή δραχμή Πράσου ή Πραισού, 400 π.Χ., με το Δία σε θρόνο

Η  πόλη Πραισός ή Πράσον βρίσκονταν ανατολικά της Δίκτης και εκεί υπήρχε  ιερό του Δικταίου Δία ( «πολίχνιον Πράσον, όπου το του Δικταίου Διός ιερόν, Στράβων 10, 475]

 

 

Νόμισμα Πραισού, 400 π.Χ.,  με τον κρηταγενή Δία αετοφόρο και ένθρονο . Από την άλλη η αίγαγρος Αμάλθεια, τροφός του στο Δικταίο άντρο .

Στην Πραισό, σύμφωνα με τον Στράβωνα, υπήρχε ιερό του Δικταίου Δία.

 

Ο Δίας, σύμφωνα με το Διόδωρο κ.α.,  ήταν εν ζωή  άνθρωπος στην Κρήτη,  κάτι ως ο Χριστός στη γη, που έκανε πολλές καλές πράξεις και συνάμα νίκησε τους διάφορους κακοποιούς της εποχής του, καθώς  και τον πατέρα του τον Κρόνο, που ήταν αρχηγός τους. Μετά το θάνατο και τη μετάστασή του ανακηρύχθηκε πατέρας Θεών και θνητών.

Η αρχαία πόλη Πραισός βρισκόταν ανατολικά της Δίκτης και εκεί υπήρχε ιερό του Δικταίου Δία (Στράβων, 10,475), όπου πρόσφατα βρέθηκε πλάκα με τον ΥΜΝΟ ΣΤΟ ΔΙΚΤΑΙΟ ΔΙΑ

Το Δικταίο άντρο βρίσκεται  στο σημερινό Οροπέδιο Λασιθίου.

 

image03662

Αργυρός Στατήρας Πράσου, 300 - 270, με το Δία σε θρόνο

 

Νόμισμα Πραισού, 4ος αι.  π.Χ.,

Με το Δία αετοφόρο, σε θρόνο και κρατώντας σκήπτρο και την τροφό του αίγα(γρο) Αμάλθεια. Η Πραισός βρισκόταν ανατολικά της Δίκτης και εκεί υπήρχε ιερό

του Δικταίου Δία (Στράβων, 10,475)

 

Ημίδραχμο Πραισού ,325-270 π.Χ.

Με Ρέα, μάνα του Δία και τη νύμφη μέλισσα, τροφό του Δία

 

Αργυρό δίδραχμο Πραισού, 4ος αι. π.Χ., με ταύρο Κρήτης, πατέρα Μινώταυρου και Άρτεμη/ Περσεφόνη ή Δίκτυννα

 

Αργυρή δραχμή Πραισού, 4ος αι. π.Χ. με Ευρώπη και Δία υπό μορφή ταύρου

 

78917

 

Δίδραχμο Πραισού με το Δία στο θρόνο και  την αίγα(γρο) Αμάλθεια.

 

37177

 

Αργυρός στατήρας Πραισού, 400 – 350  π.Χ.

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΠΡΙΑΝΣΟΥ

 


Αργυρή Δραχμή Πριανσίων, 4ος αι. π.Χ.,

με κεφαλή Περσεφόνης και φοίνικα, δελφίνι κ.τ.λ.

 

397897

 

Αργυρή Δραχμή Πριανσίων, 4ος αι. π.Χ.,

 

Αργυρό δίδραχμο Πριανσίων 330 – 300 π.Χ., με Περσεφόνη και Ποσειδώνα

 

63783

 

Αργυρός στατήρας Πριανσου 330 - 300 π.,Χ., με Περσεφόνη και  Ποσειδώνα

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΡΑΥΚΟΥ

 

 

Στατήρας Ραύκου Κρήτης, 430 - 300 αι. π.Χ., με  το θεό της θάλασσας, τον Ποσειδώνα να ιππεύει άλογο και την τρίαινά του (Alpha bank).

 

 

 

Στατήρας Ραύκου Κρήτης, 430 π.Χ., με το θεό της θάλασσας Ποσειδώνα ίππιο και την τρίαινά του

Ο Ποσειδώνας, σύμφωνα το Διόδωρο Σικελιώτη (Βίβλος 5,  69) κ.α., ήταν εν ζωή άνθρωπος στην Κρήτη και μάλιστα αρχικά δάμαζε άλογα και γι αυτό λέγονταν και «ίππιος». Κατόπιν ο πατέρας του (ο Κρόνος) του ανέθεσε να κάνει ναυτικές εργασίες και επειδή τις έκανε πολύ καλά, μετά το θάνατο και τη μετάστασή του  θεοποιήθηκε - ανακηρύχθηκε θεός της θάλασσας. Δηλαδή εδώ έγινε κάτι ως έγινε και με την ανθρώπινη και μεταφυσική φύση του Χριστού, του Αγ, Νικολάου κ.τ.λ.

 

BMC_1

Αργυρός στατήρας Ραυκου 320 - 270  π.,Χ.

Με το θεό Ποσειδώνα

 

Svoronos_8

 

Αργυρός στατήρας Ραυκου 300 π.,Χ.

Με το θεο Ποσειδώνα σε ιππο

 

image01184

 

Στατήρας Ραυκου, 330 – 270 π.Χ., 
με το Θεό Ποσειδώνα έφιππο

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΡΙΘΥΜΝΑΣ

 

278770

 

Αργυρή Δραχμή Ρίθυμνας 400 π.X.

Με τη Θεά Αθηνά

 

91801

 

Αργυρή δραχμή Ρέθυμνου 300 v. Chr, με το θεα Αθηνά

 

70456

 

Αργυρή δραχμή Ρέθυμνου 300 v. Chr, Με το θεά Αθηνά

 

91800

 

Αργυρή δραχμή Ρέθυμνου 300 v. Chr, Με το θεά Αθηνά

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΥΒΡΙΤΟΥ

 

 

Αργυρός στατήρας Συβριτίων, 290 π.Χ. με  το Διόνυσο με μορφή πάνθηρα να απάγει την Αριάδνη από τη Νάξο και τον Ερμή, κηδεμόνα του Διόνυσου

 

95813

 

Αργυρό δίδραχμο Συβρίτου, 330 π.Χ.

με Διόνυσο και τον Ερμή

 

14357

 

Αργυρός στατήρας Συβρίτου, 330 – 300 v. chr

με Διόνυσο και Ερμή

 

90687

Αργυρός στατήρας Συβρίτου, 330 v. Chr.

με Διόνυσο και Ερμη

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΤΥΛΙΣΟΥ

Svoronos_1

 

Αργυρός στατήρας Τυλίσου, 330 - 270 π.Χ., με Ήρα και Απόλλωνα

 

3024

Αργυρός στατήρας Τυλίσου 330 - 270 π.Χ.,

Με Ήρα και Απόλλωνα

 

195727

 

Αργυρός στατήρας Τυλίσου 330 – 270 v. Chr,

Με Ήρα και Απόλλωνα

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΥΡΤΑΚΙΝΑΣ

http://www.krassanakis.gr/coinsa.files/yrtacina.jpg

 

Αργυρή δραχμή Υρτακινίων, 3ος αι.

 

53557

 

Αργυρή δραχμή Υρτακινίων, 3ος αι.

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΦΑΙΣΤΟΥ

 

90809

 

Στατήρας Φαιστού, 330 - 300 π.Χ., με τον Ιδαίο Ηρακλή.

Ο Παυσανίας και ο Στ. Βυζάντιος αναφέρουν ότι η Φαιστός  ιδρύθηκε από το  Φαίστο, το γιο του Ιδαίου Ηρακλή.

 

image00411

 

Αργυρός στατήρας Φαιστού, 350 π.Χ., με Ηρακλή και τον ταύρο Κρητης που δάμασε στο νησί., πατέρα του Μινώταυρου

 

 

Αργυρός στατήρας ΦΑΙΣΤΟΥ, 350 π.Χ., με τον άγγελο Τάλω (προστάτη Κρήτης, Ευρώπης και νόμων Μίνωα) και ταύρο Κρήτης

Όταν ο Δίας εγκατέλειψε την Ευρώπη στην Κρήτη, για να πάει στον Όλυμπο, τις έκανε τρία Δώρα, τον φύλακα άγγελο Τάλω (επιπλέον ο Τάλως προστάτευε την Κρήτη  και φρόντιζε για την εφαρμογή των Νόμων), μια σκύλα, τη Λαίλαπα, που κανένα θήραμα δεν τις ξέφευγε και μια φαρέτρα με βέλη που δεν αστοχούσαν ποτέ.

 

7811

Αργυρός στατήρας ΦΑΙΣΤΟΥ, 280 π.Χ., με τον άγγελο Τάλω  και ταύρο Κρήτης

 

image00413

 

 

Στατήρας ΦΑΙΣΤΟΥ, 350 π.Χ.

Με τον άγγελο  Τάλω και τη σκύλα Λαίλαπα, σκυλί της Ευρώπης

 

Αργυρός στατήρας ΦΑΙΣΤΟΥ, 360 π.Χ.

Η Ευρώπη χαϊδεύει τον μεταμορφωμένο σε ταύρο Δία

Από την άλλη όψη ο Ερμής

 

 

Svoronos_02

 

Αργυρός στατήρας ΦΑΙΣΤΟΥ, 360 π.Χ.

Η Ευρώπη χαϊδεύει τον μεταμορφωμένο σε ταύρο Δία

Από την άλλη όψη ο Ερμής

 

Αργυρή Δραχμή  Φαιστού

Με Ηρακλή και ταύρο Κρήτης

 

Στατήρας Φαιστού, 330 π.Χ., με τον Ηρακλή να φονεύει τη Λερναία Ύδρα και  τον ταύρο που δάμασε στην Κρήτη

 

00673q00

 

Στατήρας Φαιστού, 400 - 360 π.Χ., με Ηρακλή κλέβοντας τα μήλα Εσπερίδων και τον ταύρο που δάμασε στην Κρήτη

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΦΑΛΑΣΑΡΝΑΣ

 

Στατήρας Φαλάσαρνας, 330 – 270 .π.Χ., με κεφαλή Δίκτυννας και τρίαινα

 

Η Βριτόμαρτη εν ζωή ήταν μια κρητικά κοπέλα, η οποία εκεί που έπαιζε έπεσε από απροσεξία στη θάλασσα και την έσωσαν με τα δίκτυα τους οι ψαράδες. Αυτή από ευγνωμοσύνη έγινε στο εξής φίλη τους και τους βοηθούσε .  Ο λόγος που μετά το θάνατο και τη μετάστασή της στους ουρανούς ανακηρύχθηκε θεά προστάτιδα των Ψαράδων,  κάτι ως έγινε και με τον Αγ. Νικόλαο. Σύμφωνα με τον Καλλίμαχο, η Βριτόμαρτης έπεσε από το βουνό Δίκτη στα δίκτυα των Ψαράδων, γιατί την κυνηγούσε ο Μίνωας να τη βιάσει, κάτι για το οποίο ο Στράβωνας απεκάλεσε τον Καλλίμαχο υβριστή ..

 

Στατήρας Φαλάσαρνας, 350 – 300 .π.Χ., με κεφαλή Δίκτυννας και τρίαινα

Αργυρή δραχμή Φαλασαρνας 300 – 270 π.Χ., με τη θεά Δίκτυννα (Βριτόμαρτη)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ

 

Αργυρός στατήρας, 300 π.Χ. με τη Βριτόμαρτη  -  Δίκτυννα και τον  Απόλλωνα που κρατά λύρα (ο ίδιος έμαθε στους Κρητικούς και τη τοξοβολία) και να  κάθεται σε ομφαλό

 

image00169

Αργυρό δίδραχμο Χερσονήσου, 330 – 270, με Βριτόμαρτη (Δίκτυννα)  και Ηρακλή

 

12134

Στατήρας Xερσονήσου, 370 v. Chr, με τη θεά Δίκτυννα και τον Ηρακλή μαχόμενο

 

610238

 

ΝΟΜΙΣΜΑ ΚΝΩΣΟΥ,  300 – 220 π.Χ., με θεά Αθηνά  και πλώρη  πλοίου

 

159332

 

Στατήρας Χερσονήσου,  300 – 220 π.Χ., με θεά Αθηνά  και πλώρη  πλοίου

 

63648

 

Στατήρας χερσονήσου, 300 v. Chr , με τη θεά Δίκτυννα και το Μίνωα

 

 

63649

 

Στατήρας Χερσονήσου, 300 v Chr , με τη θεά Δίκτυννα και τον Απόλλωνα

 

274654

Στατήρας Χερσονήσου, 300 – 67 π.Χ., με τo μονόγραμμα της πόλης

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΡΗΤΩΝ ΙΤΑΛΙΑΣ

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης (βίβλος 4, 79) λέει ότι οι πρώτες ελληνικές πόλεις που δημιουργήθηκαν  στην Νότιο Ιταλία (Magna Graecia) ήταν η Μινώα (περιοχή Ακράγαντα) και η Έγγυος, που κτίστηκαν από τους ναύτες του Μίνωα.  

Σύμφωνα με τον Ησύχιο, η Ιταλία πήρε το όνομα που έχει από τον ταύρο = λατινικά VITULUS (ΤΑΥΡΟΣ) > VITALIA – ITALIA., δηλαδή από την παραφορά της λέξη VITULUS (= ΤΑΥΡΟΣ)  και έχει σχέση με  τον περιπλανώμενο ταύρο της Κρήτης. Η ονομασία VITULUS > ITALIA δόθηκε, λέει, αρχικά στην περιοχή ανάμεσα στο Ρήγιο και τον Τάραντα από τους Έλληνες αποίκους της Σικελίας και νότιας Ιταλίας. Ο ταύρος Κρήτης (ο πατέρας του Μινώταυρου), σύμφωνα με το μύθο, αγριέψει κάποια στιγμή τόσο πολύ που άρχισε να προξενεί μεγάλες ζημιές στην Κρήτη. Προ αυτού ο Μίνωας κάλεσε τον ημίθεο Ηρακλή να έρθει και να τον δαμάσει. Ο Ηρακλής, αφού ήρθε στην Κρήτη και δάμασε τον ταύρο με τη μυϊκή του δύναμη και πιάνοντας τον από τα κέρατα, τον πήρε στους ωμούς και τον μετέφερε από τόπο σε τόπο ( Αττική, Πελοπόννησο, Ισπανία  κ.τ.λ.), για να επιδεικνύει τον άθλο του και σε ένα από τα μέρη που πέρασε ήταν και η Σικελία και η Νότια Ιταλία.

 

00105q00

 

Σέλινο Σικελίας, δίδραχμο  460-440 π.Χ.

 

 

 

 

 

 

 

 

600191

 

Σέλινο Σικελίας, δίδραχμο  460-440 π.Χ. Με Ηρακλή που δαμάζει το Ταύρο Κρήτης

 

Δίδραχμο Θουρίων με τον ταύρο Κρήτης, πατέρα Μινώταυρου,. Από την άλλη όψη η θεά Αθηνά που φορεί κράνος με παράσταση του Θεού Ωκεανού

 

 

afisa02Μεγάλη Ελλάδα, δίδραχμο Ποσειδώνιας, 5ος  αι. π.Χ.  με το θεό Ποσειδώνα και τον Ταύρο που χάρισε  στο Μίνωα και ο οποίο μετά  με την Πασιφάη γέννησε το Μινώταυρο

 

 

 

 

 

Ο ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ Ο ΤΑΥΡΟΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΑ, ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΙΝΩΤΑΥΡΟΥ

 

Ο Διόδωρος (βίβλος 4, 77) λέει: Σύμφωνα με το μύθο που μας παραδόθηκε, ο Μίνωας, σύμφωνα με τη συνήθεια, αφιέρωνε τον ωραιότερο ταύρο που γεννιόνταν στον Ποσειδώνα και τον θυσίαζε στο θεό. Καθώς ο ταύρος που γεννήθηκε τότε ήταν σπάνιας ομορφιάς, ο Μίνωας θυσίασε άλλον μικρότερης αξίας. Ο Ποσειδώνας θύμωσε με τον Μίνωα κι έκανε τη γυναίκα του την Πασιφάη να ερωτευθεί τον ταύρο. Με τη ευρηματικότητα του Δαίδαλου, η Πασιφάη έσμιξε με τον ταύρο και γέννησε το Μινώταυρο της μυθολογίας. Αυτός είχε διπλή φύση, το πάνω μέρος του σώματός του μέχρι τους ώμους ήταν ταύρος, ενώ το υπόλοιπο άνθρωπος. Λέγεται, λοιπόν, πως, για να μένει το τέρας, ο Δαίδαλος έφτιαξε τον Λαβύρινθο, του οποίου οι δίοδοι ήταν ελικοειδείς και δεν μπορούσαν να βρουν την άκρη τους όσοι δεν τις ήξεραν και εκεί ζούσε ο Μινώταυρος που έτρωγε τους επτά νέους και επτά νέες που έστελναν οι Αθηναίοι…

Σύμφωνα με άλλη παραλλαγή του μύθου: 1) Όταν ο Μίνωας ζήτησε από το Θεό Ποσειδώνα σημάδι ότι μπορεί να γίνει θαλασσοκράτορας, από τη θάλασσα αναδύθηκε ένας πανέμορφος ταύρος και στη συνέχεια ο Ποσειδώνας ζήτησε από το Μίνωα να του τον θυσιάσει κ.τ.λ.. 2) Ο Δαίδαλος έφτιαξε μια ωραία χάλκινη ή ξύλινη αγελάδα που την έντυσε με προβιές αγελάδων που έγδαρε και μέσα της κλείστηκε η Πασιφάη. Και ήταν τόσο θαυμάσιο το κατασκεύασμα  που ο ταύρος το νόμισε για ζωντανό και έτσι έγινε η τερατώδης ερωτική ένωση, η κτηνοβατική ερωτοτροπία, καρπός της οποίας ήταν ο ταυρόμορφος Αστέριος ή Μινώταυρος.

(Ο μύθος αυτός είχε και διδακτική – επιμορφωτική αξία. Ήθελε την εποχή εκείνη να καταδείξει τι αποτελέσματα επιφέρουν οι κτηνοβασίες, οι αθετήσεις προς τα θεία κ.τ.λ.)

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΠΙ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ

( 67 π.Χ.  -   330 μ.Χ.)

 

 

 

 

Μια από τις τελευταίες ελληνικές περιοχές που κατέλαβαν οι Ρωμαίοι ήταν η Κρήτη, το 67 π.Χ. Άμεση συνέπεια της κατάκτησης ήταν να αλλάξουν τα νομισματικά πράγματα της Κρήτης. Πρώτα περιορίστηκαν κατά πολύ οι εξαρτημένες πια πόλεις, στις οποίες δόθηκε το προνόμιο της κοπής νομισμάτων, που είναι τώρα πια συχνότερα χάλκινα και προσαρμοσμένα στο σύστημα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.  Μεγάλο μέρος της παραγωγής νομισμάτων "υπογράφεται" από το λεγόμενο "Κοινό των Κρητών". Σταμάτησε όμως κάθε κοπή νομισμάτων από τους Κρήτες από τα μέσα του 2ου αι. και στην Κρήτη πλέον τα νομίσματα της Ρώμης μονοπωλούν. Οι παραστάσεις των κρητορωμαϊκών εκδόσεων έχουν σε μεγάλο βαθμό χάσει τον τοπικό χαρακτήρα τους. Το πιο ακραίο παράδειγμα στην πρώτη περίοδο (67-27 π.Χ.) είναι το αργυρό τετράδραχμο της Γόρτυνας με το κεφάλι της θεάς Ρώμης στην κύρια όψη.  Στη δεύτερη περίοδο, το κεφάλι του εκάστοτε αυτοκράτορα ή ενός μέλους της οικογενείας του κυριαρχεί σταθερά στη μια τουλάχιστον πλευρά του νομίσματος, ενώ και άλλα τυπικά ρωμαϊκά θέματα αποδίδονται στην πίσω όψη. Θεότητες του ελληνικού παρελθόντος και τοπικοί μύθοι εμφανίζονται βέβαια, αλλά αποτελούν όλο και περισσότερο πια τη μειονότητα.

 

Νόμισμα Ρωμαίων ήτων το ασημένιο δηνάριο, που ισοδυναμούσε με 4 scrupuli = 5,55 gramm.

Δηνάριο λέγεται και η 4η κλίμακα στη βυζαντινή μουσική

 

 

 

 

Αργυρό Δηνάριο, 55 p.Χ., Cn. Plancius, με κεφαλή Diana Planciana και Κρητική αίγαγρο. Ένδειξη της κατάκτησης της Κρήτης Ο Cn. Plancius υπηρέτησε αρχικά στην Αφρική υπό τον  A. Torquatus και μετά ήρθε στην Κρήτη, το 68 π.Χ., υπό τον Q. Metellus και την κατέλαβαν.Το 62 π.Χ. βοήθησε τον  C. Antonius στη Μακεδονία και το 56 π.χ. κατέλαβε τη Μακεδονία

 

 

 

Κνωσσός. Αργυρό τετράδραχμο, 67 π.X.  με  κεφαλή της θεάς Pώμης (προσωποποίηση της Ρώμης)


Κνωσός, Nero και Octavia, Bronze 55/60

 

 

Κνωσός, Claudius & Messalina,, 41-54

Κνωσός, με Αδριανό, 117-138 μ.Χ.

 

Κνωσός. Gaius Caligula and Germanicus. 37-41 π.Χ..

 

 

Νόμισμα Κνωσού, Crassus,  37-30 π.Χ., με κροκόδειλο και πρώρα πλοίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Γόρτυνα. Αργυρό τετράδραχμο, 1ος αι. μ.Χ.

 

 

Γόρτυνα. Αργυρό τετράδραχμο, 67 π.X. 

 

Γόρτυνα, τρίδραχμο με αυτοκράτορα Καλιγούλα και Αύγουστου, 34 π.Χ. – 71 μ.Χ.

 

 

 

Κυδωνία, Κεφαλή Αύγουστοι, 27 - 14 μ.Χ., Bronze

 

 

 

 

 

Iεράπυτνα. Αργυρό τετράδραχμο, επί Tιβερίου (14-37 μ.X.) , με κεφαλή του αποθεωμένου Aυγούστου και κεφαλή του Δία.

 

Aξός. Αργυρό τρίδραχμο, επί Tιβερίου (14-37 μ.X.) με κεφαλή του αυτοκράτορα

Και  κεφαλή της προσωποποίησης της Συγκλήτου.

 

Kοινό Kρητών. Αργυρή δραχμή, επί Tραϊανού (98-117 μ.X.) με κεφαλή του αυτοκράτορα της Δίκτυννασ με το Δία ως βρέφος, ανάμεσα στους Kουρήτες.

Kοινό Kρητών. Χάλκινος σηστέρτιος (=4 ασσάρια), επί Bεσπασιανού (69-79 μ.X.) Με  κεφαλή του αυτοκράτορα και ένθρονος Δίας.

 

koinoKοινό Kρητών. Χάλκινος σηστέρτιος (=4 ασσάρια), επί Tραϊανού (98-117 μ.X.), με  προτομή του αυτοκράτορα και ένθρονο Δίας.

 

Kοινό Kρητών. Χάλκινος σηστέρτιος (=4 ασσάρια), επί Tραϊανού (98-117μ.X.)

 


Kοινό Kρητών. Χάλκινος σηστέρτιος (=4 ασσάρια), επί Tραϊανού (98-117μ.X.). Με  προτομή του αυτοκράτορα και την απαγωγή της Eυρώπης από τον ταύρο-Δία.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

ΕΠΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ

& ΣΑΡΑΚΗΝΩΝ

 

Α’ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ  (ΚΡΗΤΗΣ)   330 μ.Χ.    -   824 μ.Χ.

ΑΡΑΒΟΚΡΑΤΙΑ - ΣΑΡΑΚΗΝΟΙ ,               830 μ.Χ.    -   961 μ.Χ.

Β’ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ  (ΚΡΗΤΗΣ),  961 μ.Χ.     -  1204μ.Χ.

 

Η νομισματική μονάδα των Βυζαντινών ήταν το Σολδίο (Solidus). Από το Μ. Κωνσταντίνο καθιερώνεται ως νόμισμα της αυτοκρατορίας ο χρυσός σόλιδος (σολδίο), που κυριάρχησε στις οικονομικές συναλλαγές περίπου για επτά αιώνες. Παράλληλα κόβονταν και άλλα νομίσματα χρυσά, αργυρά, χάλκινα που όλα έφεραν παραστάσεις του Χριστού, της Θεοτόκου, κάποιου αγίου, αυτοκρατόρων, ενδεικτικές της ιδέας ότι το νόμισμα ήταν υπό την προστασία του Θεού και του αυτοκράτορα.

Το χρυσό νόμισμα του Βυζαντίου, το υπέρπυρο,  πέρασε στην δύση και ονομάστηκε Βυζάντιον (besant) και έγινε το πρότυπο του Βενετικού χρυσού δουκάτου και έμμεσα των κυριοτέρων Ευρωπαϊκών χρυσών νομισμάτων. Το Βυζάντιο χρησιμοποιείτε κυρίως από τους Φράγκους δυνάστες, ιδίως της Ρόδου και της Κύπρου. Αποτελεί απομίμηση του υπέρπυρου με πολύ χαμηλή όμως περιεκτικότητα σε χρυσό και για αυτό τον λόγο ονομάζετε και βυζάντιον λευκόν. Το νόμισμα αυτό υποδιαιρείτε σε 24 κεράτια κατά μίμηση των Βυζαντινών υποδιαιρέσεων.  Το αργυρό νόμισμα της τελευταίας περιόδου της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ήταν το άσπρο. Τα άσπρα των Ιπποτών της Ρόδου, Κύπρου και Χίου καθώς και τα Τούρκικα ήταν απομίμηση αυτών. Η τιμή τους συγκριτικά ήταν περίπου η ίδια. Μετά την διάλυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας το Βυζαντινό άσπρο σταμάτησε να κυκλοφορεί, ενώ τα άσπρα των Φράγκικων κρατιδίων της ανατολής συνέχισαν να κόβονται μέχρι τις αρχές του 16ου αιώνα οπότε αντικαταστάθηκαν από τα Τούρκικα. Ένα άσπρο ισοδυναμούσε με οχτώ κεράτια.

 

 

 

 

 

 

 

afisa02Αναμνηστικό μπρούτζινο  νόμισμα της πόλης του Βυζαντίου ή στο εξής Κωνσταντινούπολη, 330 – 346 π.Χ.,  ως έδρα του Ρωμαϊκού Κράτους. Φέρει την επιγραφή Κωνσταντινούπολη, το  Μ. Κωνσταντίνο νέο ( από το όνομά του οποίου το Βυζάντιο μετονομάστηκε σε Κωνσταντινούπόλη) και τη θεά Νίκη πάνω σε πλοίο.

 

 

afisa02

 

Νόμισμα με το Μ. Κωνσταντίνος (273 – 337 μ.Χ.) και τη θεά νίκη να στεφανώνει τα βυζαντινά καράβια

 

 

 

 

afisa02Χρυσό νόμισμα (Σολδίο) με  το Μ. Θεοδόσιο,  425-429 μ.Χ. και άγγελο που κρατά το σταυρό, σύμβολο της Χριστιανικής πίστης

Ο Μ. Θεοδόσιος έκανε επίσημη Θρησκεία του Κράτους τη Χριστιανική και έτσι στο εξής « επίσημοι» προστάτες του ελληνικού ναυτικού και γενικά των Ελλήνων ήταν πλέον ο Χριστός αντί του Δία, Ποσειδώνα, Θεά Νίκης κ.τ.λ. που υπήρχε πριν.

 

 

afisa02Χρυσό νόμισμα (Σολδίο) Κωνσταντίνου VII Πορφυρογέννητου,  913 – 959 μ.Χ.,  με τον Ιησού Χριστό, τον προστάτη των Ελλήνων και όλων των Χριστιανών αντί του Δία, Ποσειδώνα κ.τ.λ. που υπήρχε πριν.

 

Χρυσό νόμισμα (Σολδίο) Νικηφόρου Φωκά 963 – 969 μ.Χ.,  με τον Ιησού Χριστό

 

afisa02Τελευταίους μεγάλους στόλους που συγκροτήθηκαν στη Βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν επί Λέοντος του A',  1.113 σκάφη και επί αυτοκράτορα Κώνστα B', συγκεντρώθηκε στόλος από 700 πολεμικά σκάφη κατά των Αράβων. Περισσότερο εντυπωσιακή ήταν η επιχείρηση κατά της Κρήτης το 961 μ.X. Το σύνολο των πλοίων που συγκέντρωσε ο αυτοκράτορας Νικηφόρος ο Φωκάς ανερχόταν στα 3.300 και από αυτά τα 2.000 ήσαν Δρόμωνες και Xελάνδια.

 

Bυζάντιο. Χάλκινος φόλλις Iουστιανιανού A΄ (527-565 μ.X.)Bυζάντιο. Χάλκινος φόλλις Iουστιανιανού A΄ (527-565 μ.X.)

Bυζάντιο. Χάλκινος φόλλις Iουστιανιανού A΄ (527-565 μ.X.). Με  μετωπική προτομή του αυτοκράτορα με κράνος και το γράμμα  M ως σύμβολο της υποδιαίρεσης. Iστορικό Mουσείο Kρήτης.

Bυζάντιο. Χάλκινο 20νούμμιο Iουστίνου B΄ (565-578 μ.X.)Bυζάντιο. Χάλκινο 20νούμμιο Iουστίνου B΄ (565-578 μ.X.)
Bυζάντιο. Χάλκινο 20νούμμιο Iουστίνου B΄ (565-578 μ.X.). Με ένθρονο το αυτοκρατορικό ζευγάρι Iουστίνου και Σοφίας και το γράμμα ο K ως σύμβολο της υποδιαίρεσης. Iστορικό Mουσείο Kρήτης

Bυζάντιο. Χρυσό σιμίσσιο Φωκά (602-610 μ.X.)Bυζάντιο. Χρυσό σιμίσσιο Φωκά (602-610 μ.X.)
Bυζάντιο. Χρυσό σιμίσσιο Φωκά (602-610 μ.X.). Με  προτομή του αυτοκράτορα και σταυρό. Iστορικό Mουσείο Kρήτης.

Bυζάντιο. Χρυσό τριμίσσιο Aναστάσιου A΄ (491-518 μ.X.)Bυζάντιο. Χρυσό τριμίσσιο Aναστάσιου A΄ (491-518 μ.X.)
Βυζάντιο. Χρυσό τριμίσσιο Αναστάσιου A΄ (491-518 μ.X.). Με  προτομή του αυτοκράτορα και τη θεά Nίκη να κρατά στεφάνι και σταυροφόρο σφαίρα. Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

Bυζάντιο. Χρυσό ιστάμενο Pωμανού Γ΄ (1028-1034)Bυζάντιο. Χρυσό ιστάμενο Pωμανού Γ΄ (1028-1034)
Βυζάντιο. Χρυσό ιστάμενο Ρωμανού Γ΄ (1028-1034). Με ένθρονο Χριστό και τη Θεοτόκο να στέφει τον αυτοκράτορα. Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

 

Bυζάντιο. Χρυσός σόλιδος Kωνστάντιου B΄ (642-668 μ.X.)Bυζάντιο. Χρυσός σόλιδος Kωνστάντιου B΄ (642-668 μ.X.)

Βυζάντιο. Χρυσός σόλιδος Κωνσταντίου B΄ (642-668 μ.X.). Με  προτομή του αυτοκράτορα και σταυρό σε βαθμιδωτή βάση. Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΑΡΑΚΗΝΩΝ

 

Νόμισμα των Αράβων-Σαρακηνών ήταν το δηνάριο. Τα περισσότερα νομίσματα των Αράβων δεν φέρουν παραστάσεις, επειδή η θρησκεία τους, ο μουσουλμανισμός, απαγορεύει τις εικόνες,  αλλά μόνο επιγραφές (ονόματα Εμίρηδων, ρητά από το Κοράνι κ.ά.

 

Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Χάλκινο fals των εμίρηδων Shu'ayb bin abi-Hafs 'Umar και 'Umar (865-895 μ.X.)Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Χάλκινο fals των εμίρηδων Shu'ayb bin abi-Hafs 'Umar και 'Umar (865-895 μ.X.)
Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Χάλκινο fals των εμίρηδων Shu'ayb bin abi-Hafs 'Umar και 'Umar (865-895 μ.X.).  Iστορικό Mουσείο Kρήτης.

Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Χάλκινο fals του εμίρη Muhammad bin Shu'ayb (γύρω στα 900 μ.X.)Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Χάλκινο fals του εμίρη Muhammad bin Shu'ayb (γύρω στα 900 μ.X.)

 

Aραβοκρατούμενη Κρήτη. Χάλκινο fals του εμίρη Muhammad bin Shu'ayb (γύρω στα 900 μ.X.). Γράφει: Μωάμεθε, ο απεσταλμένος του Αλάχ Ιστορικό Μουσείο Kρήτης.

Χρυσό dinar εμίρη Shu'ayb bin abi-Hafs 'Umar (865-895 μ.X.)Χρυσό dinar εμίρη Shu'ayb bin abi-Hafs 'Umar (865-895 μ.X.)
Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Χρυσό dinar εμίρη Shu'ayb bin abi-Hafs 'Umar (865-895 μ.X.)  Ashmolean Museum (Aγγλία).

Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Αργυρό dirhem εμίρη Abd al-Aziz bin Shu'ayb (954-961 μ.X.)Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Αργυρό dirhem εμίρη Abd al-Aziz bin Shu'ayb (954-961 μ.X.)
Aραβοκρατούμενη Kρήτη. Αργυρό dirhem εμίρη Abd al-Aziz bin Shu'ayb (954-961 μ.X.)  Royal Coin Cabinet (Σουηδία).

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

ΕΠΙ ΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑΣ

  (CANDIA, 1210 μ.Χ.    -  1669 μ.Χ.)

 

Τα νομίσματα που κυκλοφορούσαν στην Κρήτη σ΄ όλη την περίοδο της Ενετοκρατίας ήταν το Βυζαντινό υπέρπυρο και τα βενετσιάνικης προέλευσης δουκάτα , τσεκίνια και λίρες. Τα τελευταία φέρουν παραστάσεις και σύμβολα της Βενετίας (Ενετία = Βενετία) και κυρίως το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου. Τα μητροπολιτικά είναι από ασήμι και χρυσό και τα αποικιακά χάλκινα. 

Το 1202 ο δόγης της Βενετίας Enrico Dandolo έκοψε αργυρό νόμισμα ίσο με 26 piccoli ή denari και το ονόμασε αρχικά ducato d' argento και έπειτα grosso, του οποίου απομιμήσεις και παραποιήσεις έγιναν μετά από τους Φράγκους ηγεμόνες της Ανατολής και κυρίως από τους Γενουάτες της Μυτιλήνης και της Χίου. Το τελευταίο ονομάζετε και δουκάτο Χίου. Χρυσό δουκάτο, με το όνομα τσεκίνι, είναι το δουκάτο των ιπποτών της Ρόδου που κόπηκε κατά μίμηση του Βενετικού και κυκλοφόρησε τον 15ο και 16ο αιώνα. Το χρυσό δουκάτο υπήρξε και το πρωτότυπο του Τούρκικου χρυσού altun.

Το 1578 η Βενετία έκοψε και κυκλοφόρησε ασημένιο νόμισμα των 40 σολδίων (giustina), για τον εορτασμό για την νίκη της στην ναυμαχία της Ναυπάκτου

Ρούπι λεγόταν το τέταρτο των αργυρών νομισμάτων. Στην Ανατολή από τον 16ο αιώνα ήταν γνωστά και τα διάφορα σκούδα, που επειδή έφεραν το σημείο του σταυρού σαν παράσταση, ονομάζονταν και σταυράτα. Τα σκούδα είχαν βάρος 31,829 gr. και υψηλή περιεκτικότητα σε άργυρο.

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΒΕΝΕΤΙΑΣ

 (Δημοκρατίας της Ενετίας)

Δημοκρατία της Bενετίας. Αργυρός μοτσενίγος δόγη Andr. Gritti (1523-1538)
Αργυρός μοτσενίγος δόγη Andr. Gritti (1523-1538).  Aγ.Mάρκος παραδίδει λάβαρο στον Δόγη.  ( Iστορικό Mουσείο Kρήτης.)

Δημοκρατία της Bενετίας. Αργυρός μαρτσέλος δόγη Giov. Mocenigo (1478-1485)

Αργυρός μαρτσέλος δόγη Giov. Mocenigo (1478-1485), ένθρονος Xριστός. ( Iστορικό Mουσείο Kρήτης.)

Δημοκρατία της Bενετίας. Αργυρό γκρόσο δόγη Giov. Soranzo (1312-1328) 
Αργυρό σολδίνι δόγη Giov. Gradonigo (1355-1356)
Γονατιστός ο δόγης κρατά λάβαρο και το λιοντάρι του Aγ. Mάρκου. ( Iστορικό Mουσείο Kρήτης.)
 

Δημοκρατία της Bενετίας. Αργυρό σολδίνι δόγη Giov. Gradonigo (1355-1356)

Αργυρό γκρόσο δόγη Giov. Soranzo (1312-1328).
O Aγ.Mάρκος παραδίδει λάβαρο στον Δόγη και ένθρονος Xριστός. ( Iστορικό Mουσείο Kρήτης.)

Δημοκρατία της Bενετίας. Αργυρό σκούδο δόγη M.Ant. Memmo (1612-1615)

Αργυρό σκούδο δόγη M.Ant. Memmo (1612-1615).  Με σταυρό και βενετικό θυρεό ( Iστορικό Mουσείο Kρήτης.)

image001

Χάλκινα 2,5 σολδίνια για την Kρήτη, χωρίς όνομα δόγη (1610-1618)  Με το λιοντάρι του Aγ. Mάρκου και επιγραφή με την αξία του νομίσματος. ( Ιστορικό Μουσείο Κρήτης)

 

Δημοκρατία της Bενετίας. Χρυσό τσεκίνι δόγη M. Steno (1400-1413)Δημοκρατία της Bενετίας. Χρυσό τσεκίνι δόγη M. Steno (1400-1413)
Χρυσό τσεκίνι δόγη M. Steno (1400-1413).  O Aγ.Mάρκος παραδίδει λάβαρο στον Δόγη - ο Xριστός σε δόξα. ( Iστορικό Mουσείο Kρήτης.)

Χάλκινα τορνέσια

Κοπές για την Kρήτη, επί δόγη Iω. Kορνήλιου (G. Corner, 1625-1629),  Χάλκινα 60, 30 και 15 τορνέσια. Φέρουν το λιοντάρι του Aγ. Mάρκου και ελληνική επιγραφή με την αξία του νομίσματος. ( Iστορικό Mουσείο Kρήτης.)

 

 

"Θησαυρός" από τον Xάνδακα (Hράκλειο) αποτελούμενος από 46 χρυσά τσεκίνια 14-15ου αι.
    "Ενετικός Θησαυρός"  Xάνδακα (Hράκλειο) αποτελούμενος από 46 χρυσά τσεκίνια 14-15ου αι.  (Ιστορικό Μουσείο Ηρακλείου)

Bενετική Δημοκρατία. Αργυρό δουκάτο λεγόμενο "γιουστίνα" δόγη Fr. Erizzo (1631-1646)
 Αργυρό δουκάτο λεγόμενο "γιουστίνα" δόγη Fr. Erizzo (1631-1646).  Ο δόγης κρατώντας λάβαρο γονατίζει μπροστά στο λιοντάρι του Aγ. Mάρκου και όρθια η Aγ. Iουστίνα.

 

 

 

 

 

 

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΔΑΚΑ

 (Regno di Candia)

 

SOLDIA

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

 

 

Α’ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ   (ΚΡΗΤΗΣ),   1669 μ.Χ. -  1204 μ.Χ.

ΑΙΓΥΠΤΙΟΚΡΑΤΙΑ (ΚΡΗΤΗΣ),        1830 μ.Χ. -  1840 μ.Χ.

Β’ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΡΗΤΗΣ,       1840 μ.Χ. -  1898 μ.Χ.

 

Τα τουρκικά νομίσματα ανεικονικά, επειδή το κοράνι απαγορεύει την απεικόνιση παραστάσεων ζώων ή ανθρώπων. Φέρουν απλώς ρητά από το κοράνι καθώς και το όνομα του σουλτάνου και την χρονολογία κοπής του νομίσματος

Τα πρώτα χρόνια ίδρυσης του Οθωμανικού κράτους το νόμισμα που κυκλοφόρησε ήταν το άσπρο (akce). Ήταν απομίμηση του βυζαντινού άσπρου. Το  έκοψε πρώτος ο Ορχάν α΄ το 1328, ήταν ασημένιο με βάρος 1,2 γρ. περίπου και είχε τίτλο 900/1000 αργύρου. Το πρώτο χρυσό τουρκικό νόμισμα ήταν το altyn (φλουρί). Κόπηκε από τον Μωάμεθ β΄ τον πορθητή το 1478 , το βρίσκουμε σε διάφορους τύπους και κόβετε σε διάφορα νομισματοκοπεία. Ανάλογα  με τα παραπάνω παίρνει και διάφορα ονόματα. Έτσι έχουμε, μισιριώτικο , το σταμπόλι ή πολίτικο , το τουνεζίδικο , το μπαρμπαρέσικο , το τουραλί , το φλωρί ζέρι , το τζιτζιρί , το  ζαρμακούπι , το φουντουκλί , κ.α. Ζύγιζε περίπου 3,42 γρ. και είχε τιμή 900/1000 κατά τον 15ο αιώνα. Είχε πολλές διακυμάνσεις στο βάρος του ανάλογα την εποχή και κατάληξε στις αρχές του 18ου αιώνα να ζυγίζει 2,4 γραμμάρια. Επίσης έχουμε διάφορα χρυσά πολλαπλάσια και υποπολλαπλάσια , όπως το μισό altun ονομαζόμενο nisfiye (νισφιές) και το ¼ το λεγόμενο rub (ρουμπιές). Το altun ισοδυναμούσε επί Μωάμεθ Β' με 40 άσπρα. Επί Βαγιαζίτ Β' στα τέλη του 15ου και στις αρχές του 16ου αιώνα ισοδυναμούσε με 54 άσπρα. Στο τέλος του αιώνα ισοδυναμούσε με 130 έως 160 άσπρα και στις αρχές του 17ου αιώνα 200 άσπρα. Στο τέλος κατάντησε και αυτό απλό λογιστικό νόμισμα και αντικαταστάθηκε από τον αργυρό παρά. 

Ασημένιο νόμισμα ήταν επίσης και το gurus (γρόσι) , το οποίο κόπηκε επί Σουλεϊμάν β΄ (1687-1691) , μεταξύ γροσιού και παρά υπάρχουν ενδιάμεσα αργυρά νομίσματα που είναι υποδιαιρέσεις του γροσιού ή πολλαπλάσια του παρά. Αυτά είναι το beslik (μπεσλίκι ή πεντάρι) ίσο με 5 παράδες , το onluk (ρούπι ή δεκάρι) ίσο με 10 παράδες , το onbeslik ίσο με 15 παράδες και το yirmilik (γιρμιλίκι) ίσο με 20 παράδες. Ακόμη κόπηκε και το zolta (ζολότα) των 30 παράδων.

Κατά το τρίτο τέταρτο του 17ου αιώνα άρχισε να εκτυπώνετε το τούρκικο γρόσι (πιάστρο) κατά μίμηση του Ολλανδικού τάλιρου. Στο νομισματικό αυτό σύστημα πού διατηρήθηκε έως την μεταρρύθμιση του Abdoul Medjit, οι αναλογίες είναι: 1 γρόσι = 40 παράδες = 120 άσπρα.

Νομίσματα πολλαπλάσια του γροσιού είναι το altmislik (εξηντάρι) των 60 παράδων , το ikilik (κιλίκι) των 80 παράδων και το ukluk (κατοστάρι) των 100 παράδων.

Ο παράς αποτέλεσε την βάση του νέου νομισματικού συστήματος της Τουρκίας. Η χρονολογία και ο τόπος κοπής του δεν μας είναι γνωστά. 1 ασημένιο γρόσι = 40 παράδες και 1 τούρκικη λίρα = 100 γρόσια

 

 

Oθωμανική αυτοκρατορία. Χρυσό altun sultani (=φλουρί) σουλτάνου Aχμέτ Γ΄ (1703-1730)

Οθωμανική αυτοκρατορία. Χρυσό altun sultani (=φλουρί) σουλτάνου Aχμέτ Γ΄ (1703-1730). Με επιγραφές στην παλαιοτουρκική γραφή. N. Pere, Osmanlilarda Madeni Paral

Oθωμανική αυτοκρατορία. Χρυσός cedid mahmudiye (=εικοσάρι) σουλτάνου Mαχμούτ B΄ (1808-1839).


Οθωμανική αυτοκρατορία. Χρυσός cedid mahmudiye (=εικοσάρι) σουλτάνου Mαχμούτ B΄ (1808-1839). Με μονόγραμμα του σουλτάνου και επιγραφή. σ

Oθωμανική αυτοκρατορία. Αργυρή διπλή zolota (=1,5 γρόσι) σουλτάνου Aμντούλ Xαμήτ A΄ (1774-1789)

Οθωμανική αυτοκρατορία. Αργυρή διπλή zolota (=1,5 γρόσι) σουλτάνου Aμντούλ Xαμήτ A΄ (1774-1789)  και επιγραφές στην παλαιοτουρκική γραφή. Iστορικό Mουσείο Kρήτης.

Oθωμανική αυτοκρατορία. Αργυρό 1/2 γρόσι σουλτάνου Mαχμούτ A΄ (1730-1754)

Οθωμανική αυτοκρατορία. Αργυρό 1/2 γρόσι σουλτάνου Mαχμούτ A΄ (1730-1754) Με μονόγραμμα του σουλτάνου και επιγραφή. Iστορικό Mουσείο Kρήτης

Oθωμανική αυτοκρατορία. Χάλκινοι 40 παράδες (=1 γρόσι) σουλτάνου Aμντούλ Mετζήτ (1839-1861)

Oθωμανική αυτοκρατορία. Χάλκινοι 40 παράδες (=1 γρόσι) σουλτάνου Aμντούλ Mετζήτ (1839-1861). Με μονόγραμμα του σουλτάνου και επιγραφή. Iστορικό Mουσείο Kρήτης

Oθωμανική αυτοκρατορία. Αργυρό γρόσι σουλτάνου Aμντούλ Xαμήτ B΄ (1876-1909)

Oθωμανική αυτοκρατορία. Αργυρό γρόσι σουλτάνου Aμντούλ Xαμήτ B΄ (1876-1909). Με μονόγραμμα του σουλτάνου και  επιγραφή. Iστορικό Mουσείο Kρήτης.

Oθωμανική αυτοκρατορία. Χρυσές μαχμουτιές σουλτάνου Mαχμούτ B΄ (1808-1839)

Oθωμανική αυτοκρατορία. Χρυσός μαχμουτιές σουλτάνου Mαχμούτ B΄ (1808-1839) Με μονόγραμμα του σουλτάνου και επιγραφές. Iστορικό Mουσείο Kρήτης.

Oθωμανική αυτοκρατορία. Χρυσό 1/4 zeri mahbub (=ρούπι) σουλτάνου Mαχμούτ B΄ (1808-1839)

Oθωμανική αυτοκρατορία. Χρυσό 1/4 zeri mahbub (=ρούπι) σουλτάνου Mαχμούτ B΄ (1808-1839). Με μονόγραμμα του σουλτάνου και επιγραφή. Iστορικό Mουσείο Kρήτης.

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ

ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ

1898 -  1906 μ.Χ.

 

ΕΝΩΣΗ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ  1912 μ.Χ.

- Επίσημα 30 Μαΐου 1913

 

Υστερα από μεγάλους αγώνες των Κρητών έναντι στους κατακτητές Τούρκους, η Κρήτη γίνεται αυτόνομη πολιτεία.

Με διάταγμα του ύπατου αρμοστή Κρήτης (Πρίγκιπα Γεώργιο) της 17/4/1900 που καταχωρήθηκε στην εφημερίδα της κυβέρνησης της Κρητικής πολιτείας σαν νόμος υπ΄αριθµ. 157β του 1900 ορίζετε αποκλειστικό προνόμιο της πολιτείας το δικαίωμα κοπής νομισμάτων.

Το διάταγμα ορίζει σαν νομισματική μονάδα την δραχμή που την υποδιαιρεί σε 100 λεπτά. Τα νομίσματα της Κρητικής Πολιτείας τυπώθηκαν στο Παρισινό Νομισματοκοπείο με βάση το Νόμο 157 του 1900 και κυκλοφόρησαν στις 9 Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου. Κόπηκαν νομίσματα των 1 , 2 , 5 , 10 , 20 λεπτών το 1900 και νομίσματα των1 , 2 , 50 λεπτών και 1 , 2 , 5 δρχ. το 1901 . Τα νομίσματα των 50 λεπτών και οι δραχμές είναι αργυρά , τα νομίσματα των 1,2 λεπτών χάλκινα και τα νομίσματα των 5 , 10 , 2 και  1 είναι από ασήμι. Ο ως άνω Νόμος προέβλεπε και την κοπή χρυσών νομισμάτων των 10 και 20 Δραχμών, που όμως δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Χαράκτης των νομισμάτων της Κρητικής Πολιτείας ήταν ο Alfred Borrel, που είχε χαράξει και τα Ελληνικά των 5, 10 και 20 Λεπτών των ετών 1893-1895. Τα νομίσματα της Κρητικής Πολιτείας έχουν τα ίδια μέταλλα, βάρη, μεγέθη και εμφάνιση με τα αντίστοιχα τους Ελληνικά της ίδιας εποχής. Και επειδή οι προδιαγραφές των νομισμάτων αυτών είναι πανομοιότυπες με αυτές των Ελληνικών, επιτρέπεται η παράλληλη κυκλοφορία τους και στην Ελλάδα. Το 1912 η Κρήτη ενώνεται με την Ελλάδα αλλά τα νομίσματα εξακολουθούν να κυκλοφορούν. Τον Μάρτη του 1923 αποσύρονται τα χάλκινα και χαλκονικέλινα και τον Ιούλιο του 1929 αποσύρονται της κυκλοφορίας και τα υπόλοιπα

 

 

 

232_231m

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Η παρούσα μελέτη είναι πρωτότυπη και βασίζεται αποκλειστικά και μόνο σε επίσημες πηγές, όπως οι εξής:

ΑΡΧΑΙΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Θουκυδίδη «Ιστορία Α» (μετάφραση από τον εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο), Ομήρου «Ιλιάδα» και «Οδύσσεια», Στράβωνα «Γεωγραφικά», Παυσανία «Ελλάδος Περιήγησης», Διόδωρου Σικελιώτη «Ιστορική Βιβλιοθήκη»,  Διονυσίου Αλικαρνασέα, Βιβλιοθήκη Α,  Ηρόδοτου "Ιστορίαι" κ.α.

ΜΟΥΣΕΙΑ – ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΕΣ: ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ, ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ, ΝΑΥΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ, ΝΑΥΤΙΚΟ  ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ, LUBRE MUSEUM,  NATIONAL MARITIME MUSEUM LONDON, BRITISH MUSEUM, ALPHA BANK  κ.α.

ΒΙΒΛΙΑ: Ο ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ Η ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ – ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΚΡΗΤΩΝ, Α. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ, ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, Α ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ,  ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Α.. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

 

 

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο : ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ………………………………………………………….….. σελίδα  2

Α. ΓΕΝΙΚΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Β. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο : ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ………………………………..…….. σελίδα  6

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο : ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΠΟΛΕΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΠΙ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ …………………….…. σελίδα 81

Α. ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΠΟΛΕΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

Β. ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΟΙΝΟΥ ΚΡΗΤΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο : ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΕΠΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ …………………… σελίδα 88

Α. ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Β. ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΑΡΑΚΗΝΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο :  ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΕΠΙ ΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑΣ ……………………….…..… σελίδα  94

Α. ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΒΕΝΕΤΙΑΣ

Β. ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ  CANDIA

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο : ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ ………………………….... σελίδα 100

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο : ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ (1896 – 1906) ……………………………… σελίδα 102

 

 

 

 

Google
Search WWW Search www.krassanakis.gr

ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ TRANSLATOR
ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΕ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ AYTH Ή ΑΛΛΕΣ ΣΕ ΟΠΟΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΘΕΛΕΤΕ