ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ (ΜΑΚΗΣ)

Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ

 

ΚΡΗΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

 

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ «Η ΚΡΗΤΗ»

ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΤΤΙΚΗΣ 2016

 

 

 

 

ΚΡΗΤΙΚH ΙΣΤΟΡΙΑ

==================

ΤΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ (ΜΑΚΗ) ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

(Επίτιμου Δ/ντη Υπ. Πολιτισμού, τ. Γραμματέα Παγκρητίου Ενώσεως,

Προέδρου Κρητών και Φίλων Κρήτης Αγίας Παρασκευής)

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

 

Περιεχόμενα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. 2

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο. 4

ΑΠΑΡΧΕΣ ΚΡΗΤΗΣ. 4

1. Η ΟΜΗΡΙΚΗ ΚΡΗΤΗ: ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ, ΚΥΔΩΝΕΣ, ΑΧΑΙΟΙ, ΔΩΡΙΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΛΑΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ  4

2. ΟΙ ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΗΛΥΔΕΣ ΚΡΗΤΕΣ. 5

3. ΟΙ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ: ΙΔΑΙΑ ΚΑΙ ΚΡΗΤΗ. 11

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο. 14

ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. 14

- ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. 14

1. Ο ΕΤΕΟΚΡΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. 14

2. ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. 15

3. ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. 21

4. ΕΚΜΙΝΩΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ - ΡΩΜΑΙΩΝ. 22

5. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΟΣ, Η ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ. 24

6. ΓΙΑΤΙ Η ΚΡΗΤΗ ΚΥΡΙΑΡΧΗΣΕ ΠΡΩΤΗ. 26

7. ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ (ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ) 27

Η ΑΘΗΝΑ ΒΡΙΣΚΕΙ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΤΟΝ ΑΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ (ΥΦΑΝΤΙΚΗ, ΡΑΠΤΙΚ  35

8. ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΗΣΑΝ ΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΩΝ ΘΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ  36

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. 45

ΨΕΥΔΗ  ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΙ 45

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ, ΤΟ ΜΙΝΩΑ, ΜΙΝΩΙΤΕΣ κ.α. 45

1. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ  ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΘΗΡΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ. 45

2. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΟΤΙ ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΔΕΝ ΗΣΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ. 49

3. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ ΟΙ ΚΑΡΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΤΟΝ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ, ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ. 53

4. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΓΡΑΦΗ Β’ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ. 55

5. ΤΑ ΨΕΥΔΗ ΠΟΥ  ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ. 56

Α. ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ. 56

B. ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ. 59

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο. 62

ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΑΔΑ. 62

1. Ο ΜΙΝΩΑΣ – ΤΟ ΕΡΓΟ, Η ΥΠΑΡΞΗ  ΚΑΙ ΜΥΘΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ. 62

2. ΠΟΤΕ ΕΖΗΣΕ ΚΑΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΙΝΩΑ. 62

3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΘΡΟΝΟΣ. 67

4. ΔΙΑΒΟΛΗ ΜΙΝΩΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ-ΜΥΘΟΣ ΜΙΝΩΤΑΥΡΟΥ. 71

5. ΑΠΑΡΧΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ – ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΘΝΟΣ. 75

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο. 79

ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ. 79

1) ΟΙ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ. 79

2) ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ. 135

3) ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ – ΣΥΓΚΡΗΤΙΣΜΟΣ (ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΗΣ ΕΟΚ) 152

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο. 154

Η ΚΡΗΤΗ ΤΟΥΣ ΜΥΚΗΝΑΙΚΟΥΣ. 154

ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥΣ. 154

1. ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ – ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. 154

2. Η ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ – ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΑ. 156

3. Η ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ. 158

4. ΜΕΤΑΜΥΚΗΝΑΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ -  ΚΑΘΟΔΟΣ ΔΩΡΙΕΩΝ. 159

5. ΤΟ «ΔΩΡΙΚΟΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΑΚΕΔΝΟΝ» ΕΘΝΟΣ. 162

6. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΠΑΡΤΗΣ ΣΕ ΠΡΩΤΗ ΔΥΝΑΜΗ. 163

7. Η ΚΛΑΣΣΙΚΗ & ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΚΡΗΤΗΣ (500-67π.Χ.) 163

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο. 165

Η ΚΡΗΤΗ ΕΠΙ ΡΩΜΑΙΩΝ, 165

ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ, ΣΑΡΑΚΗΝΩΝ & ΕΝΕΤΩΝ. 165

1. Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ  ΚΡΗΤΗΣ 69 π.Χ. - 330 μ.Χ. 165

2. Η Α’ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ  ΚΡΗΤΗΣ,  330 μ.Χ.  -   824 μ.Χ. 167

3. ΑΡΑΒΟΚΡΑΤΙΑ - ΣΑΡΑΚΗΝΟΙ ,   830 μ.Χ.    -   961 μ.Χ. 167

4. Β’ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ  ΚΡΗΤΗΣ,  961 μ.Χ.     -  1204 μ.Χ. 167

5. ΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑ ΚΡΗΤΗΣ - CANDIA, 1210 μ.Χ.    -  1669 μ.Χ. 168

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8ο. 170

ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΡΗΤΗΣ. 170

1. Α’  ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, 1669-1830 μ.Χ. 170

2. ΑΙΓΥΠΤΙΟΚΡΑΤΙΑ ΚΡΗΤΗΣ,  1830 μ.Χ.     1840 μ.Χ. 173

3. Η Β’ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΡΗΤΗΣ, 1840 μ.Χ. – 1898 μ.Χ. 173

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9ο 177

ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ. 177

1. ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, 1898 -  1906 μ.Χ. 177

2. ΕΝΩΣΗ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ  1912 - ΕΠΙΣΗΜΑ 30/5/1913. 178

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10ο. 179

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΙ & ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ 179

1) Α’ KAI B’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. 179

2) Ο ΕΘΝΑΡΧΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. 181

3) Ο ΔΙΧΑΣΜΟΣ. 182

4) Η ΕΛΛΑΔΑ "ΤΩΝ ΔΥΟ ΗΠΕΙΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΝΤΕ ΘΑΛΑΣΣΩΝ" 182

5) H ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ – ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ. 183

6) ΚΥΡΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΣΗ - ΘΑΝΑΤΟ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ. 183

7) ΙΤΑΛΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ ΚΡΗΤΗΣ. 184

8) ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΡΗΤΗΣ. 185

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. 200

ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ: 200

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο

ΑΠΑΡΧΕΣ ΚΡΗΤΗΣ

 

            ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

·         ΑΠΑΡΧΕΣ  ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ  από ? Έως 15ος  αι. Π.Χ.

·         ΜΙΝΩΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ                   1470 π.Χ.   -   1200 π.Χ.

·         ΜΥΚΗΝΑΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ             1200 π.Χ.   -   1120 π.Χ.

·         ΑΡΧΑΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ                     1120 π.Χ.   -    479 π.Χ.

·         ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ,                    478 π.Χ.   -    323 π.Χ.

·         ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ             330 π.Χ.   -      67 π.Χ.

·         ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑ (ΚΡΗΤΗΣ)          69 π.Χ.   -    330 μ.Χ.

·         ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ             330 μ.Χ.   -    824 μ.Χ.

·         ΑΡΑΒΟΚΡΑΤΙΑ (ΚΡΗΤΗΣ)          830 μ.Χ.    -    961 μ.Χ.

·         Β’ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ          61 μ.Χ.    -  1204μ.Χ.

·         ΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑ                         1210 μ.Χ.    -  1669 μ.Χ.

·         Α’ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ                   1669 μ.Χ.    -  1830 μ.Χ.

·         ΑΙΓΥΠΤΙΟΚΡΑΤΙΑ                     1831 μ.Χ.    -  1840 μ.Χ.

·         Β’  ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ                  1840 μ.Χ.    -  1898 μ.Χ.

·         ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ                 1898 μ.Χ.    -  1906 μ.Χ.

·         ΕΝΩΣΗ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΕΛΛΑΔΑ  1912,  Επίσημα 30 Μαΐου 1913

 

 

1. Η ΟΜΗΡΙΚΗ ΚΡΗΤΗ: ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ, ΚΥΔΩΝΕΣ, ΑΧΑΙΟΙ, ΔΩΡΙΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΛΑΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

 

Ο Όμηρος στην Οδύσσεια (τ 178 – 183) αναφέρει ότι η Κρήτη είχε αναρίθμητο κόσμο  και 90 πόλεις και στην Ιλιάδα (Β 645 – 652) ότι η Κρήτη είχε 100 πόλεις από τις οποίες ονομάζει μόνο τις εξής επτά: την Κνωσό, την έδρα του Μίνωα και με επίνεια το Ηράκλειο και την Αμνισό, την πυργωμένη Γόρτυνα,  τη Λύκτο,  τη Μίλητο,  τη λευκόγειο Λύκαστο,  τη Φαιστό και  το Ρύτιο και συνάμα αναφέρει ότι αφενός οι κάτοικοι των ως άνω πόλεων της Κρήτης ήσαν άλλοι Κύδωνες, άλλοι  Ετεοκρήτες, άλλοι Αχαιοί, άλλοι Δωριείς και άλλοι Πελασγοί και αφετέρου ότι στην εκστρατεία της Τροίας αρχηγός του στρατού όλων αυτών των φυλών ήταν ο Ιδομενεύς ο ανδρείος, και ο Μηριόνης όμοιος του ανθρωποφόνου Άρη και οι οποίοι εκστράτευσαν με ογδόντα ολόμαυρα καράβια, το μεγαλύτερο στόλο του εν λόγω πολέμου:

«Κρητών δε Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευεν,     

οι Κνωσόν τ’ εσχον Γόρτυνα τε τειχιόεσσαν,

Λύκτον, Μίλητον τε και αργινόεντα Λύκαστον

Φαιστόν τε Ρύτιον τε, πόλεις εύ ναιετοώσας,

άλλοι θ’ οί Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο.

Τον μεν άρ’ Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευε,   

Μηριόνης τ’ ατάλαντος νυαλίῳ νδρειφντ·

τοίσι δ’ άμ’ ογδώκοντα μέλαιναι νήες έποντο. (Ιλιάδα Β. 645 – 652)

 

Κρήτη τις γαι’ έστι, μέσω ενί οίνοπι πόντω,

καλή και πίειρα, περίρρυτος· εν δ’ άνθρωποι

πολλοί, απειρέσιοι, και εννήκοντα πόληες

άλλη δ’ αλλων Γλώσσα μεμιγμένη· εν μεν Αχαιοί,

εν δ’ Ετεοκρήτες μεγαλήτορες, εν δ’ Κύδωνες,

Δωριέες τε τριχαϊκες δίοι τε Πελασγοί.

τησι δ’ ενί Κνωσός, μεγάλη πόλις, ένθα τε Μίνως

εννέωρος βασίλευε Διός μεγάλου οαριστής…

πατρός εμοίο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος

Δευκαλίων δ’ εμέ τίκτε και Ιδομενήα άνακτα…... Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183)

Μετάφραση:  «Υπάρχει κάποια χώρα Κρήτη, στη μέση του γυαλιστερού Πόντου, ωραία και γόνιμη, που βρέχεται από θάλασσα,. Σ’ αυτή υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, αναρίθμητοι και ενενήντα πόλεις. Μιλούνε ανάμεικτη γλώσσα. Σ’ αυτή τη χώρα κατοικούν Αχαιοί, οι Κύδωνες, οι Ετεοκρήτες οι μεγαλόκαρδοι, κάποιοι από τους μακροτρίχηδες ή στα τρία χωρισμένους Δωριείς και οι θεϊκοί Πελασγοί. Σ’ αυτούς πρωτεύουσα είναι η Κνωσός, μεγάλη πόλη, όπου βασίλευε ο Μίνωας, ο ισχυρός, αγαπητός φίλος του Δία, ο πατέρας του δικού μου πατέρα, του μεγαλόψυχου Δευκαλίωνα, ο Δευκαλίωνας είναι αυτός που γέννησε εμένα (τον Αίθωνα) και το βασιλιά Ιδομενέα. Αλλά αυτός με τα κοίλα (πολεμικά) πλοία στην Τροία αναχώρησε μαζί με τους Ατρείδες, κι εγώ ονομάζομαι Αίθων, μικρότερος στην ηλικία.» (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183)

 

2. ΟΙ ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΗΛΥΔΕΣ ΚΡΗΤΕΣ

 

Α. ΟΙ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ ΙΔΑΙΟΙ ΔΑΚΤΥΛΟΙ ή ΚΟΥΡΗΤΕΣ

 

Ο Όμηρος (Οδύσσεια τ 178 – 183), όπως είδαμε πιο πριν, αναφέρει ότι η Κρήτη κατά τα Τρωικά είχε αναρίθμητο κόσμο  και 90 πόλεις (στην Ιλιάδα, Β 645 – 652, αναφέρει ότι η Κρήτη είχε 100 πόλεις), όμως αναφέρει μόνο τις εξής: την Κνωσό, την έδρα του Μίνωα και με επίνεια το Ηράκλειο και την Αμνισό, τη Γόρτυνα, τη Λύκτο, τη Μίλητο, τη Λυκαστο, τη Φαιστό και το Ρύτιο.  Αναφέρει επίσης ότι οι κάτοικοι της Κρήτης ήσαν άλλοι Κύδωνες, άλλοι  Ετεοκρήτες, άλλοι Αχαιοί, άλλοι Δωριείς και άλλοι Πελασγοί.

Ο Διόδωρος Σικελιώτης (5, 64 – 65 κ.α.), o Στράβων (Γεωγραφικά Ι, C 466- 479 κ.α.) κ.α.  αναφέρουν ότι οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης ήταν οι καλούμενοι Κρουρήτες που ήταν παιδιά, απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων  και που οι Ιδαίοι Δάκτυλοι  κατ’ άλλους ήταν αυτόχθονες Κρήτες, που κάποιοι από αυτούς μετοίκισαν στη Φρυγία της Μ. Ασίας και κατ’ άλλους έγινε το αντίθετο, δηλαδή ήταν Φρύγες που μετοίκησαν στην Κρήτη και εκεί μετονομάστηκαν Κουρήτες. Λένε επίσης ότι οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ονομάστηκαν έτσι,  επειδή αφενός γεννήθηκαν στην οροσειρά Ίδη  ή Ιδαία όρη είτε της μ. Ασίας είτε της Κρήτης και αφετέρου οι πρώτοι  από αυτούς ήσαν τόσοι όσοι και τα δάκτυλα απ΄όπου και Ιδαίοι Δάκτυλοι. Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι της Κρήτης μετονομάστηκαν σε Κ(ου)ρήτες > Κρήτες είτε γιατί επικούρησαν (από το επι-κουρώ = λατινικά curio) στη γέννηση και ανατροφή του Δία στην Κρήτη είτε γιατί ήσαν κούροι = παιδιά (απ΄όπου και κοράσια, κούροι > Κύρης, κόρες, κούροι > Κουρήτες) των Ιδαίων Δακτύλων.  Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, ήταν αυτοί που επίσης  ίδρυσαν τους Ολυμπιακούς αγώνες και  έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα. Πρώτοι αυτοί συγκέντρωσαν τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή.

«Οι κάτοικοι, λοιπόν, της Κρήτης λένε πως οι αρχαιότεροι κάτοικοι στο νησί ήταν αυτόχθονες, οι λεγόμενοι Ετεοκρήτες, των οποίων ο βασιλιάς,  Κρήτας το όνομα, ανακάλυψε πολλά και πολύ σημαντικά πράγματα στο νησί που είχαν τη δυνατότητα να ωφελήσουν την κοινωνική ζωή των ανθρώπων…. ... Πρώτοι, λοιπόν, απ΄ όσους μνημονεύονται από την παράδοση κατοίκησαν στην περιοχή της Ίδης στην Κρήτη, οι Ιδαίοι Δάκτυλοι. Ετούτοι, σύμφωνα με την παράδοση, ήσαν εκατό, ενώ άλλοι λένε πως ήταν μόνο δέκα που έλαβαν αυτή την ονομασία, ισάριθμοι με τα δάκτυλα. Μερικοί, όμως, μεταξύ των οποίων και ο Έφορος ιστορούν πως οι Ιδαίοι δάκτυλοι γεννήθηκαν στην Ίδη της Φρυγίας και πως πέρασαν στην Ευρώπη με τον Μυγδονα. Καθώς ήταν γητευτές , επιδίδονταν σε ξόρκια, τις τελετές και τα μυστήρια και ζώντας ένα διάστημα στη Σαμοθράκη  εξέπληξαν  σε μεγάλο βαθμό τους εκεί κατοίκους με αποτέλεσμα να γίνει μαθητής τους ο Ορφέας  ένας άνθρωπος προικισμένος με ξεχωριστή ικανότητα στην ποίηση και τη μελωδία, έγινε μαθητής τους κι έφερε πρώτος στους Έλληνες τα μυστήρια. Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους. Λένε, μάλιστα, πως ένας τους ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εξ αιτίας της συνωνυμίας οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν  πως ο γιος της Αλκμήνης εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες….  Μετά τους Ιδαίους Δακτύλους , συνεχίζει η εξιστόρηση, έγιναν εννέα Κουρήτες, Γι αυτούς άλλοι μύθοι λένε ότι ήταν γηγενείς και άλλοι πως ήταν απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων. …… Καθώς διακρινόταν για τη σύνεσή τους, έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα, διότι πρώτοι αυτοί συγκέντρωσαν τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή. Ανακάλυψαν επίσης τα ξίφη, τα κράνη και τους πολεμικούς χορούς. Λένε πως σ’ αυτούς παρέδωσε το Δία η Ρέα, κρυφά από τον πατέρα του Κρόνο,  και κείνοι τον πήραν και τον ανέθρεψαν…... (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5, 64-65)

 

Β. ΟΙ ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΗΛΥΔΕΣ ΑΧΑΙΟΙ, ΔΩΡΙΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΛΑΣΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

 

Σύμφωνα με Πάριο χρονικό και τους: Ηρόδοτος (Ζ 169 – 171), Στράβωνας (Γεωγραφικά Ι, C 466 - 479), Διόδωρος (4, 60, 5,64 και 5,80) κ.α., όταν ήταν βασιλιάς των Ετεοκρητών ο Κρηθέας, επειδή η Κρήτη είχε πάθει μεγάλη ερήμωση (τους λόγους δεν τους αναφέρουν, όμως αυτό πρέπει να έγινε λόγω του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα) φεύγουν από το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία, που είχε καταστραφεί από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα) κάποιες φυλές των Αχαιών, Πελασγών και Δωριέων με αρχηγό τον Τέκταμο (ήταν γιος του Δώρου του Έλληνα και παππούς του Μίνωα)  και πάνε ως μετανάστες και καταλαμβάνουν ειρηνικά το ανατολικό μέρος του νησιού. Οι νέοι κάτοικοι αυτοί της Κρήτης, σε σχέση με τους παλαιότερους,  ονομάστηκαν επήλυδες, δηλαδή μετανάστες, άποικοι, ενώ οι ντόπιοι ονομάστηκαν Ετεοκρητες, επειδή ήσαν οι γνήσιοι Κρήτες.    Όταν πέθανε ο Τέκταμος τη βασιλεία των Δωριέων της Κρήτης πήρε ο γιος του Αστέριος, ο οποίος, επειδή η γυναίκα του δε του έκανε γιο, τη χώρισε και πήγε και έκλεψε από τη Φοινίκη την κόρη του βασιλιά της Τύρου Αγήνορα, την πανέμορφη Ευρώπη, κάτι που ήταν και μια από τις αιτίες που έγινε αργότερα ο Τρωικός πόλεμος. Απλώς η Ελληνική μυθολογία  αναφέρει ότι την εν λόγω αρπαγή έκανε ο Δίας.   Όταν πέθανε ο Αστέριος,  συνεπλάκησαν οι γιοι του, ο Μίνωας και ο Σαρπηδόνας,  για το ποιος θα πάρει τη βασιλεία. Νίκησε ο Μίνωας  και ο Σαρπηδόνας με τους στασιαστές κυνηγημένοι κατέφυγαν στη Λυκία της Μ. Ασίας όπου έκτισαν την πόλη Μίλητο σε ανάμνηση της Κρητικιάς πόλης Μίλατος.  Στη συνέχεια  ο Μίνωας (βασίλευε το έτος 1470 π.Χ., σύμφωνα με το Πάριο χρονικό), με τη βοήθεια του αδελφού του Ραδάμανθυ, ένωσε σε ενιαίο σύνολο (και μάλιστα σε μια πρωτόγνωρη σε θεσμούς για την εποχή πολιτεία) τους αυτόχθονες (Ετεοκρήτες και Κύδωνες) με τους επήλυδες (Αχαιούς, Πελασγούς και Δωριείς) Κρήτες με ηγεμόνιδα πόλη (εδρα του κοινού βασιλιά των Ενωμένων Κρητικών πόλεων) την Κνωσό.

«Όταν όμως στην Κρήτη συνεπλάκησαν τα παιδιά της Ευρώπης, ο Μίνωας με το Σαρπηδόνα,  για το ποιος θα γίνει βασιλιάς, επεκράτησε ο Μίνωας και έδιωξε το Σαρπηδόνα με τους στασιαστές του και αυτοί κυνηγημένοι κατέφυγαν στην  Ασία, στο μέρος που ονομάζεται γη της Μιλυάδας …» (Ηρόδοτος Α, 172 - 173)

 «Σύμφωνα με την ιστορία των Πραισίων, όταν ερημώθηκε η Κρήτη, άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων, αλλά κυρίως Έλληνες ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη. Έπειτα στην Τρίτη γενιά μετά το θάνατο του Μίνωα, ξέσπασε ο Τρωικός πόλεμος, στον οποίο οι Κρήτες αποδείχτηκαν από τους καλύτερους πολεμιστές που είχε στη διάθεσή του ο Μενέλαος. Επιστρέφοντας, όμως, στην πατρίδα τους, η ανταμοιβή τους για τις υπηρεσίες που πρόσφεραν ήταν πείνα και πανούκλα που έπληξε ανθρώπους και ζώα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Κρήτη ερημώθηκε για δεύτερη φορά από τον πληθυσμό της.  Έτσι, οι σημερινοί Κρήτες, μαζί με όσους απέμειναν από τους προηγούμενους κατοίκους της, είναι η Τρίτη γενιά που ζει στο νησί.….» (Ηρόδοτος Ζ , 169 - 171)

«Κατά τον Στάφυλο, ανατολικά της Κρήτης ζούνε οι Δωριείς, στα δυτικά οι Κύδωνες και στα νότια οι Ετεοκρήτες, με οικισμό τους τον Πράσο, όπου βρίσκεται το ιερό του Δικταίου Δία. Οι υπόλοιποι είναι πιο δυνατοί και κατέχουν τις πεδιάδες. Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες. Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα  Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7)

 «Η γλώσσα (των Κρητών) είναι «μεμειγμένη» (ανακατεμένη) και κατά τον ποιητή (Όμηρο): «εν δ’ Ετεοκρήτες μεγαλήτορες, εν δ’ Κύδωνες, Δωριέες τε τριχαϊκες δίοι τε Πελασγοί». Κατά τον Στάφυλο, ανατολικά της Κρήτης ζούνε οι Δωριείς, στα δυτικά οι Κύδωνες και στα νότια οι Ετεοκρήτες, με οικισμό τους τον Πράσο, όπου βρίσκεται το ιερό του Δικταίου Δία. Οι υπόλοιποι είναι πιο δυνατοί και κατέχουν τις πεδιάδες. Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες. Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7)

«Ο Τέκταμος του Δώρου, του γιου του Έλληνα που ήταν γιος του Δευκαλίωνα, κατέπλευσε στην Κρήτη μαζί με Αιολείς και Πελασγούς κι έγινε βασιλιάς του νησιού, παντρεύτηκε την κόρη του Κρηθέα κι απόκτησε τον Αστέριο..». (Διόδωρος, βίβλος 4, 60)

«Αφού διευκρινίσαμε όλα αυτά, απομένει να μιλήσουμε για τα έθνη τα οποία ήρθαν σε επιμειξία με τους Κρήτες. Ότι οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι ονομαζόμενοι Ετεοκρήτες, που θεωρούνται αυτόχθονες, το είπαμε πιο πριν. Μετά από αυτούς και πολλές γενιές αργότερα, Πελασγοί, που περιπλανιόνταν ένεκα συνεχών εκστρατειών και μεταναστεύσεων, έφτασαν στην Κρήτη και εγκαταστάθηκαν σε ένα μέρος του νησιού. Τρίτο ήταν, λένε, το γένος των Δωριέων που έφτασε στο νησί με αρχηγό τον Τέκταμο, το γιο του Δώρου. το μεγαλύτερο μέρος ετούτου του λαού συγκεντρώθηκε, λένε, από την περιοχή του Ολύμπου, αλλά ένα μέρος του ήταν από τους Αχαιούς της Λακωνίας, επειδή ο Δώρος είχε τη βάση εξόρμησης στην περιοχή του Μαλέα. Τέταρτο γένος που ανακατεύθηκε με τους κατοίκους της Κρήτης ήταν, λένε, ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που με τα χρόνια εξομοιώθηκαν στη γλώσσα με τους Έλληνες κατοίκους. Μετά απ΄αυτά, επικράτησαν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς και συνένωσαν τα έθνη του νησιού σε ενιαίο σύνολο…. ( Διόδωρος, Βίβλος 5, 80)

O Μίνωας, σύμφωνα με το Θουκυδίδη (Α 2-9), ήταν ο πρώτος από τους Έλληνες ηγεμόνες που συγκρότησε πρώτος στον κόσμο πολεμικό ναυτικό με το οποίο εδίωξε  από τις Κυκλάδες και το Αιγαίο τους  ληστές και τους πειρατές Κάρες και Φοίνικες και τις εποίκησαν με μόνιμους κατοίκους που έφερε από την Κρήτη με αποτέλεσμα από τη μια ο Μίνωας να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες  να μπορέσουν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, να ασχοληθούν με ναυτικές εργασίες, να πλουτίσουν και  να επικρατήσουν στη συνέχεια στον Τρωικό Πόλεμο. . Σύμφωνα επίσης με τους: Πλάτωνα, Πλούταρχο, Διόδωρο κλπ  οι Κρήτες επι Μίνωα επινόησαν την οργανωμένη πολιτεία, δηλαδή το κοινοβούλιο, το σύνταγμα, τους βουλευτές – γερουσιαστές, το κράτος πρόνοιας (συσσίτια κ.α.)  κλπ και καταργώντας τους ανεξέλεγκτους βασιλιάδες και φυλάρχους που υπήρχαν μέχρι τότε. Πριν από το Μίνωα δεν υπήρχαν οργανωμένες πολιτείες, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Ο κάθε  φύλαρχος ή τύραννος ή βασιλιάς έκανε ό,τι ήθελε ή όριζε τους νόμους ανάλογα με τις προσωπικές του επιθυμίες και νοημοσύνη, κάτι που ήταν και η αιτία που: Α)  Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι οι νόμοι των άλλων πόλεων-κρατών, πλην του Μίνωα ήσαν γελοίοι, για να τους αντιγράψουν. Β) Οι Εβραίοι έλεγαν ότι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, θα τον καταστρέψει ο θεός, Γ) Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αναφέρουν κανένα άλλο σπουδαίο αρχαίο πολιτισμό πλην μόνο το Μινωικό ή που έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος».

 

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ:

1) Ο Απολλώνιος Ρόδιος  (Αργοναυτικά Α 1125 – 1135) αναφέρει ότι οι  Ιδαίοι Δάκτυλοι ήσαν αυτόχθονες, ντόπιοι, γιοι του Δία και της νύμφης Αγχιάλης, τους οποίους γέννησε στο σπήλαιο της Δίκτης. Αντίθετα ο Διόδωρος Σικελιώτης (3, 61) αναφέρει ότι  σύμφωνα με το μύθο των Ατλάντιων της Λιβύης οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ήσαν γιοι του Δία και της νύμφης Ιδαίας (η νύμφη Ιδαία ήταν αυτή που για χάρη της ο Δίας ονόμασε την Κρήτη  Ιδαία), που όμως οι Κρήτες δε συμφωνούν μ’ αυτό:

«Οι μούνοι πλεόνων μοιρηγέται ηδέ πάρεδροι Μητέρος Ιδαίης κεκληαται, όσοι έασιν Δάκτυλοι Ιδαίοι Κρηταιέες, ους ποτέ νύμφη Αγχιάλη Δικταίο ανά σπέος, αμφοτέρησιν δραξάμενη γαίης Οιαξιλίδος, εβλάστησε.» (Απολλώνιος Ρόδιος Αργοναυτικά Α 1125 – 1135)

«Οι μούνοι πλεόνων μοιρηγέται ηδέ πάρεδροι Μητέρος Ιδαίης κεκληαται, όσοι έασιν Δάκτυλοι Ιδαίοι Κρηταιέες, ους ποτέ νύμφη Αγχιάλη Δικταίο ανά σπέος, αμφοτέρησιν δραξάμενη γαίης Οιαξιλίδος, εβλάστησε.» (Απολλώνιος Ρόδιος Αργοναυτικά Α 1125 – 1135)

2) Ο Στράβωνας αναφέρει ότι Ιδαίοι Δάκτυλοι κατ’ άλλους ήσαν ντόπιοι Κρήτες και κατ’ άλλους άποικοι, μετανάστες από τη Μ. Ασία. Ονομάστηκαν έτσι επειδή πρωτοκατοίκησαν στους πρόποδες της Ίδης ή Ιδαία όρη της Κρήτης ή της Μ. Ασίας. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης ήταν αφιερωμένες στη μητέρα των θεών, δηλαδή της Ρέας = αυτή που ονομαζόταν Κυβέλη στην Ασία. Από τον αριθμό τους ονομάστηκαν Δάκτυλοι, δηλαδή επειδή ήσαν τόσοι όσα και τα δάκτυλα. Απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων ήσαν οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες.  Κατά τα κρητικά κείμενα Κουρήτες ονομάστηκαν οι Κορυβαντες ή οι Τελχίνες που έφερε η Ρέα στην Κρήτη από τη Φρυγία ή από τη Ρόδο και τους έκανε τροφούς και φύλακες του Δία και ω ς εξ αυτού μετονομάστηκαν σε Κουρήτες. Ο Κύρβας, ένας από τους Κουρήτες , στη συνέχεια ίδρυσε την Ιεράπυτνα. Οι Κορύβαντες  ήσαν παιδιά του Ήλιου και της Αθηνάς, που λεγόταν και Τελχίνες και  κατ άλλους ήσαν παιδιά του είτε του Κρόνου είτε του Δία και της Καλλιόπης , ταυτόσημους με τους Καβείρους. Ο Στράβωνας αναφέρει επίσης ότι οι Κρήτες και οι Φρύγες ήσαν θρακικής καταγωγής, γιατί  αφενός οι Φρύγες ήταν άποικοι από τη Θράκη που ζούσαν στην Τρωάδα (βλέπε Στράβων 10.ΙΙΙ,16 C 471) και γι αυτό η Τρωάδα λεγόταν και Φρυγία και  αφετέρου οι Κρήτες  ήταν άποικοι από τη Φρυγία, απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων, οι οποίοι είχαν έρθει στην Κρήτη από τη Φρυγία συνοδεύοντας τη Ρέα προκειμένου να την επικουρήσουν στη γέννηση και ανατροφή του Δία  (βλέπε Στράβων 10.ΙΙΙ,19 C 471). Ο Στράβωνας (10.ΙΙΙ,19 C 472) αναφέρει επίσης ότι μερικοί ταυτίζουν τους Κουρήτες με τους Κύρβαντες, τους Καβείρους, τους Ιδαίου δακτύλους και τους Τελχίνες και μερικοί τους θεωρούν συγγενείς μεταξύ τους και τους διαφοροποιούν αντιδιαστέλλοντας μικρές μεταξύ τους διαφορές, Οι Κουρήτες ήσαν πνεύματα ή βοηθοί (= επίκουροι ή άλλως διάκονοι, ιερείς ) των Θεών, που άλλοτε εμφανίζονται μπλεγμένοι σε μερικές μυστικές ιερουργίες κι άλλοτε  σχετίζονται με το μεγάλωμα του Δία, όταν ήταν μωρό, στην  Κρήτη.  Μιλώντας γενικά και περιληπτικά, τους εμφανίζουν όλους να κατέχονται από ιερό ενθουσιασμό, ν’ ακολουθούν τη μανία του Βάκχου και, λειτουργώντας στις ιερές τελετές ως διάκονοι, να εμπνέουν τρόμο με πολεμικούς χορούς, γεμάτους θόρυβο, κρότους, κύμβαλα, τύμπανα και κλαγγή όπλων, αλλά και ήχους αυλού και μεγάλες κραυγές. Ο Στράβωνας αναφέρει επίσης ότι  με την ονομασία Κουρήτες παλιά λεγόταν οι κάτοικοι πολλών περιοχών που άλλοι λένε πως κατάγονταν από την Κρήτη και άλλοι από αλλού. Από αυτούς (όπως οι Κουρήτες της Χαλκίδας) ονομάστηκαν έτσι, επειδή κούρευαν τα μαλλιά τους και σε σχέση με τους Ακαρνάνες (= οι άκουροι) και άλλοι από  (όπως οι Κουρήτες της Αιτωλίας), επειδή ντύνονταν όπως οι κόρες κ.α. Κουρήτες λεγόταν επίσης και οι νέοι (οι κούροι και οι κόρες, τα κοράσια) χορευτές, επειδή είναι νέοι και συνάμα φροντίζουν τα μαλλιά τους και επίσης οι νέοι στρατιώτες, επειδή και αυτοί είναι νέοι και κουρεύουν τα μαλλιά τους. Στην  Κρήτη Κουρήτες ονομάζονταν οι νέοι άνθρωποι (δηλαδή ετυμολογία από τα: κούροι, κόρες, κοράσια = οι νέοι, νέες) που απέδιδαν ένοπλη κίνηση με χορευτικό βήμα, παρασταίνοντας το μύθο της γέννησης του Δία. Και αυτό, γιατί κάποιους από αυτούς κάποτε είχε πάρει η Ρέα βοηθούς, όταν επρόκειτο να γεννήσει στην Κρήτη το Δία, ώστε με τα τύμπανα και με παρόμοιους ήχους, με τον ένοπλο χορό και το θόρυβο να καλύπτουν τα κλάματα του Δία και έτσι να μην τα ακούσει ο παιδοκτόνος πατέρας του. Κουρήτες, λοιπόν, ονομάστηκαν, είτε επειδή ήταν νέοι , δηλαδή «κούροι», και πρόσφεραν αυτήν την υπηρεσία είτε επειδή «φρόντισαν τη νιότη» (δηλαδή επικούρησαν στη γέννηση) του Δία. Υπάρχουν και οι δυο εκδοχές…. (ώσθ’ οι Κουρήτες ήτοι δια το νέοι και κόροι όντες υπουργείν ή δια το κουροτροφείν τον Δία, λέγεται γαρ αμφοτέρως) ταύτης ξιώθησαν της προσηγορίας…… Στράβων 10, ΙΙΙ, 11 C 469), πρβ:

«Στα κρητικά κείμενα, οι Κουρήτες λέγονται του Διός οι τροφοί και οι φύλακες. Η Ρέα τους έστειλε στην Κρήτη από τη Φρυγία. ‘Άλλοι λένε ότι στη Ρόδο ήσαν εννιά Τελχίνες. Ακολούθησαν τη Ρέα στην Κρήτη, ανέθρεψαν το Δία και μετονομάστηκαν Κουρήτες. Ο Κύρβας, ένας σύντροφός τους που ίδρυσε την Ιεράπυτνα (Κύρβαντα δε τούτον εταίρον Ιεραπύτνης όντα κτίστην), έδωσε αφορμή στους Πραισίους να λένε ανάμεσα στους Ροδίους ότι οι Κορύβαντες ήταν δαίμονες, παιδιά του Ήλιου και της Αθηνάς. Κάποιοι  λένε τους Κορύβαντες παιδιά του Κρόνου κι άλλοι παιδιά του Δία και της Καλλιόπης , ταυτόσημους με τους Καβείρους…….( Στράβων 10. C 472, ΙΙΙ,18»).

«Λένε πως ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι οι πρώτοι κάτοικοι στους πρόποδες της Ίδης.  Πόδες λέγονται οι πρόποδες και κορυφές, οι μύτες των βουνών. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης, που ήταν όλες αφιερωμένες στη μητέρα των θεών (τη Ρέα), λέγονταν Δάκτυλοι. Ο Σοφοκλής θεωρεί πως οι πρώτοι πέντε ήσαν αρσενικοί. Εφηύραν το σίδερο και το κατεργάστηκαν πρώτοι, καθώς και πολλά ακόμη χρήσιμα στη ζωή πράγματα. Πέντε ήταν και οι αδελφές τους. Από τον αριθμό τους ονομάστηκαν Δάκτυλοι. Άλλοι τους λένε αλλιώς, ενώνοντας τα δύσκολα με τα δύσκολα και θέτουν διάφορα ονόματα: Κέλμη, Δαμνασέα, Ηρακλή και Ακμονα. Αλλοι τους θεωρούν εντόπιους από την Ίδη, άλλοι αποίκους. Πάντως συμφωνούν ότι αυτοί πρώτοι δούλεψαν το σίδερο στην Ίδη. Όλοι τους θεωρούν μάγους και υπηρέτες της Μητέρας των θεών που έφτασαν να ζουν στην Φρυγία, στην Ίδη. Λένε την Τρωάδα Φρυγία, επειδή Φρύγες επικράτησαν στην περιοχή, αφού ζούσαν και κοντά, τότε που αλώθηκε η Τροία. Υπονοούν μάλιστα πως απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων είναι οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες. Οι πρώτοι εκατό που γεννήθηκαν στην Κρήτη ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι. Απόγονοί τους αναφέρονται εννέα Κουρήτες. Ο καθένας τους έκανε δέκα παιδιά, τους Ιδαίους Δακτύλους…» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22)

3) Ο Διόδωρος Σικελιώτης στο βιβλίο του 3,61 αναφέρει ότι κατά το το μύθο των Ατλάντιων οι Κουρήτες ήσαν παιδιά του Δία, βασιλιά της Κρήτης, όμως οι Κρήτες δε συμφωνούν με το μύθο αυτό. Κατά το μύθο των Κρητών, λέει ο Διόδωρος Σικελιώτης (5, 64-65) οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης ήταν οι αυτόχθονες Ετεόκρητες, οι οποίοι  ήταν απόγονοι των Κουρητών και εκείνοι των Ιδαίων Δακτύλων, όμως μερικοί ιστορούν ότι οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες της Κρήτης δεν ήσαν αυτόχθονες, αλλά άποικοι, οι οποίοι είχαν έρθει στην Κρήτη  από τη Φρυγία προκειμένου να φροντίσουν την ανατροφή και φύλαξη του Δία στο όρος Δίκτη.

4) O Στράβων θεωρεί ότι οι Ετεόκρητες και οι Κυδωνες είναι αυτόχθονες Κρητικοί, πρβ:  «Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες (μετανάστες). Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7). Ο Παυσανίας στα «Αρκαδικά» αναφέρει και ότι οι Κύδωνες και οι Γορτυνιοι κατάγονται από την Αρκαδία και Γορτυνία Πελοποννήσου, κάτι που απεικονίζεται και στα νομίσματα της Κυδωνίας: «Λέγουσι δε και όσοι Τεγεάτου των παίδων ελείποντο μετοικήσαι σφας εκουσίως ες Κρήτην, Κύδωνα και Αρχήδιον και Γόρτυνα’ και τούτων φασιν ονομασθήναι τας πόλεις Κυδωνίαν και Γόρτυνά τε και Κατρέα. Κρήτες δε ουχ ομολογούντες τῳ Τεγεατών λόγῳ Κύ́δωνα μὲν Ακακαλλίδος θυγατρός Μίνω καὶ Ερμού, Κατρέα δε φασιν εί̃ναι Μίνω, τον δε Γό́ρτυνα Ραδαμάνθυος.  ες δε αυτόν Ραδάμανθυν Ομήρου μεν εστιν εν Πρωτέως προς Μενέλαον  λόγοις ως ες τὸ πεδίον ή́ξοι Μενέλαος τὸ Ηλυσιον, πρότερον δε ετι Ραδάμανθυν ενταυθα ηκειν: Κιναίθων δε εν τοις έπεσιν εποίησεν <ως> Ραδάμανθυς μεν Ηφαίστου, Ήφαιστος δε είη Ταλω, Ταλων δε είναι Κρητος παιδα. οι μεν δη Ελλήνων λόγοι διάφοροι τα πλέονα καὶ ουχ  ή́κιστα επι τοις γενεσίν εισι..» (Παυσανίας Αρκαδικά,  VIII, 53, 4 - 6).Ομοίως λέει και ο Πλάτων: «Όσο για τους υπόλοιπους Έλληνες, φαντάζομαι οι Πελοποννήσιοι θα γίνουν πρόθυμα δεκτοί. Όπως  είπες πριν από λίγο υπάρχουν ανάμεσά μας πολλοί Αργίτες, αλλά και οι Γορτύνιοι, η πιο φημισμένη φυλή, αφού είναι μετανάστες από την ονομαστή Γόρτυνα της Πελοποννήσου…» (Πλάτων Νόμοι Δ, 708).

Ο Παυσανίας στα «Ηλιακά» αναφέρει ότι ένας από τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης, ο Ηρακλής ήσαν αυτός που ίδρυσε τους Ολυπιακούς αγώνες (κάτι που αναφέρουν και οι Διόδωρος και Στράβων): «Σχετικά με τους Ολυμπιακούς αγώνες, όσοι από τους  Ηλείους ασχολούνται με την αρχαιότητα λένε ότι ο Κρόνος ήταν ο πρώτος βασιλιάς στον ουρανό και πως οι άνθρωποι εκείνης της εποχής εκείνης, που ονομάζονταν χρυσή  γενικά, έκτισαν ναό προς τιμή του Κρόνου στην Ολυμπία. Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο  Ίδας και  ο Ιάσιος. Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται….»  (Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 ). Ο Ηρόδοτος, σχετικά με την Κυδωνία, αναφέρει: «Αυτοί δε οι Σάμιοι την Κυδωνία στην Κρήτη έκτισαν, όχι γι αυτό το σκοπό πηγαίνοντας στην Κρήτη, αλλά, διώχνοντας του Ζακυνθινούς από το νησί. Έμειναν δε εκεί και ευδαιμόνησαν επί πέντε έτη, και έφτιαξαν τα ευρισκόμενα στην Κυδωνία ιερά και το ναό της Δίκτυννας. Τον έκτο όμως χρόνο οι Αιγινήτες σε ναυμαχία τους νίκησαν μαζί με άλλους Κρήτες. (Ηρόδοτος,  Γ, 44 και 59).

5) Ο Ηρόδοτος (Ζ , 169 - 171), όπως είδαμε πιο πριν, αναφέρει ότι η Κρήτη ερημώθηκε δυο φορές. Μια πριν από την εποχή του Μίνωα και μια μετά από την εποχή του Μίνωα (ο Μίνωας βασίλευε το 1470 π.Χ., σύμφωνα με το Πάριο χρονικό ή τρεις γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο, σύμφωνα με τους Όμηρο και Ηρόδοτο). Τα αίτια  που ερημώθηκε η Κρήτη πριν από το Μίνωα (= η εποχή  που δεν είχαν πάει ακόμη στο νησί οι επήλυδες Κρήτες) δεν τα αναφέρει ο Ηρόδοτος.  Ωστόσο, αφού ο Τέκταμος έζησε μετά από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, άρα τα αίτια για την ερήμωση αυτής της Κρήτης ήταν  ο εν λόγω κατακλυσμός.  Ο κατακλυσμός αυτός, σύμφωνα με το Πάριο χρονικό,  έγινε το έτος 1265 πριν από το Διόγνητο  = το έτος  1529 π.Χ.

6) Μερικοί ισχυρίζονται ότι οι Δωριείς ήρθαν από τα Ουράλια όρη στην Ελλάδα κατασφάζοντας στο διάβα τους όποιο λαό εύρισκαν μπροστά τους ή τους έφερναν αντίσταση και τελικά καταστάλαξαν στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη, κάτι που δεν ευσταθεί, γιατί οι Δωριείς, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο και Θουκυδίδη,  είχαν κοιτίδα τους το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) και αδελφικό φύλο των Αχαιών, των Ιώνων και των Αιολέων. Κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι οι Δωριείς, οι Αχαιοί και οι Πελασγοί της Κρήτης πήγαν στο νησί ως κατακτητές, κάτι που επίσης είναι ψευδές, γιατί, όπως είδαμε πιο πριν, αυτοί πήγαν στο νησί ως μετανάστες από το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία).  Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει και ότι «μετά την κάθοδο των Ηρακλειδών, Αργείοι και Λακεδαιμόνιοι  στέλνοντας αποίκους, ίδρυσαν αποικίες σε κάποια άλλα νησιά και, αφού κατέκτησαν και τούτο το νησί οίκησαν πόλεις σ’ αυτά». Κάτι που δεν είναι έτσι ακριβώς. Η πραγματική αλήθεια είναι ότι στην Κρήτη πήγαν δυο φορές Δωριείς. Η πρώτη ήταν λίγο πριν από το Μίνωα (ο Μίνωας Α’ βασίλευε το 1470 π.Χ.) και τότε Δωριείς έφυγαν από τη Θεσσαλία με αρχηγό τον Τέκταμο (=ο παππούς του Μίνωα) και πήγαν στην Κρήτη. Η δεύτερη φορά ήταν 80 χρόνια μετά από τα Τρωικά, η οποία έγινε με τους Ηρακλείδες (έγινε  το 1120 π.Χ.). Μάλιστα τη δεύτερη φορά δεν κατοίκησαν στην Κρήτη νέοι αφιχθέντες Δωριείς, αλλά τότε έφυγαν Δωριείς από τη Λακωνία και ελευθέρωσαν τη Λύκτο της Κρήτης  από την κηδεμονία των Κνωσίων και έκτοτε η Λύκτος έγινε οικειοθελώς αποικία των Λακεδαιμονίων ή άλλως Σπαρτιατών.

7) Οι  Ετεοκρήτες ήσαν φυλετικά το αυτό με τους Δωριείς, Αχαιούς και Πελασγούς. Απλώς οι Ετεοκρήτες ή άλλως Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες , καθώς λένε ο Διόδωρος Σικελιώτης, ο Στράβων κ.α. πήγαν και κατοίκησαν πρώτοι στην Κρήτη και κάποια στιγμή μετά πήγαν και οι άλλοι και γι αυτό οι Ετεόκρητες θεωρούνταν αυτόχθονες και οι άλλοι επήλυδες, δηλαδή μετανάστες και όχι κατακτητές. Ο λόγος άλλωστε που οι Ετεοκρήτες είχαν πάει με το μέρος των Αχαιών ή Πανελλήλων στον πόλεμο της Τροίας.  Έπειτα, όταν πήγαν οι Αχαιοί, οι Δωριείς και οι Πελασγοί της Κρήτης πήγαν στην Κρήτη και βρήκαν εκεί τους Ετεοκρήτες, δεν υπήρχαν ακόμη κράτη και σύνορα, ούτε και το κοινό όνομα «‘Έλληνες», αυτά δημιουργήθηκαν μετά τα τρωικά,  παρά μόνο διάφορες ομάδες που ζούσαν μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής, επειδή δεν είχε επινοηθεί ακόμη η γεωργία,  καθώς λέει ο Θουκυδίδης (Α 2 – 9). (Περισσότερα για το Ελληνικό Έθνος βλέπε στο βιβλίο «Ελληνική Ιστορία», Α.Γ. Κρασανάκη)

8) Η οροσειρά Ίδη της Κρήτης έχει τα εξής Ιδαία όρη: Α) Το όρος η Δίκτη, όπου γεννήθηκαν και ανατράφηκαν αφενός ο Δίας και αφετέρου οι Ιδαίοι Δάκτυλοι. Β) Το όρος  Διός, που επί Ενετών λεγόταν monte di Giove / Jove  /Ιόβα (=  Jupiter Ζευς πατέρας)  και επί Τουρκοκρατίας Γιούχτας, όπου θάφτηκε ο Δίας, Γ) Ο λόφος Πύτνα όπου ένας από τους Κουρήτες , ο Κύρβας,  μετά που οι Κουρήτες ανέθρεψαν το Δία στο Δικταίο άντρο, έχτισε την πόλη Ιεράπυτνα.  Δ) Η κορφή Ίδα ή Ιδαίον όρος,  που είναι και το πιο ψηλό όρος από τα Ιδαία, εξ ου και Ψηλορείτης κ.α.  Και επειδή η Δίκτη είναι ένα από τα Ιδαία όρη της Κρήτης, το σπήλαιο του Διός λεγόταν και Δικταίο ή Ιδαίο άντρο, ο Δίας Δικταίος ή Κρηταγενής κ.α.

 

3. ΟΙ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ: ΙΔΑΙΑ ΚΑΙ ΚΡΗΤΗ

 

Η νήσος Κρήτη στα αρχαία κείμενα παρουσιάζεται κάποτε-κάποτε και με την ονομασία Ιδαία, απ΄όπου και: Ιδαίοι Δάκτυλοι = Κρητικοί Δάκτυλοι, Ιδαίος Ηρακλής = ο Κρητικός Ηρακλής (σε αντίθεση με το Θηβαίο), Ιδαία όρη = τα Κρητικά όρη κ.α.

Ο Διονύσιος ο περιηγητής («Ευσταθίου Υπομνήματα» 498), ο οποίος έζησε επί εποχής του Καίσαρα Αυγούστου, αναφέρει  ότι η ονομασία Κρήτη – Κρήτες, καθώς λένε, λέει, οι παλαιοί, προήλθε από το ότι εκεί κατοίκησαν οι Κουρήτες ή με συγκοπή της λέξης Κ(ου)ρήτες > Κρήτες =  η νήσος των Κ(ου)ρητών και κατά τον Αρριανό η Κρήτη είναι επώνυμος του Κουρήτη Κρήτα που ανέθρεψε το Δία.  πρβ: «Κρήτη δε λέγεται, ως οι παλαιοί φασίν, από των εκεί οικησάντων Κουρήτων, οιονεί Κουρήτη, και εν συγκοπή Κ(ου)ρήτη. οι δε από Κρητός τινός αυτήν Κρήτη ωνόμασεν υιου του Διός. Αρριανός δε φησί Κρης, ου Κρήτη επώνυμον, ο  τον Δια κρύψας εν όρει Δικταίω, ότε Κρόνος εμαστευεν εθέλων αφανίσαι αυτόν»»’ (Dionysius Periegetes: Graece Et Latine : Cum Vetustis Commentariis ..., Τόμος 2, Ευσταθίου Υπομνήματα 498.

Πράγματι ο Αρριανός στα «Βιθυνιακά»  και Eustath. ad Dionys. 498, p310,29  Αρριανός (70Μ) αναφέρει ότι η νήσος Κρήτη ονομάστηκε έτσι  από τον Κουρήτα Κρήτα, ο οποίος ήταν εκείνος που έκρυψε το Δία στη Δίκτη, επειδή  ήθελε να το αφανίσει ο πατερας του, πρβ:«..δέ φησί Κρής, ού Κρήτη επώνυμος, ο τόν Δία κρύψας εν όρει Δικταίω, ότε Κρόνος εμάστευεν εθέλων αφανίσαι αυτόν». Ομοίως ο Στεφανος Βυζάντιος λέει: «Κρήτη, ή μεγίστη νήσος, ήν Κρεήτην έφη Αρχίλοχος κατά πλεονασμόν, οι μέν φασιν από τού κόρης κορήτην και Κρήτην κατά συγκοπήν, οι δε από Κρητός τού Διός και Ιδαίας νύμφης παιδός, οι δ’ από Κρήτης μιάς των Εσπερίδων, οι δε από τινος γηγενούς Κρητός, άμενον δε παρά το κρής κρητός Κρήτη, ώς Θράκη και Χιτώνη και ευφρόνη. λέγεται και ποιητικώς Κρήται. λέγεται και και Κρής Κρητός και Κρήσση και Κρηταίος και θηλυκώς και ουδετέρως και Κρητεύς και Kρητήoς και Kρητήίος κτητικόν" και θηλυκόν Κρητηνάς και Κρηταιεύς και Κρήσιος από τού Κρής, και Κρησιάς θηλυκών και Κρησία και Κρήσιον και από τής Κρητός γενικής Κρήτης, και τροπή τού τ εις σ Kρήσις καί τό κτητικόν Κρητικός, καλείται δε ή νήσος και Αερία και Xθονία και Ιδαία» (Στεφανος Βυζάντιος)

Σαφώς, αφού οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης λεγόταν Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες και μετά Κρήτες, άρα η ονομασία Κρήτες προήλθε πράγματι από το Κ(ου)ρήτες > Κρήτες. Ομοίως: «….Πολυειδών διηγούνται, ότι ωνομάζετο το πάλαι η νήσος Κρήτη, η νυν παρά των Ευρωπαίων καλουμένη Κάνδια, και δια τι την ωνόμαζον ούτως. Τινές μεν λοιπόν συγγραφείς νομίζουσι ότι ωνομάσθη ούτως από κάποιον Κόρες ή Κορέτα, του οποίου το όνομα μεταλλάχθη έπειτα κατά Κρήτα»…...(«Ακριβής περιγραφή της Κρήτης» / μεταφρασθείσα από την βλαμαντικήν εις την γαλλικήν διάλεκτον κατά το 1705 παρά του Δ. Ο. Δάπερ, Μ. Δ.( Dapper, Olfert 1636-1689) μεταφρασθέντα και εκδοθέντα παρά του Μ. Βερνάρδου του Κρητός το 1835.)

Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει ότι σύμφωνα με το μύθο των Ατλάντιων (= οι κάτοικοι γύρω από το όρος Άτλας)  της Λιβύης (= η Μεσογειακή Αφρική), υπήρχαν δυο θεοί με το όνομα «Δίας». Από αυτούς ο προγενέστερος, που ήταν βασιλιάς μόνο της νήσου Κρήτης,   ονόμασε το νησί της Κρήτης  Ιδαία,  από το όνομα της συζύγου του, που την έλεγαν Ιδαία, απέκτησε δέκα γιους τους Κουρήτες και όταν πέθανε θάφτηκε στην Κρήτη. Ο δεύτερος Δίας, που ήταν κυρίαρχος της οικουμένης,  μετονόμασε το νησί από Ιδαία σε  Κρήτη από τη γυναίκα του που την έλεγαν Κρήτη και η οποία ήταν κόρη ενός των Κουρητών, πρβ:

<<Ο Κρόνος , σύμφωνα με τον μύθο, που ήταν αδελφός του Άτλαντα και διακρινόταν για την ασέβειά και την πλεονεξία του. Παντρεύτηκε την αδελφή του Ρέα από την οποία απέκτησε το Δία, που προσονομάστηκε Ολύμπιος (από το όνομα του επιμελητή του, όπως λέει σε άλλο σημείο, βίβλος 3, 73). Είχε υπάρξει, όμως, και άλλος Δίας, αδελφός του Ουρανού, που βασίλευσε στην Κρήτη, υπολειπόμενου κατά πολύ σε δόξα από το μεταγενέστερο. Αυτός, λοιπόν, βασίλευσε σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ ο προγενέστερος, που ήταν κύριος μόνο του προαναφερθέντος νησιού, απέκτησε δέκα γιους, τους ονομαζόμενους Κουρήτες. Ονόμασε, επίσης, το νησί από τη γυναίκα του Ιδαία και θάφτηκε εκεί μετά τον θάνατό του, ενώ ο τόπος που δέχτηκε τη σωρό του επιδεικνύεται μέχρι την εποχή μας. Οι Κρήτες όμως δε συμφωνούν και θα πούμε τον μύθο όπως τον λένε αυτοί, όταν θα μιλήσουμε για την Κρήτη.>> (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 61)

<< Ο Άμμωνας, βασιλιάς σ’ αυτό το μέρος της Λιβύης  παντρεύτηκε την κόρη του Ουρανού, την ονομαζόμενη Ρέα, που ήταν αδελφή του Κρόνου και των υπόλοιπων Τιτάνων. Μια φορά που επισκέπτονταν το βασίλειό του  συνάντησε κοντά στα λεγόμενα Κεραύνεια όρη μια παρθένα ξεχωριστής ομορφιάς της οποίας το όνομα ήταν Αμάλθεια. Καθώς την ερωτεύθηκε κι έσμιξε μαζί της απόκτησε από αυτήν γιο, το Διόνυσο (ο Ηρόδοτος τον ονομάζει Διόνυσο ή Όσιρι), έτσι ανέδειξε την Αμάλθεια κυρία της γύρω περιοχής, της οποίας το σχήμα έμοιαζε με κέρατο βοδιού και γι αυτό ονομάστηκε «Κέρας Εσπέρου». Η περιοχή, ένεκα της ποιότητας του εδάφους, είναι γεμάτη με όλες τις ποικιλίες της αμπέλου και των υπόλοιπων  δέντρων που βγάζουν ήμερους καρπούς. Όταν η προαναφερθείσα γυναίκα ανέλαβε την εξουσία εκείνης της χώρας, η χώρα ονομάστηκε «Κέρας Αμαλθείας». Γι αυτό και οι μεταγενέστεροι άνθρωποι, ένεκα της παραπάνω αιτίας, την καλύτερη γη που βγάζει κάθε είδους καρπούς την προσαγορεύουν «κέρας Αμαλθείας» ….>> (Διόδωρος, βίβλος 3, 68)

<<Σε κείνο, λοιπόν, το άντρο πήγε ο Άμμων το παιδί (το Διόνυσο ή άλλως Όσιρι), και το παρέδωσε στη Νύσα να το αναθρέψει, μια από τις θυγατέρες του Αρισταίου, …….  Καθώς διαδόθηκε η αξία και η φήμη του, λέγεται πως η Ρέα οργίστηκε με τον Άμμωνα και τον εγκατέλειψε κι έφυγε για τα αδέλφια της τους Τιτάνες, όπου παντρεύτηκε τον αδελφό της τον Κρόνο. Αυτός πεισμένος από τη Ρέα, εκστράτευσε με τους Τιτάνες εναντίον του Άμμωνα. Στη μάχη που δόθηκε ο Κρόνος κέρδισε την υπεροχή, ενώ ο Άμμωνας πιεζόμενος από σιτοδεία κατέφυγε στην Κρήτη, όπου, αφού παντρεύτηκε την Κρήτη, κόρη ενός από τους Κουρήτες που βασίλευαν εκεί τότε, ανέλαβε την εξουσία του τόπου και το νησί που μέχρι τότε ονομαζόταν Ιδαία το μετονόμασε Κρήτη από τη γυναίκα του». (Διόδωρος, βίβλος 3.70-71)

 « Επειδή οι Λίβυοι του είχαν πει‘, πριν από τη μάχη, ότι τον καιρό που εξέπεσε ο από τη βασιλεία ο Άμμων, είχε προφητεύσει στους εγχώριους ότι την καθορισμένη στιγμή θα  εργόταν ο γιος του Διόνυσος , θα ανακτούσε το βασίλειό του πατέρα του και αφού θα γινόταν κύριος της οικουμένης, θα θεωρούνταν θεός…..… Σύμφωνα με τη παράδοση το κεφάλι του Άμμων είχε το σχήμα κεφαλής κριαριού, γιατί τέτοιο παράσημο είχε το κράνος που φορούσε στις εκστρατείες του. Υπάρχουν, όμως, κι εκείνοι που διηγούνται το μύθο ότι πραγματικά ο θεός Άμμων είχε κερατάκια δεξιά και αριστερά στους κροτάφους του, γι αυτό και ο Διόνυσος ως γιος του είχε την ίδια όψη με τον πατέρα του κι έτσι παραδόθηκε στις επόμενες γενεές των ανθρώπων τούτος ο θεός να έχει κέρατα…….  Έτσι, με υψηλό φρόνημα,. εκστράτευσε (ο Διόνυσος) πρώτα στην Αίγυπτο, όπου έβαλε βασιλιά της χώρας τον Δία, τον γιο του Κρόνου και της Ρέας, παιδί ακόμα στην ηλικία. Πλάι του τοποθέτησε και επιμελητή, τον Όλυμπο, που τον εκπαίδευσε και τον έκανε να πρωτεύσει στην αρετή, και έτσι ο Δίας προσαγορεύτηκε Ολύμπιος…»   (Διόδωρος, βίβλος 3.73)

 

http://www.krassanakis.gr/jupiter.files/ammon.jpgΤήνος Κυκλάδων, 330 π.Χ. με κεφαλή του Αμμωνα.

http://www.krassanakis.gr/jupiter.files/neptunus.jpg

Αργυρό δίδραχμο Τήνου, 250 π.Χ, με Αμμωνα και Ποσειδώνα.

 

Σημειώνεται ότι:

Α) Ο Διόδωρος Σικελιώτης (βλέπε Διόδωρος Σικελιώτης 3, 59) καταγράφοντας το τι λένε οι μύθοι των Φρυγών και των Ατλάντιων και βλέποντας ότι πολλά από αυτά που λένε οι μύθοι αυτοί δεν είναι πραγματικότητα, συμπληρώνει-διευκρινίζει ότι οι Κρήτες δε συμφωνούν με όσα λένε οι μύθοι των Φρυγών και των Ατλάντιων (βλέπε Διόδωρος 3.61,3)  και η αλήθεια γι αυτούς είναι αυτή που θα  αναφέρει εκεί που θα γράψει σχετικά με αυτούς. Και αυτό το κάνει στο πέμπτο του βιβλίο και εκεί (βλέπε Διόδωρος Σικελιώτης 5, 7ο) αναφέρει ότι σύμφωνα με το μύθο των Κρητών, υπήρξε ένας μόνο Δίας,  τον οποίο γέννησε η μάνα του η Ρέα κρυφά από τον πατέρα του τον Κρόνο στα Ιδαία όρη της Κρήτης («εν τοις κατά την Κρήτην Ιδαίοις όρεσι» (Διόδωρος Σικελιώτης  5, 60,2    και συγκεκριμένα σε σπήλαιο στο όρος Δίκτη της οροσειράς Ίδη ή Ιδαία όρη (Διόδωρος 5, 70, 2) και εκεί τον ανέθρεψαν κρυφά οι Κουρήτες (οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης) : «Όταν έφτασε στην ηλικία της άνδρωσης , λένε πως πρώτα ίδρυσε μια πόλη στην περιοχή της Δίκτης, όπου (συγκεκριμένα) σύμφωνα με το μύθο που λένε έλαβε χώρα η γέννησή του» (Διόδωρος Σικελιώτης   5, 70, 2)

 Β) Το όνομα «Ιδαία» είναι ουσιαστικό από το επίθετο «ιδαίος,α,ο» , το οποίο με τη σειρά του παράγεται από το ουσιαστικό «η Ίδη» = η  οροσειρά «Ίδη ή Ιδαία όρη, που κατ’ άλλους  σημαίνει τα συνδενδρο/ σύδενδρα όρη (από το:  «ίδα ή Ιωνικά ίδη» = το δέντρο ή  το ξύλο, όμως μη βεβαιωμένο) και κατ’ άλλους από το ανώμαλο ρήμα οράω-ω, αόριστος β’ ειδον, απαρέμφατο ιδείν, προστακτική ιδέ» κλπ , άρα «Ίδη ή Ιδαίοις όρεσι» = το πανύψηλο όρος απ΄οπου οράς τα πάντα.

Γ) Στην Κρητική διάλεκτο «Κουρήτες» =  κουραδιάρηδες, οι άνθρωποι  που διαθέτουν κουράδι (= το κοπάδι), αυτοί που διέθεσαν την αίγαγρο Αμάλθεια,  για να βυζαίνει ο Δίας, οι φροντιστές κ.α. Η λέξη «Κουρήτες» παράγεται από το θέμα των λέξεων: «κούρος» (κούρος = ο γιος, ο νέος, ο διατρεφόμενος, κούροι = οι κόρες και τα κοράσια, δηλ. οι νεοι και οι νέες στην κρητική διάλεκτο, Κούρος > Κύριος, Κύρης = ο πατέρας, κυρίαρχος κλπ,  «κούρη ή κόρη» = η νέα, το κορίτσι ή κοράσι. Συγγενείς λέξεις με τις: κορός > χορός,  (επι)-κουρώ, (νεω)κόρος, (επί)κουρος,  κείρω > κούρος, κουρέας κ.α. Στα λατινικά: couro,ae = επιμελούμαι, φροντίζω τινός, couro,onis = o κύρης, ceres,eris = τρέφειν, πληρούμαι, χορταίνω….

 

ΟΙ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ CRETA, CRETE ΚΑΙ CANDIA

 

Οι Ρωμαίοι ονόμαζαν την Κρήτη, όπως και οι Έλληνες, δηλαδή: Creta,ae ή Crete,es = Κρήτη,ης απ΄ όπου και στα αγγλικά Crete = Κρήτη. Στα λατινικά επίσης:  Cress,etis και Cressa,ae, = Κρής και Κρήσσα,  cretaeus,a,um = Cresssius,a,um = Κρητικός, ιά,ό. Cretensis,e = Κρητικός, cretis,idis = Κρήσσα,.. 

Η Κρήτη από τους Βενετούς ονομαζόταν Candia, που σχετίζεται με τα: candeo,ui,ere = λευκανθίζω, λευκαίνω, λευκός, λευκαυγής…., canditus marmor = λευκό μάρμαρο, candido, candidezza, candore…. κ.α. Η λέξη Candia είναι  συνώνυμη της  ονομασίας  Creta,ae = η κρητίς (ή κρηπίς), δηλαδή o γύψος, η λευκή γη, το ψιμμύθιον, κεραμική γη, η κιμωλία…., πρβ και: Cressius nota  = σημείωση δια κρητίδος,  cretosus =  Κρητικώδης, αργιλώδης, ο λευκός, cretula = το λευκό χρώμα. …  «Λευκά όρη = η δυτική οροσειρά της Κρήτης. Το λατινικό «creta» και το βενετσιάνικο «candia» = η νήσος Κρήτη ή η κρητίς (άργιλος ή γύψος)  προήλθε ως και τα Μαγνησία > μαγνήτης, Κίμωλος > κιμωλία, πρβ και: «Άλλοι ισχυρίζονται πως τ’ όνομα (η Κρήτη) το πήρε από τη γη της. (Creta = Candia = ιταλικά λευκή γη, η κιμωλία). Μα ο Φίλιστος κι ο Κράτης διατείνονται ότι ως Αέρια πρώτα ήταν γνωστή. Κι ύστερα την είπαν Κρήτη. Κι η γνώμη μου; Όποιος «Μακαρία» την ονόμασε, λάθος δεν έχει κάνει. (Soneto: Bartholomeo dali Soneti)

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο

ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΟΚΡΑΤΟΡΙΑ

- ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, όπως θα δούμε πιο κάτω, ο Μινωικός Πολιτισμός  άρχισε να αναπτύσσεται  στην Κρήτη πολλά χρόνια πριν από το Μίνωα, κάπου πριν από το 3000 π.Χ. ,  όμως η μεγάλη άνθησή του ήταν επί εποχής του Μίνωα, ο λόγος και για τον οποίο ο εν λόγω πολιτισμός ονομάστηκε Μινωικός από τον Evans. 

 

1. Ο ΕΤΕΟΚΡΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Ανατρέχοντας στους αρχαίους συγγραφείς, ενδεικτικά: Διόδωρος Σικελιώτης (Βίβλος 4 και 5), Στράβων (Γεωγραφικά Ι) κ.α., βλέπουμε να αναφέρουν ότι οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης ήσαν οι καλούμενοι Ετεοκρήτες ή άλλως Ιδαίοι δάκτυλοι ή Κουρήτες) και αυτοί ήσαν εκείνοι που πρώτοι έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα. Αυτοί πρώτοι  συγκέντρωσαν λέει τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή κ.τ.λ. καθώς και εκείνοι που ίδρυσαν στην Ολυμπία τους Ολυμπιακούς αγώνες κ.α., πρβ (μτφ από τις εκδόσεις «Κάκτος»):

 «Οι κάτοικοι, λοιπόν, της Κρήτης λένε πως οι αρχαιότεροι κάτοικοι στο νησί ήταν αυτόχθονες, οι λεγόμενοι Ετεοκρήτες, των οποίων ο βασιλιάς,  Κρήτας το όνομα, ανακάλυψε πολλά και πολύ σημαντικά πράγματα στο νησί που είχαν τη δυνατότητα να ωφελήσουν την κοινωνική ζωή των ανθρώπων…. ... Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους. Λένε, μάλιστα, πως ένας τους ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εξ αιτίας της συνωνυμίας οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν  πως ο γιος της Αλκμήνης εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες….  «Μετά τους Ιδαίους Δακτύλους έγιναν οι Κουρήτες, … Καθώς διακρινόταν για τη σύνεσή τους, έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα, διότι πρώτοι αυτοί συγκέντρωσαν τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή. Ανακάλυψαν επίσης τα ξίφη, τα κράνη και τους πολεμικούς χορούς. Λένε πως σ’ αυτούς παρέδωσε το Δία η Ρέα, κρυφά από τον πατέρα του Κρόνο,  και κείνοι τον πήραν και τον ανέθρεψαν…... (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5.64-65)

 «Τον Απόλλωνα αναγορεύουν εφευρέτη της λύρας και της μουσικής της. Εισήγαγε επίσης τη γνώση της ιατρικής που γίνεται μέσω της μαντικής τέχνης, που παλιά μ’ αυτή θεραπεύονταν όσοι αρρώσταιναν, καθώς βρήκε το τόξο, δίδαξε στους ντόπιους τα περί την τοξοβολία, αιτία για την οποία οι Κρήτες επιδόθηκαν με ζέση στην τοξοβολία και το τόξο ονομάστηκε Κρητικό» …..…  ο Απόλλωνας ονομάστηκε Δήλιος, Λύκιος και Πύθιος και η Άρτεμις Εφέσια, Κρησία, καθώς και Ταυροπόλος και Περσία, παρόλο που και οι δυο είχαν γεννηθεί στην Κρήτη». ( Διόδωρος, 5, 65 και 5, 74 και 5, 77)

 

2. ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Α. Ο ΜΙΝΩΑΣ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΘΑΛΑΣΣΟΚΡΑΤΟΡΑΣ

 

 Σύμφωνα με τους Θουκυδίδη (3 – 9), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός), Διόδωρο (βίβλος 4 και 5), Στράβωνα (βίβλος 10)  κ.α., όταν  άρχισε να αναπτύσσεται η ναυτιλία και οι άνθρωποι να επικοινωνούν και με τα πλοία, οι Κάρες και οι Φοίνικες κατέλαβαν τις Κυκλάδες που μέχρι τότε ήταν ακατοίκητες και το έριξαν στην πειρατεία και στις ληστείες, με συνέπεια ο Μίνωας να συγκροτήσει  πολεμικό ναυτικό (άρα ο Μίνωας είναι ο ιδρυτής τους Ελληνικού πολεμικού ναυτικού) και να τους διώξει από τις Κυκλάδες και να τις οικήσει με Κρήτες. Αποτέλεσμα του Πολεμικού ναυτικού του Μίνωα ήταν από τη μια ο ίδιος να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες να μπορέσουν αφενός να ασχοληθούν και με τη ναυτιλία, να πλουτίσουν, , να σταματήσουν το μεταναστευτικό βίο που τους εξανάγκαζαν οι κακοποιοί,  να κτίσουν πόλεις κ.τ.λ.  και αφετέρου να επικρατήσουν στον Τρωικό πόλεμο που έγινε τρεις γενιές μετά το θάνατο Μίνωα.

Πριν από το Μίνωα τα νησιά του Αιγαίου δεν είχαν μόνιμους κατοίκους, ήταν μόνο λημέρια ληστών και πειρατών, επειδή δεν είχε ακόμη αναπτυχθεί η ναυτιλία και η γεωργία και ως εξ αυτού δεν μπορούσαν να μείνουν στα μικρά νησιά για πολύ καιρό μόνιμοι κάτοικοι. Μετά τα Τρωικά αναπτύχτηκαν περισσότερο οι Κάρες και κατέβαλαν και πάλι τις Κυκλάδες και έγιναν αυτοί τώρα θαλασσοκράτορες. Ωστόσο αργότερα, όταν αυξήθηκε η δύναμη των Ελλήνων, διώχτηκαν από τα νησιά και πάλι οι βάρβαροι:

minos

Νόμισμα Κνωσού, 3ος αι. π.Χ., με το Μίνωα, τον πρώτο Έλληνα θαλασσοκράτορα και νομοθέτη (Μουσείο Ηρακλείου).

 «Ο Μίνως, εξ όσων κατά παράδοσιν γνωρίζομεν, πρώτος απέκτησε πολεμικόν ναυτικόν, και εκυριάρχησεν επί του μεγαλυτέρου μέρους της θαλάσσης, η οποία ονομάζεται σήμερον Ελληνική. Κατακτήσας τας Κυκλάδας νήσους, ίδρυσεν αποικίας εις τας περισσοτέρας από αυτάς, αφού εξεδίωξε τους ληστές Κάρας και εγκατέστησε τους υιούς του ως κυβερνήτας. Ως εκ τούτου και την πειρατείαν φυσικά κατεδίωκεν όσον ημπορούσεν από την θάλασσαν αυτήν, διά να περιέρχωνται εις αυτόν ασφαλέστερον τα εισοδήματα των νήσων. Διότι εις την παλαιάν εποχήν οι Έλληνες, και όσοι από τους βαρβάρους εκατοικούσαν είτε τα ηπειρωτικά παράλια, είτε νήσους, όταν ήρχισαν να επικοινωνούν μεταξύ των συχνότερον δια θαλάσσης, επεδόθησαν εις την πειρατείαν υπό την αρχηγίαν ανδρών εκ των δυνατωτάτων, οι οποίοι ωθούντο εις τούτο και από τον πόθον του προσωπικού κέρδους και από την ανάγκην όπως επαρκούν εις την συντήρησιν των απορωτέρων οπαδών των. Και επιτιθέμενοι κατά πόλεων ατειχίστων και αποτελουμένων από άθροισμα κωμών, τας διήρπαζαν και εντεύθεν επορίζοντο κυρίως τα προς το ζην, διότι το έργον τούτο δεν έφερεν εντροπήν, αλλ' επέσυρε τουναντίον και κάποιαν δόξαν….Αλλ' ακόμη περισσότερον επεδίδοντο εις την πειρατείαν οι νησιώται Κάρες και Φοίνικες, οι οποίοι είχαν κατοικήσει τας περισσοτέρας από τας νήσους,……. Αλλ' αφότου συνεκροτήθη το πολεμικόν ναυτικόν του Μίνωος, αι δια θαλάσσης συγκοινωνίαι έγιναν ασφαλέστεροι, αφ' ενός μεν διότι οι κακοποιοί των νήσων αυτών εξεδιώχθησαν υπ' αυτού, κατά την εποχήν ακριβώς που προέβη εις εποικισμόν των περισσοτέρων, εξ αλλού δε διότι οι κάτοικοι των παραλίων ήρχισαν ήδη ν' αποκτούν μεγαλυτέρας περιουσίας και να έχουν μονιμωτέραν κατοικίαν, και μερικοί μάλιστα, όπως ήτο φυσικόν δι' ανθρώπους, των οποίων ηύξανε καθημερινώς ο πλούτος, και με τείχη περιέβαλλαν τας πόλεις των. Διότι, ένεκα του γενικού πόθου του κέρδους και οι ασθενέστεροι ηνείχοντο την εξάρτησιν από τους ισχυροτέρους και οι δυνατώτεροι, διαθέτοντες πλούτον, καθίστων υπηκόους των τας υποδεεστέρας πόλεις. Και μόνον βραδύτερον, όταν είχαν ήδη έτι μάλλον προαχθή εις την κατάστασιν αυτήν, εξεστράτευσαν κατά της Τροίας….( Θουκυδίδη Α, 4 - 8, σε νέα Ελληνική από τον εθνάρχη Ελ. Βενιζέλο).

 «Έτσι, χωρίς να θέλω να αναζωπυρώσω παλιές μνησικακίες σε βάρος σας, θα αναφέρω ότι ο Μίνωας ανάγκασε κάποτε τους κατοίκους της Αττικής να πληρώνουν βαρύ φόρο, επειδή είχε ναυτική δύναμη, ενώ οι Αθηναίοι δεν είχαν ακόμη αποκτήσει τα πλοία που διαθέτουν σήμερα ούτε χώρα πλούσια  σε ξυλεία, κατάλληλη για τη ναυπήγηση πλοίων και τη δημιουργία ισχυρού ναυτικού (Πλατων, νόμοι Δ, 706, b)

 «Την εποχή που τα νησιά των Κυκλάδων ήταν ακόμη έρημα, ο Μίνωας, βασιλιάς της Κρήτης, με μεγάλες ναυτικές και πεζικές δυνάμεις, ήταν θαλασσοκράτορας και έστελνε πολλές αποικίες από την Κρήτη, έτσι κατοίκησε τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων, ενώ ταυτόχρονα κατέλαβε και αρκετά μεγάλη παραθαλάσσια περιοχή της Ασίας … Όλα αυτά έγινα πριν τα Τρωικά. Μετά την άλωση της Τροίας, αναπτύχθηκαν περισσότερο οι Κάρες και έγιναν θαλασσοκράτορες, επικράτησαν στις Κυκλάδες και άλλες τις πήραν δικές τους κι έδιωξαν τους Κρήτες που τις κατοικούσαν, ενώ σε άλλες εγκαταστάθηκαν μαζί με τους προκατόχους τους Κρήτες. Αργότερα που αυξήθηκε η δύναμη των Ελλήνων, συνέβη να κατοικηθούν από αυτούς τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων και να εκδιωχθούν οι βάρβαροι…» (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος 5, 84)

  « Για τους παλαιότερους αγώνες που έγιναν για την ελευθερία των Ελλήνων ……... Πρώτα-πρώτα τις Κυκλάδες, για τις οποίες έγιναν πολλές επιχειρήσεις από την εποχή που βασιλιάς της Κρήτης ήταν ο Μίνωας, τελευταίοι τις κατέλαβαν οι Κάρες. Οι πρόγονοί μας, αφού τους έδιωξαν, δεν τόλμησαν να οικειοποιηθούν τη χώρα τους, αλλά έστειλαν φτωχότερους Έλληνες να κατοικήσουν εκεί… (Ισοκράτης Παναθηναϊκός, 43-44)

 

 

Β. Ο ΜΙΝΩΑΣ ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ  ΠΡΩΤΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ - ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Σύμφωνα με τους: Πλάτωνα (Νόμοι, Μίνως), Αριστοτέλη (Πολιτικά Β, 1271, 10), Στράβωνα (βιβλίο 10 = Ι), Πλούταρχο (Λυκούργος  και Σόλων) κ.α., ο  Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ δεν ήσαν μόνο οι θεμελιωτές της θαλασσοκρατορίας των Κρητών, αλλά και οι οργανωτές της περίφημης πολιτείας των Κρητών, την οποία αντέγραψαν όλοι οι άλλοι Έλληνες.  Πρώτα οι Λακεδαιμόνιοι ή Σπαρτιάτες και μετά οι Αθηναίοι, όπως θα δούμε πιο κάτω.  Ειδικότερα ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήσαν λέει εκείνοι που πρώτοι ασχολήθηκαν με τις πολιτικές επιστήμες (νομική, κυβερνητική, διοίκηση κ.τ.λ.), ώστε να υπάρχει ισότητα, δικαιοσύνη, ευημερία και δημοκρατία στους Κρήτες ή ήσαν αυτοί που πρώτοι:  

Α) Βρήκαν την την αλήθεια για τη  διακυβέρνηση της πόλης, απ΄όπου μετά και πολιτεία, πολίτης και πολιτισμός. Για πρώτη φορά επί Μίνωα από τη μια θεσπίστηκαν λέει νόμοι και όργανα διοίκησης: βουλή, βουλευτές ή γερουσιαστές, έφοροι,  συντάγματα κ.α. και από την άλλη οι νόμοι (διοίκησης και συναλλαγών) ήταν ανάλογα με το περί δικαίου και ηθικής (ήθη και θρησκεία) συναίσθημα.

Β) Δημιούργησαν κράτος πρόνοιας: βρήκαν την κοινοκτημοσύνη, τη κοινή συμβίωση  και τα κοινά συσσίτια (κάτι ως ο σημερινός κουμμουνισμός),

Γ) Μερίμνησαν για τη ανάπτυξη της φιλοσοφίας και των γραμμάτων,

Δ) Ένωσαν τα έθνη ή φυλές ενός χώρου (της Κρήτης) σε ενιαίο σύνολο, άσχετα με την καταγωγή τους, δημιουργώντας το περίφημο «Κοινό των Κρητών» ( «Ενωμένες Κρητικές πολιτείες, κρητική πολιτεία), πρβ (μτφ από τις εκδόσεις «Κάκτος»):

 «Γι αυτό το λόγο ο Μίνωας θέσπισε αυτούς τους Νόμους για τους πολίτες του, εξαιτίας των οποίων η Κρήτη ευημερεί ανέκαθεν, καθώς και η Σπάρτη από τότε που άρχισε να τους χρησιμοποιεί, επειδή οι νόμοι αυτοί είναι θεϊκοί. (Πλάτων, Μίνως, 320 b),

 «Διότι για το ότι ήταν καλός και δίκαιος, καλός νομέας, όπως λέγαμε προηγουμένως, ισχυρότατη απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι οι νόμοι του Μίνωα παραμένουν αδιασάλευτοι, επειδή βρήκε την αλήθεια, σχετικά με τη διοίκηση της πόλης.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 – 321)

«η φιλοσοφία είναι παλαιότατη μεταξύ των Ελλήνων και περισσότερο στους Κρήτες και στους Λακεδαιμόνιους»… ( Πλάτων, Πρωταγόρας 342 a-c) κ.α.

“Στην ιστορία έχει γραφτεί πως ο Μίνωας ήταν έξοχος νομοθέτης, πρώτος που κυριάρχησε στις θάλασσες. Χώρισε το νησί στα τρία και σε κάθε μέρος έχτισε πόλη, την Κνωσό……. Κατά τον Έφορο, ο Μίνωας θαύμαζε κάποιο παλαιό, το Ραδάμανθυ, που είχε ίδιο όνομα με τον αδελφό του. Αυτός πρώτος αναφέρεται ότι εκπολίτισε το νησί με νόμους και κτίσεις πόλεων και συντάγματα, υποστηρίζοντας ότι φέρνει από τον ίδιο το Δία τους νόμους του…… Για την Κρήτη λέγεται ότι στα αρχαία χρόνια είχε καλή διακυβέρνηση και οι καλύτεροι από τους Έλληνες τη θαύμαζαν. Ανάμεσά στους πρώτους ήταν οι Λακεδαιμόνιοι, όπως ομολογούν ο Πλάτωνας στους Νόμους και ο Έφορος που περίγραψε το πολίτευμά τους στο έργο Ευρώπη.… (Στράβων «Γεωγραφικά» Ι’, C 476 – 478)

 «Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο γράμματα, αλλά και τραγούδια με τους νόμους και μερικά είδη μουσικής. Οι νεότεροι σιτίζονται στα λεγόμενα ανδρεία. Κάθονται να φάνε κατάχαμα όλοι μαζί, φορούνε πρόχειρα ρούχα, τα ίδια χειμώνα – καλοκαίρι, και υπηρετούν τους μεγαλύτερους, καθώς και τους εαυτούς των. Αυτοί που τρώνε κάνουν πολέμους με τις άλλες παρέες ή και μέσα στην ίδια παρέα. Μεταξύ τους. Σε κάθε ανδρείο υπάρχει παιδονόμος. Οι μεγαλύτερες ηλικίες έρχονται σε αγέλες. Αρχηγοί στις αγέλες είναι τα σημαντικά παιδιά, τα πιο δυνατά. Καθένας από αυτούς συγκεντρώνει γύρω του  όσα περισσότερα παιδιά μπορεί.  Σε κάθε αγέλη αρχηγός είναι συνήθως ο πατέρας του παιδιού που μαζεύει τα άλλα, υπεύθυνος στο να βγάζει τα παιδιά στο κυνήγι και να τιμωρεί τους απείθαρχους. Τρέφονται με δημόσια δαπάνη. ………..   Εκλέγουν δέκα άρχοντες. Για τα πολύ μεγάλα προβλήματα συμβουλεύονται τους Γέροντες. Δικαίωμα στο θεσμό έχουν οι επιτυχημένοι στο αξίωμα του κόσμου και άνθρωποι αναγνωρισμένης αξίας. (Στράβωνας, Γεωγραφικά 10, C 481 - 483, IV 17 – 20)

 

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ποιος από τους παλαιούς βασιλείς λέγεται ότι υπήρξε καλός νομοθέτης, του οποίου οι νόμοι διασώζονται ακόμα και σήμερα, επειδή είναι θεϊκοί;

ΕΤΑΙΡΟΣ:  Δεν μου έρχεται στον νου.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Δεν ξέρεις ποιοι Έλληνες έχουν τους παλιότερους νόμους;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Μήπως εννοείς τους Λακεδαιμονίους και το νομοθέτη Λυκούργο;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αλλά και αυτοί οι νόμοι σε καμία περίπτωση δεν υπάρχουν περισσότερο από τριακόσια χρόνια ή κάτι περισσότερο. Αλλά και οι καλύτεροι από τους νόμους τούτους από πού ήρθαν; Ξέρεις;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Λένε από την Κρήτη.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»)

ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 – 321)

 

ΑΘΗΝΑΙΟΣ: Εννοείς, όπως αναφέρει ο Όμηρος, ο Μίνωας πήγαινε κάθε εννιά χρόνια και συμβουλεύονταν τον πατέρα του το Δία και στη συνέχεια έδινε νόμους στις πόλεις σας σύμφωνα με τις παραινέσεις του Θεού;

ΚΛΕΙΝΙΑΣ Ναι, αυτή είναι η κρητική άποψη… …………….

ΑΘΗΝΑΙΟΣ: Θα ‘πρεπε να πεις: Ξένε, δεν είναι τυχαίο που οι νόμοι της Κρήτης  έχουν τόσο μεγάλη φήμη σε ολόκληρο τον Ελληνικό κόσμο. (Ω ξένε, εχρην ειπειν, οι Κρητών νόμοι ουκ εισίν μάτην διαφερόντως εν πάσιν ευδόκιμοι τοις Έλλησιν) Είναι νόμοι δίκαιοι, που προσφέρουν ευτυχία σε όσους τους ακολουθούν, Δίνουν δηλαδή όλα τα αγαθά, τα οποία ανήκουν σε δυο κατηγορίες, ανθρώπινα και θεία.… (Πλάτωνα, Νόμοι, 625 - 631)

 

Αντίθετα πιο πριν στην Ελλάδα και για πολύ καιρό ακόμη στους άλλους λαούς  δεν υπήρχαν συντάγματα, βουλή και βουλευτές, κράτος μέριμνας  κ.τ.λ. Απλώς ο κάθε  ηγέτης (φύλαρχος ή τύραννος ή βασιλιάς) όριζε τους νόμους ανάλογα με τις δικές του επιθυμίες και νοημοσύνη. Ο βασιλιάς και γενικά  οι άρχοντες είχαν ό,τι ήθελαν και οι άλλοι ελάχιστα ή τίποτε, κανείς δεν τολμούσε να αντιμιλήσει, υπήρχε ειδωλολατρία, οι βασιλιάδες λατρεύονταν ως θεοί, γίνονταν ανθρωποθυσίες κ.τ.λ. Μάλιστα οι  λόγοι αυτοί  ήταν και η αιτία που: α) Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι οι νόμοι των άλλων πλην του Μίνωα ήσαν γελοίοι, για να τους αντιγράψουν. β) Οι Εβραίοι έλεγαν ότι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, θα τον καταστρέψει ο θεός, γ) Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αναφέρουν κανένα άλλο σπουδαίο αρχαίο πολιτισμό πλην μόνο το Μινωικό ή που έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος» 

 

 

ΚΝΩΣΟΣ

 

 

ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ

 

Τα όργανα της περίφημης Κρητικής Πολιτείας, όπως τη χαρακτηρίζουν οι αρχαίοι συγγραφείς: Στράβων, Πλούταρχος, Λαέρτιος, Διόδωρος, Πλάτωνας κ.α.,  ήσαν τα εξής:

Α. Οι δέκα άρχοντες ή άλλως Κόσμοι, εξ ου και Κοσμήτορες (= έφοροι στη Σπάρτη), οι οποίοι διοικούσαν - αντιπροσώπευαν τις τότε περιοχές της Κρήτης. Ήταν κάτι μεταξύ δημάρχου και δεσπότη και η υπηρεσία τους διαρκούσε ένα έτος. Η επανεκλογή τους στο ίδιο αξίωμα απαγορεύονταν για χρονικό διάστημα τριών έως δέκα ετών. Ήσαν οι επιμέρους αρχηγοί του στρατού στον πόλεμο και ανώτατοι άρχοντες στην ειρήνη. Οι παραβάσεις ή παραλήψεις τους τιμωρούνταν με βαρύτατες ποινές..

Β. Η Γερουσία ή Βουλή, η οποία απαρτίζονταν από  τους κατά καιρούς διατελέσαντες Κόσμους και παράλληλα είχαν επιδείξει ικανότητα, άρα από άτομα μεγάλης ηλικίας εξ ου και η ονομασία τους Γέροντες και Γερουσία. Επίσης γερουσιαστές γινόταν και από πρόσωπα ανεγνωρισμένου κύρους (Στράβων 10)  Οι Γέροντες ή Βουλευτές ήσαν ισόβιοι και η δικαιοδοσία τους κανονίζονταν από το σύνταγμα.

Γ. Η Εκκλησία. Έτσι ονομάζονταν η συνάθροιση των πολιτών μιας πόλης κατά τακτά ή μη τακτά χρονικά διαστήματα, για να συζητήσουν τα τρέχοντα θέματα.

«Εκλέγουν (οι Κρήτες) δέκα άρχοντες. Για τα πολύ μεγάλα θέματα συμβουλεύονται τους Γέροντες. Δικαίωμα σε αυτόν το θεσμό έχουν οι πετυχημένοι στο αξίωμα του Κόσμου και άνθρωποι αναγνωρισμένης αξίας» (Στράβων, 10, C 484,  22).

Σύμφωνα επίσης με το Στράβωνα (βιβλίο 10, C 481 – 484) οι κυριότεροι θεσμοί της Κρητικής Πολιτείας στην κοινωνική ζωή ήταν οι εξής: 1) Η ελευθερία των πολιτών, γιατί οι Κρήτες θεωρούν ότι τα αγαθά ανήκουν στους πολίτες και όχι τους άρχοντες, όπως συμβαίνει στους σκλάβους. 2) Η ισότητα μεταξύ των πολιτών και ως εξ αυτού: Α) Κοινοκτημοσύνη, κάτι ως ο σημερινός κουμμουνισμός, γιατί στους Κρήτες προτιμότερο ήταν η λιτότητα παρά να υπάρχουν πλούσιοι και φτωχοί. Β) Γυναίκες και άνδρες ίσα δικαιώματα. Γ) Δημόσια παιδεία και εκπαίδευση για όλα τα παιδιά της Κρήτης. Τα Κρητικόπουλα μεγάλωναν και εκπαιδεύονταν όλα μαζί στις καλούμενες αγέλες. Δ) Δημόσια διατροφή για όλους τους ενήλικες Κρήτες με κοινά συσσίτια στα καλούμενα ανδρεία: «Φαίνεται πως ο νομοθέτης (ο Μίνωας) θεώρησε ως μεγαλύτερο αγαθό για τις πόλεις  την ελευθερία. Βλέπετε, μόνο η ελευθερία κάνει τα αγαθά να ανήκουν σε όποιον τα έχει. Όταν υπάρχει σκλαβιά, τα αγαθά ανήκουν στους άρχοντες και όχι στους υπηκόους…. Όταν όλοι ζουν με σοφία και λιτότητα, δεν υπάρχει εναντίον των οποίων μήτε φθόνος μήτε επιθετικότητα μήτε μίσος. Γι αυτό ο νομοθέτης επιτάσσει οι νέοι να διαβιούν μέσα στις λεγόμενες αγέλες και τους ενήλικους στα λεγόμενα ανδρεία. Και να τρώνε έτσι ώστε φτωχοί και πλούσιοι να μην έχουν διαφορά, αφού σιτίζονται δωρεάν. Για να είναι ανδρείοι και όχι δειλοί, προστάζει να κρατούνε όπλα από παιδιά και να ασκούνται στις ταλαιπωρίες. Να ασκούν επίσης την τοξοβολία και τον ένοπλο χορό, που βρήκαν πρώτοι κι έδειξαν οι Κουρήτες και ο οποίος μετά ονομάστηκε πυρρίχιος. Επίσης στα τραγούδια τους χρησιμοποιούν  Κρητικούς ρυθμούς που είναι πολύ γρήγοροι και τους βρήκε ο Θάλης. Ε αυτόν αποδίδουν όχι μόνο  τους παιάνες, αλλά και τοπικά τραγούδια και πολλές ακόμη διατάξεις τους. Ορίστηκε επίσης να φορούνε στρατιωτικά ρούχα και υποδήματα. Τα όπλα εξάλλου θεωρούνται τα καλύτερα δώρα……… τα παιδιά τρέφονται με δημοσία δαπάνη. Σε συγκεκριμένες μέρες, η μια αγέλη  να κάνει πολέμιο με την άλλη, με τους ήχους αυλού και λύρας…. (Στράβων 10, C 480- 483)

 

Σημειώνεται ότι:

Α) Η δικαιοδοσία των οργάνων της Κρητικής πολιτείας δεν ήταν ανεξέλικτη. Κανονίζονταν από το καλούμενο το καλούμενο σύνταγμα. Ομοίως τα πάντα στην κρητική πολιτεία (συναλλαγές, εμπόριο κλπ) κανονίζονταν με νόμους. Μάλιστα, επειδή οι νόμοι αυτοί αρχικά ήταν γραμμένοι πάνω σε χάλκινες πλάκες που τους κουβαλούσε στην πλάτη ο επιτηρητής, ο καλούμενος Τάλως, τελικά του βγήκε  ο μύθος ότι ήταν χάλκινος

Β) ‘Άλλο η Κρητική Πολιτεία, ήταν επί εποχής Μίνωα και των απογόνων τους και άλλο το Κοινό των Κρητών, ήταν κυρίως επι εποχής Ρωμαίων. Η βουλή, οι βουλευτές και το σύνταγμα, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς: Πλάτωνα (Μίνως, Νόμοι), Πλούταρχο (Μίνως), Αριστοτέλη, Λαέρτιο, Αλικαρνασσέα κ.α. , ήταν επινόηση του Μίνωα. αντέγραψαν πρώτοι  οι Σπαρτιάτες με το Λυκούργο, μετά οι Αθηναίοι με το Σόλωνα και μετά οι Ρωμαίοι με το Νόμα και έτσι εκπολιτίστηκαν-ευημέρησαν και αυτοί. Το κοινό των Κρητων

Γ) Την περίφημη Κρητική Πολιτεία, το  Μινωικό Πολιτισμό, όπως θα δούμε πιο κάτω,   αντέγραψε η Κοινωνία των Εθνών.

 

 

3. ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήταν οι πρώτοι στον κόσμο που βρήκαν την πραγματική αλήθεια για τη διοίκηση της πόλης, από όπου και  πολιτεία, πολίτης και πολιτισμός. Είναι αυτοί που πρώτοι θέσπισαν και καθιέρωσαν σωστούς θεσμούς: τους γραπτούς και σύμφωνα με το περί δικαίου αίσθημα νόμους, το σύνταγμα και τα όργανα διακυβέρνησης: βουλή, βουλευτές, εφόρους κλπ. Είναι αυτοί που πρώτοι καθιέρωσαν επίσης και το κράτος πρόνοιας: κοινά συσσίτια, κοινοκτημοσύνη, δημόσια δωρεάν παιδεία κλπ. Στην Ελλάδα και σε όλο τον αρχαίο κόσμο πριν από το Μίνωα  δεν υπήρχαν συντάγματα, βουλή και βουλευτές, καθώς και κράτος πρόνοιας  κ.τ.λ. και έτσι ο κάθε  φύλαρχος ή τύραννος ή βασιλιάς έκανε ό,τι ήθελε ή όριζε τους νόμους που ήθελε ή ανάλογα με τις προσωπικές του επιθυμίες και νοημοσύνη. Συνέπεια του γεγονότος αυτού ήταν και που:

Α) Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι οι νόμοι των άλλων πόλεων-κρατών του Μίνωα ήσαν γελοίοι, για να τους αντιγράψουν.

Β) Οι Εβραίοι έλεγαν ότι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, θα τον καταστρέψει ο θεός,

Γ) Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αναφέρουν κανένα άλλο σπουδαίο αρχαίο πολιτισμό πλην μόνο το Μινωικό ή που έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος»

Οι βάρβαροι (Φοίνικες, Πέρσες κ.τ.λ.) σε σχέση με τους αρχαίους Έλληνες δεν είχαν ούτε οργανωμένες πολιτείες ούτε παιδεία. Ζούσαν με πρωτόγονο ακόμη τρόπο, δηλαδή κατά φυλές και με ανήμερα ακόμη ήθη και έθιμα.  Είχαν απλώς ένα βασιλιά ή ηγέτη που έκανε ό,τι ήθελε  ή έβαζε νόμους, θρησκευτικούς και πολιτικούς,  ανάλογα με τη νοημοσύνη και τις επιθυμίες τους,  επιζητούσε να τον λατρεύουν ως θεό, πολλές φορές να κάνουν και για χάρη του ή για χάρη υποτίθεται του θεού του  ανθρωποθυσίες κ.α.  Και όλα αυτά δεν τα λένε μόνο οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς, αλλά ακόμη και η Αγία Γραφή, όπως θα δούμε σε άλλο μέρος για τον Ελληνικό πολιτισμό και την προσφορά του.

 

Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι στην Κρήτη επί Μινωικής εποχής υπήρχε μητριαρχία, κάτι που είναι αυθαίρετο, γιατί αυτό λέγεται χωρίς σοβαρές αποδείξεις. Αυτό που προκύπτει από τις παραστάσεις στις τοιχογραφίες της Μινωικής Κρήτης είναι ότι οι γυναίκες φαίνεται να ασχολούνται  και με εργασίες που τότε θεωρούνταν ανδρικές, όπως ιερείς σε ιερά, ηθοποιοί, χορευτές, γυμναστές κλπ σε υπαίθριες θεατρικές και γυμνασιακές παραστάσεις κλπ και ως εκ τούτου, λόγω και της επτανησιακής φιλαρέσκειας της γυναίκας, να  έχουν πιο πολλά, πιο πολυτελή και πιο εντυπωσιακά ενδύματα από αυτά που έχουν οι άνδρες, Η γυναίκας επί εποχής Μινωιτών και για πολλά χρόνια μετά στις άλλες κοινωνίες (Αθηναίων, Σπαρτιατών, Ρωμαίων κλπ) ήταν μόνο για δουλειές παρά μέσα στο σπίτι και βασικά για τη γένεση και ανατροφή των παιδιών.

 

4. ΕΚΜΙΝΩΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ - ΡΩΜΑΙΩΝ

 

Ο Πλούταρχος (Λυκούργος, 4-7), ο Στράβωνας (Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483, 17 – 20), ο Ηρόδοτος κ.α., αναφέρουν ότι μετά που οι Δωριείς (οι μετέπειτα γνωστοί ως Σπαρτιάτες) κατέλαβαν όλη σχεδόν την Πελοπόννησο (Λακεδαιμόνα, Μεσσήνη, Άργος κ.τ.λ.), ο βασιλιάς Χαρίλλος έστειλε το νομοθέτη Λυκούργο σε όλα τα μέρη που φημίζονταν ότι είχαν οργανωμένη πολιτεία (Αίγυπτο, Κρήτη κ.α.), για να δει ποια ήταν η καλύτερη προκειμένου να την αντιγράψουν. Πήγε (ο Λυκούργος) λοιπόν για το σκοπό αυτό παντού, όμως όλες οι πολιτείες του φάνηκαν γελοίες ή ανάξιες λόγου, πλην μόνο της Κρήτης, την οποία στη συνέχεια αντέγραψαν οι Σπαρτιάτες, καλώντας από την Κρήτη στην Σπάρτη για το σκοπό αυτό και το νομοθέτη Θάλητα.

«την έννομη τάξη, όπως λένε οι ίδιοι οι Λακεδαιμόνιοι, ο Λυκούργος την έφερε από την Κρήτη» ( Ηρόδοτος, Α 65).

 «Έφυγε λοιπόν και πήγε (ο Λυκούργος) αρχικά στην Κρήτη. Εκεί γνώρισε τις πολιτείες και τα συστήματα τους, γνώρισε τους πρώτους στη δόξα άνδρες, θαύμασε ορισμένους από τους νόμους που υπήρχαν και τους παρέλαβε για να τους εφαρμόσει στην πατρίδα του, την Σπάρτη, ενώ άλλοι του φάνηκαν ανάξιοι. Έναν μάλιστα από εκείνους που νομίζονταν εκεί πέρα σοφοί και άξιοι πολίτες, αφού τον έπεισε με τη φιλία του, τον έστειλε στη Σπάρτη, Ήταν ο Θάλης, που φαινομενικά μεν ήταν ποιητής λυρικών τραγουδιών, στην πραγματικότητα όμως έκανε ό,τι οι μεγαλύτεροι νομοθέτες. Γιατί τα τραγούδια του ήταν λόγοι για ευπείθεια και ομόνοια, στολισμένοι με μελωδίες και ρυθμούς που είχαν σεμνότητα και εξημερωτική δύναμη, ακούγοντάς τα οι πολίτες εξημερώνονταν, χωρίς να νοιώθουν, στα ήθη, και η κοινή γνωριμία του ωραίου έφερνε κοντά τον ένα με τον άλλο. Έτσι ο Θαλής έγινε με κάποιον τρόπον ο πρόδρομος του Λυκούργου στην εκπαίδευση των Σπαρτιατών ….».  (Πλούταρχος, Λυκούργος, 4-7)

«Υποστηρίζουν κάποιοι ότι τα περισσότερα ήθη και έθιμα που θεωρούνται Κρητικά είναι Λακωνικά. Στην πραγματικότητα είναι Κρητικά, μόνο που οι Σπαρτιάτες τα εφήρμοσαν, ενώ οι Κρήτες σταμάτησαν να ασχολούνται με τα πολεμικά και οι πόλεις τους παρήκμασαν, ειδικά η Κνωσός.  …… . Έφυγε τότε ο νομοθέτης της Σπάρτης Λυκούργος για την Κρήτη.  Εκεί ήρθε και πλησίασε το Θάλητα , ένα μελοποιό και νομοθέτη. Έμαθε από αυτόν τον τρόπο που ο Ραδάμανθυς  πρώτα και αργότερα ο Μίνωας έφερναν τους νόμους τους, τάχα από το Δία προς τους ανθρώπους… (Στράβωνας, Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483, 17 – 20)

Ο Διογένης Λαέρτιος (Επιμενίδης, βιβλίο 1, 109 – 119), ο Πλούταρχος (Σόλων και Λυκούργος) κ.α., αναφέρουν ότι ο νομοθέτης των Αθηναίων Σόλωνας,  αφού μελέτησε τους Μινωικούς νόμους με τη βοήθεια του Επιμενίδη του Κρήτα (που ήταν ένας από τους 15 σοφούς της αρχαιότητας ή ένας από τους 12 στη θέση του Περίανδρου), έφτιαξε νέους νόμους με τους οποίους καταργήθηκαν οι βάρβαροι νόμοι και τα βάρβαρα ήθη που είχαν οι Αθηναίοι. Στους νόμους αυτούς  προβλεπόντανε ότι χάνει τα πολιτικά του δικαιώματα ο πολίτης εκείνος που, όταν υπάρχει στάση στην πόλη, δεν πηγαίνει με καμιά παράταξη, για να μην μένεις κανείς ατάραχος ή ασυγκίνητος στα δημόσια πράγματα, καθώς και το χάρισμα (τη γνωστή «σεισάχθεια») των χρεών των πολιτών, επειδή πολλοί από αυτούς είχαν γίνει δούλοι στους ευγενείς από τα χρέη:

 «Κάλεσε τότε τον Επιμενίδη από τη Φαιστό της Κρήτης, που μερικοί τον θεωρούν έναν από τους επτά σοφούς (αντί για τον Περίανδρο). …… Όταν ήρθε στην Αθήνα γνωρίστηκε με το Σόλωνα και τον βοήθησε πολύ στην προεργασία της νομοθεσίας του. Απλοποίησε τους νόμους τους σχετικούς με τις ιερές τελετές, έκαμε πιο ήπιους τους νόμους που αφορούσαν τα πένθη, επιτρέπονταν μόνο ορισμένες θυσίες στους νεκρούς και καταργώντας τις άγριες και βαρβαρικές συνήθειες που επικρατούσαν προηγούμενα ….  Χάνει τα πολιτικά του δικαιώματα ο πολίτης εκείνος που, όταν υπάρχει στάση στην πόλη, δεν πηγαίνει με καμιά παράταξη, για να μην μένεις κανείς ατάραχος ή ασυγκίνητος στα δημόσια πράγματα. (Πλούταρχος, Σόλων , 12 - 20)

«Και φαίνεται και λέγεται ότι  οι Λάκωνες μιμήθηκαν το κρητικό πολίτευμα στα περισσότερα σημεία. Τα περισσότερα από τα παλιότερα πολιτεύματα είχαν χειρότερη διάρθρωση από τα νεότερα. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν ο Λυκούργος άφησε την επιτροπεία του βασιλιά Χαρίλλου και έφυγε, έμεινε το μεγαλύτερο διάστημα στην Κρήτη λόγω της μεταξύ τους συλλογικότητας, γιατί οι Λύκτιοι ήταν Λάκωνες άποικοι, κι όταν πήγαν στη Λύκτο και την έκαναν αποικία, διατήρησαν τη νομοθεσία των κατοίκων της πόλης. Γι αυτό και τώρα οι περίοικοι έχουν τους ίδιους νόμους, επειδή πρώτος θέσπισε τη νομοθεσία ο Μίνως..( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

Ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς (Ρωμαική Αρχαιολογία) αναφέρει ότι και οι Ρωμαίοι με το Νόμα αντέγραψαν το μινωικό πολιτισμό, πρβ: «Οι δε τα μυθώδη πάντα περιαιρούντες εκ της ιστορίας πεπλάσθαι φασίν υπό του Νόμα τον περί της Ηγερίας λόγον, ίνα ράον αυτώ προσέχωσιν οι τα θεία δεδιότες και προθύμως δέχωνται τούς υπ´ αυτού τιθεμνους νόμους, ως παρά θεών κομιζομένους.  Λαβείν δε αυτόν την τούτων μίμησιν αποφαίνουσιν εκ των Ελληνικών παραδειγμάτων ζηλωτήν γενόμενον της τε Μνω του Κρητός και της Λυκούργου του Λακεδαιμονίου σοφίας· ων ο μεν ομιλητς έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών εις το Δικταίον όρος, εν ω τραφήναι τόν Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπ των Κουρήτων νεογνόν όντα, κατέβαινεν εις το ιερόν άντρον και τους νόμους εκεί συντιθείς εκόμιζεν, ους απφαινε παρά του Διός λαμβάνειν· ο δε Λυκούργος εις Δελφούς αφικνούμενος υπό του Απόλλωνος έφη διδάσκεσθαι την νομοθεσίαν. (ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΕΩΣ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Λόγος Β’ LXI. 1-2)

 

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ:

1) Ο  Άγγλος αρχαιολόγος Arthur Evans (1851-1943), ένας από αυτούς που ανάσκαψε την Κνωσό και τα άλλα Μινωικά κέντρα, σχετικά με την εξάπλωση του Μινωικού Πολιτισμού, λέει, χωρίς όμως νβα φερει αποδείξεις και πηγές γι αυτά που λέει,  ότι η Κρήτη κατά το 1600 π.Χ. ήταν πάρα πολύ ανεπτυγμένη, πολιτιστικά και πολεμικά. Κατόπιν οι Μινωίτες άρχισαν να επεκτείνονται ως άποικοι στις περιοχές της μεσοελλαδικής Ελλάδας και οι εκεί κάτοικοι τους δέχονταν χωρίς αντίδραση, επειδή οι Μινωίτες ήταν πιο πολιτισμένοι και έτσι αυτοί καρπούνταν τα ευεργετήματα του υψηλού πολιτισμού τους με συνέπεια σιγά-σιγά να «εκμινωισθούν». Δηλαδή να φορούνε μινωικές ενδυμασίες, να ζούνε με μινωικό τρόπο ζωής, να λατρεύουνε τους ίδιους θεούς με τους Μινωίτες κ.τ.λ.  Αργότερα, όταν το επιχώριο (τοπικό) στοιχείο της μεσοελλαδικής Ελλάδας  αφομοίωσε τα γόνιμα διδάγματα του Κρητικού πολιτισμού, αφυπνίζεται και ζητούν και αυτοί εξουσία, δηλαδή να γίνουν άρχοντες κ.τ.λ. και έτσι έγινε ανατροπή πολλών μινωικών δυναστειών στις διάφορες πόλεις – κράτη με επιχώριες αχαϊκές.  Πιο απλά ο Evans είπε ότι η γένεση του  Μυκηναϊκού πολιτισμού ήταν αποτέλεσμα μινωικού αποικισμού, που μεταφυτεύθηκε αυτούσιος στα νησιά του Αιγαίου και στην ηπειρωτική Ελλάδα.

2) Μερικοί ισχυρίζονται λένε ότι, αφού ο Θουκυδίδης (Α, 3 – 9), ο Διόδωρος (Ιστορική βιβλιοθήκη) , ο Στράβωνας (Γεωγραφικά Χ) κ.α λένε ότι ο Μίνωας κατέλαβε τα νησιά του Αιγαίου, τα Μέγαρα και την Αθήνα, τη Σικελία, πολλά μέρη της Μ. Ασίας κ.α., άρα μπορεί έτσι να εξαπλώθηκε ο Μινωικός πολιτισμός. Ωστόσο η εξάπλωση ενός πολιτισμού γίνεται από μόνο του και εφόσον είναι με αρχές, με καλούς θεσμούς. Και οι Τούρκοι κατέλαβαν παλιότερα όλο σχεδόν τον αρχαίο κόσμο,  όμως ο πολιτισμός τους δεν έγινε αποδεκτός από κανένα άλλο λαό.

3) Σύμφωνα με την άποψη  του αρχαιολόγου  Alan  J. B. Wace και των οπαδών του, ο εκμινωϊσμός των Μεσοελλαδιτών δε συνέβηκε με αποικισμό, όπως λέει ο Evans, αλλά κατά το 1600 π.Χ. (ίσως να έγινε λέει τότε και κάποιος σεισμός στην Κρήτη) οι Μεσοελλαδίτες (Μυκηναίοι) έκαναν πειρατική επιχείρηση στην Κρήτη  κατά την οποία πυρπόλησαν τα ανάκτορα της Κνωσού και πήραν κατά την επιστροφή τους εκτός από τα λάφυρα και αιχμαλώτους καλλιτέχνες, ανθρώπους των γραμμάτων και τεχνών κ.τ.λ., οι οποίοι στη συνέχεια δίδαξαν τη μινωική θρησκεία και τις τέχνες στους Μεσοελλαδίτες. Κατόπιν, αφού οι Μεσοελλαδίτες αφομοίωσαν το Μινωικό πολιτισμό,  αφυπνίσθηκαν και δημιούργησαν  άλλον πολιτισμό που ήταν ανώτερης λογικής (π.χ. η θρησκεία του Δία από μονοπρόσωπη γίνεται το πολυπρόσωπο πάνθεο των Ολύμπιων θεών κ.τ.λ.), δηλαδή τον καλούμενο  Μυκηναϊκό πολιτισμό. Η ως άνω άποψη του Wace δεν έγινε αποδεκτή από τους οπαδούς του Evans, επειδή, σύμφωνα μ’ αυτούς, οι Μινωίτες δεν είχαν μόνο χερσαίες και ανακτορικές δυνάμεις, αλλά και θαλάσσιες (στόλο) που δε θα επέτρεπαν μια τέτοια εισβολή. Έπειτα και να είχε γίνει λέει τότε σεισμός στην Κρήτη, οι Μυκηναΐοι δεν ήταν δυνατόν να τον είχαν προβλέψει, ώστε να είχαν προετοιμαστεί και να εισβάλουν στην Κρήτη.

 

5. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΟΣ, Η ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ

 

1) Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι οι Δωριείς ήσαν αυτοί που δημιούργησαν τον πρώτο αξιόλογο πολιτισμό, κάτι που είναι αναληθές. Ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός 46 – 56, 204 – 206  κ.α.),  απαντώντας σε κάποιον που έλεγε ότι οι Δωριείς ή άλλως οι Σπαρτιάτες είναι  αυτοί που δημιούργησαν τους καλύτερους θεσμούς στην Ελλάδα, του απάντησε τα εξής:  «Αν είναι έτσι τα πράγματα, αν δεχτούμε ότι έχεις δίκιο, όταν λες  ότι οι άνθρωποι αυτοί (οι Σπαρτιάτες, οι Δωριείς) υπήρξαν οι δημιουργοί των καλύτερων θεσμών, τότε, αναγκαστικά, όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που έζησαν πολλές γενιές πριν οι Σπαρτιάτες εγκατασταθούν στην Πελοπόννησο, πρέπει να μη διέθεταν κανένα από αυτά τα προσόντα, δηλαδή ούτε οι στρατιώτες που εκστράτευσαν στην Τροία, ούτε οι σύγχρονοι του Ηρακλή και του Θησέα, ούτε ο Μίνωας, ο γιος του Δία, ούτε ο Ραδάμανθυς, ούτε ο Αιακός ούτε κάποιος από τους μεγάλους άνδρες που υμνούνται γι αυτές τις αρετές, οπότε κακώς έχουν τη φήμη που απολαμβάνουν»… (Ισοκράτους Παναθηναϊκός 205)

2) Κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι ο Μινωικός Πολιτισμός αναπτύχθηκε, επειδή η Κρήτη βρίσκεται ανάμεσα σε τρεις ηπείρους και σε περιοχές που από πολύ παλιά είχαν αναπτυχθεί σπουδαίοι πολιτισμοί, όπως ο αιγυπτιακός, καθώς και το ότι η Κρήτη έχει εύφορο έδαφος και καλές κλιματολογικές συνθήκες, κάτι που είναι αυθαίρετο και αναληθές, γιατί:

Α) Μέχρι την εποχή του Μίνωα, καθώς λέει ο Θουκυδίδης, αφενός δεν είχε αναπτυχθεί ακόμη η ναυτιλία και αφετέρου η Κρήτη είναι μια χώρα που βρίσκεται καταμεσής σε πέλαγος, άρα είναι άτοπον να λέμε ότι ο Μινωικός πολιτισμός ήταν απόρροια του ότι η Κρήτη βρίσκεται κοντά σε τρεις ηπείρους κλπ

Β) Εκτός της Κρήτης υπάρχουν και  άλλες χώρες που πλησιάζουν στην Αίγυπτο, Ασία και Ευρώπη, μάλιστα με πιο καλύτερες συγκοινωνιακές, κλιματολογικές και εδαφικές συνθήκες και όμως εκεί δε συνέβηκε κάτι τέτοιο. 

3) Κατ’ άλλους η περιοχή του Αιγαίου και ειδικότερα το νησί της Κρήτης θεωρείται το λίκνο του δυτικού ευρωπαϊκού πολιτισμού, επειδή οι αρχαίοι Κρητικοί, ως ναυτικός λαός και με εκτεταμένο εμπόριο στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή,  είχαν επηρεαστεί από πολλές πηγές και δημιούργησαν μια κοινωνία με ένα  δικό της στυλ πολιτισμού, καθώς και φορεσιάς, ανόμοιο από τις παλαιότερες μορφές της Αιγύπτου, αλλά και της Ελλάδος πόλη.

 Ωστόσο η αλήθεια, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς : Θουκυδίδη (Α, 3 -9), Αριστοτέλης (Πολιτικά) κ.α. . είναι  ότι οι Κρητικοί επί εποχής Μίνωα δημιούργησαν τον πρώτο αξιόλογο επί γης πολιτισμό, γιατί  οι Κρητικές πόλεις τότε αντί να σπαταλούν το χρόνο και τις δυνάμεις τους στο να τρώγονται μεταξύ τους ή για το ποια θα ηγεμονεύει ή εκμεταλλεύεται την άλλη ή  να κτίζει τείχη γύρω της για προστασία  κλπ, όπως γίνονταν στις άλλες περιοχές τότε,  ενώθηκαν κάτω υπό την ηγεμονία ενός αξιόλογου ανδρός, του Μίνωα και έτσι προόδευσαν πρώτοι. Ο λόγος και για τον οποίο οι κρητικές πόλεις δεν έχουν τείχη. Μόνο η Φαιστός πήγε να κάνει, όμως μετά τα σταμάτησε.

Ο Αριστοτέλης λέει  ότι η Κρήτη ήταν προορισμένο να κυριαρχήσει στους Έλληνες, επειδή έτυχε από τη μια να έχει το Μίνωα (εννοείται το άνθρωπο που ένωσε τα Κρητικά φύλα, που συγκρότησε πολεμικό ναυτικό, που ήταν καλός νομοθέτης κ.λπ.) και από την άλλη να βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση, δηλαδή σε μια θάλασσα που στις τριγύρω παραλίες της έχουν εγκατασταθεί  σχεδόν όλοι Έλληνες, οι  οποίοι βοήθησαν-προστάτεψαν τους Κρήτες με το Μίνωα ως Έλληνες να αναπτυχθούν: «Φαίνεται ότι η Κρήτη ήταν προορισμένη να κυριαρχήσει στους Έλληνες χάρη στην ευνοϊκή της θέση, γιατί βρίσκεται σε θάλασσα που στα παράλιά της έχουν εγκατασταθεί σχεδόν όλοι Έλληνες. Η απόσταση από την Πελοπόννησο είναι μικρή, όπως και από την Ασιατική παραλία γύρω από το Τριόπιο και τη Ρόδο. Έτσι ο Μίνωας έγινε θαλασσοκράτορας’ άλλα νησιά τα κατάκτησε και σε άλλα εγκατέστησε αποίκους από την Κρήτη, τέλος εκστρατεύοντας στη Σικελία πέθανε εκεί κοντά στην Καμικο».( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

4) Κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι αφού οι Βαβυλώνιοι, οι Αιγύπτιοι κ.α. είχαν πριν από τους Κρήτες γραπτούς, νόμους, μεγάλα οικοδομήματα, πυραμίδες κ.τ.λ., άρα ο Μινωικός πολιτισμός δεν είναι ο παλιότερος και αξιολογότερος πολιτισμός, αλλά ο Αιγυπτιακός ή ο Βαβυλωνιακός κλπ, κάτι που είναι αναληθές, γιατί:

Α) Πριν από το Μινωικό πολιτισμό δεν υπήρχε πολιτισμός, αλλά πρωτόγονος βίος, αφού,  σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφεί, ς:

α) Πριν από το Μίνωα δεν υπήρχαν μόνιμες πόλεις και η διακυβέρνηση μιας ομάδας ή φυλής κλπ γίνονταν με εντολές που έδινε ο κάθε φύλαρχος ή βασιλιάς κλπ, ανάλογα με τη νοημοσύνη του.

β) Αρχικά στον αρχαίο γνωστό κόσμο (Μεσόγειο) και μέχρι να συγκροτηθεί το πολεμικό ναυτικό του Μίνωα (τελευταία μετακίνηση ήταν η  κάθοδος των Δωριέων με τους Ηρακλείδες),  οι άνθρωποι ζούσαν ακόμη βάρβαρα, δηλαδή μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής, ενώ οι πολυαριθμότερες ομάδες όπου πήγαιναν έδιωχναν αυτούς που έβρισκαν μπροστά τους προκειμένου να εκμεταλλευτούν αυτές το χώρο. Απλώς μέχρι τότε κάποιοι  άρχοντες των Αιγυπτίων και Βαβυλωνίων έκαναν μερικά μεγάλα τεχνικά χειρονακτικά έργα είτε για λόγους επίδειξης δύναμης είτε για να τους θεωρήσουν ως θεούς.

Β) Άλλο τέχνη και άλλο πολιτισμός. Τα τεράστια οικήματα: παλάτια, πυραμίδες κλπ της Αιγύπτου, δεν είναι πολιτιστικά έργα, αλλά  τεχνικά και μάλιστα τα περισσότερα προϊόντα καταναγκαστικών έργων, δούλων. Πολιτισμός είναι οι άνθρωποι να περνούν καλά, να ευημερούν,  να ζουν μέσα σε δίκαια και δημοκρατική πολιτεία, δηλαδή σε μια κοινωνία με θεσμοθετημένα όργανα και λογικούς ή σύμφωνα με το περί δικαίου αίσθημα νόμους κ.τ.λ. Σε μια κοινωνία, με βουλή, με βουλευτές, με νόμους και συντάγματα κ.τ.λ., όπως ήταν η Κρητική πολιτεία.

Γ) Η μινωική Κρήτη και γενικά η αρχαία Ελλάδα ασφαλώς και δεν ήταν παράδεισος ή κοινωνία αγγέλων. Ήταν όμως καλύτερα από κάθε άλλη περιοχή. Και αυτό δεν το λένε μόνο οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς, αλλά και η Αγία γραφή. Αν ανατρέξουμε στην Παλαιά Διαθήκη, θα δούμε ότι στην Αίγυπτο και την Ασία  υπήρχαν μεν πολιτείες με μια κάποια οργάνωση, όμως επικρατούσε και ειδωλολατρία, υπήρχαν πολλά άσχημα ήθη και έθιμα ενίοτε γινόντουσαν και ανθρωποθυσίες, υπήρχε η δια βίου δουλεία, υπήρχαν μαγείες κ.τ.λ. Η αιτία άλλωστε για την οποία ήρθε ο Ιησούς στον κόσμο.

Δ) Ρίχνοντας μια ματιά στα κτίρια και στις τοιχογραφίες που έχουν διασωθεί στις μινωικές πόλεις: Κνωσό, Γόρτυνα, Φαιστό  κ.τ.λ., θα δούμε ότι οι Μινωίτες είχαν πολιτισμό που προκαλεί το θαυμασμό για την εποχή του.  Βλέπουμε π.χ. ότι: Α)  Οι Κρήτες είχαν γραφή, γραπτούς νόμους, πάρα πολύ ωραία σπίτια και μάλιστα με λουτρό, με ορόφους και λεπτή τεχνική,  Β) οι Κρήτες τελούσαν εκδηλώσεις (αθλητικές, κοινωνικές, λατρευτικές κ.τ.λ.), Γ)  Οι γυναίκες και οι άνδρες είχαν καλογυμνασμένα – καλλίγραμμα σώματα και παράλληλα φορούσαν ωραιότατα και κομψότητα φορέματα, καθώς και κοσμήματα (σκουλαρίκια, κολιέ κ.τ.λ.), Δ) Οι αθλητές φορούσαν ωραιότατες αθλητικές ενδυμασίες και δεν ήσαν γυμνοί όπως οι βαρβαροφέροντες ολυμπιακοί αθλητές κ.α. 

 

6. ΓΙΑΤΙ Η ΚΡΗΤΗ ΚΥΡΙΑΡΧΗΣΕ ΠΡΩΤΗ

 

Ο Αριστοτέλης λέει  ότι η Κρήτη ήταν προορισμένο να κυριαρχήσει στους Έλληνες, επειδή έτυχε από τη μια να έχει το Μίνωα (εννοείται το άνθρωπο που ένωσε τα Κρητικά φύλα, που συγκρότησε πολεμικό ναυτικό, που ήταν καλός νομοθέτης κ.λπ.) και από την άλλη να βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση, δηλαδή σε μια θάλασσα που στις τριγύρω παραλίες της έχουν εγκατασταθεί  σχεδόν όλοι Έλληνες, οι  οποίοι βοήθησαν-προστάτεψαν τους Κρήτες με το Μίνωα ως Έλληνες να αναπτυχθούν:

 «Φαίνεται ότι η Κρήτη ήταν προορισμένη να κυριαρχήσει στους Έλληνες χάρη στην ευνοϊκή της θέση, γιατί βρίσκεται σε θάλασσα που στα παράλιά της έχουν εγκατασταθεί σχεδόν όλοι Έλληνες. Η απόσταση από την Πελοπόννησο είναι μικρή, όπως και από την Ασιατική παραλία γύρω από το Τριόπιο και τη Ρόδο. ΄Ετσι ο Μίνωας έγινε θαλασσοκράτορας’ άλλα νησιά τα κατάκτησε και σε άλλα εγκατέστησε αποίκους από την Κρήτη, τέλος εκστρατεύοντας στη Σικελία πέθανε εκεί κοντά στην Καμικο».( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με ορισμένους ο Μινωικός Πολιτισμός αναπτύχθηκε πρώτος, επειδή η Κρήτη βρίσκεται κοντά σε τρεις ηπείρους και σε περιοχές που από πολύ παλιά είχαν αναπτυχθεί σπουδαίοι πολιτισμοί, όπως ο αιγυπτιακός, καθώς και το ότι η Κρήτη έχει εύφορο έδαφος και καλές κλιματολογικές συνθήκες.  Κάτι που είναι απόψεις ανθελληνικών κέντρων, γιατί: Α) Ο πρώτος αξιόλογος πολιτισμός, όπως είδαμε να λέμε πιο πριν οι ίδιοι οι αρχαίοι Έλληνες, ήταν ο Μινωικός.Β) Μέχρι την εποχή του Μίνωα, καθώς λέει ο Θουκυδίδης, αφενός δεν είχε αναπτυχθεί ακόμη η ναυτιλία και αφετέρου η Κρήτη είναι μια χώρα που βρίσκεται καταμεσής σε πέλαγος, άρα είναι άτοπον να λέμε ότι ο Μινωικός πολιτισμός ήταν απόρροια του ότι η Κρήτη βρίσκεται κοντά σε τρεις ηπείρους κλπ Γ) Εκτός της Κρήτης υπάρχουν και  άλλες χώρες που πλησιάζουν στην Αίγυπτο, Ασία και Ευρώπη, μάλιστα με πιο καλύτερες συγκοινωνιακές, κλιματολογικές και εδαφικές συνθήκες και όμως εκεί δε συνέβηκε κάτι τέτοιο. 

 

7. ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ (ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ)

 

Η φιλοσοφία, σύμφωνα με τον Πλάτωνα γεννήθηκε στην Κρήτη, πρβ: «η φιλοσοφία είναι παλαιότατη μεταξύ των Ελλήνων και περισσότερο στους Κρήτες και στους Λακεδαιμόνιους»… ( Πλάτων, Πρωταγόρας 342 a-c) κ.α. Ειδικότερα:

 

Α. Η ΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΚΡΗΤΩΝ

 

Ο Πλάτωνας («Μίνως», 318 – 321) αναφέρει ότι οι Κρήτες  έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες και τους νόμους αυτούς τους έκαναν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς. Επίσης ο Στράβωνας (Ι 17) αναφέρει  ότι επί εποχής του ίχνη των παλιών μινωικών νόμων απέμειναν στους Λυττίους, στους Γορτυνίους και σε  μερικά σημερινά χωριά. Παραθέτουμε αμέσως πιο κάτω απόσπασμα από το Νομικό Κώδικα της Γόρτυνας, ο οποίος είναι γραμμένος με το σημερινό Ελληνικό αλφάβητο, όμως σε μια από τις πολλές παλιές παραλλαγές του και βουστροφηδόν. Ο Νομικός Κώδικας της Γόρτυνας χρονολογείται από το πρώτο μισό του 5ου αι. π.Χ. αι.  (480 – 460 π.Χ.) και γι αυτό αποτελεί αφενός τον πιο αρχαίο νομικό κώδικα που γνωρίζουμε και αφετέρου ένα από τα πιο παλιά (όχι, όμως από τα αρχαιότερα) γραπτά μνημεία του Ελληνικού αλφαβητικού συστήματος γραφής. 

 

 

 

Νομικός Κώδικας της Γόρτυνας χρονολογείται από το πρώτο μισό του 5ου αι. π.Χ. αι.  (480 – 460 π.Χ.) και γι αυτό αποτελεί αφενός τον πιο αρχαίο νομικό κώδικα που γνωρίζουμε και αφετέρου ένα από τα πιο παλιά (όχι, όμως από τα αρχαιότερα) γραπτά μνημεία του Ελληνικού αλφαβητικού συστήματος γραφής. 

 Απόσπασμα από το Νομικό Κώδικα Γ’όρτυνας (μτφ Χ. Κριτζάς): «Τα ίδια ισχύουν και οσάκις δίνει (κάποιος περιουσία) στη θυγατέρα του. Όσο ζει ο πατέρας να μην μπορεί να πουλά ή να δίνει ως ενέχυρο ο γιος κάτι από την πατρική περιουσία. Όσα, όμως, ο ίδιος έχει αποκτήσει ή κληρονομήσει, αν θέλει ας τα εκποιεί. Ούτε ο πατέρας (να μπορεί να πουλήσει ή να δώσει ως ενέχυρο) την περιουσία των παιδιών του, την οποία τα ίδια  έχουν αποκτήσει ή κληρονομήσει. Ούτε ο άντρας να (μπορεί να) εκποιεί ή να υπόσχεται την (περιουσία) της γυναίκας του, αλλά ούτε και ο γιος την (περιουσία) της μητέρας του. Εάν τυχόν κάποιος αγοράσει ή λάβει ως ενέχυρο ή δεχθεί ως υπόσχεση (κάτι), σε αντίθεση με όσα αναγράφονται τώρα εδώ, τα μεν περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν στη μητέρα ή τη γυναίκα, εκείνος δε που πούλησε, ενεχυρίασε ή έδωσε υπόσχεση, θα καταβάλει στον αγοραστή ή σ’ αυτόν που έλαβε το ενέχυρο ή δέχθηκε την υπόσχεση τα διπλά και, αν του έχει επιβληθεί και άλλη ποινή, το απλό. Για παλαιότερες όμως παραβάσεις, να μην τίθεται θέμα δίκης. Αν όμως ο εναγόμενος ισχυρίζεται αναφορικά με το πράγμα για το οποίο διεξάγεται η δίκη, ότι δεν ανήκει στη μητέρα  ή τη γυναίκα, η δίκη να γίνεται ενώπιον αρμόδιου δικαστή, όπου ορίζεται για κάθε περίπτωση . Αν η μητέρα πεθάνει και αφήσει παιδιά, τη μητρική περιουσία να τη διαχειρίζεται ο πατέρας, χωρίς όμως να την πωλεί ή να την ενεχυριάζει, αν δεν συμφωνήσουν τα παιδιά μετά την ενηλικίωση τους. Αν κάποιος διαφορετικά (προς όσα ορίζονται) αγοράσει ή λάβει ως ενέχυρο (κάτι) τα μεν περιουσιακά στοιχεία να παραμένουν στα παιδιά, σ’ αυτόν δε που αγόρασε ή έλαβε ως ενέχυρο να πληρώσει αυτός που πούλησε ή ενεχυρίασε το διπλάσιο της αξίας του. Εάν δε του έχει επιβληθεί και άλλη ποινή το απλό. Αν όμως (ο άνδρας) νυμφευθεί άλλη γυναίκα , τη διαχείριση της μητρικής περιουσίας να την έχουν τα παιδιά. Εάν κάποιος από υποχρέωση σε κάποιον που του το ζήτησε , τον ελευθερώσει από μια άλλη πόλη, όπου βρέθηκε (αιχμάλωτος), μακριά από το δήμο του, να παραμείνει (ο απελευθερωθείς) στην εξουσία του απελευθερώσαντος έως ότου καταβάλει το οφειλόμενο ποσό. Αν, όμως, δεν συμφωνούν σχετικά με το ποσό ή δεν παραδέχεται (ο απελευθερωθείς) ότι ζήτησε να ελευθερωθεί, να αποφασίζει ο δικαστής, αφού ορκιστεί, λαμβάνοντας υπόψη τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς…. >>

 

 

Β. ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ, ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΜΕΤΑΛΛΑ  ΚΑΙ  ΝΟΜΙΣΜΑ, ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΚΡΗΤΩΝ

 

Ο Πλούταρχος, ο Διόδωρος, το Πάριο Χρονικό κ.α. αναφέρουν αφενός ότι εκείνοι που ανακάλυψαν πρώτοι τα μέταλλα, το χαλκό και το σίδηρο, και έκαναν χρήσιμα εργαλεία  ήσαν οι Κρήτες και αφετέρου ο Θησέας έκοψε νόμισμα μετά την επιστροφή του από την Κρήτη και αρχικά τα νομίσματα ήσαν από σίδερο και χαλκό και στη συνέχεια οι Αργείοι έκοψαν πρώτοι αργυρό νόμισμα και οι Λυδοί χρυσό, πρβ:

«Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους.  (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,64)

  «Έκοψε (ο Θησέας μετά την επιστροφή του από Κρήτη) και νόμισμα όπου χάραξε ένα βόδι ή για να παραστήσει το Μαραθώνιο ταύρο ή το στρατηγό  Μίνωα ή σαν ένα κάλεσμα των πολιτών στη γεωργία. Λέγουν μάλιστα πως από εκείνον πήραν το όνομά τους τα νομίσματα «εκατόμβοιον» και «δεκάβοιον» (Πλουτάρχου «Θησεύς», 25).

ΑΦ’ ΟΥ ΜΙΝΩΣ [Ο] ΠΡΟΤΕΡΟΣ Ε]ΒΑ[ΣΙΛΕΥΣΕ ΚΡΉΤΗΣ ΚΑΙ Α[ΠΟΛ]ΛΩΝΙΑΝ ΩΙΚΙΣΕ ΚΑΙ ΣΙΔΗΡΟΣ ΗΥΡΕΘΗ ΕΝ ΤΗι ΙΔΗι, ΕΥΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΙΔΑΙΩΝ ΔΑΚΤΥΛΩΝ ΚΕΛΜΙΟΣ Κ[ΑΙ ΔΑΜΝΑΜΕΝΕΩΣ, ΕΤΗ ΧΗΔΔ, ΒΑΣΙ]ΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝΔΙΟΝΟΣ.= σε νέα Ελληνική: Όταν ο Μίνως ο πρώτος βασίλεψε στην Κρήτη και έκανε οικισμό στην Απολλωνία, σίδηρος ευρέθη στην Ίδη, βρέθηκε από τους Ιδαίους Δακτύλους Κέλμιο και Δαμναμενέω, έτος ΧΗΗΔ = 1210,  όταν ο Πανδίων βασίλευε στην Αθήνα.

ΑΦ’ ΟΥ Φ[ΕΙ]ΔΩΝ Ο ΑΡΓΕΙΟΣ ΕΔΗΜΕΥΣ[Ε ΤΑ] ΜΕΤ[ΡΑ ΚΑΙ ΣΤ]ΑΘΜΑ ΚΑΤΕΣΚΕΥΑΣΕ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑ ΑΡΓΥΡΟΥΝ ΕΝ ΑΙΓΙΝΗι ΕΠΟΙΗΣΕΝ, ΕΝΔΕΚΑΤΟΣ ΩΝ ΑΦ’ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΕΤΗ ΓΗΔΔΔΙ, ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ [ΦΕΡΕΚΛ]ΕΙΟΥΣ….. = σε νέα Ελληνική: Όταν ο Φείδων ο Αργείος κοινοποίησε τα μέτρα και σταθμά κατασκεύασε αργυρό νόμισμα που το έφτιαξε στην Αίγινα, έγινε 11ος από τον Ηρακλή, έτος ΓΗΔΔΔΙ = 631, όταν ο Φερέκλειος βασίλευε στην Αθήνα.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Πολλοί λένε ότι ο Ηρόδοτος λέει ότι πρώτοι οι Λύδιοι έκοψαν νόμισμα. Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί ο Ηρόδοτος (Α, 94) αναφέρει επακριβώς τα εξής: Λυδοί δε νόμοισι μεν παραπλήσοισι χρεώνται και Έλληνες, χωρίς ή ότι θήλεα τέκνα καταπορνευουσι, πρώτοι δε ανθρώπων των ημείς ήδμεν νόμισμα χρυσού και αργυρού κοψάμενοι εχρήσαντο, πρώτοι δε και κάπηλοι εγένοντο.  φασι δε αυτοί Λυδοί και τας παιγνίας τας νυν σφίσι τε και Έλλησι κατεστεώσας εωυτών εξεύρημα γενέσθαι· άμα δε ταύτας τε εξευρεθήναι παρα σφίσι λέγουσι και Τυρσηνίην αποικίσαι, ώδε περί αυτών λέγοντες(Ηρόδοτος,  Α, 94).

Στη νέα Ελληνική: «Οι Λύδιοι έχουν παραπλήσια με τους Έλληνες έθιμα μόνο που αφήνουν τις κόρες του να πορνεύονται. Πρώτοι αυτοί, όσο ξέρουμε, από τους ανθρώπους, έκοψαν και έθεσαν σε κυκλοφορία νομίσματα από χρυσό και ασήμι και αυτοί πάλι πρώτοι έγιναν κάπηλοι. Οι ίδιοι οι Λύδιοι ισχυρίζονται πώς και τα παιγνίδια, που συνηθίζονται σήμερα στον τόπο τους και στην Ελλάδα, είναι δική τους εφεύρεση. (Ηρόδοτος,  Α, 94).

Επομένως ο Ηρόδοτος δε λέει ότι πρώτοι οι Λύδιοι έκοψαν νόμισμα, όπως λένε πολλοί, αλλά ότι πρώτοι οι Λυδοί έκοψαν και έθεσαν σε κυκλοφορία νομίσματα από χρυσό και ασήμι.  Δεδομένου τώρα ότι  ο χαλκός είναι το πιο παλιό ανακαλυφθέν μέταλλο και δεδομένου ότι οι αρχαίοι  Έλληνες χρησιμοποιούσαν αρχικά τάλαντα και νομίσματα που ήσαν από χαλκό, όπως είδαμε πιο πριν, άρα τα πρώτα νομίσματα ήταν χάλκινα και το νόμισμα είναι Ελληνική επινόηση.  

2)   Η  Κύπρος ήταν μία από τις σημαντικότερες πηγές χαλκού της Αρχαιότητας, ο λόγος, προφανώς,  και για τον οποίο ονομάστηκε και έτσι, δηλαδή Κύπρος. Cuprum (λατινικά)= Cooper (αγγλικά) = o χαλκός, Ο χαλκός στην άγριά του μορφή είναι πράσινος απ’ όπου και cupressus (λατινικά) = ο κυπάρισσος ή άλλως το κυπαρίσσι, Cupreus,a,um = ο χάλκινος,η,ο ή ο βαθυ-πράσινος,η,ο (Χάλκανθος) ή ο Κυπραίος,α,ο.   (Περισσότερα  βλέπε στο βιβλίο: «Νομισματική ιστορία και Αρχαία Νομίσματα Κρήτης, Α. Κρασανάκη.)

 

Γ. ΤΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ  ΑΓΩΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΚΡΗΤΩΝ

 

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα (Νόμοι Α, 625 d),  η σωματική άσκηση στην αρχαία Κρήτη ήταν επιβεβλημένη δια νόμου και οι Κρήτες εφεύραν τα γυμνάσια,  πρβ: «..ήρχοντο των γυμνασίων πρώτοι μεν Κρήτες…» (ΠΛΑΤΩΝ, ΝΟΜΟΙ 452 c, 9).  Σύμφωνα επίσης με τους αρχαίους συγγραφείς (Παυσανία, Απολλόδωρο, Πλούταρχο, Στράβωνα κ.α.):

Α)  Οι Κρήτες επί Μίνωα αφενός τελούσαν αθλητικούς αγώνες (λιθοβόλια, ταυροκαθάψια, πυγμαχίες κ.τ.λ.) και στους νικητές δίνονταν έπαθλα και αφετέρου λάμβαναν μέρος στους αθλητικούς αγώνες των άλλων Ελλήνων (Παναθήναια, Ίσθμια, Ολυμπιακούς κ.α.).  Μάλιστα ο γιος του Μίνωα Ανδρόγεως είχε πρωτεύσει στα Παναθήναια και από ζήλια οι Αθηναίοι τον δολοφόνησαν κατά την ώρα που πήγαινε στη Θήβα, για να λάβει μέρος και στους εκεί αγώνες προς χάρη του Λάίου, πρβ:

ΑΡΧΑΙΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΕΣ

Διόγνητος, Πυγμαχία,  488 π.Χ.

Εργοτέλης ο Φιλάνωρος, Δόλιχος,  464 π.Χ.

Εργοτέλης ο Φιλάνωρ, Δόλιχος,   472 π.Χ.

Ικαδίων,  Στάδιο παίδων, 456 π.Χ.

Αιγείδας, Δόλιχος, 448 π.Χ., ,

…..ώνιος, Δόλιχος, 396 π.Χ.

Σωτάδης, Δόλιχος, 99η Ολυμπιάδα 384 π.Χ.

Φιλωνίδης ο Χερσονήσιος, 

Πώρος ο Μάλιος, 56 π.Χ.

Δάμας ή Δαμασίας ο Κυδωνιάτης, Στάδιο, 25 μ.Χ.

Σατορνίλος Γορτύνιος, στάδιον, 209 μ.Χ.

 «αυτός δε ήκεν εις Αθήνας, και τον των Παναθηναίων αγώνα επετέλει, εν ω ο Μίνωος παις Ανδρόγεως ενίκησε πάντας. τούτον Αιγεύς επί τόν Μαραθώνιον έπεμψε ταύρον, υφ’ ου διεφθάρη… μετ’ ου πολλώ δε θαλασσοκρατών επολέμησε στόλω τας Αθήνας» (Απολλόδωρος Γ 15. 7 και 8)

«Φιλόχορος δε φησιν ου ταύτα συγχωρείν Κρήτας, αλλά λέγειν ότι φρουρά μέν ην ο Λαβύρινθος, ουδέν έχων κακόν αλλ’ ή το μη διαφυγείν τους φυλαττομένους, αγώνα δε ο Μίνως επ’ Ανδρόγεω γυμνικόν εποίει και τους παίδας άθλα τοις νικωσιν εδίδου τέως εν τω Λαβυρυνθω φυλαττομένους· ενίκα δε τους προτερους αγώνας ο μέγιστον παρ’ αυτώ δυνάμενος τότε και στρατηγών, όνομα Ταύρος,…». (Πλούταρχου «Θησεύς», 16 - 19)

B) Οι αρχαίοι κάτοικοι της Κρήτης λέγονταν Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Ετεόκρητες και αυτοί ίδρυσαν τους Ολυμπιακούς αγώνες. Απλώς ο Πέλοπας, τους αφιέρωσε λέει στο Δία, πρβ:

 «Σχετικά με τους Ολυμπιακούς αγώνες, όσοι από τους  Ηλείους ασχολούνται με την αρχαιότητα λένε ότι ο Κρόνος ήταν ο πρώτος βασιλιάς στον ουρανό και πως οι άνθρωποι εκείνης της εποχής εκείνης, που ονομάζονταν χρυσή  γενικά, έκτισαν ναό προς τιμή του Κρόνου στην Ολυμπία. Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο  Ίδας και  ο Ιάσιος. Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται. Λένε ότι ο Ηρακλής έφερε την αγριελιά από τις υπερβόρειες χώρες,  τις χώρες που ήσαν πέρα από τον άνεμο Βορέα…   Άλλοι λένε ότι ο Δίας, πάλεψε σ’ αυτό το μέρος με τον ίδιο τον Κρόνο, για τη βασιλεία και άλλοι ότι καθιέρωσε τους αγώνες, επειδή, νίκησε τον Κρόνο. Ανάμεσα στους νικητές, αναφέρεται και ο Απόλλωνας, που νίκησε τον Ερμή στον αγώνα δρόμου και τον Αρη στην πυγμαχία… Λένε αργότερα ο Κλύμενος, γιος του Κάρδη, ήρθε από την Κρήτη πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό που έγινε στην Ελλάδα την εποχή του Δευκαλίωνα. Κατάγονταν από τον Ιδαίο Ηρακλή και καθιέρωσε τους αγώνες στην Ολυμπία και ίδρυσε βωμό προς τιμή του προγόνου του Ηρακλή και όλων των Κουρήτων, δίνοντας στο Ηρακλή την επωνυμία Παραστάτη. Ο Ενδυμίωνας, όμως, γιος του Αέθλιου, εκθρόνισε τον Κλύμενο και πρόσφερε την εξουσία ως έπαθλο σε όποιο από τα παιδιά του νικούσε στον αγώνα δρόμου στην Ολυμπία. Μια γενιά μετά τον Ενδυμίωνα, ο Πέλοπας τέλεσε τους αγώνες προς τιμή του Ολύμπιου Δία…. ο γιος του Αμυθάονας, ξάδελφος του Ενδυμίωνα  από την πλευρά του Κρηθέα τέλεσε τα Ολύμπια και μετά από αυτόν ο Πελίας και ο Νηλέας μαζί….>> (Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 )

  «Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους. Λένε, μάλιστα, πως ένας τους, ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εξ αιτίας της συνωνυμίας, οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν πως ο γιος της Αλκμήνης ( = Ο Ηρακλής  γιος του Δία και της Θηβαίας Αλκμήνης) εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες»  (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,64)

 «Διότι υπήρχαν δυο προγενέστεροι του (Ηρακλή) που είχαν το ίδιο όνομα, ο πιο αρχαίος Ηρακλής, σύμφωνα με το μύθο, είχε γεννηθεί στους Αιγυπτίους και, αφού καθυπόταξε με τα όπλα μεγάλο μέρος της οικουμένης, τοποθέτησε τη στήλη της Λιβύης, ενώ ο δεύτερος (Ηρακλής) που ήταν ένας από τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης, έγινε γητευτής, απόκτησε στρατηγικές γνώσεις και συνέστησε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Ο τελευταίος (Ηρακλής), που γεννήθηκε πριν από τα Τρωικά από την Αλκμήνη και το Δία, γύρισε μεγάλο μέρος της οικουμένης, εκτελώντας τα προστάγματα του Ευρυσθέα. Αφού έφερε σε πέρας όλους τους άθλους, έστησε στήλη στην Ευρώπη, επειδή όμως είχε το ίδιο όνομα και προτιμούσε τον ίδιο τρόπο ζωής με τους άλλους δυο, καθώς είχαν περάσει πολλά χρόνια, όταν πέθανε κληρονόμησε και τις πράξεις των αρχαίων, ως να είχε υπάρξει ένας μόνο Ηρακλής όλους τους αιώνες» (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 74)

«Μετά που ο Ηρακλής καθάρισε τον στάβλο του Αυγεία, ανέλαβε τον άθλο να φέρει από την Κρήτη τον ταύρο, τον οποίο, λένε, είχε ερωτευθεί η Πασιφάη (και έκανε το Μινώταυρο). Έπλευσε στην Κρήτη και εξασφαλίζοντας τη συνεργασία του βασιλιά Μίνωα τον έφερε στην Πελοπόννησο, διαπλέοντας όλο εκείνο το πέλαγος πάνω στην πλάτη του. Μετά την εκτέλεση και τούτου του άθλου, οργάνωσε τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες, διαλέγοντας την ωραιότερη τοποθεσία για την τόσο σπουδαία πανήγυρη, που ήταν η πεδιάδα πλάί στον Αλφειό ποταμό, όπου αφιέρωσε τον αγώνα στον Δία τον πατέρα του. Έπαθλο για τους νικητές όρισε στεφάνι, διότι ο ίδιος ευεργέτησε τον ανθρώπινο γένος χωρίς να λάβει κανένα μισθό….. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 4, 18) 

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Μερικοί αρχαίοι συγγραφείς, όπως π.χ. ο Λυσίας, αναφέρουν σκέτα ότι ο Ηρακλής είναι εκείνος που ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες, δηλαδή χωρίς να ξεκαθαρίζουν για  ποιον Ηρακλή απ΄όλους εννοούν. Ωστόσο όποιος Ηρακλής και να είναι αυτός, έχει σχέση με την Κρήτη, αφού ο μεν Ιδαίος είναι Κρητικός από μάνα και πατέρα  και ο άλλος είναι Κρητικός από τον πατέρα του. Στην πραγματικότητα ο Κρητικός και ο Θηβαίος Ηρακλής θα πρέπει να είναι το αυτό πρόσωπο, αφού έχουν τον αυτό πατέρα.

2) Στις τοιχογραφίες της Κνωσού (όπως σ’ αυτές με την ταυρομαχία, τον πρίγκιπα  ή αθλητή  της Κνωσού κ.α.) βλέπουμε ότι οι αθλητές δεν είναι  τελείως γυμνοί, όπως ήσαν στους Ολυμπιακούς αγώνες (και χωρίς να χρησιμοποιούν καρφιά, βέλη κ.τ.λ., όπως γίνεται σήμερα στις ταυρομαχίες), αλλά με ωραιότατα  αθλητικά καλλιτεχνικά κοντοβράκια και κοντομάνικα. 

3) Σύμφωνα με τον Πλούταρχο («Θησεύς» ), στην Κρήτη ήταν έθιμο να παρακολουθούν τους αγώνες και οι γυναίκες, κάτι που δεν επιτρεπόταν κανονικά  στους Ολυμπιακούς αγώνες: <<…διο και του Θησέως αγωνίσασθα συνεχώρησεν ο Μίνως’ έθους δ’ όντος εν Κρήτη θεάσθαι και τας γυναίκας…>> (Πλουτάρχου (Θησεύς 19)

4) Ο Παυσανίας, σχετικά με τους ολυμπιονίκες Εργοτέλη, Σωτάδη και Φιλωνίδη λέει τα εξής: «Ο Εργοτέλης ήταν γιος του Φιλάνορα, νίκησε δυο φορές στο δόλιχο στην Ολυμπία και δυο φορές στα Πύθια, στον Ισθμό και στη Νεμέα. Αυτός δεν ήταν αρχικά Ιμεραίος, όμως λέει η επιγραφή στο άγαλμά του στην Ολυμπία, αλλά, λένε, ότι ήταν Κρητικός από την Κνωσό. Ξορίστηκε από εκεί μετά από μια επανάσταση και κατέφυγε στην Ιμέρα, όπου του έδωσαν πολιτικά δικαιώματα και άλλες τιμές. Γι αυτό, όπως ήταν φυσικό, στους αγώνες επρόκειτο να ανακηρυχτεί νικητής ως Ιμεραίος (εμφανίζεται ως Ιμέριος, δηλαδή  από την Ιμέρα Σικελίας και όχι από την Κρήτη». (Παυσανίας, Ηλιακά Β, 4, 11)

«Ο Φιλωνίδης, γιος του Ζώτου, από τη Χερσόνησο της Κρήτης, ήταν ταχυδρόμος του Αλέξανδρου, γιου του Φιλίππου» (Ηλιακά Β, 16,5)

« Ο Σωτάδης, δόλιχος 99η Ολυμπιάδα, ήταν Κρητικός, όμως οι Κρήτες τον εξόρισαν γιατί πήρε χρήματα από τους Εφέσιους και αγορεύτηκε Εφέσιος (Ηλιακά Β, 6)

 

Δ. Η ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

 

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ – ΜΙΝΩΑΣ

 

Το πλοίο και η ναυπηγική τέχνη έχουν αφετηρία τους την Ελλάδα, όπως μαρτυρούν τα αρχαιολογικά ευρήματα, οι μύθοι, οι αρχαίοι συγγραφείς (Όμηρος, Ξενοφώντας κ.α.) και οι ναυτικές ορολογίες., π.χ. ναυς, ναυτικό, ναυπηγείο κλπ > nave nautical κλπ.  Η αιτία γι αυτό είναι το ότι  στην Ελληνική Θάλασσα (= το Αιγαίο Πέλαγος) υπάρχουν πάρα πολλά νησιά  που πολλά από αυτά φαίνονται και για γυμνού οφθαλμού από την ξηρά οπότε αυτό προκαλούσε στο να κατασκευάσει κάποιος πλεούμενο και να πάει εκεί. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι στην Ελληνική θάλασσα κυκλοφορούσαν μορφές πλοίων ήδη από πολύ παλιά, 14 – 17 αι. π.Χ. και η η Ιλιάδα και η Οδύσσεια του Ομήρου είναι οι παλαιότερες γραπτές αναφορές, σχετικά με μεθόδους κατασκευής πλοίων, καθώς και οι αρχαιότερες γραπτές μαρτυρίες γύρω από τη ναυτική ζωή και τη ναυπηγική τέχνη, πρβ:

 “Κι αφού σκάρωσε κατάστρωμα κι αρμολόγησε στραβόξυλα πυκνά, το μαστόρευε.. και μέσα στήριξε κατάρτι με ταιριασμένη αντένα κι έκαμε και το τιμόνι του να κυβερνάει το σκάφος. . . κι η Καλυψώ λινά τού κουβαλούσε για τα πανιά. Κι αυτός με τέχνη τα έφτιαξε κι αυτά, κι έδεσε μέσα ξάρτια και καραβόσκοινα”.  ( Οδύσσεια, ε 253-260)

«ότι ο δήμος έστιν ο ελαύνων τα ναύς και ο την δύναμιν περιτιθείς τη πόλει, και οι κυνερνήται και οι κελευσταί και οι ναυπηγοί- ούτοι εισιν οι την δύναμιν περιτιθέντες τη πόλει πολύ μάλλον ή οι οπλίται και οι γενναίοι και οι χρηστοί (Ξενοφών, Αθηναίων Πολιτεία Ι 1-2)

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο αρχικά οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν ως πλεούμενα τις λάρνακες  και μια τέτοια χρησιμοποίησε  ο Δευκαλίωνας, ο πατέρας του Έλληνα, για να διασωθεί με τη γυναίκα του Πύρρα από τον κατακλυσμό που έγινε επί των ημερών τους, πρβ: «Προμηθέως δ παις Δευκαλίων εγένετο. ούτος βασιλεύων των περί την Φθίαν τόπων γαμεί Πύρραν την Επιμηθέως και Πανδώρας, ην έπλασαν θεοί πρώτην γυναίκα. επεί δε αφανίσαι Ζευς το χαλκούν ηθέλησε γένος, υποθεμένου Προμηθέως Δευκαλύων τεκτηνάμενος λάρνακα, και τα επιτήδεια ενθέμενος, εις ταύτην μετα Πύρρας εισέβη. Ζευς δε πολύν υετόν απ ουρανού χέας τα πλείστα μέρη της Ελλάδος κατέκλυσεν, ώστε διαφθαρήναι πάντας ανθρώπους, ολίγων χωρίς οι συνέφυγον εις τα πλησίον υψηλά όρη. τότε δε και τα κατά Θεσσαλίαν όρη διέστη, και τα εκτός Ισθμού και Πελοποννήσου συνεχέθη πάντα. Δευκαλίων δε εν τη λάρνακι δια της θαλάσσης φερόμενος <εφ> ημέρας εννέα και νύκτας <τας> ίσας τω Παρνασώ προσίσχει, κακεί των όμβρων παύλαν λαβόντων εκβάς θύει Διί φυξίω. (Απολλόδωρο Α 7, 2 )

Ο Απολλόδωρος αναφέρει επίσης ότι ο πρώτος που κατασκεύασε μεγάλο πλοίο (πεντηκόντορο = πλοίο με 50 κουπιά)  ήταν ο Δαναός και μ’ αυτό ήρθε από την Αίγυπτο με τα παιδιά του, αρχικά στη Ρόδο και  από εκεί στο Άργος (= η πόλη, αλλά και η Πελοπόννησος πριν ονομαστεί έτσι) όπου  συγχωνεύτηκε με τους εκεί Αχαιούς κατοίκους του Άργους (εξ ου μετά: «Αργείοι = Αχαιοί ή Δαναοί» = οι κάτοικοι του Άργους και κατ’ επέκταση όλοι οι εκστρατευσαντες στην Τροία), πρβ: «Δαναός τοις Αιγύπτου παίδας δεδοικώς, υποθεμένης Αθηνάς αυτώ ναύν κατεσκεύασε πρώτος και τας θυγατέρας ενθέμενος έφυγε. προσσχών δε ‘Ρόδω το της Λινδίας άγαλμα Αθηνάς ιδρύσατο. εντεύθεν δε ήκεν εις Άργος, και την βασιλείαν αυτώ παραδίδωσι Γελάνωρ ο τότε βασιλεύων <αυτός δε κρατήσας της χώρας αφ’ εαυτού τους ενοικούντας Δαναούς ωνόμασε (Απολλόδωρο Β 1, 4 )

Το Πάριο χρονικό (είναι μια μαρμάρινη πλάκα του 3ου αι. π.Χ. στην οποία οι αρχαίοι ανέγραφαν τα σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα με  τις χρονολογίες τους) αναφέρει ότι ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα (= ο κατακλυσμός του Νώε για  τους Εβραίους) έγινε το έτος 1265 πριν από το Διόγνητο = το 1529 π.Χ.,  ο Έλληνας βασίλευε το έτος 1257 π.Δ. = 1521 π.Χ. και ο Δαναός ήρθε στο Άργος το έτος  1247 π.Δ. = 1511 π.Χ., γεγονότα που επιβεβαιώνονται όχι μόνο από τον Απολλόδωρο, αλλά και από τα λεγόμενα του Ισοκράτη (Παναθηναϊκός, Ελένης Εγκώμιο κ.α.), Πλάτωνα (Μενέξενος), Αριστοτέλη (Μετεωρολογικά) κ.α. ειδικότερα το Πάριο χρονικό αναφέρει συγκεκριμένα τα εξής, σχετικά με τους Δαναό και Έλληνα: «Αφού ο κατακλυσμός έγινε επί εποχής του Δευκαλίωνος, και ο Δευκαλίων έφυγε με τα νερά από την Λυκώρεια  στην Αθήνα προς Κραναό και  ίδρυσε το ιερό του Ολυμπίου Διός και θυσίασε για την σωτηρία του, έτος ΧΗΗΓΔΠ (1265), όταν ο Κραναός βασίλευε στην Αθήνα» ….. Από όταν πλοίο κατασκευασμένο από τον Δαναό πενήντα κουπιών από την Αίγυπτο στην Ελλάδα έπλευσε και ονομάστηκε πεντηκόντορος, και οι θυγατέρες του Δαναού .. και .. Ελίκη και Αρχεδίκη κληρώθηκαν μεταξύ των υπολοίπων της Λινδίας Αθηνάς το ιερόν ιδρύσαν και θυσίασαν στην ακτή (..) στην Λίνδο της Ρόδου, έτος 1247, όταν ο Εριχθόνιος βασίλευε στην Αθήνα». (Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο: ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, Α.Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ)

 

ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΙΟ ΚΑΛΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΠΙΟ ΠΑΛΙΟΙ ΝΑΥΤΙΚΟΙ

Ο Θουκυδίδη (3 – 9), ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός), ο Διόδωρος (βίβλος 4 και 5), ο Στράβωνας (βίβλος 10)  κ.α. αναφέρουν αφενός ότι ο πρώτος θαλασσοκράτορας που υπήρξε ήταν ο Μίνωας και αφετέρου ότι όταν  άρχισε να αναπτύσσεται η ναυτιλία και οι άνθρωποι να επικοινωνούν και με τα πλοία, οι Κάρες και οι Φοίνικες κατέλαβαν τις Κυκλάδες που μέχρι τότε ήταν ακατοίκητες και το έριξαν στην πειρατεία και στις ληστείες, με συνέπεια ο Μίνωας να συγκροτήσει  πολεμικό ναυτικό (άρα ο Μίνωας είναι ο ιδρυτής τους Ελληνικού πολεμικού ναυτικού) και να τους διώξει από τις Κυκλάδες και να τις οικήσει με Κρήτες. Αποτέλεσμα του Πολεμικού ναυτικού του Μίνωα ήταν από τη μια ο ίδιος να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες να μπορέσουν αφενός να ασχοληθούν και με τη ναυτιλία, να πλουτίσουν,  να σταματήσουν το μεταναστευτικό βίο που τους εξανάγκαζαν οι κακοποιοί και να κτίσουν πόλεις και αφετέρου να νικήσουν μετά στον Τρωικό Πόλεμο.

Και το ότι οι Έλληνες και ειδικότερα οι Κρήτες ήσαν πιο παλιοί ναυτικοί από τους άλλους αρχαίους λαούς προκύπτει και από τα εξής:

Α)  Σε όλες τις ναυμαχίες (στις Κυκλάδες επί Μίνωα, στη Σαλαμίνα επί Θεμιστοκλή, στη Σικελία επί Διονυσίου, στη Μυκάλη κ.α.) που έδωσαν οι αρχαίοι Έλληνες εναντίον των βαρβάρων (Φοινίκων, Κάρων, Περσών,  κ.α.) σε όλες νίκησαν, επειδή είχαν εμπειρία, αν  και ήσαν  πιο λίγοι αριθμητικά.

Β) Ο Στράβων (Γεωγραφικά Ι, c 481-483, 17 – 20) λέει: «Οι Κρήτες ήταν κάποτε θαλασσοκράτορες. Βγήκε και η παροιμία: «Ο Κρητικός δεν ξέρει από θάλασσα;», που λέγεται για όσους προσποιούνται  πως αγνοούν κάτι που ξέρουν πολύ καλά. Σήμερα δε διαθέτουν ναυτικό. (Στράβωνας, Γεωγραφικά Ι, C 481 - 483, 17 – 20)

Γ) Ο Μ. Αλέξανδρος, σύμφωνα με τον Αρριανό,  διάλεξε να κάνει αρχηγό (Ναύαρχο) του στόλου του, τον τρίαρχο Νέαρχο, γιο του Ανδρότιμου, που ζούσε στην Αμφίπολη κοντά στο Στρυμόνα, όμως ήταν Κρητικής καταγωγής. Ο Νέαρχος έγραψε τη μεγαλύτερη ναυτική εποποιία της αρχαιότητα, φτάνοντας – εξερευνώντας και κατακτώντας τα πάντα -  μέχρι τον Ινδικό ωκεανό και γι' αυτό ο Αλέξανδρος τον τίμησε με χρυσό στεφάνι.

 

ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΟΝΤΟΡΟΥΣ ΣΤΑ ΙΣΤΙΑ

Αρχικά  τα πλοία ήσαν μόνο με κουπιά και επειδή τα κουπιά λέγονταν  «κόντοροι» ( κοντάρι = το κουπί, αλλά και κάθε μακρύ ξύλο κ.α.) τα πλοία αυτά λέγονταν «κόντοροι νήες» ή  ανάλογα με την ποσότητα των κουπιών τους:  τριαντακόντοροι (= με 30 κουπιά),  πεντηκόντοροι (= με 50 κουπιά κ.τ.λ.) κ.ο.κ.ε.

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο (Α 7, 2) η πρώτη πεντηκόντορος ναύς (= το πλοίο με 50 κουπιά) που κατασκευάστηκε ήταν η Αργώ, το πλοίο  των Αργοναυτών, την οποία κατασκεύασε από ξύλο φηγός (= η δρυς, η βελανιδιά)  της Δωδώνης ο Άργος απ’ όπου πήρε και το όνομά της: « επί τούτο πεμπόμενος Ιάσων Άργον παρεκάλεσε τον Φρίξου, κακείνος Αθηνάς υποθεμένης πεντηκόντορον ναύν κατεσκεύασε την προσαγορευθείσαν από του κατασκευάσαντος Αργώ· κατα δε την πρώραν ενήρμοσεν Αθηνά φωνήεν φηγού της Δωδωνίδος ξύλον. ως δε η ναύς κατεσκευάσθη, χρωμέν ο θεός αυτώ πλειν επέτρεψε συναθροίσαντι τούς αρίστους της Ελλάδος. (Απολλόδωρος Α 9,16)

Μετά επινοήθηκαν τα πλοία με πανιά (ιστία), που, σύμφωνα με τον Παυσανία (βοιωτικά 11), ο Δαίδαλος ήταν εκείνος που τα επινόησε, προκειμένου να αποφύγει το πολεμικό ναυτικό του Μίνωα που μέχρι τότε ήταν χωρίς πανιά, πρβ: Ο Δαίδαλος, λέγεται, για να φύγει από την Κρήτη  κατασκεύασε δυο μικρά πλοία για τον ίδιο και το γιο του τον Ίκαρο, και πρόσθεσε σ’ αυτά πανιά (ιστία) που δεν είχαν ακόμη επινοηθεί, ώστε εξαιτίας του ευνοϊκού ανέμου να ξεπεράσουν το ναυτικό του Μίνωα που έπλεε με κουπιά. Ο ίδιος ο Δαίδαλος σώθηκε τότε.  Το πλοίο όμως του Ικάρου , που ήταν λιγότερος έμπειρος στη διακυβέρνησή του , ανατράπηκε . αυτός πνίγηκε και το κύμα τον έβγαλε στο νησί πέρα από τη Σάμο, που τότε ήταν ανώνυμο. Ο Ηρακλής, όταν βρήκε το νεκρό, τον ανεγνώρισε και τον έθαψε εκεί όπου και τώρα σώζεται μικρός σωρός χώματα σε ακρωτήριο που προβάλει ατό Αιγαίο. Από τον Ίκαρο πήρε το όνομα και το νησί και η γύρω απ΄ αυτό θάλασσα..( Παυσανίας «Ελλάδος Περιήγησις, Βοιωτικά», 11)

Αντίθετα, σύμφωνα με τον Ησιόδειο μύθο  εκείνοι που τα επινόησαν ήταν οι Αιγινήτες ή άλλως Μυρμιδόνες, πρβ: «Κι αυτή συλλαμβάνοντας γέννησε τον αλογόχαρο Αιακό. Κι όταν έφτασε στην πλήρωση της πολυαγάπητης νιότης, όντα μόνος στεναχωριόταν. Κι ο πατέρας των ανθρώπων και θεών, όσα μυρμήγκια ήταν μέσα στο ποθητό νησί, τα έκανε άντρες και βαθυζωνες γυναίκες. Αυτοί πρώτοι έβαλαν πανιά στο ποντοπόρο Καράβι.» (Ησίοδος, Απόσπασμα 56 – στίχος 205). Τα μυρμήγκια, ως γνωστόν, όταν μετακομίζουν βγάζουν φτερά και προφανώς έτσι αποκάλεσαν οι αρχαίοι τους Αιγινήτες λόγω του ότι έβαζαν πανιά στα πλοία τους.

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Ο Διόδωρος Σικελιώτης  (βίβλος 4, 78) λέει ότι ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος διέφυγαν όχι με πλοίο, αλλά με φτερά, πρβ: Ο Δαίδαλος μαθαίνοντας πως ο Μίνωας είχε εκτοξεύσει απειλές εναντίον του για την κατασκευή της αγελάδας, φοβήθηκε, λένε, την οργή του βασιλιά κι έφυγε με πλοίο από την Κρήτη, με τη βοήθεια της Πασιφάης που του έδωσε το πλοίο. Μαζί του έφυγε και ο γιος του ο Ίκαρος κι έβαλαν πλώρη για κάποιο νησί στη μέση του πελάγους, καθώς όμως αποβιβάστηκαν απρόσεκτα εκεί, ο Ίκαρος έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε, έτσι το πέλαγος αυτό ονομάστηκε Ικάριο και το νησί Ικαρία….. Μερικοί, όμως συγγραφείς μύθων παραδίδουν ότι, ενώ ο Δαίδαλος ήταν ακόμη στην Κρήτη και τον έκρυβε η Πασιφάη, θέλοντας ο βασιλιάς Μίνωας  να τιμωρήσει οπωσδήποτε το Δαίδαλο, αλλά μη μπορώντας να τον βρει, ερευνούσε όλα τα πλοία στο νησί και υποσχέθηκε να δώσει πάρα πολλά χρήματα σε όποιον του βρει το Δαίδαλο. Τότε, λοιπόν, ο Δαίδαλος έχασε κάθε ελπίδα διαφυγής με πλοίο και κατασκεύασε φτερούγες με τέχνη θαυμαστή, σοφά σχεδιασμένες και κολλημένες άψογα με κερί, αφού τις προσάρμοσε στο σώμα του γιου του και στο δικό του, μπόρεσαν να πετάξουν με τρόπο απίστευτο και να δραπετεύσουν πάνω από το Κρητικό Πέλαγος. Ο Ίκαρος, όμως, με την απειρία της νιότης πετούσε πολύ χαμηλά κι έπεσε στη θάλασσα, γιατί ο ήλιος έλιωσε το κερί που συγκρατούσε τα φτερά του, ενώ ο δαίδαλος, που πετούσε κοντά στη θάλασσα βρέχοντας, κάθε τόσο τις φτερούγες κατάφερε να φτάσει, ως εκ θαύματος, στη Σικελία....>> (Διόδωρος, βίβλος 4, 78)

2) Αν παρατηρήσουμε  τα πλοία στις αγγειογραφίες κ.τ.λ. πριν από την εποχή του Μίνωα, θα δούμε ότι πράγματι αυτά δε φέρουν πανιά. Ο Θησέας, σύμφωνα με το μύθο, πήγε στην Κρήτη με πλοία που είχαν πανιά, όμως δεν τα επινόησε αυτός. Τα είχε επινοήσει ο Δαίδαλος, για να αποδράσει από την Κρήτη

3) Οι ερευνητές λένε ότι επειδή τα πλοία με πανιά έτρεχαν  πάρα πολύ γρήγορα («πετούσαν» από τη μεγάλη ταχύτητα) σε σχέση προς τα κωπήλατα ή έδιναν την εντύπωση φτερών,  γι αυτό και ειπώθηκε – διαδόθηκε από τους ναύτες του Μίνωα ότι ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος πέταξαν με φτερά.

4) Αρχικά τα πλοία στην Ελλάδα, όπως βλέπουμε στα αρχαία κείμενα, λέγονταν «νήες («η ναύς, της νηός»….,  από το «νάω – άνω, άνωσις»), απ΄ όπου και τα: ναυτιλία, ναυτικό, ναύτης, Ναύαρχος, ναύσταθμος, ναυπηγική, αργοναύτης… English: navy, nautical, Argonaut, …  Portuguese nau, Spanish nao…

5) Οι «λάρνακες» λέγονται και «γούρνες» και είναι  είτε σκαφτοί (εξ ου και «σκάφη») κορμοί δέντρων είτε σκαφτές πέτρες (στην περίπτωση αυτή δε χρησιμοποιούνται για πλεούμενα, αλλά ως θήκες νεκρών, ανθράκων κ.α.).

6) Σύμφωνα με την εβραϊκή μυθολογία, το μόνο ζευγάρι που διασώθηκε από τον κατακλυσμό ήταν αυτό του Νώε, που μπήκε μέσα σε μια κιβωτό.  «Η κιβωτός», μάλλον ξένη λέξη, είναι το κιβώτιο  που μεταξύ των σανίδων του υπάρχει μόνωση, για να μη περνά μέσα νερό και βουλιάζει.

 

Ε. Η ΥΦΑΝΤΙΚΗ (ΑΡΓΑΛΕΙΟΣ) ΚΑI ΡΑΠΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

 

Η Ελληνική Μυθολογία αναφέρει ότι η υφαντική (ο αργαλειός) και η ενδυμασία με κοπτοραπτική επινοήθηκαν στην Κρήτη και από εκεί μετά διαδόθηκαν σε όλον τον κόσμο. Και το ότι οι Μινωίτες ήταν πράγματι αυτοί που πρώτοι επινόησαν τον αργαλειό και ύφαναν από μαλλιά ρούχα και στη συνέχεια πάλι πρώτοι αυτοί  έκοψαν  και έραψαν ρούχα στα μέτρα του χρήστη προκύπτει και από το ότι  επί εποχής των Μινωιτών οι υπόλοιποι Έλληνες (Αθηναίοι, Σπαρτιάτες κλπ), καθώς  και οι Ρωμαίοι κλπ  φορούσαν περιζώματα από προβιές ή ρούχα που ήταν όπως τα κλινοσκεπάσματα (οι κουβέρτες), που το λεπτό λεγόταν χιτώνας και το χοντρό χλαμύδα ή μανδύας.

 

http://www.art-book.gr/products_img/0613_AthenaErgani.jpg

Η θεά Αθηνά υφαίνει σε οριζόντιο αργαλειό (Εικόνα Γιάννης Στεφανίδης)

 

Η ΑΘΗΝΑ ΒΡΙΣΚΕΙ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΤΟΝ ΑΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ (ΥΦΑΝΤΙΚΗ, ΡΑΠΤΙΚΗ)

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης (5, 64- 77) αναφέρει ότι οι Κρήτες λένε,  φέρνοντας γι αυτά που λένε επιχειρήματα, πως οι περισσότεροι από τους θεούς: Δίας,  Απόλλων,  Ερμής, Αθηνά κλπ γεννήθηκαν στην Κρήτη και επειδή πήγαν και σε πολλά άλλα μέρη κάνοντας αγαθοεργίες,  μετά τη μετάσταση τους από τους ανθρώπους, θεωρήθηκαν ως οι πρώτοι κάτοικοι του Ολύμπου (δηλ. ανακηρύχτηκαν μετά θάνατο θεοί,  κάτι ως ο Χριστός και οι Άγιοι σήμερα). ¨Έτσι από τους τόπους και τις πράξεις που έλαβαν χώρα στο κάθε μέρος που πήγαιναν ο Απόλλωνας π.χ. ονομάστηκε Λύκιος, Πύθιος και η Άρτεμη Εφεσία, Περσία…. παρόλο που και οι δυο είχαν γεννηθεί στην Κρήτη, πρβ: «των γαρ θεών φασι τους πλείστους εν της Κρήτης ορμηθεντας επιέναι πολλά μέρη της οικομεμένης, ευεργετούντας …. Το μεν (Απόλλωνα) Δηλιον και Λυκιον και Πύθιον ονομαζεσθαι, την δ’ (Άρτεμη) Εφεσίαν και Κρησίαν, ετι δε Ταυροπόλον και Περσίαν, αμφοτέρων εν Κρήτη γεγενημένων…» ( Διόδωρος 5.77).   Ο Διόδωρος αναφέρει επίσης ότι αφενός η Ρέα γέννησε το Δία στην Κρήτη και στη συνέχεια τον άφησε εκεί για να τον αναθρέψουν οι Κουρήτες και γι αυτό, όταν αυτός ανδρώθηκε,  έκτισε μια πόλη στο όρος  Δίκτη, όπου ακριβώς ο μύθος λέει ότι γεννήθηκε:   «ανδρωθέντα  δ’ αυτόν (ο Δίας)  φασί πρώτον πόλιν κτίσαι πει την Δίκτα, όπου και τη γένεσιν αυτού μυθολογούσι» (Διόδωρος 5.72) και αφετέρου ότι παιδιά του Δία  από τις διάφορες θεές ήταν η Αθηνά, οι Μούσες, ο Απόλλωνας, ο Ερμής κ.α. και στο καθένα από αυτά  ο Δίας τους μετέδωσε τη γνώση των πραγμάτων που ο ίδιος είχε ανακαλύψει και τελειοποιήσει και τους απένειμε την τιμή της ανακάλυψης.

 Η Αθηνά, πέρα των άλλων που επινόησε, βρήκε στην Κρήτη και την υφαντική και την κατασκευήν των ενδυμάτων και,  γενικά,  πολλά έργα που απαιτούν τέχνη στην κατασκευή, γεγονός για το οποίο ονομάστηκε Εργάνη, πρβ: «Αθηνά δε προσπτουσι την τε των ελαιών μρωσιν και φυτεαν παραδούναι τοις ανθρποις και την του καρπού τοτου κατεργασαν……. Προς δε τούτοις την της εσθήτος κατασκευν και την τεκτονικν τχνην, έτι δε πολλά των εν ταις άλλαις επιστμαις εισηγσασθαι τοις ανθρώποις· ευρειν δε και την των αυλών κατασκευήν και δια τούτων συντελούμενη μουσικήν και το σύνολον πολλά των φιλοτχνων έργων, αφ´ ων εργνην αυτν προσαγορεεσθαι».( Διόδωρος Σικελιώτης 5.72-77

 

Ο ΥΦΑΝΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΥΔΙΑΣ ΑΡΑΧΝΗΣ

 

Η Αράχνη, σύμφωνα με τον Οβίδιο (Μεταμορφώσεις 6.1-145) και τον Πλίνιο τον πρεσβύτερο, ήταν μια πανέμορφη κοπέλα, κόρη του Ίδμωνα από την πόλη Κολοφώνα της Λυδίας, η οποία φημιζόταν για την άριστη τέχνη της στην υφαντική τέχνη, όμως είχε ένα ελάττωμα, ήταν  υπερόπτης και αλαζόνας. Όταν της είπαν ότι τα υφαντά της είναι πολύ καλά λες και έμαθε την τέχνη από τη θεά Αθηνά, εκείνη γέλασε  λέγοντας ότι όχι μόνο δεν έμαθε από αυτήν την τέχνη, αλλά ήταν και καλύτερη υφάντρια από αυτήν και αυτό μπορούσε να το αποδείξει, αν δεχόταν η θεά να γίνει διαγωνισμός μεταξύ τους.  Ακούγοντας αυτό η θεά  Αθηνά μεταμορφώθηκε σε γριά και πλησιάζοντας την, τη συμβούλεψε ότι να σταματήσει να λέει ό,τι λέει, γιατί αυτά είναι ασέβεια. Ωστόσο η Αράχνη δεν άκουσε τη συμβουλή της θεάς και συνέχισε να  τα λέει. Προ αυτού η θεά Αθηνά οργισμένη την κάλεσε να αναμετρηθούν.  Στο υφαντό της η Αθηνά σχεδίασε ευεργετικά φυτά, όπως την ελιά κατορθώματά της, τον αγώνα της με τον Ποσειδώνα για την προστασία και την ονομασία της πόλης της κ.α. και όταν τελείωσε ο αγώνας,  η Αθηνά πήρε στα χέρια της το υφαντό της Αράχνης, για να δει τι  είχε υφάνει και αν ήταν καλύτερο από το δικό της. Στο υφαντό της Αράχνης η Θεά δε βρήκε κανένα ψεγάδι στην υφαντική τέχνη, ήταν άριστο. Βρήκε όμως πάρα πολλά στα ξόμπλια (στα κεντήματα, στα σχέδια και εικόνες) του υφαντού και μάλιστα προσβλητικά, ασεβή και απαράδεκτα. Η Αράχνη στο υφαντό της είχε σχεδιάσει παραστάσεις με τις οποίες γελοιοποιούσε τους  θεούς, επειδή δεν τους θεωρούσε κάτι σημαντικό ή κατώτερους της. Παριστούσε  βιασμούς των Θεών, το Δία ερωτιάρη που με ψεύδη αποπλανούσε την Ευρώπη  κ.α. Προ αυτού η Θεά θύμωσε και δίνει μια και σκίζει το υφαντό της Αράχνης. Και τότε η Αράχνη έπεσε ξαφνικά από την πιο μεγάλη περηφάνια, στην πιο βαριά ταπείνωση. Αυτό δε μπορούσε να το αντέξει. Πήρε όσο νήμα της απέμεινε από το υφαντό, έκανε μια θηλιά και κρεμάστηκε. Ωστόσο η Αθηνά την πρόλαβε, χαλάρωσε τη θηλιά και της είπε: Εξακολούθησε να ζεις και να υφαίνεις το ΔΙΑΣΙΔΙ σου, όμως έτσι όπως είσαι τώρα, κρεμασμένη απ’ αυτό το σκοινί και τη μεταμόρφωσε σ’ ένα έντομο-ερπετό, τη γνωστή αράχνη.

Σύμφωνα με άλλο μύθο η Αράχνη ήταν αδελφή του Φάλαγγα από την Αττική και η θεά Αθηνά δίδαξε την υφαντική τέχνη στην Αράχνη και την πολεμική τέχνη στο Φάλαγγα. Τα δύο αδέλφια όμως ήρθαν σε αιμομικτική σχέση και η θεά τα μεταμόρφωσε σε ερπετά: δε Ζηνοδότειος  Θεόφιλος ιστορεί, ως άρα εν τη Αττική δύο εγένοντο αδελφοί, Φάλαγξ μεν άρσην, θήλεια δ' Αράχνη τούνομα· και μεν Φάλαγξ έμαθε παρά της Αθηνάς τα περί την πλομαχίαν, δε Αράχνη τα περί την ιστοποιίαν· μιγέντας δ αλλήλοις στυγηθήναι υπό της θεού και μεταβληθήναι εις ερπετά, δη και συμβαίνει υπό   των ιδίων τέκνων κατεσθίεσθαι (Θεόφιλος, Fragmenta 5, 3)

 

 

8. ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΗΣΑΝ ΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΩΝ ΘΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ

 

Α. ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΚΡΗΤΩΝ

 

Με τους Ολυμπιακούς αγώνες σφυρηλατήθηκε η εθνική, φυλετική και πνευματική ενότητα των Ελλήνων.  Οι Ολυμπιακοί αγώνες συνδύαζαν το βαθύ θρησκευτικό πνεύμα με το ηρωικό παρελθόν των Ελλήνων, το μέγιστο βαθμό της καλλιέργειας του σώματος, του νου και της ψυχής με τις πανανθρώπινες φιλοσοφικές αξίες και την προβολή του ατόμου και των πόλεων με το ύψιστο ιδανικό της ελευθερίας.

Οι αρχαίοι συγγραφείς: Διόδωρος Σικελιώτης, Στράβωνας, ο Παυσανίας  κ.α. αναφέρουν ότι οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Ετεόκρητες ήσαν οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης, απόγονοι των οποίων ήσαν οι Κ(ου)ρήτες και επίσης ότι ένας από τους Ιδαίους δακτύλους, ο  Ιδαίος Ηρακλής (= ο γιος του Δία και της Κρητικιάς νύμφης Αγχιάλης) είναι αυτός που ήρθε στην Ολυμπία και διοργάνωσε τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες ή τους ίδρυσε ο ίδιος ο κρηταγενής Δίας. Ακολούθως εκείνος που τους καθιέρωσε ήταν ο Κλύμενος, ο γιος του Κάρδη, που ήρθε στην Ολυμπία από την Κρήτη πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό που έγινε στην Ελλάδα την εποχή του Δευκαλίωνα.  Απλώς μετά ο Πέλοπας τους αφιέρωσε στο Δία, πρβ:

«Σχετικά με τους Ολυμπιακούς αγώνες, όσοι από τους  Ηλείους ασχολούνται με την αρχαιότητα λένε ότι ο Κρόνος ήταν ο πρώτος βασιλιάς στον ουρανό και πως οι άνθρωποι εκείνης της εποχής εκείνης, που ονομάζονταν χρυσή  γενικά, έκτισαν ναό προς τιμή του Κρόνου στην Ολυμπία. Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο  Ίδας και  ο Ιάσιος. Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται. Λένε ότι ο Ηρακλής έφερε την αγριελιά από τις υπερβόρειες χώρες,  τις χώρες που ήσαν πέρα από τον άνεμο Βορέα…   Άλλοι λένε ότι ο Δίας, πάλεψε σ’ αυτό το μέρος με τον ίδιο τον Κρόνο, για τη βασιλεία και άλλοι ότι καθιέρωσε τους αγώνες, επειδή, νίκησε τον Κρόνο. Ανάμεσα στους νικητές, αναφέρεται και ο Απόλλωνας, που νίκησε τον Ερμή στον αγώνα δρόμου και τον Αρη στην πυγμαχία… Λένε αργότερα ο Κλύμενος, γιος του Κάρδη, ήρθε από την Κρήτη πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό που έγινε στην Ελλάδα την εποχή του Δευκαλίωνα. Κατάγονταν από τον Ιδαίο Ηρακλή και καθιέρωσε τους αγώνες στην Ολυμπία και ίδρυσε βωμό προς τιμή του προγόνου του Ηρακλή και όλων των Κουρήτων, δίνοντας στο Ηρακλή την επωνυμία Παραστάτη. Ο Ενδυμίωνας, όμως, γιος του Αέθλιου, εκθρόνισε τον Κλύμενο και πρόσφερε την εξουσία ως έπαθλο σε όποιο από τα παιδιά του νικούσε στον αγώνα δρόμου στην Ολυμπία. Μια γενιά μετά τον Ενδυμίωνα, ο Πέλοπας τέλεσε τους αγώνες προς τιμή του Ολύμπιου Δία…. ο γιος του Αμυθάονας, ξάδελφος του Ενδυμίωνα  από τη πλευρά του Κρηθέα τέλεσε τα Ολύμπια και μετά από αυτόν ο Πελίας και ο Νηλέας μαζί….>> (Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 μτφ «Εκδόσεις Κάκτος»)

«Λένε πως ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι οι πρώτοι κάτοικοι στους πρόποδες της Ίδης.  Πόδες λέγονται οι πρόποδες και κορυφές, οι μύτες των βουνών. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης, που ήταν όλες αφιερωμένες στη μητέρα των θεών (τη Ρέα), λέγονταν Δάκτυλοι. Ο Σοφοκλής θεωρεί πως οι πρώτοι πέντε ήσαν αρσενικοί. Εφηύραν το σίδερο και το κατεργάστηκαν πρώτοι, καθώς και πολλά ακόμη χρήσιμα στη ζωή πράγματα. Πέντε ήταν και οι αδελφές τους. Από τον αριθμό τους ονομάστηκαν Δάκτυλοι. Άλλοι τους λένε αλλιώς, ενώνοντας τα δύσκολα με τα δύσκολα και θέτουν διάφορα ονόματα: Κέλμη, Δαμνασέα, Ηρακλή και Ακμονα. Άλλοι τους θεωρούν εντόπιους από την Ίδη, άλλοι αποίκους. Πάντως συμφωνούν ότι αυτοί πρώτοι δούλεψαν το σίδερο στην Ίδη. Όλοι τους θεωρούν μάγους και υπηρέτες της Μητέρας των θεών που έφτασαν να ζουν στην Φρυγία, στην Ίδη. Λένε την Τρωάδα Φρυγία, επειδή Φρύγες επικράτησαν στην περιοχή, αφού ζούσαν και κοντά, τότε που αλώθηκε η Τροία. Υπονοούν μάλιστα πως απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων είναι οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες. Οι πρώτοι εκατό που γεννήθηκαν στην Κρήτη ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι. Απόγονοί τους αναφέρονται εννέα Κουρήτες. Ο καθένας τους έκανε δέκα παιδιά, τους Ιδαίους Δακτύλους…» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22 μτφ «Εκόσεις Κάκτος»)

«Μετά που ο Ηρακλής καθάρισε τον στάβλο του Αυγεία, ανέλαβε τον άθλο να φέρει από την Κρήτη τον ταύρο, τον οποίο, λένε, είχε ερωτευθεί η Πασιφάη (και έκανε το Μινώταυρο). Έπλευσε στην Κρήτη και εξασφαλίζοντας τη συνεργασία του βασιλιά Μίνωα τον έφερε στην Πελοπόννησο, διαπλέοντας όλο εκείνο το πέλαγος πάνω στην πλάτη του. Μετά την εκτέλεση και τούτου του άθλου, οργάνωσε τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες, διαλέγοντας την ωραιότερη τοποθεσία για την τόσο σπουδαία πανήγυρη, που ήταν η πεδιάδα πλάι στον Αλφειό ποταμό, όπου αφιέρωσε τον αγώνα στον Δία τον πατέρα του. Έπαθλο για τους νικητές όρισε στεφάνι, διότι ο ίδιος ευεργέτησε τον ανθρώπινο γένος χωρίς να λάβει κανένα μισθό….. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 4, 18 μτφ «Εκδόσεις Κάκτος») 

 

Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΩΝ Ο.Α. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ  Ο  ΘΗΒΑΙΟΣ, ΑΛΛΑ Ο ΙΔΑΙΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ

 Ανατρέχοντας στο Διόδωρο Σικελιώτη βλέπουμε να αναφέρει ότι υπήρχαν δυο πρόσωπα με όνομα Ηρακλής, ο γιος του Δία και της Θηβαίας Αλκμήνης και ο γιος του Δία και της Κρητικιάς Αγχιάλης και ο δεύτερος ήταν αυτός που έφυγε από την Κρήτη και πήγε στην Ολυμπία και ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες και όχι ο πρώτος ως λέγεται από λάθος για λόγους συνωνυμίας, πρβ:

“Για τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη χρήση της φωτιάς, τη φύση του χαλκού και του σιδήρου στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους" επειδή θεωρήθηκαν πως ήταν οι εισηγητές μεγάλων αγαθών για το ανθρώπινο γένος έτυχαν τιμών αθανάτων. Λένε, μάλιστα, για έναν απ' αυτούς πως ονομάστηκε Ηρακλής και πως καθώς ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες" εξ αιτίας της συνωνυμίας οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν πως ο γιος της Αλκμήνης εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Αποδείξεις όλων αυτών παραμένουν, λένε, στο γεγονός ότι ακόμη και σήμερα πολλές γυναίκες παίρνουν ξόρκια απ' αυτό τον θεό και φτιάχνουν φυλαχτά, από το γεγονός ότι ήταν γητευτής και επιδιδόταν στις τελετές, πράγματα που απείχαν πολύ από τις συνήθειες του Ηρακλή που γέννησε η Αλκμήνη (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 5, 64)

 «Διότι υπήρχαν δυο προγενέστεροι του (Ηρακλή) που είχαν το ίδιο όνομα, ο πιο αρχαίος Ηρακλής, σύμφωνα με το μύθο, είχε γεννηθεί στους Αιγυπτίους και, αφού καθυπόταξε με τα όπλα μεγάλο μέρος της οικουμένης, τοποθέτησε τη στήλη της Λιβύης, ενώ ο δεύτερος (Ηρακλής) που ήταν ένας από τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης, έγινε γητευτής, απόκτησε στρατηγικές γνώσεις και συνέστησε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Ο τελευταίος (Ηρακλής), που γεννήθηκε πριν από τα Τρωικά από την Αλκμήνη και το Δία, γύρισε μεγάλο μέρος της οικουμένης, εκτελώντας τα προστάγματα του Ευρυσθέα. Αφού έφερε σε πέρας όλους τους άθλους, έστησε στήλη στην Ευρώπη, επειδή όμως είχε το ίδιο όνομα και προτιμούσε τον ίδιο τρόπο ζωής με τους άλλους δυο, καθώς είχαν περάσει πολλά χρόνια, όταν πέθανε κληρονόμησε και τις πράξεις των αρχαίων, ως να είχε υπάρξει ένας μόνο Ηρακλής όλους τους αιώνες» (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 74 μτφ «Εκδόσεις Κάκτος»)

.

Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

 

Ολυμπιακοί αγώνες σημαίνει οι αγώνες  των Ολύμπιων,  θεών ή  όσων ανθρώπων ή αθλητών πίστευαν στους Ολύμπιους θεούς. Ολυμπία = η χώρα (ο τόπος, το μέρος) που τελούνται οι αγώνες των Ολύμπιων. Ο Παυσανίας, όπως είδαμε πιο πριν λέει ότι η πρώτη ονομασία των αγώνων στην Ολυμπία λεγόταν «τα Ολύμπια», άρα η ονομασία «Ολυμπιακοί αγώνες»  παράγεται από το ουσιαστικό «Όλυμπος» > επίθετο «ολύμπιος,α,ο», «ολυμπιακός, ή,ό», απ΄όπου  παράγεται (με μετακίνηση τόνου) και το ουσιαστικό «ολύμπια > η Ολυμπία» = η χώρα όπου τελούνταν οι αγώνες των Ολύμπιων θεών ή των αθλητών που πίστευαν στους Ολύμπιους Θεούς και κάτι όπως:  άξια > η αξία, τα άγια > η Αγία,  η Πανάγια > η Παναγία κλπ. Οι Ολυμπιακοί αγώνες δεν ήταν τοπικής ή εθνικής εμβέλειας, ώστε να έχουν και ανάλογο όνομα  και κάτι όπως π.χ. Παναθήναια, Ίσθμια κ.τ.λ., αλλά θρησκευτικής εμβέλειας, αυτής των Ολύμπιων θεώ και γι αυτό και ονομάστηκαν έτσι, δηλαδή Ολυμπιακοί Αγώνες.  Η αρχαία Ολυμπία ήταν χώρα ουδέτερη, δεν ανήκε σε κάποια κοσμική εξουσία, σε κάποιας πόλη - κράτους, αλλά σε θρησκευτική, αυτή της τότε εκκλησίας , στους ιερείς των Ολύμπιων θεών. Απλώς από τα ως άνω κείμενα των αρχαίων συγγραφέων προκύπτει ότι οι Κρήτες ήταν εκείνοι που πρώτοι είπαν – πρότειναν - συνέβαλαν – πρωτοστάτησαν στην ίδρυση  - καθιέρωση των Ολυμπιακών αγώνων. Άλλωστε μετά την επικράτηση ολοκληρωτικά της Θρησκεία του Χριστιανισμού επί της θρησκείας των Ολύμπιων Θεών οι αγώνες αυτοί καταργήθηκαν, επειδή η Χριστιανική θρησκεία τότε, σήμερα έχει αλλάξει γνώμη, δεν τους επέτρεπε, δεν τους ευλογούσε κ.τ.λ. Τους θεωρούσε ως εκδηλώσεις ειδωλολατρικές.

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Ο Παυσανίας αναφέρει και  ότι οι Ολυμπιακοί αγώνες αναδιοργανώθηκαν από τον Ίφιτο, που σύναψε συμφωνία (ιερή εκεχειρία) με το βασιλιά και νομοθέτη της Σπάρτης Λυκούργο και το βασιλιά της Πίσας Κλεισθένη και το κείμενο της συμφωνίας  αυτής χαράκτηκε, λέει, σε χάλκινο δίσκο και σωζόταν έως στους χρόνους του Παυσανία στο Ηραίο της Ολυμπίας.

2)  Ο Στράβωνας αναφέρει ότι οι Ολυμπιακοί αγώνες οργανώθηκαν από τον Όξυλλο, βασιλιά των Ηρακλειδών μετά την κάθοδό τους στην Ηλεία και νίκησε τους Μυκηναίους, σε συνεργασία  με τους Ηλείους και του Αιτωλούς και τους κατοίκους της πόλεως Πλευρώνας που κατάγονταν από Κρήτες.

3) Μερικοί αρχαίοι συγγραφείς, όπως π.χ. ο Λυσίας, αναφέρουν σκέτα ότι ο Ηρακλής είναι εκείνος που ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες, δηλαδή χωρίς να ξεκαθαρίζουν για  ποιον Ηρακλή απ΄όλους εννοούν. Ωστόσο όποιος Ηρακλής και να είναι αυτός, έχει σχέση με την Κρήτη, αφού ο μεν Ιδαίος είναι Κρητικός από μάνα και πατέρα  και ο άλλος είναι Κρητικός από τον πατέρα του.

 

Β. ΟΙ ΟΛΥΠΙΟΙ ΘΕΟΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΚΡΗΤΩΝ

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης, λοιπόν,  καταγράφοντας το τι λένε οι μύθοι των Φρυγών (Μ. Ασίας) και των Ατλάντιων της Λιβύης (Αφρικής) και βλέποντας ότι πολλά από αυτά που λένε οι μύθοι αυτοί δεν είναι πραγματικότητα, συμπληρώνει-διευκρινίζει ότι οι Κρήτες δε συμφωνούν με όσα λένε οι μύθοι των Φρυγών και των Ατλάντιων (βλέπε Διόδωρος 3.61,3)  και η αλήθεια γι αυτούς είναι αυτή που θα  αναφέρει εκεί που θα γράψει σχετικά με αυτούς. Και αυτό το κάνει στο πέμπτο του βιβλίο και εκεί (βλέπε Διόδωρος Σικελιώτης 5, 64- 77) αναφέρει ότι οι Κρήτες διηγούνται το μύθο που λέει ότι:

Α) Οι περισσότεροι από τους θεούς: Δίας,  Απόλλων,  Ερμής, Αθηνά κλπ γεννήθηκαν στην Κρήτη και επειδή πήγαν και σε πολλά άλλα μέρη κάνοντας αγαθοεργίες, μετά το θάνατο και τη μετάσταση τους από τους ανθρώπους, θεωρήθηκαν ως οι πρώτοι κάτοικοι του Ολύμπου (δηλ. ανακηρύχτηκαν μετά θάνατο θεοί,  κάτι ως ο Χριστός και οι Άγιοι σήμερα). επειδή οι άνθρωποι νομίζουν ότι και από εκεί που βρίσκονται, μπορούν ακόμη να τους ευεργετούν. Συνεπώς οι αρχαίοι Κρήτες είπαν στο Διόδωρο ότι οι θεοί τους αρχικά ήσαν άνθρωποι,  κάτι όπως και ο Χριστός και οι Άγιοι σήμερα. Έτσι, συνεχίζει να λέει ο Διόδωρος, από τους τόπους και τις πράξεις που έλαβαν χώρα στο κάθε μέρος που πήγαιναν οι εν λόγω κρητικοί Θεοί και για παράδειγμα ο Απόλλωνας ονομάστηκε Λύκιος, Πύθιος και η Άρτεμη Εφεσία, Περσία  παρόλο που και οι δυο είχαν γεννηθεί στην Κρήτη.

Β) Από τον Κρόνο και τη Ρέα γεννήθηκαν η Εστία, η Δήμητρα και η Ήρα, καθώς και ο Δίας, ο Ποσειδώνας και ο Αδης. Για την Εστία λέγεται ότι ανακάλυψε την κατασκευή σπιτιών  και για τούτη την ευεργεσία όλοι σχεδόν οι άνθρωποι της ίδρυσαν βωμούς στα σπίτια τους, όπου της αποδίδονται τιμές…. Για τη Δήμητρα λέγεται πως εφεύρε πρώτη τους καρπούς (σιτάρι, κριθάρι κλπ)  και δίδαξε τη σπορά τους γι αυτό ανακηρύχτηκε θεά της Γεωργίας, αλλά και οι καρποί που εφεύρε ονομάστηκαν από το όνομα της δημητριακά….. Για τον Ποσειδώνα λέγεται ότι ασχολήθηκε πρώτος με ναυτικές εργασίες  και συγκρότησε στόλους και γι αυτό παραδόθηκε στις γενιές που ακλούθησαν  πως είναι ο κύριος όλων όσων γίνονται στη θάλασσα και οι ναυτικοί τον τιμούν με θυσίες. Σ’ αυτόν αποδίδουν και  το ότι πρώτος δάμασε άλογα και να δίδαξε τη γνώση της ιππικής τέχνης, πράγμα για το οποίο τον αποκάλεσαν «ίππιος»…..  Για τον Άδη λέγεται ότι δίδαξε πρώτος τα σχετικά με την ταφή , την εκφορά και τις τιμές προς τους πεθαμένους και γι αυτό η παράδοση μας λέει πως τούτος ο θεός είναι ο κύριος των πεθαμένων…   Για την Ήρα (προστάτιδα του γάμου), λένε οι Κρήτες, πως οι γάμοι της με το Δία έγιναν στην περιοχή της Κνωσού, σ’ ένα μέρος κοντά στην ποταμό Θηρηνο, στο οποίο υπάρχει σήμερα ιερό όπου τελούνται κάθε χρόνο άγιες θυσίες από τους ντόπιους κατ’ απομίμηση του γάμου με τον τρόπο που παραδόθηκε αρχικά….

«Οι κάτοικοι, λοιπόν της Κρήτης λένε πως οι οι αρχαιότεροι στο νησί ήταν οι αυτόχθονες Ετεόκρητες, των οποίων ο βασιλιάς, Κρήτας το όνομά του, ανακάλυψε πολλά και πολύ σημαντικά πράγματι στο νησί που είχαν τη δυνατότητα να ωφελήσουν την κοινωνική ζωή των Ανθρώπων. Οι περισσότεροι, επίσης, από τους θεούς, σύμφωνα με τους μύθους τους. ‘έγιναν στο νησί τους, θεοί που για τις ευεργεσίες που πρόσφεραν σ’ όλη την ανθρωπότητα  δέχτηκαν τιμές αθάνατες…..»   (Διόδωρος Σικελιώτης 5.64 μτφ Εκδόσεις «Κάκτος»)

«Από τον Κρόνο και τη Ρέα λέγεται πως γεννήθηκαν η Εστία, η Δήμητρα και η Ήρα, καθώς και ο Δίας, ο Ποσειδώνας και ο Αιδης. Από αυτούς λέγεται πως η Εστία ανακάλυψε την κατασκευή των σπιτιών και για τούτη την ευεργεσία όλοι σχεδόν οι άνθρωποι της ίδρυσαν βωμό σ' όλα τα σπίτια, όπου της αποδίδονται θυσίες και τιμές. Για τη Δήμητρα, λέγεται πως, καθώς το σιτάρι φύτρωνε τυχαία ανάμεσα στ' άλλα χορτάρια και οι άνθρωποι αγνοούσαν τη χρήση του, εκείνη πρώτη το μάζεψε, επινόησε την κατεργασία και την αποθήκευση του και δίδαξε τη σπορά του. Η Δήμητρα, τώρα, είχε ανακαλύψει το σιτάρι, πριν γεννήσει τη θυγατέρα της την Περσεφόνη, και μετά τη γέννηση της και την αρπαγή της από τον Πλούτωνα, έβαλε φωτιά σ' όλον τον καρπό του σταριού, από την έχθρα της απέναντι στον Δία και από τη λύπη για τη θυγατέρα της. Όταν, όμως, βρήκε την Περσεφόνη, συμφιλιώθηκε με τον Δία κι έδωσε στον Τριπτόλεμο τον σπόρο του σταριού, προστάζοντας τον να μοιραστεί το δώρο που του έκανε με όλους τους ανθρώπους και να τους διδάξει κάθε τι που έχει σχέση με την καλλιέργεια του»….. (Διόδωρος Σικελιώτης 5.68, μτφ Εκδόσεις «Κάκτος»)

«Για τους θεούς, λοιπόν, που ισχυρίζονται πως γεννήθηκαν στον τόπο τους, αυτοί είναι οι μύθοι που διηγούνται οι Κρήτες. Δηλώνουν, επίσης, ότι οι θυσίες, οι τιμές και οι τελετές των μυστηρίων από την Κρήτη παραδόθηκαν στους άλλους ανθρώπους και ως αδιάσειστο, όπως νομίζουν, τεκμήριο αναφέρουν το εξής. Η τελετή που ακολουθείται από τους Αθηναίους στην Ελευσίνα, που είναι σχεδόν η πιο φημισμένη απ' όλες, εκείνη που γίνεται στη Σαμοθράκη κι εκείνη που γίνεται στη Θράκη από τους Κίκονες, απ' όπου είναι ο Ορφέας που τη δίδαξε, όλες παραδίδονται ως μυστήριο, ενώ στην Κνωσό της Κρήτης είναι έθιμο από την αρχαία εποχή τούτες οι τελετές να παραδίδονται φανερά σε όλους και εκείνα που στους άλλους παραδίδονται ως απόρρητα ετούτοι δεν τα κρύβουν από κανέναν που επιθυμεί να τα γνωρίσει. Γιατί οι περισσότεροι θεοί, λένε, κίνησαν από την Κρήτη να επισκεφτούν πολλά μέρη της οικουμένης, για να ευεργετήσουν τα γένη των ανθρώπων και να μεταδώσουν σε όλους τα οφέλη από τις ανακαλύψεις τους. Η Δήμητρα, για παράδειγμα, πέρασε στην Αττική, από εκεί τράβηξε για τη Σικελία και μετά στην Αίγυπτο και σ'εκείνους τους τόπους κυρίως, επειδή παρέδωσε τον καρπό του σταριού και δίδαξε τη σπορά του, δέχτηκε μεγάλες τιμές από τους ευεργετημένους. Το ίδιο και η Αφροδίτη στη Σικελία περνούσε τον καιρό της στον 'Ερυκα, από τα νησιά στα Κύθηρα και στην Πάφο της Κύπρου και στην Ασία στην περιοχή της Συρίας· επειδή φανερώθηκε η θεά και έμενε περισσότερο στη χώρα τους, οι ντόπιοι την ιδιοποιήθηκαν αποκαλώντας την Αφροδίτη Ερυκίνη, Κυθέρεια και Παφία, καθώς επίσης και Συρία. Με τον ίδιο τρόπο, ο Απόλλωνας φανερώθηκε περισσότερο καιρό στη Δήλο, στη Λυκία και στους Δελφούς, και η Άρτεμη στην 'Εφεσο και στον Πόντο, αλλά και στην Περσία και στην Κρήτη έτσι από τους τόπους ή τις πράξεις που έλαβαν χώρα στο κάθε μέρος, ο Απόλλωνας ονομάστηκε Δήλιος, Λύκιος και Πύθιος και η Αρτεμη Εφεσία, Κρησία, καθώς και Ταυροπόλος και Περσία, παρ' όλο που και οι δυο είχαν γεννηθεί στην Κρήτη. («Το μεν (Απόλλωνα) Δηλιον και Λυκιον και Πύθιον ονομαζεσθαι, την δ’ (Άρτεμη) Εφεσίαν και Κρησίαν, ετι δε Ταυροπόλον και Περσίαν, αμφοτέρων εν Κρήτη γεγενημένων…”)…….».  (Διόδωρος Σικελιώτης 5.77 μτφ Εκδόσεις «Κάκτος»)

 

Η ΓΕΝΝΗΣΗ, Η ΑΝΑΤΡΟΦΗ, Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ  ΚΑΙ Η ΘΕΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑ

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης, σχετικά με τη γέννηση και ανατροφή του Δία, αναφέρει  ότι η Ρέα γέννησε το Δία στην οροσειρά Ίδη ή Ιδαία όρη (= η Δίκτη, ο Ψηλορείτης ή Ιδαίον όρος, ο Γιούχτας, η Πύτνα κ.α.) της Κρήτης και στη συνέχεια τον άφησε εκεί για να τον αναθρέψουν οι Κουρήτες και γι αυτό, όταν ανδρώθηκε,  έκτισε μια πόλη στο όρος  Δίκτη, όπου ακριβώς λέει ο μύθος ότι γεννήθηκε, πρβ:   «ανδρωθέντα  δ’ αυτόν (ο Δίας)  φασί πρώτον πόλιν κτίσαι περί την Δίκτα, όπου και τη γένεσιν αυτού μυθολογούσι» (Διόδωρος 5.72). Ο Διόδωρος, σχετικά με τη θεοποίηση του Δία, αναφέρει ότι ο Δίας, επειδή ευεργέτησε τους ανθρώπους εν ζωή, μετά θάνατο (και τη μετάστασή του) ανακηρύχτηκε Θεός, κατατάχτηκε στο γένος των Θεών, επειδή είχε γεννηθεί στις ψυχές εκείνων που είχαν ευεργετηθεί εν ζωή από αυτόν η δίκαιη πίστη ότι εκείνος ήταν ο κύριος όλων όσων γίνονται στον ουρανό  τις βροχές, τους κεραυνούς κι όλα τα παρόμοια, πρβ:

«Τούτος ο θεός (ο Δίας), λοιπόν, ξεπέρασε όλους τους άλλους σε ανδρεία, σύνεση και δικαιοσύνη, αλλά και σ' όλες τις υπόλοιπες αρετές· γι' αυτό και παραλαμβάνοντας τη βασιλεία από τον Κρόνο, πρόσφερε πολλές και μεγάλες ευεργεσίες στη ζωή των ανθρώπων. Διότι, πρώτα απ' όλα, δίδαξε στους ανθρώπους την απονομή δικαιοσύνης στα μεταξύ τους αδικήματα και την αποφυγή της βιαιοπραγίας, με το να λύνουν τις διαφορές τους με δίκες και δικαστήρια. Γενικά, συνέβαλε τα μέγιστα στην ευνομία και την ειρήνη, πείθοντας τους καλούς και φοβερίζοντας τους κακούς με την απειλή της τιμωρίας. 0 ίδιος γύρισε κι ολόκληρη σχεδόν την οικουμένη, σκοτώνοντας τους ληστές και τους ασεβείς και εισάγοντας την ισότητα και τη δημοκρατία και σχετικά μ' αυτό λένε πως σκότωσε τους γίγαντες, στην Κρήτη τον Μύλινο και την παρέα του και στη Φρυγία τον Τυφώνα και τους δικούς του. Μάλιστα, πριν από τη μάχη με τους γίγαντες της Κρήτης, λέγεται πως ο Δίας θυσίασε βόδι στον Ήλιο, στον Ουρανό και στη Γη και πως σ' όλες τις φάσεις της ιεροτελεστίας του φανερώθηκε η θέληση των θεών περί του πράγματος ... (μέσω οιωνών οι οποίοι) του επισήμαναν τη νίκη των θεών και μια αποστασία από τον εχθρό. Η έκβαση του πολέμου έγινε σύμφωνα μ' αυτούς, διότι αυτομόλησε από τους εχθρούς ο Μουσαίος, ο οποίος, μάλιστα, δέχτηκε ειδικές τιμές, ενώ όλοι όσοι αντιτάχθηκαν κατακόπηκαν από τους θεούς. Ο Δίας έκανε κι άλλους πολέμους κατά των γιγάντων, στη Μακεδονία κοντά στην Παλήνη και στην Ιταλία στην πεδιάδα, που παλαιά ονομαζόταν Φλεγραία από τον τόπο που ήταν καμένος, αλλά τα κατοπινά χρόνια ονομάστηκε Κυμαία. Οι γίγαντες τιμωρήθηκαν από τον Δία, επειδή παρανομούσαν σε βάρος των υπολοίπων ανθρώπων κι επειδή έχοντας εμπιστοσύνη στη σωματική τους δύναμη και υπεροχή είχαν υποδουλώσει τους γειτονικούς λαούς, παραβίαζαν τους νόμους περί δικαίου που είχαν θεσπιστεί κι είχαν ανοίξει πόλεμο προς όλους εκείνους που θεωρούνταν θεοί λόγω των ευεργεσιών που είχαν προσφέρει στην ανθρωπότητα. Για τον Δία, λοιπόν, λένε πως όχι μόνο αφάνισε άρδην από τους ανθρώπους τους ασεβείς και πονηρούς, αλλά και πως απένειμε τιμές στους αρίστους των θεών και των ηρώων ακόμη και των ανθρώπων. Από το μέγεθος της ευεργεσίας και την υπεροχή της δύναμη του, συμφώνησαν όλοι οι άνθρωποι να του παραχωρήσουν την αιώνια βασιλεία και την παραμονή στον Όλυμπο.  Καθιερώθηκε, επίσης, να του προσφέρονται περισσότερες θυσίες απ' όλους τους άλλους θεούς, και, μετά τη μετάσταση του από τη γη στον ουρανό, γεννήθηκε στις ψυχές εκείνων που είχαν ευεργετηθεί η δίκαιη πίστη ότι εκείνος ήταν ο κύριος όλων όσων γίνονται στον ουρανό, και εννοώ τις βροχές, τις βροντές, τους κεραυνούς κι όλα τα παρόμοια. Γι' αυτό τον λόγο, άλλωστε, τον ονόμασαν Ζήνα, επειδή οι άνθρωποι πιστεύουν πως εκείνος είναι το αίτιο του ζην, καθώς κάνει τους καρπούς να ωριμάζουν φτιάχνοντας τις κατάλληλες κλιματολογικές συνθήκες τον ονομάζουν, επίσης, Πατέρα για τη φροντίδα και την εύνοια που δείχνει προς όλους τους ανθρώπους αλλά και γιατί θεωρείται ως πρώτη αρχή του γένους των ανθρώπων, καθώς και Ύπατο και Βασιλιά, από την υπεροχή της εξουσίας του, αλλά και Ευβουλέα και Πάνσοφο, από τη σοφία που έχουν οι σωστές του συμβουλές. >> (Διόδωρος Σικελιώτης, 5, 71 - 72 μτφ «Εκόσεις Κάκτος»)

 

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑ: ΑΘΗΝΑ, ΑΠΟΛΛΩΝ, ΕΡΜΗΣ ΚΛΠ

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης  αναφέρει ότι σύμφωνα με τον κρητικό μύθο, παιδιά του Δία ήταν από τις θεές η Αφροδίτη, οι Χάριτες (οι προστάτιδα των αισθητικών), η Ειλείθυια (η προστάτιδα εγκυμοσύνης, επιτόκων και τοκετού) και η συνεργάτης της η Άρτεμη, αι Ώρες, όπως ονομάζονται η Ευνομία, η Δίκη και η Ειρήνη, καθώς και η Αθηνά και οι Μούσες (= αυτές που ανακάλυψαν τα γράμματα και η σύνθεση των επών, η ποιητική) και από τους θεούς ο Ήφαιστος, ο Άρης και ο Απόλλωνας, καθώς επίσης ο Ερμής, ο Διόνυσος και ο Ηρακλής. Σε καθένα από αυτούς ο Δίας, σύμφωνα με το μύθο, μετέδωσε τη γνώση που ο ίδιος είχε ανακαλύψει και τελειοποιήσει και τους απένειμε την τιμή της ανακάλυψης, επιθυμώντας να τους περιβάλει έτσι με αιώνια δόξα από μέρους του ανθρωπίνου γένους. Στην  Αφροδίτη ανατέθηκε η φροντίδα η νεαρή ηλικία των παρθένων, τα χρόνια που πρέπει να παντρεύονται και την εποπτεία όλων των πραγμάτων του γάμου, που διατηρούνται μέχρι σήμερα, μαζί με τις θυσίες και τις σπονδές. Για την Άρτεμη, λένε (οι Κρήτες), ανακάλυψε τη θεραπεία των νηπίων και τη διατροφή που είναι κατάλληλη για τα βρέφη, αιτία για την οποία ονομάζεται κουροτρόφος. Για την Αθηνά λέγεται ότι γεννήθηκε στην Κρήτη, κοντά στις πηγές του ποταμού Τρίτωνα και γι αυτό ονομάστηκε Τριτογένεια (Διόδωρος 5, 72)…. Στην  Αθηνά προσδίδουν (οι Κρήτες) την εξημέρωση της ελιάς  και την παράδοση της καλλιέργειας της στους ανθρώπους, καθώς και την επεξεργασία του καρπού της, γιατί πριν τη γέννηση αυτής της θεάς, τούτο το δέντρο υπήρχε, αλλά και η φροντίδα και η πείρα που δείχνουν μέχρι σήμερα οι άνθρωποι στην καλλιέργειά του είναι έργο τούτης της θεάς. Πέρα απ΄ αυτά της αποδίδουν την κατασκευή των ενδυμάτων και την ξυλουργική τέχνη. Βρήκε επίσης την κατασκευή των αυλών και τη μουσική που παράγεται από αυτούς  και , γενικά, έργα που απαιτούν τέχνη στην κατασκευή, γεγονός για το οποίο ονομάστηκε Εργάνη (Διόδωρος 5, 73). Για τον Άρη, αναφέρει ο (κρητικός) μύθος, ότι ήταν ο πρώτος που κατασκεύασε πανοπλία, εξόπλισε στρατιώτες και εισηγήθηκε την πολεμική τακτική στις μάχες κλπ 

Οι Κρήτες ισχυρίζονται και αυτό με επιχειρήματα πως ο Απόλλωνα εισήγαγε τη γνώση της ιατρικής που γίνεται μέσω μαντικής τέχνης και επίσης ότι βρήκε την κιθάρα και τη μουσική της στην Κρήτη και καθώς βρήκε και το τόξο , δίδαξε στους ντόπιους τα περί την τοξοβολία, αιτία για την οποία οι Κρήτες επιδόθηκαν με ζέση στην τοξοβολία και το τόξο ονομάστηκε Κρητικό. Οι Κρήτες στον Ερμή αποδίδουν ότι είναι ο πρώτος που επινόησε τη λύρα από καύκαλο χελώνας, κάτι που έκανε μετά από το μουσικό διαγωνισμό του Απόλλωνα με το Μαρσύα και αυτό, επειδή ο Απόλλωνας είχε σπάσει την κιθάρα του: «Τον Απόλλωνα (οι Κρήτες) δε της κιθάρας ευρετήν αναγορεύουσι και της κατ αυτην μουσικής…….ευρετήν δε και του τόξου γενόμενον διδαξαι τους εγχωρίους ….Τω δ’ Ερμή προσαπτουσι (οι Κρήτες) τα εν τοις πολέμοις   ….. εισηγητήν δε αυτόν  και  παλαίστρας γενέσθαι, και την εκ της χελώνης λύραν επινοήσαι  μετά  την Απόλλωνος προς Μαρσύαν σύγκρισιν, καθ’ ην λέγεται τον Απόλλωνα νικήσαντα και τιμωρίαν υπέρ την αξίαν λαβοντα παρα του λειφθεντος μεταμεληθηναι  και τας εκ της κιθάρας χορδας εκρήξαντο μεχρι τινός χρόνου της εν αυτή μουσικής αποστήναι… …» ( Διόδωρος 5.74-77).

Από τον Απόλλωνα και την Κορωνίδα γεννήθηκε ο Ασκληπιός, που έμαθε πολλά χρήσιμα πράγματα για την ιατρική από τον πατέρα του. Ο ίδιος στη συνέχεια ανακάλυψε τη χειρουργική και την παρασκευή των φαρμάκων.  Σε τέτοιο βαθμό προήγαγε την ιατρική τέχνη, ώστε να τιμάται ως γενάρχης και ιδρυτής της. Στον Ερμή αποδίδουν την κατά τους πολέμους αποστολή πρεσβειών για διαπραγματεύσεις περί ειρήνης, για συνδιαλλαγή και ανακωχή και το σύμβολο του το κηρύκειο. Λένε επίσης πως πρώτος επινόησε τα μέτρα και τα σταθμά και τα κέρδη μέσω εμπορίου. Παραδίδεται ακόμη , πως είναι ο κήρυκας θεών και άριστος αγγελιοφόρος, επειδή εκφράζει με σαφήνεια κάθε εντολή που το δόθηκε, γεγονός από το οποίο πήρε το όνομά του, όχι επειδή είναι εφευρέτης των ονομάτων και των λέξεων, όπως ισχυρίζονται μερικοί, αλλά επειδή ανέπτυξε περισσότερο από κάθε άλλο την τέχνη να μεταβιβάζει με αρτιότητα και σαφήνεια ένα άγγελμα. Λένε επίσης πως ήταν ο πρώτος που εισήγαγε την παλαίστρα και επινόησε τη λύρα από καύκαλο χελώνας,

Στις Μούσες δόθηκε από τον πατέρα τους το Δία, η ανακάλυψη των γραμμάτων και η σύνθεση των επών, η λεγόμενη ποιητική και σ’ αυτούς που λένε πως οι Σύριοι είναι οι εφευρέτες των γραμμάτων, πως οι Φοίνικες τα έμαθαν από εκείνους και τα παρέδωσαν στους Έλληνες δεν είναι αλήθεια και το μόνο που έκαναν οι Φοίνικες ήταν να αλλάξουν το σχήμα των γραμμάτων(Διόδωρος, Σικελιώτης, βίβλος 5, 74) πρβ:

 «72…….. Αναφέρουν, επίσης, τον μύθο ότι και η Αθηνά γεννήθηκε στην Κρήτη από τον Δία, στις πηγές του ποταμού Τρίτωνα και γι' αυτό ονομάστηκε Τριτογένεια. Υπάρχει και σήμερα σ' εκείνες τις πηγές ιερός ναός τούτης της θεάς, στο μέρος όπου έγινε η γέννηση της, κατά τον μύθο. Λένε, επίσης, πως και οι γάμοι του Δία με την Ήρα έγιναν στην περιοχή της Κνωσού, σ' ένα μέρος κοντά στον ποταμό Θήρηνο, στον οποίο υπάρχει σήμερα ιερό όπου τελούνται κάθε χρόνο άγιες θυσίες από τους ντόπιους κατ' απομίμηση του γάμου με τον τρόπο που παραδόθηκε ότι έγινε αρχικά.

Παιδιά του Δία, λένε, ήταν από τις θεές η Αφροδίτη και οι Χάριτες, καθώς και η Ειλείθυια και η συνεργάτις της η Άρτεμη και οι Ώρες, όπως ονομάζονται, η Ευνομία η  Δίκη και η Ειρήνη, καθώς και η Αθηνά και οι Μούσες, και από τους θεούς ο Ήφαιστος, ο Άρης και ο Απόλλωνας, καθώς επίσης ο Ερμής, ο Διόνυσος και ο Ηρακλής.

73. Σε καθέναν από αυτούς, ο Δίας, σύμφωνα με τον μύθο, μετέδωσε τη γνώση των πραγμάτων που ο ίδιος είχε ανακαλύψει και τελειοποιήσει και τους απένειμε την τιμή της ανακάλυψης, επιθυμώντας να τους περιβάλει έτσι με αιώνια δόξα από μέρους του ανθρωπίνου γένους. Στην Αφροδίτη ανατέθηκε η νεαρή ηλικία των παρθένων, τα χρόνια που πρέπει να παντρεύονται και την εποπτεία όλων των πραγμάτων του γάμου, που διατηρούνται μέχρι σήμερα, μαζί με τις θυσίες και τις σπονδές τις οποίες οι άνθρωποι προσφέρουν σ' ετούτη τη θεά. Πρώτα, όμως, όλοι οι άνθρωποι θυσιάζουν στον Δία τον Τέλειο και στην Ήρα την Τελεία, γιατί εκείνοι ήταν οι εισηγητές και οι εφευρέτες των πάντων, όπως είπαμε παραπάνω. Στις Χάριτες ανατέθηκε το στόλισμα της εμφάνισης και η περιποίηση όλων των μερών του σώματος ώστε να γίνεται κομψότερο και πιο θελκτικό στο βλέμμα, τους δόθηκε επί πλέον το προνόμιο να αρχίζουν πρώτες τις ευεργεσίες και από την άλλη να ανταμείβουν με τις κατάλληλες χάρες όσους κάνουν καλές πράξεις. Η Ειλείθυια ανέλαβε τη φροντίδα των επιτόκων και την ανακούφιση όσων υποφέρουν στον τοκετό. Γι' αυτό και όσες γυναίκες κινδυνεύουν σ' αυτές τις καταστάσεις αυτή τη θεά επικαλούνται κυρίως. Η Άρτεμη,λένε, ανακάλυψε τη θεραπεία των νηπίων και τη διατροφή που είναι κατάλληλη για τα βρέφη, αιτία για την οποία ονομάζεται και Κουροτρόφος. Από τις λεγόμενες Ώρες δόθηκε στην καθεμιά, ανάλογα με τ' όνομα της, η τάξηκαι το στόλισμα της ζωής, προς μέγιστη ωφέλεια των ανθρώπων γιατί τίποτα δεν μπορεί να κάνει πιο ευτυχισμένη τη ζωή από την ευνομία, τη δίκη και την ειρήνη. Στην Αθηνά προσδίδουν την εξημέρωση της ελιάς και την παράδοση της καλλιέργειας της στους ανθρώπους, καθώς και την κατεργασία του καρπού της -  διότι πριν τη γέννηση ετούτης της θεάς, τούτο το είδος δέντρου υπήρχε, βέβαια, μαζί με τα άλλα άγρια δέντρα, αλλά η φροντίδα και η πείρα που δείχνουν μέχρι σήμερα οι άνθρωποι στην καλλιέργεια του είναι έργο ετούτης της θεάς. Πέρα απ' αυτά της αποδίδουν την κατασκευή των ενδυμάτων και την ξυλουργική τέχνη, καθώς και την εισήγηση πολλών γνώσεων που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι στις άλλες τέχνες" βρήκε, επίσης, την κατασκευή των αυλών και τη μουσική που παράγεται απ' αυτούς και, γενικά, πολλά έργα που απαιτούν τέχνη στην κατασκευή, γεγονός για το οποίο ονομάστηκε Εργάνη.

74. Στις Μούσες, δόθηκε από τον πατέρα τους, η ανακάλυψη των γραμμάτων και η σύνθεση των επών, η λεγόμενη ποιητική. Σ' εκείνους που λένε πως οι Σύροι είναι οι  εφευρέτες των γραμμάτων, πως οι Φοίνικες τα έμαθαν από εκείνους και τα παρέδωσαν στους Έλληνες και πως αυτοίοι Φοίνικες ήταν εκείνοι που έπλευσαν με τον Κάδμο στην Ευρώπη και πως γι' αυτό οι Έλληνες ονομάζουν τα γράμματα Φοινικικά, απαντούν πως οι Φοίνικες δεν ήταν οι αρχικοί εφευρέτες και πως το μόνο που έκαναν ήταν να αλλάξουν τη μορφή των γραμμάτων και, καθώς η πλειοψηφία των ανθρώπων χρησιμοποίησε αυτό το είδος γραφής, γι' αυτό τους δόθηκε η παραπάνω ονομασία. Για τον Ήφαιστο λένε πως εφεύρε κάθε σιδηρουργική εργασία καθώς και την επεξεργασία του χαλκού, του χρυσού, του αργύρου και όποιου άλλου επιδέχεται κατεργασία με φωτιά, πως βρήκε επίσης όλες τις άλλες χρήσεις της φωτιάς και τις παρέδωσε στους τεχνίτες και σ' όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους· γι' αυτό και οι εργάτες που ειδικεύονται σ' ετούτες τις τέχνες προσεύχονται και θυσιάζουν περισσότερο σε τούτο τον θεό και αποκαλούν, τόσο αυτοί όσοι καιοι υπόλοιποι άνθρωποι, τη φωτιά Ήφαιστο, απαθανατίζοντας μ' αυτό τον τρόπο την ανάμνηση και την τιμή της ευεργεσίας που προσφέρθηκε αρχικά στην κοινωνική ζωή των ανθρώπων. Ο Άρης, αναφέρει ο μύθος, ήταν ο πρώτος που κατασκεύασε πανοπλία, εξόπλισε στρατιώτες και εισηγήθηκε την πολεμική τακτική στις μάχες, φονεύοντας ο ίδιος όσους δεν υπάκουγαν στους θεούς. Τον Απόλλωνα αναγορεύουν εφευρέτη της λύρας και της μουσικής της· εισήγαγε επίσης τη γνώση της ιατρικής που γίνεται μέσω της μαντικής τέχνης, που παλιά μ' αυτή θεραπεύονταν όσοι αρρώσταιναν καθώς βρήκε και το τόξο, δίδαξε στους ντόπιους τα περί την τοξοβολία, αιτία για την οποία οι Κρήτες επιδόθηκαν με ζέση στην τοξοβολία και το τόξο ονομάστηκε Κρητικό. Από τον Απόλλωνα και την Κορωνίδα γεννήθηκε ο Ασκληπιός, που αφού έμαθε πολλά χρήσιμα για την ιατρική από τον πατέρα του, ο ίδιος στη συνέχεια ανακάλυψε τη χειρουργική και την παρασκευή των φαρμάκων καθώς και τις δυνατότητες των ριζών, και γενικά προήγαγε σε τέτοιο βαθμό την ιατρική τέχνη ώστε τιμάται ως γενάρχης και ιδρυτής της.

75. Στον Ερμή αποδίδουν την κατά τους πολέμους αποστολή πρεσβειών για διαπραγματεύσεις περί της ειρήνης, για συνδιαλλαγή και ανακωχή καθώς και το σύμβολο ους το κηρύκειο, το οποίο συνηθίζουν να φορούν οι εντεταλμένοι γι' αυτές τις διαπραγματεύσεις και μ' αυτό να είναι ασφαλείς ανάμεσα στους εχθρούς γι' αυτό, άλλωστε, ονομάστηκε και Κοινός Ερμής, γιατί τα οφέλη είναι κοινά και για τους δυο εμπολέμους που συμμετέχουν στις ειρηνικές διαπραγματεύσεις. Λένε, επίσης, πως πρώτος επινόησε τα μέτρα και τα σταθμά και τα κέρδη μέσω του εμπορίου, καθώς και τον τρόπο να σφετερίζεσαι τα αγαθά των άλλων χωρίς να γίνεσαι αντιληπτός. Παραδίδεται, ακόμη, πως είναι ο κήρυκας των θεών καθώς και άριστος αγγελιοφόρος, επειδή εκφράζει με σαφήνεια κάθε εντολή που του δόθηκε - γεγονός από το οποίο πήρε και το όνομα του, όχι επειδή ήταν ο εφευρέτης των ονομάτων και των λέξεων, όπως ισχυρίζονται μερικοί, αλλά επειδή ανέπτυξε περισσότερο από κάθε άλλο την τέχνη να μεταβιβάζει με αρτιότητα και σαφήνεια ένα άγγελμα. Λένε πως ήταν ο πρώτος που εισήγαγε την παλαίστρα και επινόησε τη λύρα από καύκαλο χελώνας, μετά τον διαγωνισμό του Απόλλωνα με τον Μαρσύα, κατά τον οποίο λέγεται πως αφού νίκησε ο Απόλλωνας και τιμώρησε τον ηττημένο με τιμωρία πολύ μεγαλύτερη απ' ό,τι του άξιζε, μεταμελήθηκε και, σπάζοντας τις χορδές της λύρας, για κάμποσο καιρό δεν ήθελε ν' ασχοληθεί με τη μουσική". Για τον Διόνυσο, αναφέρει ο μύθος, πως ήταν ο εφευρέτης του αμπελιού και της καλλιέργειας του, καθώς και της οινοποιίας και της αποθήκευσης πολλών φθινοπωρινών φρούτων, παρέχοντας στους ανθρώπους τη δυνατότητα να τα χρησιμοποιούν ως τρόφιμα επί πολύν καιρό. Τούτος ο θεός, λένε, γεννήθηκε από τον Δία και την Περσεφόνη στην Κρήτη, και ο Ορφέας διέσωσε στις τελετές των μυστηρίων την παράδοση ότι ο Διόνυσος έγινε κομμάτια από τους Τιτάνες-  συμβαίνει, όμως, να έχουν γίνει περισσότεροι Διόνυσοι, για τους οποίους γράψαμε αναλυτικά και με σαφήνεια στα οικεία κεφάλαια". Οι Κρήτες, τώρα, προσπαθούν να φέρουν αποδείξεις του ότι γεννήθηκε στο νησί τους ο θεός, λέγοντας πως σχημάτισε δυο νησιά κοντά στην Κρήτη, στους λεγόμενους Δίδυμους Κόλπους, τις οποίες ονόμασε Διονυσιάδες από τον ίδιο, πράγμα που δεν έκανε σε κανένα άλλο μέρος της οικουμένης…. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 5, 72 – 75 μτφ «Εκόσεις Κάκτος»)

 

Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΚΛΑΣΣΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

 

Το ότι οι Ολύμπιοι Θεοί και οι Ολυμπιακοί αγώνες είναι δημιούργημα των Κρητων αποδείχνεται και από τα εξής:

Α) Ο Ησίοδος αναφέρει ότι ο Δίας, ο ανώτατος άρχων των θεών του Ολύμπου, γεννήθηκε στο όρος Δίκτη της Κρήτης,

Β) Ο Ομηρικός Ύμνος «Εις Απόλλωνα» αναφέρει ότι  η αδελφότητα και το μαντείο των Δελφών, το μεγαλύτερο της αρχαίας Ελλάδος,  ιδρύθηκε  από Κρήτες.

Γ) Ο Πλάτωνας («Νόμοι» και «Μίνως»), ο Αριστοτέλης («Πολιτικά» Β, 1271, 10), ο Πλούταρχος («Σόλων» και «Λυκούργος»), ο Διογένης Λαέρτιος («Επιμενίδης»), ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς («Ρωμαϊκή Αρχαιολογία»), ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός 205). κ.α., αναφέρουν ότι ο πρώτος αξιόλογος πολιτισμός που δημιουργήθηκε επί γης ήταν αυτός που δημιούργησε στην Κρήτη ο Μίνωας, δηλαδή είναι ο πολιτισμός που σήμερα ονομάζουμε «Μινωικό». Στη συνέχεια την Κρητική Πολιτεία, τους θεσμούς που δημιούργησε ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ και εκπολίτισε τους Κρητικούς,  αντέγραψαν  όλοι οι υπόλοιποι Έλληνες, καθώς και οι Ρωμαίοι. Πρώτα οι Σπαρτιάτες με το Λυκούργο και τη βοήθεια του Κρητικού νομοθέτη Θάλητα ,  μετά οι Αθηναίοι με το Σόλωνα και τη βοήθεια του Κρητικού σοφού και χρησμολόγου Επιμενίδη και τέλος και οι Ρωμαίοι με το Νόμα και   έτσι ευημέρησαν – εκπολιτίστηκαν. Ο λόγος και για τον οποίον Έλληνες, Ρωμαίοι κ.α.  υμνούν το Μίνωα και το Ραδάμανθυ και συνάμα τους ανακήρυξαν ημίθεους, γιους του Θεού Δία και κριτές στον Άδη λόγω της μεγάλης δικαιοσύνη τους εν ζωή.

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο

ΨΕΥΔΗ  ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΙ

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ, ΤΟ ΜΙΝΩΑ, ΜΙΝΩΙΤΕΣ κ.α.

 

 

Μερικοί, μεταξύ των οποίων και το σχολικό βιβλίο της Α’ τάξης Γυμνασίου «Ιστορία αρχαίων χρόνων ως το 300 π.Χ.» (Λ. ΤΣΑΚΤΣΙΡΑ, Μ. ΤΙΒΕΡΙΟΥ), ισχυρίζονται τα εξής, που. όπως θα δούμε πιο κάτω, είναι κακοήθειες ανθελληνικών κέντρων:

1) Ο Μίνωας και οι Μινωίτες (ή άλλως Ετεοκρήτες) δεν ήσαν Έλληνες.

2) Η Κρήτη και ο μινωικός πολιτισμός καταστράφηκαν από την έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας και προ αυτού ήρθαν και την κατέλαβαν οι Δωριείς

3) Ο Μυκηναϊκός είναι ο πρώτος ελληνικός πολιτισμός, ενώ ο Μινωικός δεν ήταν ελληνικός.

4) Η Γραμμική Γραφή Β’ δεν είναι Ελληνική

6) Οι Κάρες δημιούργησαν τον Κυκλαδικό Πολιτισμό, που ήταν αρχαιότερος του Μινωικού.

7) Όταν οι Δωριείς, που είχαν αφετηρία τους τα Ουράλια όρη, ήρθαν στην Ελλάδα κατάσφαξαν τους παλιότερους κατοίκους της και στη συνεχεια δημιούργησαν τον κλασσικό ελληνικό πολιτισμό.

 

«Τα πρώτα ελληνικά φύλα υπολογίζεται ότι έφτασαν στον ελληνικό χώρο γύρω στις αρχές της 2ης  χιλιετίας π.Χ. Η πρώτη γραφή της ελληνικής γλώσσας είναι η γνωστή με την ονομασία Γραμμική Β’….. Τα ελληνικά φύλα  που έφτασαν στην Ελλάδα ήταν τμήμα της ινδοευρωπαϊκής γλωσσικής οικογένειας στην οποία ανήκαν και τα ιταλικά, οι Κέλτες, οι Γερμανοί, οι Μήδοι και οι Πέρσες, οι Ινδοί ……..  Και ενώ η Κρήτη είχε φθάσει στο κορύφωμά της δύναμής της, δέχεται γύρω στα 1450 π.Χ. ένα πολύ καταστροφικό πλήγμα. Πιθανότατα οφείλεται στην τρομακτική έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας…. Η έκρηξη πρέπει να προκάλεσε τεράστια παλιρροϊκά κύματα, που έφτασαν μέχρι την Κρήτη, ενώ δηλητηριώδη αέρια θα προκάλεσαν πολλούς θανάτους και ασθένειες στην Κρήτη. Τη δύσκολη κατάσταση στην οποία βρέθηκαν τότε οι Μινωίτες την εκμεταλλεύτηκαν Αχαιοί (Μυκηναίοι Έλληνες), που εισέβαλαν στην Κρήτη, κατέλαβαν την Κνωσό και επέβαλαν την κυριαρχία τους….. Την παρουσία του νέου φυλετικού στοιχείου επιβεβαιώνουν η εμφανιζόμενη καινούργια γλώσσα, η μυκηναϊκή (ελληνική) και γράφεται με μια νέα γραφή, που ονομάζεται «Γραμμική γραφή Β’» ……….. ο πολιτισμός αυτός θα συνεχιστεί για πολλά χρόνια και μετά την κατάληψη του νησιού από τους Δωριείς (1100 – 100 π.Χ.)…..   Οι Μινωίτες ανήκαν στη λεγόμενη μεσογειακή φυλή, είχαν μέτριο ανάστημα και ήταν λεπτοί και μελαχρινοί…..  Μετά το 1450 π.Χ., με την επικράτηση των Αχαιών (Μυκηναίων) στην Κνωσό, καθιερώνεται μια άλλη γραφή που μοιάζει με τη Γραμμική Α’. Είναι φανερό ότι τη γραφή αυτή τη δημιούργησαν οι νέοι κύριοι του νησιού, οι Αχαιοί, έχοντας υπόψη τη μινωική «Γραμμική Α’». Η γραφή αυτή, η Γραμμική Β’, μεταφέρθηκε από την Κρήτη και στην ηπειρωτική Ελλάδα….…   Οι Μυκηναίοι ανήκουν στα ινδοευρωπαϊκά φύλα που με αφετηρία τα Ουράλια όρη εξαπλώθηκαν από την Ευρώπη και μέχρι τις Ινδίες…  Μετά την αποκρυπτογράφηση της «Γραμμικής Β», δεν μένει καμιά αμφιβολία ότι ο μυκηναϊκός πολιτισμός ήταν ο πρώτος μεγάλος Ελληνικός πολιτισμός…» ( «Ιστορία αρχαίων χρόνων ως το 300 π.Χ.». Λ. Τσακτσίρα, Μ. Τιβέριου)

 

1. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ  ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΘΗΡΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ

 

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Σπ. Μαρινάτου (βλέπε «Ιστορία Ελληνικού έθνους, Εκδοτικής Αθηνών) η μινωική Κρήτη και ο Μινωικός πολιτισμός καταστράφηκαν γύρω στα 1450 π.Χ. από την τρομακτική έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας και  τη δύσκολη κατάσταση στην οποία βρέθηκαν τότε οι Μινωίτες την εκμεταλλεύτηκαν οι Αχαιοί Μυκηναίοι, που εισέβαλαν στην Κρήτη, κατέλαβαν την Κνωσό και επέβαλαν την κυριαρχία τους. Ωστόσο η θεωρεία αυτή  μπορεί να ακούγεται ως συναρπαστική, όμως είναι αυθαίρετη, αναληθής, παραμύθι, γιατί:

1) Δεν αναφέρει κάτι τέτοιο ούτε η παράδοση ούτε και κάποιος από τους  αρχαίους συγγραφείς.

2) Έκρηξη του Ήφαιστου της Θήρας έγινε , όμως ο  Στράβων,  που επικαλείται ένα αρχαιότερό του ιστορικό, τον Ποσειδώνιο, αναφέρει ότι κατά την έκρηξη του εν λόγω ηφαιστείου συνέβησαν επακριβώς τα εξής, απ όπου δεν προκύπτει ότι η Κρήτη καταστράφηκε από σεισμό ή παλιρροιακό κύμα, πρβ:

 «(Καθά φησί Ποσειδώνιος….)  η θήρα έχει ιδρύσει αποικία στην Κυρήνη. Ανάμεσα στη Θήρα και στη Θηρασία ξεσηκώθηκαν φλόγες από τη θάλασσα και το φαινόμενο συνεχίστηκε για 4 ημέρες, έτσι που ολόκληρη η θάλασσα έβραζε και φλεγόταν. Οι φλόγες έβγαλαν στη επιφάνεια σιγά-σιγά ένα νησί που σχηματίστηκε λες από ενοποιημένη διάπυρη μάζα και που είχε περίμετρο 12 στάδια. Μόλις σταμάτησε το φαινόμενο πρώτοι τόλμησαν να πλησιάσουν στον τόπο οι θαλασσοκράτορες τότε Ρόδιοι και ίδρυσαν στο νησί ιερό του Ασφαλίου Ποσειδώνα..» .(Ποσειδώνιος, ΑΠΑΝΤΑ Α 14-15 και Στράβων, Γεωγραφικά Α, ΙΙΙ 16).

Σημειωτέον ότι ο Ποσειδώνιος αναφέρει και   για ένα σεισμό που έγινε λέει στη Φοινίκη και  κατάπιε μια πόλη χτισμένη πιο πέρα από τη Σιδώνα και το φαινόμενο αυτό επεκτάθηκε ως τις Κυκλάδες, Εύβοια, Συρία κ.α. Επομένως, αν η Κρήτη είχε καταστραφεί από την έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας,  το γεγονός είναι πάρα πολύ σημαντικό και ως εκ τούτου ο Ποσειδώνιος θα το ανέφερε και αυτό.

3) Ο Διόδωρος Σικελιώτης ( 6, 60 και 5, 80), ο Ηρόδοτος (  Ζ , 169 – 171) , ο Στραβών ( Ι, ΙV 6 – 7) κ.α. αναφέρουν ότι οι Αχαιοί, οι Δωριείς και οι Πελασγοί της Κρήτης δεν είχαν πάει στο νησί ως κατακτητές, αλλά ως μετανάστες από το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) και συγκεκριμένα από τη Δωρίδα ή άλλως Εστιώτιδα (= οι πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου) μετά από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και πριν από την εποχή του Μίνωα, με αρχηγό τον Τέκταφο ή Τέκταμο (γιο του Δώρου του Έλληνα και παππού του Μίνωα), επειδή η Κρήτη είχε τότε μερικώς ερημώσει. Αναφέρουν επίσης ότι ο Αρχηγός των μεταναστών, ο  Τέκταμος, παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά των ντόπιων, γινόμενος αυτός στο εξής βασιλιάς όλου του νησιού. Ακολούθως στα τρωικά όσες φυλές, εντός και εκτός Κρήτης, πήγαν με το μέρος των Μυκηναίων στον πόλεμο της Τροίας ονομάστηκαν Έλληνες. Στο πόλεμο αυτό  οι Κρήτες με αρχηγό τον εγγονό του Μίνωα πήγαν με το μέρος των Μυκηναίων και έτσι και οι Κρήτες ονομάστηκαν Έλληνες:

«Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες. Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα  Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7)

«Ο Τέκταμος του Δώρου, του γιου του Έλληνα που ήταν γιος του Δευκαλίωνα, κατέπλευσε στην Κρήτη μαζί με Αιολείς και Πελασγούς κι έγινε βασιλιάς του νησιού, παντρεύτηκε την κόρη του Κρηθέα κι απόκτησε τον Αστέριο..». (Διόδωρος, βίβλος 4, 60)

«Δώρων: και οι Κρήτες Δωριείς εκαλούντο. «Δωριέες τε τριχάικες, δίοι τε Πελασγοί (od. XIX,177). Περί ων ιστορεί Ανδρων, Κρητός εν τη νήσω βασιλεύοντος, Τέκταφον τον Δώρου του Έλληνος, ορμήσαντα εκ της εν Θετταλία τότε μεν Δωρίδος, νυν δε Ιστιαιώτιδα καλουμένης, αφίκεσθαι εις Κρήτην μετά Δωριέων τε και Αχαιών και Πελασγών, των ουκ απαράντων εις Τυρρηνίαν»> (Στ. Βυζάντιος)

«Σύμφωνα με την ιστορία των Πραισίων, όταν ερημώθηκε η Κρήτη, άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων, αλλά κυρίως Έλληνες ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη. Έπειτα στην Τρίτη γενιά μετά το θάνατο του Μίνωα, ξέσπασε ο Τρωικός πόλεμος.….» (Ηροδότου Ιστορία Ζ , 169 - 171)

4) Αν η Κρήτη είχε καταστραφεί από παλιρροϊκά κύματα, πυρκαγιές κλπ θα βλέπαμε θαλασσινά στοιχεία (φύκια, άμμο, όστρακα, ψόφια ψάρια  κ.τ.λ.) να βρίσκονται στα μινωικά ανάκτορα, στις πεδιάδες και τα βουνά της Κρήτης. Ωστόσο  κάτι τέτοιο δεν ισχύει ούτε και αναφέρουν ότι είδαν οι αρχαιολόγοι Evans, Καλοκαιρινός κ.α. στις ανασκαφές τους.

5) Αν η εν λόγω έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας είχε καταστρέψει την Κρήτη, αφενός θα είχε καταστρέψει και άλλα μέρη της Ελλάδας: Πελοπόννησος Ρόδος κ.τ.λ. και αφετέρου δε θα είχε «αναρίθμητο κόσμο» η Κρήτη κατά τα Τρωικά, καθώς αναφέρει ο Όμηρος.

6) Αν η Κρήτη είχε καταστραφεί το 1450 π.Χ.,  το γεγονός είναι πολύ σημαντικό και το Πάριο χρονικό (= οι μαρμάρινες πλάκες στις οποίες οι αρχαίοι έγραφαν τα σημαντικότερα πρόσωπα και γεγονότα) ή κάποιος από τους αρχαίους συγγραφείς θα το ανέφερε, αφού αναφέρουν γεγονότα που αφενός είναι παλαιότερα από τη χρονολογία αυτή και αφετέρου λιγότερο ενδιαφέροντα.

8) Όταν ο Μαρινάτος δημοσίευσε τη μελέτη του, σχετικά με τη θεωρεία του για την έκρηξη και την καταστροφή της Κρήτης από την έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας, στο αγγλικό περιοδικό Antiquity το 1939, οι ξένοι αρχαιολόγοι του είπαν ότι η μελέτη του είναι με ανεπαρκή στοιχεία.

9)  Τα ανάκτορα και οι αρχαίες πόλεις της Κρήτης έχουν καταστροφική εικόνα όχι γιατί καταστράφηκαν από την έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας, αλλά γιατί λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν  αρχικά από τους Ρωμαίους και οριστικά από τους Άραβες Σαρακηνούς.

 

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ:

1) Οι υπολογισμοί του Μαρινάτου είναι λανθασμένοι. Επειδή από τη μια σε αρχαία υπόγεια αποθήκη στην Αμνισό της Κρήτης βρέθηκε κίσηρη (= η  ελαφρόπετρα που  δημιουργούν τα ηφαίστεια) που υπολογίζεται στο 1450 π.Χ. και από την άλλη οι αρχαιολογικές ανασκαφές δείχνουν τότε έγινε  ανοικοδόμηση των ανακτόρων της Κνωσού και επίσης ότι τότε παρατηρείται αλλαγή της Γραμμικής Γραφής Α’ σε Γραμμική Β’, μια γραφή που είναι όμοια με τη Μυκηναϊκή κλπ, ο Μαρινάτος υποθέτει ότι το 1450 π.Χ. έγινε  η έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας, ότι η έκρηξη αυτή κατάστρεψε τα Μινωικά κέντρα, ότι οι Δωριείς κατέβηκαν και κατέλαβαν την Κρήτη  κλπ.

Ωστόσο η υπόθεση αυτή είναι λάθος, γιατί πέρα των όσων είπαμε πιο πριν:

α) Η κίσηρη που βρέθηκε στην Κρήτη  ήταν μέσα σε αποθήκη και όχι διάσπαρτη στις παραλίες, στα βουνά και τις πεδιάδες. Επομένως η κίσηρη αυτή ήρθε στην Κρήτη  με πλοίο για εμπορικούς ή άλλους λόγους.

β)  Μια ανοικοδόμηση ανακτόρων δε γίνεται μόνο ύστερα από μια έκρηξη ηφαιστείου, αλλά και ύστερα  από σεισμό, φθορά χρόνου, πυρκαγιά κ.α.

γ) Ο Λαβύρινθος και τα ανάκτορα της Κνωσού δεν κτίστηκαν από Κρήτα αρχιτέκτονα, αλλά από τον εξόριστο Αθηναίο Αρχιτέκτονα  Δαίδαλο και συνεπώς γι αυτό και τα ανάκτορα της Κνωσού φέρουν και μη κρητικά αρχιτεκτονικά στοιχεία. δ)  Η γραφή ενός λαού δεν αλλάζει μόνο μετά από την κατάκτησή του από άλλο, αλλά και ύστερα και από την κατάργηση της  ή μετά την επινόηση κάποιας άλλης πιο εύκολης.

2) Ο Πλάτωνας (Νόμοι, Μίνως), ο Αριστοτέλης (Πολιτικά Β, 1271, 10), ο Πλούταρχος (Σόλων, Λυκούργος), ο Διογένης Λαέρτιος (Επιμενίδης.), ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία) κ.α., αναφέρουν ότι η Κρητική Πολιτεία, οι θεσμοί και γενικά ο πολιτισμός που δημιούργησε ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ δεν αφανίστηκε, αλλά αντιγράφτηκε πρώτα από τους Σπαρτιάτες με το Λυκούργο και τη βοήθεια του Κρητικού νομοθέτη Θάλητα, μετά από τους Αθηναίους με το Σόλωνα και τη βοήθεια του Κρητικού σοφού και χρησμολόγου Επιμενίδη και μετά από τους Ρωμαίους με το Νόμα και   έτσι ευημέρησαν – εκπολιτίστηκαν και αυτοί, πρβ:

 «την έννομη τάξη, όπως λένε οι ίδιοι οι Λακεδαιμόνιοι, ο Λυκούργος την έφερε από την Κρήτη» ( Ηρόδοτος, Α 65).

 «Έφυγε λοιπόν και πήγε (ο Λυκούργος) αρχικά στην Κρήτη. Εκεί γνώρισε τις πολιτείες και τα συστήματα τους, γνώρισε τους πρώτους στη δόξα άνδρες, θαύμασε ορισμένους από τους νόμους που υπήρχαν και τους παρέλαβε για να τους εφαρμόσει στην πατρίδα του, την Σπάρτη, ενώ άλλοι του φάνηκαν ανάξιοι. Έναν μάλιστα από εκείνους που νομίζονταν εκεί πέρα σοφοί και άξιοι πολίτες, αφού τον έπεισε με τη φιλία του, τον έστειλε στη Σπάρτη, Ήταν ο Θάλης, που φαινομενικά μεν ήταν ποιητής λυρικών τραγουδιών, στην πραγματικότητα όμως έκανε ό,τι οι μεγαλύτεροι νομοθέτες. Γιατί τα τραγούδια του ήταν λόγοι για ευπείθεια και ομόνοια, στολισμένοι με μελωδίες και ρυθμούς που είχαν σεμνότητα και εξημερωτική δύναμη, ακούγοντάς τα οι πολίτες εξημερώνονταν, χωρίς να νοιώθουν, στα ήθη, και η κοινή γνωριμία του ωραίου έφερνε κοντά τον ένα με τον άλλο. Έτσι ο Θαλής έγινε με κάποιον τρόπον ο πρόδρομος του Λυκούργου στην εκπαίδευση των Σπαρτιατών ….».  (Πλούταρχος, Λυκούργος, 4-7)

«Υποστηρίζουν κάποιοι ότι τα περισσότερα ήθη και έθιμα που θεωρούνται Κρητικά είναι Λακωνικά. Στην πραγματικότητα είναι Κρητικά, μόνο που οι Σπαρτιάτες τα εφήρμοσαν, ενώ οι Κρήτες σταμάτησαν να ασχολούνται με τα πολεμικά και οι πόλεις τους παρήκμασαν, ειδικά η Κνωσός.  …… . Έφυγε τότε ο νομοθέτης της Σπάρτης Λυκούργος για την Κρήτη.  Εκεί ήρθε και πλησίασε το Θάλητα , ένα μελοποιό και νομοθέτη. Έμαθε από αυτόν τον τρόπο που ο Ραδάμανθυς  πρώτα και αργότερα ο Μίνωας έφερναν τους νόμους τους, τάχα από το Δία προς τους ανθρώπους… (Στράβωνας, Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483, 17 – 20)

«Κάλεσε τότε τον Επιμενίδη από τη Φαιστό της Κρήτης, που μερικοί τον θεωρούν έναν από τους επτά σοφούς (αντί για τον Περίανδρο). …… Όταν ήρθε στην Αθήνα γνωρίστηκε με το Σόλωνα και τον βοήθησε πολύ στην προεργασία της νομοθεσίας του. Απλοποίησε τους νόμους τους σχετικούς με τις ιερές τελετές, έκαμε πιο ήπιους τους νόμους που αφορούσαν τα πένθη, επιτρέπονταν μόνο ορισμένες θυσίες στους νεκρούς και καταργώντας τις άγριες και βαρβαρικές συνήθειες που επικρατούσαν προηγούμενα ….  Χάνει τα πολιτικά του δικαιώματα ο πολίτης εκείνος που, όταν υπάρχει στάση στην πόλη, δεν πηγαίνει με καμιά παράταξη, για να μην μένεις κανείς ατάραχος ή ασυγκίνητος στα δημόσια πράγματα. (Πλούταρχος, Σόλων , 12 - 20)

«Και φαίνεται και λέγεται ότι  οι Λάκωνες μιμήθηκαν το κρητικό πολίτευμα στα περισσότερα σημεία. Τα περισσότερα από τα παλιότερα πολιτεύματα είχαν χειρότερη διάρθρωση από τα νεότερα. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν ο Λυκούργος άφησε την επιτροπεία του βασιλιά Χαρίλλου και έφυγε, έμεινε το μεγαλύτερο διάστημα στην Κρήτη λόγω της μεταξύ τους συλλογικότητας, γιατί οι Λύκτιοι ήταν Λάκωνες άποικοι, κι όταν πήγαν στη Λύκτο και την έκαναν αποικία, διατήρησαν τη νομοθεσία των κατοίκων της πόλης. Γι αυτό και τώρα οι περίοικοι έχουν τους ίδιους νόμους, επειδή πρώτος θέσπισε τη νομοθεσία ο Μίνως..( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

Οι δε τα μυθώδη πάντα περιαιρούντες εκ της ιστορίας πεπλάσθαι φασίν υπό του Νόμα τον περί της Ηγερίας λόγον, ίνα ράον αυτώ προσέχωσιν οι τα θεία δεδιότες και προθύμως δέχωνται τούς υπ´ αυτού τιθεμνους νόμους, ως παρά θεών κομιζομένους.  Λαβείν δε αυτόν την τούτων μίμησιν αποφαίνουσιν εκ των Ελληνικών παραδειγμάτων ζηλωτήν γενόμενον της τε Μνω του Κρητός και της Λυκούργου του Λακεδαιμονίου σοφίας· ων ο μεν ομιλητς έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών εις το Δικταίον όρος, εν ω τραφήναι τόν Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπ των Κουρήτων νεογνόν όντα, κατέβαινεν εις το ιερόν άντρον και τους νόμους εκεί συντιθείς εκόμιζεν, ους απφαινε παρά του Διός λαμβάνειν· ο δε Λυκούργος εις Δελφούς αφικνούμενος υπό του Απόλλωνος έφη διδάσκεσθαι την νομοθεσίαν. (ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΕΩΣ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Λόγος Β’ LXI. 1-2)

 «Γι αυτό το λόγο ο Μίνωας θέσπισε αυτούς τους Νόμους για τους πολίτες του, εξαιτίας των οποίων η Κρήτη ευημερεί ανέκαθεν, καθώς και η Σπάρτη από τότε που άρχισε να τους χρησιμοποιεί, επειδή οι νόμοι αυτοί είναι θεϊκοί. (Πλάτων, Μίνως, 320 b)

 «Υποστηρίζουν κάποιοι ότι τα περισσότερα ήθη και έθιμα που θεωρούνται κρητικά είναι Λακωνικά. Στην πραγματικότητα είναι Κρητικά, μόνο που οι Σπαρτιάτες τα εφήρμοσαν, ενώ οι Κρήτες σταμάτησαν να ασχολούνται με τα πολεμικά και οι πόλεις τους παρήκμασαν» (Στράβωνας, Γεωγραφικά Ι, C 481 - 483, 17 – 20)

 

2. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΟΤΙ ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΔΕΝ ΗΣΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ

 

Μερικοί ανθέλληνες ισχυρίζονται ότι οι Μινωίτες δεν ήσαν Έλληνες, αλλά ίδιους έθνους με τους Κάρες και τους Λέλεγες και συνεπώς ο Μινωικός πολιτισμός δεν  ήταν ελληνικός, αφού ο Ηρόδοτος ( Α 172 -173 ) αναφέρει ότι αρχικά την Κρήτη την κατείχαν οι βάρβαροι και ο Όμηρος (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183)   ότι οι Κρήτες μιλούσαν μεμειγμένη γλώσσα. Ωστόσο όλα αυτά είναι κακοήθειες, ψεύδη ανθελληνικών κέντρων, γιατί:

1) Ο Ηρόδοτος πράγματι στο εδάφιο Α 172 -173  αναφέρει ότι αρχικά (πριν από το Μίνωα) όλη την Κρήτη την κατείχαν οι βάρβαροι, όμως αυτό το λέει, επειδή γι αυτόν  (βλέπε εδάφιο Ηρόδοτος Α 56 – 58)  όλοι οι λαοί, ακόμη και οι Έλληνες, ήσαν αρχικά βάρβαροι και λίγο πριν από την εποχή του Μίνωα αποκόπηκαν οι Δωριείς από τους Πελασγούς ( μέρος των οποίων ήταν και οι φυλές αυτές που πήγαν στην Κρήτη με αρχηγό τον Τέκταμο, παππού του Μίνωα) και αποτέλεσαν ξέχωρο έθνος, το Ελληνικό. Στο έθνος αυτό μετά, συνεχίζει να λέει ο Ηρόδοτος, προσχώρησαν όλοι οι Πελασγοί (οι Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.), καθώς και πολλοί άλλοι βάρβαροι.  Έτσι για τον Ηρόδοτο στην Κρήτη πριν από το Μίνωα υπήρχαν από τη μια  οι Δωρείς ή Έλληνες   ( και εκείνων ο βασιλιάς, ο Αστέριος του Τέκταμου,   πήγε στη Φοινίκη και έκλεψε την πριγκίπισσα Ευρώπη, τη μάνα του Μίνωα)  και από την άλλη οι βάρβαροι ακόμη Ετεοκρήτες, Πελασγοί και Αχαιοί, τους οποίους μετά ένωσε ο Μίνωας σε ενιαίο σύνολο με τους Δωριείς ή Έλληνες, πρβ:

«Και ψάχνοντας έβρισκε πως ξεχώριζαν οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι, οι πρώτοι ανάμεσα στους Δωριείς, οι δεύτεροι ανάμεσα στους Ίωνες. Γιατί αυτά τα έθνη ήσαν τα πιο γνωστά, όντας τα παλιά χρόνια το τελευταίο πελασγικό, το πρώτο ελληνικό. Οι Αθηναίοι ποτέ ώς τώρα δεν ξεσηκώθηκαν από τον τόπο τους, ενώ οι άλλοι ήσαν πολυπλάνητοι. Γιατί όσο βασίλευε ο Δευκαλίων, κατοικούσαν τη Φθιώτιδα, στα χρόνια πάλι του Δώρου, γιου του Έλληνος, τη χώρα στις πλαγιές της Όσσας και του Ολύμπου που τη λεν Ιστιαιώτιδα. Κι αφότου και από την Ιστιαιώτιδα τους ξεσήκωσαν οι Καδμείοι, κατοικούσαν στην Πίνδο με το όνομα έθνος Μακεδνόν. Από εκεί πάλι άλλαξαν τόπο και πήγαν στη Δρυοπίδα και από τη Δρυοπίδα έφτασαν πια εκεί που είναι, δηλαδή στην Πελοπόννησο, και ονομάστηκαν έθνος Δωρικό. …………… Το ελληνικό έθνος, αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλεί — αυτή είναι η πεποίθησή μου· αφότου όμως ξέκοψε από το πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. Τέλος είμαι της γνώμης ότι το Πελασγικό έθνος πρωτύτερα και εφόσον ήταν βαρβαρικό, ποτέ δε γνώρισε μεγάλη δύναμη. (Ηρόδοτος Α, 56- 58)

2) Ο Όμηρος (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183 )   δεν αναφέρει ότι οι κάτοικοι της Κρήτης  μιλούσαν ξένη ή μη ελληνική γλώσσα, αλλά «μεμειγμένη γλώσσα»,  δηλ. με λέξεις από πολλές Ελληνικές διαλέκτους. Και το λέει αυτό, επειδή η Κρήτη από τη μια ήταν ένα ενιαίο κράτος και από την άλλη αποτελείτο από πολλές φυλές (Ετεοκρήτες, Δωριείς, Αχαιούς, Πελασγούς και Κύδωνες) που κάθε μια από αυτές είχε τη δική της διάλεκτο, κάτι που δε συνέβαινε στις άλλες πόλεις-κράτη. Αν δεν ήταν έτσι  ή αν κάποιο από τα φύλα της Κρήτης ήταν βαρβαρικό, ο Όμηρος θα έλεγε ότι το τάδε φύλο είναι βαρβαρόφωνο, όπως λέει π.χ. για τους Κάρες

3) Ο Όμηρος (Ιλιάδα Β 402 – 405 και Β 645 – 652) αναφέρει ότι στον πόλεμο της Τροίας όλοι οι άνδρες των πόλεων της Κρήτης  (Κνωσού, Γόρτυνας, Λύκτου, Λύκαστου κλπ) αφενός ήσαν με το μέρος των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων και αφετέρου είχαν αρχηγό τον ο Ιδομενέα, που ήταν εγγονός του Μίνωα και ένας από τους Γενικούς αρχηγούς όλων των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων:  «…δε γέροντας αριστήας Παναχαιών, Νέστορα μεν πρώτιστα και Ιδομενέα άνακτα…» (Ιλιάδα, Β 402 – 405). Επομένως ο Μίνωας και οι κάτοικοι της Κρήτης επί Μίνωα  (Ετεοκρήτες, Κύδωνες κλπ) ήταν   μέρος των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων, άρα Έλληνες, πρβ: «

Ο θαυμαστός στο δόρυ Ιδομενέας ήταν αρχηγός των Κρητών, οι άντρες της Κνωσού, της Γόρτυνας με τα τείχη, της Λύκτου, της Μιλήτου, της ασπροχώματης Λύκαστου, της Φαιστού και του Ρύτιου, πόλεις καλοκτισμένες, που κατοικούν στην Κρήτη με τις 100 πόλεις. Όλοι αυτοί είχαν αρχηγό τον Ιδομενέα, ικανό στο δόρυ και τον Μηριόνη, τον ισότιμο του ανδροφονιά Ευαλιου, έφεραν μαζί τους 80 μαύρα καράβια» (Ιλιάδα Β 645 – 652)

4) Ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς (Λόγος Β LXI 1-2), ο Ηρόδοτος (Γ 121), ο Διόδωρος Σικελιώτης (1, 94 και 5, 54 και 78-79), ο Πλάτωνας (Μίνως 318 – 321), ο Απολλόδωρος κ.α.  λένε ξεκάθαρα ότι ο Μίνωας και οι Μινωίτες ήσαν Έλληνες, πρβ:

«Οι δε τα μυθώδη πάντα περιαιρούντες εκ της ιστορίας πεπλάσθαι φασίν υπό του Νόμα τον περί της Ηγερίας λόγον, ίνα ράον αυτώ προσέχωσιν οι τα θεία δεδιότες και προθύμως δέχωνται τούς υπ´ αυτού τιθεμνους νόμους, ως παρά θεών κομιζομένους.  Λαβείν δε αυτόν την τούτων μίμησιν αποφαίνουσιν εκ των Ελληνικών παραδειγμάτων ζηλωτήν γενόμενον της τε Μνω του Κρητός και της Λυκούργου του Λακεδαιμονίου σοφίας.. (ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΕΩΣ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Λόγος Β’ LXI. 1-2)

 «Ο Μίνωας, που ήταν ο μεγαλύτερος των αδελφών, έγινε βασιλιάς του νησιού και ίδρυσε σ’ αυτό αρκετές πόλεις, με γνωστότερες την Κνωσό, Φαιστό και Κυδωνία. Ο ίδιος θέσπισε και αρκετούς νόμους για τους Κρήτες, προσποιούμενος ότι τους έλαβε από τον πατέρα του το Δία με τον οποίο συνομιλούσε μέσα σε κάποια σπηλιά. Απέκτησε, επίσης, μεγάλη ναυτική δύναμη, κυρίευσε τα περισσότερα νησιά κι έγινε ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας… «Κτήσασθαι δε (Μίνωα) και δύναμιν ναυτικήν μεγάλην και των νήσων τας πλείστας καταστρέψασθαι και πρώτον των Ελλήνων θαλαττοκρατήσαι»  (Διόδωρος Σικελιώτης 5, 78 και 79) 

 «Ούτος (ο Μίνωας) πρώτος των Ελλήνων ναυτικήν δύναμιν αξιόλογον συστησάμενος εθαλασσοκράτησε» (Διόδωρος βίβλος IV, 60,3)

 «Της Καρπάθου πρώτοι κάτοικοι ήσαν κάποιοι από εκείνους που εκστράτευσαν μαζί με το Μίνωα, την εποχή που έγινε ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας… «Την δε Κάρπαθον πρώτοι μεν ώκησαν των μετά Μίνω τινές συστρατευσάντων, καθ’ όν χρόνο εθαλασσοκράτησε πρώτος των Ελλήνων» (Διόδωρος Σικελιώτης, 5 54)

 «Ο Πολυκράτης είναι ο πρώτος που ξέρουμε  από τους Έλληνες, ο οποίος έβαλε στο νου του να κυριαρχήσει στη θάλασσα, εκτός από το Μίνωα από την Κνωσό και από κανένα άλλο ίσως που κυριάρχησε στη θάλασσα πριν από εκείνον» (Ηρόδοτος Γ 121)

«Πρώτος, λένε, που έπεισε το λαό να χρησιμοποιεί γραπτούς νόμους ήταν ο Μνεύης. Αυτός λοιπόν προσποιήθηκε πως του έδωσε τους νόμους ο Ερμής, με τη διαβεβαίωση πως θα φέρουν μεγάλα καλά στη ζωή των ανθρώπων, όπως ακριβώς έκανε, λένε, στους Έλληνες ο Μίνωας στην Κρήτη και ο Λυκούργος στους Λακεδαιμονίους, που ο ένας είπε ότι πήρε τους νόμους από το Δία και ο άλλος από τον Απόλλωνα…. «καθάπερ πάρ Έλλησι ποιήσαι φασίν εν μεν την Κρήτη Μίνωα, παρά δε Λακεδαιμονίοις Λυκούργον, του μεν παρά Διός, τον δε παρ’ Απόλλωνος φήσαντα τούτους παρ ειληφέναι…» (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος 1, 94)

 

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»)

ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 b – 321)

 

Θα ‘πρεπε να πεις: Ξένε, δεν είναι τυχαίο που οι νόμοι της Κρήτης  έχουν τόσο μεγάλη φήμη σε ολόκληρο τον Ελληνικό κόσμο. (Ω ξένε, εχρην ειπειν, οι Κρητών νόμοι ουκ εισίν μάτην διαφερόντως εν πάσιν ευδόκιμοι τοις Έλλησιν) Είναι νόμοι δίκαιοι, που προσφέρουν ευτυχία σε όσους τους ακολουθούν, Δίνουν δηλαδή όλα τα αγαθά, τα οποία ανήκουν σε δυο κατηγορίες, ανθρώπινα και θεία.… (Πλάτωνα, Νόμοι, 625 - 631)

5) Ο Πλάτωνας (Νόμοι, Μίνως), ο Αριστοτέλης (Πολιτικά Β, 1271, 10), ο Πλούταρχος (Σόλων, Λυκούργος), ο Διογένης Λαέρτιος (Επιμενίδης.), ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία) κ.α., όπως είδαμε πιο πριν, αναφέρουν ότι η Κρητική Πολιτεία, οι θεσμοί και γενικά ο πολιτισμός που δημιούργησε ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ δεν αφανίστηκε, αλλά αντιγράφτηκε πρώτα από τους Σπαρτιάτες με το Λυκούργο και τη βοήθεια του Κρητικού νομοθέτη Θάλητα, μετά από τους Αθηναίους με το Σόλωνα και τη βοήθεια του Κρητικού σοφού και χρησμολόγου Επιμενίδη και μετά από τους Ρωμαίους με το Νόμα και   έτσι ευημέρησαν – εκπολιτίστηκαν και αυτοί. (Περισσότερα βλέπε «ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ  ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΘΗΡΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ»)

 

 

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ:

1) Ο Παυσανίας  αποκαλεί το Μίνωα άρχοντα της Ελληνικής θάλασσας ( = το Αιγαίο ή σωστότερα το Αρχιπέλαγος ) και τον εγγονό του, τον Ιδομενέα,  Αχαιό και Έλληνα, όταν περιγράφει τα αφιερώματα στο ναό της Ολυμπίας, πρβ:

 «Υπάρχουν κοινά αφιερώματα όλων των Αχαιών (στο ναό της Ολυμπίας) και παριστάνουν όλους αυτούς που πήραν μέρος στην κλήρωση για τη μονομαχία με τον Έκτορα, όταν αυτός προκάλεσε όποιον Έλληνα ήθελε να συμμετάσχει μαζί του. Είναι στημένα κοντά στο μεγάλο ναό …. Και απέναντι σε απ αυτά, σε διαφορετικό βάθρο, βρίσκεται ο ανδριάντας του Νέστορα… Εκείνος με τον πετεινό στην ασπίδα  είναι ο Ιδομενέας, απόγονος του Μίνωα.(Παυσανίας Ηλιακά Α 25, 8-9)

«Και τούτου οι Κρήτες τον ταύρον  ες  την γην πέμψαι σφίσι Ποσειδώνα φασίν ότι Θαλάσσης άρχων Μίνως της Ελληνικής ουδενός Ποσειδώνα ήγεν άλλου Θεού μάλλον εν τιμή, κομιθέναι μεν δη ταύρον τούτον φασιν ες Πελοπόννησον εκ Κρήτης και Ηρακλέι των δώδεκα καλουμένων…. ».. (Παυσανίας,  Ελλάδος περιήγησις, «Αττικά, 27,7),

2) Ο Διόδωρος (5,80) αναφέρει καθαρά ότι και οι Ετεοκρήτες ήσαν Έλληνες και όχι βάρβαροι, πρβ . «τέταρτο γένος που ανακατεύθηκε με τους κατοίκους της Κρήτης: Ετεόκρητες, Πελασγούς και Δωριείς-Αχαιούς  ήταν, λένε, ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που με τα χρόνια εξομοιώθηκαν στη γλώσσα με τους Έλληνες κατοίκους». Αν οι Ετεοκρήτες δεν ήταν Έλληνες, ο Διόδωρος δεν θα έλεγε ότι ο Μίνωας ένωσε τους Ετεόκρητες, Κύδωνες, Δωριείς και Αχαιούς μαζί με ένα συνονθύλευμα βαρβάρων σε ενιαίο σύνολο.

3) Ο  Ηρόδοτος, ο Πλάτωνας (Μενέξενος), ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός, Ελένης Εγκόσμιο κ.α.) κ.α. αναφέρουν ότι βαρβαρικής καταγωγής απ΄ όσους έμεναν στην Ελλάδα πριν από τον Τρωικό πόλεμο ήσαν μόνο οι Δαναοί και οι Καδμείοι ή Θηβαίοι (οι οποίοι είχαν έρθει λέει  στην Ελλάδα από την Αίγυπτο ), καθώς και  οι Πέλοπες, που είχαν έρθει λέει στην Ελλάδα από τη Φρυγία. 

4) Πριν από τον Τρωικό πόλεμο , σύμφωνα με το Θουκυδίδη (Α, 2 -9), δεν υπήρχαν σύνορα, καθώς και Έλληνες και βάρβαροι παρά μόνο διάφορα μεταναστευτικά φυλά με μεγαλύτερο τους Πελασγούς.  Μετά τα Τρωικά όσοι είχαν πάει με το στρατόπεδο των Αχαιών , όπως οι Κρήτες, οι Σπαρτιάτες κλπ , ονομάστηκαν Έλληνες και όσοι με τους Τρώες ονομαστήκαν Βάρβαροι.  Ο  Ηρόδοτος, ο Πλάτωνας (Μενέξενος), ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός, Ελένης Εγκόσμιο κ.α.) κ.α. αναφέρουν ότι βαρβαρικής καταγωγής απ΄ όσους έμεναν στην Ελλάδα πριν από τον Τρωικό πόλεμο ήσαν μόνο οι Δαναοί και οι Καδμείοι ή Θηβαίοι (οι οποίοι είχαν έρθει λέει  στην Ελλάδα από την Αίγυπτο ), καθώς και  οι Πέλοπες, που είχαν έρθει λέει στην Ελλάδα από τη Φρυγία. 

5) Η μόνη διαφορά που είχαν οι Ετεοκρήτες ή άλλως Ιδαίους Δακτύλους ή Κουρήτες από τους Δωριείς και Αχαιούς ήταν ότι οι πρώτοι ήσαν αυτόχθονες στην Κρήτη ή οι πρωτοι που κατοίκησαν στην Κρήτης, ενώ οι άλλοι επήλυδες,  δηλαδή είχαν πάει το νησί από τη Θεσσαλία  μετά από τους Ετεόκρητες. Κάτι όπως είχε συμβεί και με τους Δωριείς Σπαρτιάτες, που και αυτοί  είχαν πάει στην Πελοπόννησο από τη Δωρίδα, και εκει βρήκαν του μυκηναίους. Σύμφωνα με τον Όμηρο στην Κρήτη ζούσαν Ετεοκρήτες, Κύδωνες, Αχαιοί, Πελασγοί και Δωριείς, που  σύμφωνα με τους άλλους αρχαίους συγγραφείς (Ηρόδοτο, Διόδωρο, Στράβωνα κ.α.) οι Ετεοκρήτες ήσαν αυτόχθονες (απόγονοι των Ιδαίων Δάκτυλων ή Κουρητών), ενώ οι άλλοι μετανάστες. Μετά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, λένε, επειδή η Κρήτη ερήμωσε κατά πολύ, έφυγαν από το Πελασγικό Άργος = η Θεσσαλία) μερικές φυλές Αχαιών, Πελασγών και Δωριέων με αρχηγό τον Τέκταμο (παππούς του Μίνωα και γιος του Δώρου του Έλληνα) και πήγαν και κατοίκησαν στο νησί, επειδή η Θεσσαλία είχε καταστραφεί από τον εν λόγω κατακλυσμό. Στη συνέχεια και όταν έγινε βασιλιάς των Δωριέων ο Μίνωας ένωσε σε ενιαίο σύνολο όλα τα φύλα του νησιού. Μάλιστα, όταν πήγαν οι Αχαιοί, οι Δωριείς και οι Πελασγοί της Κρήτης στο νησί  και βρήκαν εκεί τους Ετεόκρητες   δεν υπήρχε ακόμη ο διαχωρισμός σε «Έλληνες» και «βάρβαρους», αφού αυτό έγινε μετά τα τρωικά, σύμφωνα με τους Θουκυδίδη (Α, 3 -9), Ηρόδοτο (Α 54 – 57 κ.α.), Ησίοδο (Κατάλογος γυναικών) κ.α.

6) Το ότι ο Μίνωας και οι Κρήτες επί Μίνωα  ήσαν Έλληνες φαίνεται και από το ότι: α) Ο Μίνωας αναφέρεται μόνο στην Ελληνική μυθολογία, β) Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς έγιναν κριτές του Άδη των Ελλήνων. γ) Οι αρχαίοι Κρήτες αφενός λάμβαναν μέρος στους Αγώνες των άλλων Ελλήνων και αφετέρου φέρονται ως ιδρυτές των Ολυμπιακών Αγώνων. Σύμφωνα με τον Παυσανία (Ηλιακά) οι πρώτοι που αγωνίστηκαν στην Ολυμπία και αυτοί που ίδρυσαν τους Ολυμπιακούς Αγώνες ήσαν ο Κρηταγενή Δίας και ο Ιδαίος Ηρακλής. Μετά  ένας απόγονος του Ιδαίου Ηρακλή, ο Κλύμενος,  ήρθε από την Κρήτη και καθιέρωσε τους αγώνες στην Ολυμπία και ίδρυσε βωμό προς τιμή του προγόνου του Ηρακλή και όλων των Κουρήτων, δίνοντας στον Ηρακλή την επωνυμία Παραστάτης. Ο Παυσανίας λέει ακόμη ότι ο Κλύμενος ίδρυσε και ιερό στην Ολυμπία για την Κυδωνία Αθηνά (Παυσανίας Ηλιακά Β, 7,6 κ.α.) και Κρητικοί Ολυμπιονίκες ήσαν οι: Εργοτέλης, Σωτάδης, Φιλωνίδης κ.α

Σύμφωνα με τον κατάλογο των Ολυμπιονικών και τον Παυσανία (Ηλιακά), Κρήτες Ολυμπιονίκες ήσαν οι εξής:  Διόγνητος, Πυγμαχία,  488 π.Χ., Εργοτέλης ο Φιλάνωρος, Δόλιχος,  464 π.Χ., Εργοτέλης ο Φιλάνωρ, Δόλιχος,   472 π.Χ.,  Ικαδίων,  Στάδιο παίδων, 456 π.Χ.,  Αιγείδας, Δόλιχος, 448 π.Χ., , …..ώνιος, Δόλιχος, 396 π.Χ., Σωτάδης, Δόλιχος, 99η Ολυμπιάδα 384 π.Χ. , Φιλωνίδης ο Χερσονήσιος, Πώρος ο Μάλιος, 56 π.Χ., Δάμας ή Δαμασίας ο Κυδωνιάτης, Στάδιο, 25 μ.Χ., Σατορνίλος Γορτύνιος, στάδιον, 209 μ.Χ. κ.α.

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, ο γιος του Μίνωα, ο Ανδεόγεω, έλαβε μέρος στα Παναθήναια και ενώ  πήγαινε να λάβει μέρος σε αγώνες των Θηβαίων, δολοφονήθηκε από τους Αθηναίους από φθόνο, πρβ:  «αυτός δε ήκεν εις Αθήνας, και τον των Παναθηναίων αγώνα επετέλει, εν ω ο Μίνωος παις Ανδρόγεως ενίκησε πάντας. τούτον Αιγευς επι τον Μαραθώνιον έπεμψε ταύρον, υφ’ ου διεφθάρη. ένιοι δε αυτόν λέγουσι πορευόμενον εις Θήβας επί τον Λαϊου Αγώνα προς των αγωνιστών ενεδρευθέντα δια φθόνον απολέσθαι..»  (Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη Β και  Γ).

7) Αυτόχθονες» και «επήλυδες» δεν σημαίνει οι Έλληνες και οι μη Έλληνες (βάρβαροι), αλλά οι ντόπιοι  και οι έποικοι = οι μετανάστες ή οι ξεριζωμένοι Έλληνες, αφού οι μη Έλληνες (είτε έποικοι είτε μετανάστες) λέγονταν παλιά βάρβαροι.  Αυτόχθονες, σύμφωνα με τον Ισοκράτη («Πανηγυρικός», 23 -25 ),  είναι οι κάτοικοι που πάνε πρώτοι και κατοικούν σε ένα μέρος, οι γηγενείς και επήλυδες (επί + έρχομαι, ήλθα..)  εκείνοι που πάνε στο ίδιο μέρος και αναμειγνύονται ειρηνικά με τους αυτόχθονες ή αναγκάζοντας τους να τους παραχωρήσουν χώρο.  Οι Σπαρτιάτες, σύμφωνα με τον Ισοκράτη, ήσαν μεν Έλληνες, φύλο των Δωριέων, όμως επήλυδες, επειδή 700 χρόνια πριν από τη γέννηση του έφυγαν από τη Στερεά Ελλάδα και πήγαν στην Πελοπόννησο, οδηγημένοι από τους Ηρακλείδες (= οι εξόριστοι βασιλείς των Αχαιών του Άργους, απόγονοι του Ηρακλή) και κατέλαβαν τις πόλεις της Πελοποννήσου  Αργος, Μυκήνες, Μεσσήνη κ.α. , οι οποίες ανήκαν στους  Μυκηναίους (Αχαιούς και Δαναούς) με σκοπό  να βοηθήσουν στην επανεγκατάσταση των διωγμένων από εκεί βασιλιάδων του οίκου των Ηρακλειδών και μετά δεν ξαναγύρισαν στον τόπο τους.

8) Και αφού οι αρχαίοι συγγραφείς ( Όμηρος, Πλάτωνας, Διόδωρος, Παυσανίας κ.α.), όπως είδαμε πιο πριν,  λένε ξεκάθαρα ότι ο Μίνωας και οι αρχαίοι Κρήτες  ήσαν Έλληνες, άρα ο πρώτος ελληνικός πολιτισμός ήταν ο Μινωικός.

9) Το ελληνικό έθνος, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς (Ηρόδοτο κ.α.),  σχηματίστηκε μετά τα τρωικά από τους αυτόχθονες Πελασγούς (= τους  Δωριείς, τους Ίωνες, τους Αχαιούς και τους Αιολείς ), καθώς και μερικά άλλα βάρβαρα φύλα (= τους Καδμείους ή Θηβαίους, τους Δαναούς, τους Πέλοπες κ.α.)  που ήρθαν άλλα από την Ασία, άλλα από την Αφρική και άλλα από τη Θράκη. Επομένως αυτά τα περί Ινδοευρωπαϊκής γλωσσικής οικογένειας απ΄ όπου κατάγονται οι Έλληνες  είναι αν μη τι άλλο λάθος υπόθεση.

 

 

3. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ ΟΙ ΚΑΡΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΤΟΝ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ, ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ

 

Μερικοί ισχυρίζονται ότι πριν από το Μινωικό Πολιτισμό υπήρξε ένας άλλος σημαντικός πολιτισμός στο Αιγαίον, ο Κυκλαδικός Πολιτισμός τον οποίον δημιούργησαν οι Κάρες και οι Λέλεγες. Ωστόσο αυτό είναι ψευδές, γιατί:

1) Ανατρέχοντας στους αρχαίους συγγραφείς: Πλούταρχος (Σόλων), Πλάτων (Νόμοι, Μίνως), Διονύσιος Αλικαρνασσέας (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία), Δ. Λαέρτιος (Επιμενίδης) κ.α. (βλέπε «Μινωϊκός Πολιτισμός»)  βλέπουμε να αναφέρουν ότι ο πρώτος  αξιόλογος πολιτισμός που δημιουργήθηκε ήταν ο Μινωικός και αυτόν στη συνέχεια αντέγραψαν πρώτα οι Σπαρτιάτες επί Λυκούργου, μετά οι Αθηναίοι επί Σόλωνα και τέλος οι Ρωμαίοι επί Νόμα.

2) Ο Όμηρος αναφέρει ότι οι Κάρες ήταν βαρβαρόφωνοι και σύμμαχοι των Τρώων, που κατοικούσαν στην περιοχή της Μιλήτου της Μ. Ασίας, πρβ: «Ο Νάστης ήταν αρχηγός των Κάρων, που ήσαν βαρβαρόφωνοι, που κατοικούσαν στην Μίλητο, το πυκνοφυτεμένο βουνό των Φθιρών και τους τόπους του ποταμού Μαιάνδρου και τις ψηλές κορυφές της Μυκάλης (Ιλιάδα Β 867). Αναφέρει επίσης ότι οι Κάρες, οι Παίονες, οι Λέλεγες (άρα Κάρες και Λέλεγες ήσαν ξέχωρες φυλές), οι Πελασγοί (της Ασίας) κ.α. ήσαν σύμμαχοι των Τρώων, οι οποίοι  κάποια στιγμή είχαν λάβει θέσεις στο πόλεμο ως εξής: «Προς το μέρος της θάλασσας οι Κάρες και οι Παίονες με τα αγκυλωτά τόξα κι οι Λέλεγες και οι Καύκωνες και οι Θείοι Πελασγοί είναι, ενώ προς το μέρος της Θύμβρης έλαχαν οι Λύκιοι και οι ένδοξοι Μυσοί κι οι αλογομάχοι Φρύγες κι εξοπλισμένοι με άρματα αλόγων Μαίονες» ((Όμηρος, Ιλιάδα Κ 424 – 435)

3) Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Κάρες λέγονταν και Λέλεγες, είχαν πάει στη Μ. Ασία από τα νησιά του Αιγαίου, όμως οι Κάρες δε συμφωνούν μ’ αυτό, και δεν εχουν πραγματοποιήσει κανένα λαμπρό έργο, πρβ (σε μετάφραση Δ. Ν. Μαρωνίτη):

«…Από αυτούς που αναφέραμε (τους Κάρες, Καυνίους και Λυκίους), οι Κάρες έφτασαν στη στεριά από τα νησιά, γιατί παλιότερα, όντας υπήκοοι του Μίνωα και με το όνομα Λέλεγες, έμεναν στα νησιά χωρίς να του πληρώνουν φόρο, όσο μπόρεσα να εξακριβώσω ακολουθώντας την παράδοση……..Ύστερα από πολλά χρόνια, οι Δωριείς και οι Ίωνες ξεσήκωσαν τους Κάρες από τα νησιά, κι έτσι αυτοί έφτασαν στη στεριά. Έτσι λεν οι Κρήτες πως έχουν τα πράγματα, σχετικά με τους Κάρες. Οι ίδιοι οι Κάρες δεν συμφωνούν μαζί τους και ισχυρίζονται ότι είναι ντόπιοι στεριανοί και ότι είχαν πάντα αυτό το όνομα που έχουν και τώρα. Φέρνουν για απόδειξη ένα αρχαίο ιερό του Κάριου Δία που βρίσκεται στα Μύλασσα, όπου συμμετείχαν οι Λυδοί και οι Μυσοί, που ήσαν αδέλφια με τους Κάρες»… (Ηροδότου Ιστορία Α, 170) 

 « Οι Καύνιοι κατά τη γνώμη μου είναι ντόπιοι, οι ίδιοι ισχυρίζονται ότι ήρθαν από την  Κρήτη….. «Οι Κάρες το διάστημα αυτό και για πολλά χρόνια ήσαν ένας λαός ξεχωριστός ανάμεσα σε όλους τους άλλους. Αυτοί είναι που βρήκαν τρία πράγματα, που τα χρησιμοποιούν και οι έλληνες το να προσδένουν δηλαδή οι έλληνες στις περικεφαλαίες τους λοφία, το να βάζουν στην ασπίδα τους εμβλήματα και γενικά αυτοί είναι οι πρώτοι που έκαναν ασπίδες με εσωτερική λαβή…  Οι Κάρες υποδουλώθηκαν στον Άρπαγο, δίχως να πραγματοποιήσουν κανένα λαμπρό έργο ούτε οι ίδιοι οι Κάρες έχουν να δείξουν κάτι παρόμοιο ούτε και όσοι Έλληνες μένουν εκεί». (Ηρόδοτος Α 171 - 174)

4) Ο Θουκυδίδης, ο Διόδωρος και ο Ισοκράτης αναφέρουν ότι πριν από το Μίνωα τα νησιά του Αιγαίου ήσαν έρημα και προ αυτού ήλθαν και τα κατέλαβαν οι ληστές Κάρες και οι πειρατές Φοίνικες, με συνέπεια ο Μίνωας να συγκροτήσει  πολεμικό ναυτικό και να τους διώξει από εκεί και στη συνέχεια να εγκαταστήσει εκεί μόνιμους κατοίκους με μετανάστες που έφερε από την Κρήτη, πρβ:

«Ο Μίνως, εξ όσων κατά παράδοσιν γνωρίζομεν, πρώτος απέκτησε πολεμικόν ναυτικόν, και εκυριάρχησεν επί του μεγαλυτέρου μέρους της θαλάσσης, η οποία ονομάζεται σήμερον Ελληνική. Κατακτήσας τας Κυκλάδας νήσους, ίδρυσεν αποικίας εις τας περισσοτέρας από αυτάς, αφού εξεδίωξε τους ληστές Κάρας και εγκατέστησε τους υιούς του ως κυβερνήτας ….Αλλ' ακόμη περισσότερον επεδίδοντο εις την πειρατείαν οι νησιώται Κάρες και Φοίνικες, οι οποίοι είχαν κατοικήσει τας περισσοτέρας από τας νήσους,……. Αλλ' αφότου συνεκροτήθη το πολεμικόν ναυτικόν του Μίνωος, αι δια θαλάσσης συγκοινωνίαι έγιναν ασφαλέστεροι, αφ' ενός μεν διότι οι κακοποιοί των νήσων αυτών εξεδιώχθησαν υπ' αυτού, κατά την εποχήν ακριβώς που προέβη εις εποικισμόν των περισσοτέρων, εξ αλλού δε διότι οι κάτοικοι των παραλίων ήρχισαν ήδη ν' αποκτούν μεγαλυτέρας περιουσίας και να έχουν μονιμωτέραν κατοικίαν, και μερικοί μάλιστα, όπως ήτο φυσικόν δι' ανθρώπους, των οποίων ηύξανε καθημερινώς ο πλούτος, και με τείχη περιέβαλλαν τας πόλεις των. ….( Θουκυδίδη Α, 4 - 8, σε νέα Ελληνική από τον εθνάρχη Ελ. Βενιζέλο).

 «Την εποχή που τα νησιά των Κυκλάδων ήταν ακόμη έρημα, ο Μίνωας, βασιλιάς της Κρήτης, με μεγάλες ναυτικές και πεζικές δυνάμεις, ήταν θαλασσοκράτορας και έστελνε πολλές αποικίες από την Κρήτη, έτσι κατοίκησε τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων, ενώ ταυτόχρονα κατέλαβε και αρκετά μεγάλη παραθαλάσσια περιοχή της Ασίας … Όλα αυτά έγινα πριν τα Τρωικά. Μετά την άλωση της Τροίας, αναπτύχθηκαν περισσότερο οι Κάρες και έγιναν θαλασσοκράτορες, επικράτησαν στις Κυκλάδες και άλλες τις πήραν δικές τους κι έδιωξαν τους Κρήτες που τις κατοικούσαν, ενώ σε άλλες εγκαταστάθηκαν μαζί με τους προκατόχους τους Κρήτες. Αργότερα που αυξήθηκε η δύναμη των Ελλήνων, συνέβη να κατοικηθούν από αυτούς τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων και να εκδιωχθούν οι βάρβαροι…» (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος 5, 84)

 « Για τους παλαιότερους αγώνες που έγιναν για την ελευθερία των Ελλήνων θα μιλήσουμε παρακάτω……... Πρώτα-πρώτα τις Κυκλάδες, για τις οποίες έγιναν πολλές επιχειρήσεις από την εποχή που βασιλιάς της Κρήτης ήταν ο Μίνωας, τελευταίοι τις κατέλαβαν οι Κάρες. Οι πρόγονοί μας, αφού τους έδιωξαν, δεν τόλμησαν να οικειοποιηθούν τη χώρα τους, αλλά έστειλαν φτωχότερους Έλληνες να κατοικήσουν εκεί…   (Ισοκράτης. Παναθηναϊκός, 43-44)

5) Αυτοί που υποστηρίζουν ότι πριν από το μινωικό υπήρξε ο Κυκλαδικός πολιτισμό στηρίζονται στο ότι στις Κυκλάδες έχουν βρεθεί λέει διάφορα ειδώλια που είναι αφενός αρχαιότερα από αυτά των μινωικών και αφετέρου διαφορετικής τεχνοτροπίας από αυτής των Μινωικών. Ωστόσο αυτό είναι ένα λάθος επιχείρημα, γιατί τα έργα τέχνης δεν παραμένουν πάντα εκεί που φτιάχνονται, αλλά όπου επιθυμεί είτε ο κατασκευαστής ή  ο αγοραστής τους είτε οι κλέφτες τους.

6) Οι Κάρες και οι Φοίνικες , σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, ήταν ένας λαός που προσέφερνε μισθοφορικές υπηρεσίες, κυρίως ναυτικές, στους  βάρβαρους (Πέρσες, Μήδους, Αιγύπτιους κ.α.) και κατά την εκστρατεία του Ξέρξη στην Ελλάδα προξένησαν πάρα πολλά δεινά στους Έλληνες.  Στη ναυμαχία π.χ. της Σαλαμίνας, λέει ο Διόδωρος (βιβλίο 7, 18),  οι Κάρες βοηθούσαν τους Πέρσες με 90 τριήρεις και οι Φοίνικες με 300. 

 

Επομένως και σύμφωνα με όσα είδαμε πιο πριν: Α) Οι Κάρες και οι Λέλεγες ήσαν ξέχωρα φύλα. Β) Οι  Κάρες δεν έχουν να επιδείξουν κανένα πολιτισμό ή κανένα λαμπρό έργο, άρα κακώς λέγεται ότι αυτοί μπορεί να δημιούργησαν τον Κυκλαδικό πολιτισμό.  Απλώς οι Κάρες έκαναν την εφεύρεση των λοφίων στις περικεφαλαίες, τα εμβλήματα και την εσωτερική λαβή στις ασπίδες. Γ) Οι Κάρες έγιναν κάποτε, μετά τους Κρήτες, θαλασσοκράτορες, όμως παρέμεναν πάντα βάρβαροι, απολίτιστοι και γι αυτό αρχικά ο Μίνωας και μετά οι Δωριείς και οι Ίωνες τους έδιωξαν από τα νησιά. Και αφού αρχικά οι Κυκλάδες ήταν ακατοίκητες και μετά περιήλθαν στους Κρήτες, καθώς και σε άλλους Έλληνες (Ϊωνες και Δωριείς), άρα ο Κυκλαδικός πολιτισμός είναι Ελληνικός,  ο αυτός με το Μινωικό.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Ησίοδος αναφέρει για τους Λέλεγες τα εξής:  «Οι Λέλεγες κατοικούσαν στην απότομη Πήδασο, κοντά στην Σατνιόεντα με βασιλιά τους τον Άλτη και πατέρα της Λαοθόης», καθώς και ότι: «ο Λοκρός έγινε αρχηγός του λαού των Λελέγων, αυτός που κάποτε ο Δίας που έχει άφθαρτη σοφία, διαλεγμένες πέτρες από τη γη έδωσε στο Δευκαλίωνα (Ησίοδος, Απόσπασμα 63 = στίχος 234 και απόσπασμα 102). 

2) Από τους Φοίνικες κατάγονταν οι Καρχηδόνιοι. Την Καρχηδόνα στη Λιβύη την έκτισαν λέει οι Φοίνικες Ζωρος και Καρχηδόνας πενήντα χρόνια μετά την άλωση της Τροίας, σύμφωνα με τον Αππιανό (Λιβυκή 8, 1). Σύμφωνα επίσης με τους μύθους, οι Καρχηδόνιοι ήσαν λέει απόγονοι της γυναίκας ενός βασιλιά των Φοινίκων, της Διδούς, η οποία, αφού έκλεψε τα χρήματα τους άνδρα της, εξαφανίστηκε με τον εραστή της  και στη συνέχεια έκτισε την Καρχηδόνα,

3) Ετυμολογικά το όνομα «Κάρες» σημαίνει αυτοί που κατοικούν είτε στη χώρα «Καρία» είτε στα κάρια -άκρια μέρη (κάρα = η κεφαλή και κάρες - άκρες = τα ακρωτήρια). «Καρία» ή σωστότερα «Καρική» λεγόταν η χώρα στη Μ. Ασία που βρίσκεται απέναντι από τη Ρόδο και τη Νήσο Ικαρία. Η νήσος Ικαρία, σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, ονομάστηκε έτσι από το ότι πνίγηκε ή έπεσε και σκοτώθηκε εκεί ο Ίκαρος, ο γιος του Δαίδαλου.

 

4. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΓΡΑΦΗ Β’ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

 

 Μερικοί ισχυρίζονται ότι η γλώσσα της Γραμμικής γραφής Α’ δε είναι ελληνική, επειδή γι αυτούς από τη μια η Κρήτη μίλαγε ελληνικά μετά που καταλείφθηκε από τους Μυκηναίους (Αχαιούς) και από την άλλη οι Μινωίτες και γενικά οι Ετεόκρητες δεν ήσαν Έλληνες, κάτι που είναι λάθος, κακοήθεια, γιατί:

1) Αυτό θα μπορούσαμε να το πούμε, μόνο, αν είχαμε κάνει αποκρυπτογράφηση των πινακίδων της Γραμμικής γραφής Α και βλέπαμε ότι οι πινακίδες αυτές δεν είναι σε ελληνική γλώσσα. 

2) Οι Μινωίτες και γενικά οι Ετεόκρητες ήσαν Έλληνες, όπως  είδαμε πιο πριν (βλέπε: «ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΟΤΙ ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΔΕΝ ΗΣΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ»)

3) Οι Μυκηναίοι (οι Αχαιοί, αλλά και οι Δωριείς της Κρήτης) δεν κατέλαβαν ποτέ την Κρήτη, αλλά απλώς ήλθαν εκεί ως μετανάστες , όπως  είδαμε πιο πριν (βλέπε: ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ  ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΘΗΡΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ)

4) Η Γραμμική γραφή Α και Β’ είναι  ελληνική, αφού ο Όμηρος λέει  ότι ο εγγονός του Μίνωα, ο Ιδομενέας ήταν αφενός ένας από τους πρωτάρχοντες όλων των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων στον Τρωικό πόλεμο ( «δε γέροντας αριστήας Παναχαιών, Νέστορα μεν πρώτιστα και Ιδομενέα άνακτα», Ιλιάδα, Β 402 – 405), και αφετέρου αρχηγός όλων των Κρητων (και των Ετεοκρητών και των Αχαιών και των Δωριέων και των Πελασγών της Κρήτης) . άρα οι Μινωίτες και γενικά οι Ετεόκρητες ήσαν Αχαιοί στην καταγωγή, άρα Έλληνες, άρα μιλούσαν ίδια γλώσσα με τους Αχαιούς κλπ. Άλλωστε πριν από τα Τρωικά, καθώς λέει ο Θουκυδίδης (Α 1-9) δεν υπήρχαν εθνικά ονόματα και σύνορα παρα μόνο μεταναστευτικά φύλα.

5) Το ότι μετά το 1450 π.Χ. παρουσιάζεται μια νέα γραφή στην Κρήτη, η Γραμματική Β’ που είναι ελληνική, δε σημαίνει αυτόματα και ότι η προηγούμενη γραφή, η Γραμμική Α’,  δεν είναι ελληνική ή ότι τη Γραμμική γραφή Β’ την έκανε κάποιος λαός που κατάκτησε τότε την Κρήτη, γιατί η αλλαγή αυτή  μπορεί και να οφείλεται είτε στο ότι οι ίδιοι οι  Μινωίτες τελειοποίησαν ή επινόησαν μια νέα πιο απλή γραφή ( κάτι όπως έγινε π.χ. με την αιγυπτιακή ιερατική γραφή που εξελίχθηκε στην καλούμενη δημοτική) είτε στο ότι οι Μινωίτες αντέγραψαν τη γραφή των Μυκηναίων, επειδή η δική τους ήταν πιο δύσκολη  (κάτι όπως έγινε π.χ. με τους Πέρσες που άλλαξαν την παλιά γραφή τους, τη σφηνοειδή, με την αραβική) κ.α. 

 Τα γράμματα γενικά είναι μια πανάρχαια επινόηση και κάθε είδος από αυτά έχει και τον επινοητή του. Οι Πέρσες τα περσικά (σφηνοειδή γραφή), οι Έλληνες τα ελληνικά (γραμμική γραφή) κ.ο.κ.ε. Απλώς υπάρχουν και λαοί που χρησιμοποιούν τη γραφή άλλου λαού, όπως π.χ. οι Πέρσες που παράτησαν τη δική τους γραφή και χρησιμοποιούν την αραβική.

 

5. ΤΑ ΨΕΥΔΗ ΠΟΥ  ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ

 

Α. ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ

 

Ο  Ισοκράτης (Παναθηναϊκός 46 – 56, 204 – 206  κ.α.),  απαντώντας –προσέξτε - σ’ αυτούς που λένε ότι τους καλύτερους θεσμούς στην Ελλάδα τους δημιούργησαν οι Δωριείς ),  λέει τα εξής: 

α) Οι Δωριείς (Σπαρτιάτες κ.α.) το μόνο που ήξεραν να κάνουν καλά ήταν ο πόλεμος και συνάμα να φέρουν τα πράγματα έτσι ώστε να ηγούνται άλλων ελληνικών πόλεων.

β) Οι Δωριείς (Σπαρτιάτες κ.α.) δεν είναι  καλοί Έλληνες, γιατί  αφενός έφυγαν από τον τόπο τους στη Στερεά Ελλάδα και πήγαν στην Πελοπόννησο προκειμένου να αποκαταστήσουν στην εκεί βασιλεία του Άργους τους εξόριστους βασιλιάδες του οίκου των Ηρακλειδών και αφού το έκαναν δεν ξαναγύρισαν  στον τόπο τους και αφετέρου κατά την κάθοδό τους δε σταμάτησαν να πολιορκούν και να λεηλατούν τη μια μετά την άλλη, τις πόλεις της Πελοποννήσου (Μεσσήνη, Λακεδαίμονα, κ.α.)  παρά μόνο αφού τις υπέταξαν όλες, εκτός από το Άργος, αν και δεν έπρεπε να κάνουν κάτι τέτοιο, γιατί  αφενός εκείνους  που λεηλάτησαν και κατέστρεψαν ήσαν ίδιας καταγωγής μ’ αυτούς, ήσαν και αυτοί Έλληνες, και αφετέρου άξιζαν να τύχουν ευγνωμοσύνης εκ μέρους όλων των Ελλήνων επειδή έκαναν την εκστρατεία της Τροίας. Λέει  επίσης ότι σι Σπαρτιάτες δεν έπρεπε  να καταλάβουν και να οικειοποιηθούν τον πλούτο των πόλεων της Πελοποννήσου (της Λακεδαίμονας, της Μεσσήνης, του Άργους κ.τ.λ.), γιατί αφενός καμιά παράδοση δε λέει ότι οι επήλυδες να διοικούν τους αυτόχθονες  και αφετέρου αυτούς που κατέλαβαν ήσαν Έλληνες και μάλιστα με  πολύ μεγάλη προσφορά στον Ελληνισμό. Ήταν στρατιώτες και πρωταγωνιστές στη νικηφόρα εκστρατεία της Τροίας, που έκτοτε η Ελλάδα ησύχασε από τους βάρβαρους, αναπτύχθηκε κ.τ.λ., πρβ:

γ) Οι Δωριείς δεν ήσαν καθαρόαιμοι Έλληνες, γιατί κατέλαβαν στην Πελοπόννησο και στη συνέχεια αναμείχθηκαν με αυτούς  τους βάρβαρους Πέλοπες , οι οποίοι είχαν έρθει εκεί από τη Φρυγία, καθώς και τους Δαναούς, οι οποίοι είχαν έρθει εκεί από την Αίγυπτο πριν από τους Δωριείς. 

δ) Αν δεχτούμε ότι οι Δωριείς υπήρξαν οι δημιουργοί του πολιτισμού, τότε τι να πουν αυτοί που δημιούργησαν τους καλύτερους θεσμούς στην  Ελλάδα, δηλαδή  ο Μίνωας με το Ραδάμανθυ, ο Αιακός, οι σύγχρονοι του Θησέα και του Ηρακλή και όσοι εκστράτευσαν στην Τροία?

 

Φυσικά όλα αυτά που λέει ο Ισοκράτης κατά των Σπαρτιατών ή άλλως Δωριέων είναι «παραφουσκωμένα» και αυτό, επειδή ως Αθηναίος, ήθελε οι Αθηναίοι να ηγεμονεύουν των Ελλήνων και όχι οι Σπαρτιάτες. Πιο απλά, επειδή οι  Σπαρτιάτες  κηδεμόνευαν τις περισσότερες από τις αρχαίες ελληνικές πόλεις-Κράτη, κάτι που επιδίωκε να κάνει  η Αθήνα, οι Αθηναίοι συγγραφείς: Ισοκράτης (Παναθηναϊκός , Ελένης εγκώμιο), Πλάτων (Μενέξενος) κ.α.  τους κατηγορούσαν,   προκείμενου οι λοιποί Έλληνες να πάνε με το μέρος των Αθηναίων.

«Αντίθετα, εκείνοι (οι Σπαρτιάτες), αφού κατέστρεψαν τις μεγαλύτερες και τις σπουδαιότερες από κάθε άποψη πόλεις της Πελοποννήσου, οικειοποιήθηκαν τον πλούτο τους. Και όμως, οι πόλεις αυτές, ακόμη κι αν δεν είχαν στο ενεργητικό τους μέχρι τότε τίποτε σπουδαίο, άξιζαν να τύχουν πιο μεγάλης ευγνωμοσύνης εκ μέρους των Ελλήνων για την εκστρατεία της Τροίας…. Η Μεσσήνη έστειλε το Νέστορα, τον πιο σώφρονα άνθρωπο της εποχής του, η Λακεδαίμονα το Μενέλαο…  Η πόλη του Άργους τον Αγαμέμνονα, ο οποίος έκανε τι πιο πολλές, τις τόσες ωραίες και τόσο μεγάλες ωφέλειες για τους Έλληνες… (Ισοκράτης Παναθηναϊκός 72-77)

«Οι Λακεδαιμόνιοι δεν αρκέστηκαν να συμπεριφερθούν άσχημα απέναντι σ’ αυτές τις πόλεις και σε τέτοιους άνδρες, αλλά στράφηκαν και εναντίον εκείνων που είχαν κοινή καταγωγή με αυτούς και που συμμετείχαν στην κοινή εκστρατεία και αντιμετώπισαν τους ίδιους κινδύνους, εννοώ τους Αργείους και τους Μεσσηνίους..» (Παναθηναϊκός 91-94)

Από τότε που οι Σπαρτιάτες πήγαν στην Πελοπόννησο δεν έκαναν τίποτε άλλο από το πώς θα υποτάξουν όλη την Ελλάδα (Παναθηναϊκός 98-99)

«Εξαιτίας  αυτών (των Τρωικών, της νικηφόρου εκστρατείας των Ελλήνων στην Τροία) επήλθε τόσο μεγάλη μεταβολή, ώστε ενώ προηγουμένως οι βάρβαροι, που ζούσαν δυστυχισμένοι στους τόπους τους, και ο Δαναός, αφού έφυγε από την Αίγυπτο, κατέλαβε το Άργος, ο Κάδμος ο Σιδώνιος έγινε βασιλιάς της Θήβας, οι Κάρες αποίκησαν τα νησιά και ο Πέλοπας κυρίευσε την Πελοπόννησο οι μετά από αυτού του πολέμου, το γένος μας γνώρισε τόση ακμή ώστε κατάφερε να αφαιρέσει από τους βάρβαρους μεγάλες πόλεις και τεράστιες εδαφικές εκτάσεις» (Ισοκράτης Ελένης εγκώμιο 68 – 69)

 

Ο Ισοκράτης, σχετικά με τους Ηρακλείδες, αναφέρει ότι όταν πέθανε ο Ηρακλής,  οι γιοί και οι απόγονοί του (οι καλούμενοι Ηρακλείδες), φοβούμενοι μήπως τους δολοφονήσει ο Ευρυσθέας (= ο σφετεριστής του Θρόνου των Αργείων),  κατέφυγαν στη Στερεά Ελλάδα. Αργότερα  ήρθε εκεί ο Ευρυσθέας, για να τους βρει  και να τους σκοτώσει, φοβούμενος και κείνος μήπως γυρίσουν εκείνοι και του πάρουν τη βασιλεία. Ωστόσο οι Αθηναίοι βοήθησαν τους Ηρακλείδες και σκότωσαν τον Ευρυσθέα. Στη συνέχεια οι Ηρακλείδες μαζί με  Δωριείς κατέβηκαν από τη Στερεά Ελλάδα στην Πελοπόννησο (εξ ου και «Κάθοδος Δωριέων με τους Ηρακλειδείς») και κατέλαβαν  όλες σχεδόν τις πόλεις της Πελοποννήσου (= τη Σπάρτη, τη Μεσσήνη, το Άργος κ.α.), με το αιτιολογικό ότι η περιοχή αυτή ήταν βασιλική  κληρονομιά των γιων του Ηρακλή. Ακολούθως και αφού οι Δωριείς εγκατέστησαν τους απόγονους του Ηρακλή στο Θρόνο, αντί να γυρίσουν πίσω  μοίρασαν μεταξύ τους την Πελοπόννησο και έκτοτε αρχίζει η δωρική περίοδος της Πελοποννήσου. Από τότε και εξής παρουσιάζεται ως πανίσχυρη Σπάρτη, η αντίζηλος των Αθηναίων για την ηγεμονία των Ελλήνων, πρβ:

 «Καταρχάς, νομίζω, ότι πρέπει να σας υπενθυμίσω με ποιο τρόπο κατακτήσετε τη Μεσσήνη και για ποιους λόγους εγκατασταθήκατε στην Πελοπόννησο, τη στιγμή που είστε Δωρικής καταγωγής…. Όταν ο Ηρακλής πέρασε στην άλλη ζωή και από θνητός έγινε θεός, στην αρχή τα παιδιά του, λόγω της δύναμης των εχθρών του αναγκάστηκαν να περιπλανώνται εδώ κι εκεί και να εκτίθενται σε πολλούς κινδύνους. Μετά το θάνατο του Ευρυσθέα έζησαν κοντά στους Δωριείς. Η Τρίτη γενιά των απογόνων τους πήγε στους Δελφούς, για να ζητήσει από το Μαντείο χρησμό για κάποια ζητήματα. Ο θεός απάντησε στις ερωτήσεις που του έγιναν, αλλά τους διέταξε και να γυρίσουν πίσω, στη γη των προγόνων τους. Μελέτησαν το χρησμό και βρήκαν πρώτα ότι το Άργος είχε περιέλθει στην κατοχή τους με βάσει τη συγγένεια (γιατί μετά το θάνατο του Ευρυσθέα ήταν οι μόνοι επιζώντες από το γένος των Περσειδών) και ότι η Λακεδαίμονα ανήκε επίσης σ’ αυτούς από δωρεά (όταν ο Τυνδάρεως έχασε την εξουσία και αφού προηγουμένως ο Κάστωρ και ο Πολυδεύκης έπαψαν να βρίσκονται ανάμεσα στους ανθρώπους, ο Ηρακλής εγκατάστησε και πάλι στην εξουσία τον Τυνδάρεω, ο οποίος έδωσε τη Λακεδαίμονα ως ανταμοιβή για την ευεργεσία που του προσέφερε και λόγω της συγγένειας του με τους γιους του… …  Ενώ είναι πολλές οι ευεργεσίες που κάμαμε, εμείς οι Αθηναίοι και οι πρόγονοί μας, στην πόλη των Λακεδαιμονίων, εγώ θέλησα να μιλήσω μόνο για τούτη. πραγματικά χάρη στη σωτηρία που προσφέραμε οι απόγονοι των σημερινών βασιλιάδων της Λακεδαίμονος, οι απόγονοι του Ηρακλή, κατέβηκαν στην Πελοπόννησο, κατέλαβαν το Άργος, τη Λακεδαίμονα και τη Μεσσήνη, ίδρυσαν τη Σπάρτη»… (Ισοκράτης, Αρχίδαμος  16 – 19)

 

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ:

1) Οι Δωριείς που εισέβαλαν στην Πελοπόννησο ήταν τρεις φυλές, οι Πάμφιλοι, οι Υλλείς και οι Δυνάμεις. Μόλις οι Δωριείς κατέλαβαν την Πελοπόννησο, οι Ηρακλείδες τη μοίρασαν μεταξύ τους με κλήρο διαιρώντας την σε τρία μέρη: Στο Άργος, που δόθηκε στον Τήμενο, στη Μεσσήνη, που έλαβε ο Κρεσφόντης και στη Λακεδαίμονα που πήραν τα δυο αδέλφια Ευρυσθένης και Πρόκλης. Στους δυο τελευταίους ανήγαγαν την καταγωγή τους οι βασιλιάδες της Σπάρτης και γι αυτό, άλλωστε, ήσαν δύο στον αριθμό.  Μετά την καταστροφή των Μυκηνών και της Τίρυνθας από τους εισβολείς, το Άργος έγινε η βάση των εξορμήσεων του μυθικού Δωρικού ήρωα Τέμενου, απόγονου του Ηρακλή, και ο μεγαλύτερος των τριών αδελφών, του Κρεσφόντη και Αριστόδημου, οι οποίοι κυρίευσαν την Πελοπόννησο. Οι γιοι και οι γαμπροί του διαδοχικά (Δειφόντης, Φαλκής, και Κεισός) κατέλαβαν την Τροιζήνη, Επίδαυρο, Αίγινα, Σικυών και Φλιούντα, οι οποίες έγιναν Δωρικές αποικίες.

Οι Δωριείς μέχρι να καταλάβουν την Πελοπόννησο προκειμένου να επανέλθουν οι Ηρακλείδες στο θρόνο του Άργους (αλλά και για να βρουν οι Δωριείς καλύτερα μέρη απ’ αυτά που έμεναν στα βουνά του Ολύμπου) έκαναν αρκετές επιχειρήσεις. Την αρχή με τους Ηρακλήδες Κρεσφόντη, Τέμενο και Αριστόδημος. Ο Αριστόδημος πέθανε στη Ναύπακτο, χτυπημένος από κεραυνό, αφήνοντας πίσω του τα δίδυμα παιδιά του, Ευρυσθένη και Πρόκλη. Τα αδέλφια του, πέρασαν τον κόλπο και αποβιβάστηκαν στην Αχαΐα, όπου και πολέμησαν  νικώντας  τον άρχοντα της Πελοποννήσου, Τισαμένη . Όταν η Δωρική φάλαγγα έφθασε στην περιοχή της Λακωνίας και Μεσσηνίας, επικεφαλής ήταν ο Κρεσφόντης, ο οποίος κατοίκησε την εύφορη πεδιάδα της Πάμεσου.

2) Ο Διόδωρος Σικελιώτης λέει ότι μετά την κάθοδο των Ηρακλειδών Αργείοι και Λακεδαιμόνιοι κατέκτησαν και την Κρήτη, κάτι που δεν πρέπει να είναι αληθές,  γιατί άλλες πληροφορίες που να λένε ότι οι Δωριείς με τους Ηρακλειδείς κατά την κάθοδό τους κατέλαβαν δια των όπλων και την Κρήτη δεν υπάρχουν. Υπάρχουν μόνο πληροφορίες που λένε ότι οι Δωριείς πήγαν στην Κρήτη ως άποικοι, δηλαδή μετανάστες. Ο Αριστοτέλης π.χ. αναφέρει ότι οι Σπαρτιάτες πήγαν στην Κρήτη, όμως ως άποικοι και όχι ως κατακτητές όλης της Κρήτης, πρβ: «Σύμφωνα με την παράδοση, όταν ο Λυκούργος άφησε την επιτροπεία του βασιλιά Χαρίλ(α)ου και έφυγε, έμεινε το μεγαλύτερο διάστημα στην Κρήτη λόγω της μεταξύ τους συγγένειας, γιατί οι Λύκτιοι  ήταν Λάκωνες άποικοι κι όταν πήγαν στη Λύκτο και την έκαναν αποικία, διατήρησαν τη νομοθεσία των κατοίκων της πόλης. Γι αυτό και τώρα οι περίοικοι έχουν τους ίδιους νόμους, επειδή πρώτος θέσπισε τη νομοθεσία ο Μίνωας» (Αριστοτέλης Πολιτικά  Β  1271b).  «Και φαίνεται και λέγεται ότι  οι Λάκωνες μιμήθηκαν το κρητικό πολίτευμα στα περισσότερα σημεία……... Σύμφωνα με την παράδοση, όταν ο Λυκούργος άφησε την επιτροπεία του βασιλιά Χαρίλλου και έφυγε, έμεινε το μεγαλύτερο διάστημα στην Κρήτη λόγω της μεταξύ τους συλλογικότητας, γιατί οι Λύκτιοι ήταν Λάκωνες άποικοι, κι όταν πήγαν στη Λύκτο και την έκαναν αποικία, διατήρησαν τη νομοθεσία των κατοίκων της πόλης. Γι αυτό και τώρα οι περίοικοι έχουν τους ίδιους νόμους, επειδή πρώτος θέσπισε τη νομοθεσία ο Μίνως. .( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

Ο Στράβων, σχετικά με το αν πήγαν ή όχι οι Δωριείς με τους Ηρακλείδες στην Κρήτη, λέει ότι επειδή  ο Όμηρος αναφέρει μια φορά ότι η Κρήτη είχε 90 πόλεις και μια άλλη φορά ότι η Κρήτη είχε 90 πόλεις, ο ιστορικός ο Έφορος ισχυρίζεται ότι τις 10 παραπάνω πόλεις τις έκτισαν μετά από τα Τρωικά οι Δωριείς με τον Αλθαιμένη τον Αργείο, πρβ: « ο ποιητής μια φορά αναφέρει την Κρήτη με 100 και μια φορά με 90 πόλεις. Ο Έφορος υποστηρίζει πως οι δέκα χτίστηκαν μετά τα Τρωικά από τους Δωριείς από τον Αλθαιμένη τον Αργείο. Πάντως ο Οδυσσέας την ονομάζει νησί με 90 πόλεις». (Στράβων 10 c 479, 15). Σε άλλο εδάφιό του ο Στράβωνας αναφέρει και ότι οι Σπαρτιάτες πήγαν ως άποικοι στην Κρήτη: « Ο Σπαρτιάτης νομοθέτης Λυκούργος ήταν πέντε γενιές νεότερος από τον Αλθαιμένη, που δημιούργησε την πρώτη αποικία στην Κρήτη. Τον θεωρούν παιδί του Κίσου που ίδρυσε το Άργος το ίδιο καιρό που ο Προκλής συνοίκιζε τη Σπάρτη…»(Στράβων 10 c 481, 18).  Επομένως ο Στράβων θεωρεί τελικά ότι οι Δωριείς με τους Ηρακλείδες πήγαν στην Κρήτη, όμως όχι ως κατακτητές, αλλά ως άποικοι.

Ο Διόδωρος Σικελιώτης (βίβλος 16, 62) αναφέρει και ότι μετά τον καλούμενο Φωκικό πόλεμο κάποιοι  Κνώσιοι πήγαν στη Λακωνική Μαλέα και βρήκαν μισθοφόρους με αρχηγό το Φάλαικο  και μ’ αυτούς κατέλαβαν  τη Λύκτο. Κατόπιν αυτού  οι Λύκτιοι ζήτησαν τη βοήθεια των Σπαρτιατών. Οι Σπαρτιάτες με  στρατηγό τον Αρχίδαμο ήταν τότε  έτοιμοι με  στρατιωτικές και ναυτικές δυνάμεις να πάνε στην Ιταλία προκειμένου να βοηθήσουν τους Ταραντίνους που ήταν σε πόλεμο με τους Λευκαντούς, αντί αυτού προτίμησαν να πάνε να βοηθήσουν τους Λύκτιους ως συγγενείς, κάτι που έκαναν. Ο Φάλαικος και οι μισθοφόροι του ήταν από τη Φωκίδα-Λοκρίδα και είχαν πάει στην Πελοπόννησο, γιατί είχαν κάνει συμφωνία με το Φίλιππο να φύγουν από εκεί για να μη τους σκοτώσει, επειδή λεηλάτησαν το μαντείο των Δελφών. Ωστόσο ο Φάλαικος μετά σκοτώθηκε στην Κυδωνία, όταν πήγε να την καταλάβει και δεν το κατόρθωσε:  «οι δε Λακεδαιμόνιοι πεισθέντες και πλεύσαντες εις την Κρήτην τους μισθοφόρους ενίκησαν, τοις δε Λυκτίοις ανέσωσαν την πατρίδα. μετά δε ταύτα ο μεν Αρχίδαμος πλεύσας εες την Ιταλίαν και συμμαχήσας τοις Ταραντίνοις…» (Διόδωρος  16, 62). 

Η Λύκτος τελικά, σύμφωνα με το Στράβωνα (βιβλίο 10),   καταστράφηκε από τους Κνώσιους.

 

 

B. ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΩΡΙΕΙΣ

 

Μερικοί και μεταξύ αυτών και το βιβλίο της Α’ τάξης Γυμνασίου «Ιστορία αρχαίων χρόνων ως το 300 π.Χ.» (Λ. ΤΣΑΚΤΣΙΡΑ, Μ. ΤΙΒΕΡΙΟΥ) ισχυρίζονται ότι:

«Οι Δωριείς  ήταν ένας λαός που ήρθε στην Ελλάδα από το βορρά, από τις πεδιάδες της σημερινής Ουγγαρίας ή τα Ουράλια όρη, το 1100 π.Χ. κατασφάζοντας όσους λαούς βρήκαν στο διάβα τους, καθώς και ότι μετά τη κατάκτηση της Ελλάδας από τους Δωριείς δημιουργήθηκε ο πρώτος ελληνικός πολιτισμός, ο Μυκηναϊκός.  Όταν οι Δωριείς κατέβηκαν στην Kρήτη, οι Μινωίτες αντιστάθηκαν, μπροστά όμως στα σιδερένια όπλα των αντιπάλων, αντί των χάλκινων δικών τους, υπέκυψαν. Ακολούθως η δομή της κοινωνίας της Κρήτης ακολούθησε τα πρότυπα της Κοινωνίας της Σπάρτης, χώρισαν τους κατοίκους της σε διάφορες κατηγορίες υποτελών κατά τα Σπαρτιατικά έθιμα, τους περίοικους, μνωίτες, αφαμιώτες ή κλαριώτες….» 

«Τα πρώτα ελληνικά φύλα υπολογίζεται ότι έφτασαν στον ελληνικό χώρο γύρω στις αρχές της 2ης  χιλιετίας π.Χ.,….. Τα ελληνικά φύλα  που έφτασαν στην Ελλάδα ήταν τμήμα της ινδοευρωπαϊκής γλωσσικής οικογένειας στην οποία ανήκαν και τα ιταλικά, οι Κέλτες, οι Γερμανοί, οι Σλάβοι, οι Μήδοι και οι Πέρσες, οι Ινδοί….. Οι Μυκηναίοι ανήκουν στα ινδοευρωπαϊκά φύλα που με αφετηρία τα Ουράλια όρη εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη και μέχρι την Ινδία…».  

 

Ωστόσο όλα αυτά είναι ψεύδη, αυθαίρετα, κακοήθειες, γιατί αφενός δεν αναφέρονται από κανένα αρχαίο συγγραφέα, είναι κακοήθειες ανθελληνικών κέντρων και αφετέρου η αλήθεια είναι ότι:

1) Οι Δωριείς, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, αλλά και τους αρχαίους συγγραφείς: Ηρόδοτο, Θουκυδίδη κ.α. είχαν κοιτίδα τους το Πελασγικό Άργος ή νυν Θεσσαλία και ήταν αδελφικό φύλο των Αιολέων, των Αχαιών και των Ιώνων και όλοι αυτοί ήσαν απόγονοι των παιδιών του Έλληνα, ηγεμόνα της Φθιώτιδας: «Έλληνος δε και νύμφης Ορσηίδος Δώρος Ξούθος Αίολος……. Δώρος δε την πέραν χώραν Πελοποννήσου λαβών τους κατοίκους αφ εαυτού Δωριείς εκάλεσεν,… (Απολλόδωρου Βιβλιοθήκη Α')

2) Η κάθοδος των Δωριέων έγινε, όμως αυτή έγινε όχι από τα Ουράλια όρη, αλλά από τη Δωρίδα (= οι πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου) στην Πελοπόννησο. ) Ο Ηρόδοτος (Α 56-58, Ε 17  και Η 43), ο Θουκυδίδης (Α 1 – 9 κ.α.) κ.α. αναφέρουν ότι στη Φθιώτιδα του Πελσγικού Άργους ή άλλως Θεσσαλίας πριν από τα Τρωϊκά υπήρχε η πόλη Ελλάδα και  γι αυτό και οι κάτοικοι της περιοχής αυτής λέγονταν και  Πελασγοί ή Έλληνες, φύλα των οποίων ήσαν οι Αιολείς, οι Δωριείς, οι Ίωνες και οι Αχαιοί. Αναφέρουν επίσης ότι πριν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και  επί εποχής του βασιλιά Έλληνα ένα μέρος των Πελασγών (οι Δωριείς, οι Αχαιοί και οι Πελασγοί της Κρήτης που αναφέρει ο Όμηρος) με αρχηγό τον Τέκταμο (παππού του Μίνωα και γιο του Δώρου, γιου του Έλληνα) φεύγει και πάει στην  Κρήτη, η οποία είχε ερημώσει κατά πολύ, όπου ενοποιήθηκε  με τα φύλα (τους καλούμενους μετά Ετεόκρητες) που βρίσκονταν εκεί. Ογδόντα χρόνια μετά τα Τρωικά (= κάπου το 1129 π.χ. ) οι υπόλοιποι  από τους Δωριείς που παρέμειναν στην Ιστιαιώτιδα ή Δωρίδα διώχθηκαν  από τους Καδμείους  (= οι μετέπειτα Θηβαίοι) και πήγαν στην Πίνδο όπου έγιναν γνωστοί με  το όνομα  «έθνος Μακεδνόν}. Από εκεί ένα μέρος , οδηγούμενο από τους εξόριστους βασιλιάδες τους Πελοποννησιακού Άγρους , του καλούμενους Ηρακλειδείς, κατεβαίνει και καταλαμβάνει την Πελοπόννησο και ονομάζεται «έθνος δωρικό» (= οι ξακουστοί Σπαρτιάτες). Στη συνέχεια  οι Δωριείς δεν επέστρεψαν στον τόπο τους, αλλά παρέμειναν εκεί υπερασπίζοντας το θρόνο των Ηρακλειδών και βοηθώντας έτσι η Σπάρτη να γίνει μετά η ηγεμονεύουσα πόλη της Ελλάδος.   Ο Ηρόδοτος (Α 56-58, Ε 17  και Η 43)  αναφέρει επίσης ότι οι Δωρείς ήταν το πρώτο φύλο που αποσπάσθηκε από τους Πελασγούς και αποτέλεσε ξέχωρο έθνος, το ελληνικό έθνος και μετά προσχώρησαν σ’ αυτό όλοι οι Πελασγοί (= οι Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί, οι Αχαιοί και οι νησιώτες), καθώς και μερικά άλλα βάρβαρα φύλα (υπονοεί τους καλούμενους Καδμείους ή Θηβαίους, τους Δαναούς, τους Πέλοπες κ.α.)  που ήρθαν άλλα από την Ασία, άλλα από την Αφρική και άλλα από τη Θράκη, πρβ:

«Και ψάχνοντας έβρισκε πως ξεχώριζαν οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι, οι πρώτοι ανάμεσα στους Δωριείς, οι δεύτεροι ανάμεσα στους Ίωνες. Γιατί αυτά τα έθνη ήσαν τα πιο γνωστά, όντας τα παλιά χρόνια το τελευταίο πελασγικό, το πρώτο ελληνικό. Οι Αθηναίοι ποτέ ώς τώρα δεν ξεσηκώθηκαν από τον τόπο τους, ενώ οι άλλοι ήσαν πολυπλάνητοι. Γιατί όσο βασίλευε ο Δευκαλίων, κατοικούσαν τη Φθιώτιδα, στα χρόνια πάλι του Δώρου, γιου του Έλληνος, τη χώρα στις πλαγιές της Όσσας και του Ολύμπου που τη λεν Ιστιαιώτιδα. Κι αφότου και από την Ιστιαιώτιδα τους ξεσήκωσαν οι Καδμείοι, κατοικούσαν στην Πίνδο με το όνομα έθνος Μακεδνόν. Από εκεί πάλι άλλαξαν τόπο και πήγαν στη Δρυοπίδα και από τη Δρυοπίδα έφτασαν πια εκεί που είναι, δηλαδή στην Πελοπόννησο, και ονομάστηκαν έθνος Δωρικό. …………… Το ελληνικό έθνος, αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλεί — αυτή είναι η πεποίθησή μου· αφότου όμως ξέκοψε από το πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. Τέλος είμαι της γνώμης ότι το Πελασγικό έθνος πρωτύτερα και εφόσον ήταν βαρβαρικό, ποτέ δε γνώρισε μεγάλη δύναμη. (Ηρόδοτος Α, 56- 58)

«Συγκροτούσαν δε το στόλο (τον ελληνικό στη Μάχη της Σαλαμίνας) οι εξής: Από την Πελοπόννησο οι Λακεδαιμόνιοι με 16 πλοία, οι Κορίνθιοι, με τον ίδιο αριθμό πλοίων, το οποίον έδωσαν και εις το Αρτεμίσιον. Οι Σικυώνιοι, με δέκα πλοία, οι Επιδαύριοι με δέκα, οι Τροιζήνιοι με πέντε, οι Ερμιονείς με τρία. Όλοι αυτοί, εκτός των Ερμιονέων ανήκουν στο Δωρικό και Μακεδνόν έθνος, ελθόντες στην Πελοπόννησο  από τον Ερινεόν και την Πίνδον(«εόντες ούτοι πλην Ερμιονέων Δωρικό τε  και Μακεδνόν έθνος, εξε Ερινεού τα και Πίνδου»), και το τελευταίον από την Δρυοπίδα. Οι δε Ερμιονείς είναι καθαυτό Δρύοπες τους οποίους εξεσήκωσαν από τη σήμερον λεγόμενη Δωρίδα ο Ηρακλής και οι Μαλιείς. Εκ των Πελοπονησίων αυτοί ήσαν εις το στόλον (δηλαδή τον ελληνικό στη Μάχη της Σαλαμίνας)» (Ηρόδοτος Η, 43)

  «Οι Αθηναίοι ποτέ ως  τώρα δεν ξεσηκώθηκαν από τον τόπο τους, ενώ οι άλλοι, οι Λακεδαιμόνιοι,  ήταν πολυπλάνητοι. Γιατί όσο βασίλευε Δευκαλίων, κατοικούσαν τη Φθιώτιδα, στα χρόνια πάλι του Δώρου, του γιου του Έλληνα, τη χώρα στις πλαγιές της Όσσας και του Ολύμπου που τη λεν Ιστιαιώτιδα. Και αφότου και από την Ιστιαιώτιδα τους ξεσήκωσαν οι Καδμείοι, κατοικούσαν στην Πίνδο με το όνομα  έθνος Μακεδνόν. Από εκεί πάλι άλλαξαν τόπο και πήγαν στη Δρυοπίδα και από εκεί έφτασαν πια εκεί που είναι, δηλαδή στην Πελοπόννησο, και ονομάστηκαν έθνος Δωρικό. (Ηρόδοτος Α, 57)

Ο Θουκυδίδης και ο Διόδωρος λένε επίσης ότι αρχικά στον αρχαίο κόσμο δεν υπήρχαν μόνιμοι κάτοικοι, σύνορα, Έλληνες και βάρβαροι, γιατί δεν υπήρχε και η γεωργία και το εμπόριο, αλλά μεταναστευτικές φυλές προς εξεύρεση πηγών διατροφής και ο πιο πολυάριθμη έδιωχνε αυτή που έβρισκε το διέβα της προκειμένου να εκμεταλλευτεί αυτή το χώρο.  Στη συνέχεια ο Τρωικός πόλεμος επέφερε μεγάλες μετακινήσεις και ανακατατάξεις φυλών στην Ελλάδα, λόγω της απουσίας του στρατού της στην Τροία, αλλά και στον υπόλοιπο αρχαίο γνωστό κόσμο λόγω της ήττας των βαρβάρων.  Από τη Μ. Ασία π.χ. έφυγαν φύλα και πέρασαν στην Ιταλία, από τη Θεσσαλία έφυγαν φύλα και άλλα πήγαν προς Μακεδονία και άλλα προς Πελοπόννησο κ.α.  Τελευταία από αυτές τις μετακινήσεις που έγινε στην Ελλάδα ήταν αυτή που ονομάζεται «Κάθοδος των Δωριέων με τους Ηρακλείδες». Στο εξής η Ελλάδα ηρέμησε, άρχισε να αναπτύσσεται και να κάνει και αποικίες.

«Καθόσον και μετά τα Τρωικά ακόμη αι μεταναστεύσεις και νέαι εγκαταστάσεις εξηκολούθησαν εις την Ελλάδα, εις τρόπον ώστε δι' έλλειψιν ησυχίας, δεν ημπόρεσεν αύτη να αναπτυχθή. Τωόντι, η μεγάλη βραδύτης της επιστροφής των Ελλήνων από την Τροίαν είχε προκαλέσει πολλάς πολιτικάς μεταβολάς, καθ' όσον συχναί στάσεις εγίνοντο εις τας πόλεις και όσοι συνεπεία αυτών εξωρίζοντο ίδρυαν νέας τοιαύτας. Και οι σημερινοί Βοιωτοί, εκδιωχθέντες το εξηκοστόν έτος μετά την άλωσιν της Τροίας υπό των Θεσσαλών από την Άρνην, εγκατεστάθησαν εις την χώραν, η οποία σήμερον καλείται Βοιωτία, ενώ πρότερον εκαλείτο Καδμηΐς (μέρος, άλλωστε, αυτών ήτο ήδη εγκατεστημένον από πριν εκεί, και από αυτούς προήρχοντο οι Βοιωτοί που έλαβαν μέρος εις την εκστρατείαν κατά της Τροίας). Και οι Δωριείς με τους Ηρακλείδας κατέλαβαν την Πελοπόννησον το ογδοηκοστόν έτος. Ως εκ τούτου, μόλις μετά παρέλευσιν πολλού καιρού ησύχασεν οριστικώς η Ελλάς και ο πληθυσμός της έπαυσεν υποκείμενος εις βιαίας μετακινήσεις, οπότε και ήρχισε ν' αποστέλλη αποικίας. Και οι μεν Αθηναίοι απώκισαν τας Ιωνικάς πόλεις της Μικράς Ασίας και τας περισσοτέρας νήσους του Αιγαίου πελάγους, οι δε Πελοποννήσιοι το πλείστον της Ιταλίας και Σικελίας και μερικά άλλα μέρη της λοιπής Ελλάδος. Όλαι αυταί άλλωστε αι αποικίαι ιδρύθησαν μετά τα Τρωικά». (Θουκυδίδης Α  12)

 «Αφού διευκρινίσαμε όλα αυτά, απομένει να μιλήσουμε για τα έθνη τα οποία ήρθαν σε επιμειξία με τους Κρήτες. Ότι οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι ονομαζόμενοι Ετεοκρήτες, που θεωρούνται αυτόχθονες, το είπαμε πιο πριν. Μετά από αυτούς και πολλές γενιές αργότερα, Πελασγοί, που περιπλανιόνταν ένεκα συνεχών εκστρατειών και μεταναστεύσεων, έφτασαν στην Κρήτη και εγκαταστάθηκαν σε ένα μέρος του νησιού. Τρίτο ήταν, λένε, το γένος των Δωριέων που έφτασε στο νησί με αρχηγό τον Τέκταμο, το γιο του Δώρου. το μεγαλύτερο μέρος ετούτου του λαού συγκεντρώθηκε, λένε, από την περιοχή του Ολύμπου, αλλά ένα μέρος του ήταν από τους Αχαιούς της Λακωνίας, επειδή ο Δώρος είχε τη βάση εξόρμησης στην περιοχή του Μαλέα. Τέταρτο γένος που ανακατεύθηκε με τους κατοίκους της Κρήτης ήταν, λένε, ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που με τα χρόνια εξομοιώθηκαν στη γλώσσα με τους Έλληνες κατοίκους. Μετά απ΄αυτά, επικράτησαν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς και συνένωσαν τα έθνη του νησιού σε ενιαίο σύνολο...» ( Διόδωρος, 5, 80)

«Ο Τέκταμος του Δώρου, του γιου του Έλληνα που ήταν γιος του Δευκαλίωνα, κατέπλευσε στην Κρήτη μαζί με Αιολείς και Πελασγούς κι έγινε βασιλιάς του νησιού, παντρεύτηκε την κόρη του Κρηθέα κι απόκτησε τον Αστέριο..». (Διόδωρος, βίβλος 4, 60)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο

ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΑΔΑ

 

 

1. Ο ΜΙΝΩΑΣ – ΤΟ ΕΡΓΟ, Η ΥΠΑΡΞΗ  ΚΑΙ ΜΥΘΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ

 

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, όπως είδαμε πιο πριν (βλέπε Κεφάλαιο 1ο): 

1)  Ο Μίνωας ήταν όχι μόνο Έλληνας, αλλά και ο οργανωτής (νομοθέτης) της Πολιτείας, την οποία αντέγραψαν όλοι οι Έλληνες,  και ο θεμελιωτής της θαλασσοκρατορίας των Κρητών.  Ήταν ο πρώτος από τους Έλληνες  ηγεμόνες των αρχαίων πόλεων-κρατών που αφενός θέσπισε  νόμους - ο λόγος  που οι Έλληνες τον αποκάλεσαν μέγα Έλληνα νομοθέτη και μετά το θάνατό του ανακηρύχθηκε κριτής του Aδη των Ελλήνων - και αφετέρου συγκρότησε πολεμικό ναυτικό (άρα είναι και ο ιδρυτής του Ελληνικού ναυτικού)  και μ’ αυτό έδιωξε από την Ελληνική θάλασσα (= το Αρχιπέλαγος = το Αιγαίο και το Κρητικό πέλαγος) τους ληστές και πειρατές Κάρες και Φοίνικες, ελευθέρωσε τους θαλάσσιους διαδρόμους από τους κακοποιούς κ.τ.λ.  με συνέπεια ο ίδιος  να γίνει θαλασσοκράτορας  και οι θαλάσσιοι διάδρομοι να απελευθερωθούν και έτσι οι Έλληνες να μπορέσουν να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν, να ασχοληθούν με τις ναυτικές εργασίες, να πλουτίσουν, να επικρατήσουν, να σταματήσουν το μεταναστευτικό βίο ( δηλαδή να αποκτήσουν μόνιμη και ασφαλή κατοικία – πατρίδα κ.τ.λ.) που τους εξανάγκαζαν οι κακοποιοί Κάρες και Φοίνικες, κ.τ.λ., άρα ο Μίνωας είναι η αιτία που υπάρχει και πολιτισμός και  Ελλάδα.

2) Στο Ελληνικό πολεμικό ναυτικό και το Μίνωα οφείλεται η ύπαρξη, η ελευθερία, η ναυτική ανάπτυξη κ.τ.λ. της Ελλάδας και η επίσημη και ένδοξη ιστορία της Ελλάδας και του Ελληνικού ναυτικού, πολεμικού και εμπορικού,  ξεκινούν από την εποχή του Μίνωα.

  Αφότου, λέει ο Θουκυδίδης,  συγκροτήθηκε το πολεμικό ναυτικό του Μίνωα και διώχτηκαν μ’ αυτό οι κακοποιοί Κάρες και Φοίνικες από το Αιγαίο, οι δια θαλάσσης συγκοινωνίες έγιναν ασφαλέστεροι, οι Έλληνες των παράλιων πόλεων μπόρεσαν να αποκτήσουν  μόνιμη και ασφαλή κατοικία (άρα πατρίδα), να ασχοληθούν με ναυτικές εργασίες, να πλουτίσουν κ.τ.λ.

3) Στο Ελληνικό πολεμικό ναυτικό και το Μίνωα οφείλεται η ύπαρξη και ανάπτυξη του πρώτου Ελληνικού και συνάμα ευρωπαϊκού πολιτισμού – του καλούμενου «Μινωικού πολιτισμού».

Ο Μίνωας, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς (Παυσανίας, Διόδωρος, Πλάτωνας, κ.α.), δεν ήταν μόνο ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας, αλλά και ο πρώτος στον αρχαίο κόσμο  που θέσπισε νόμους σωστούς, ως οι θεϊκοί (νόμους που συμβάδιζαν σύμφωνα με το περί δικαίου ή θείου συναίσθημα, κάτι που δεν υπήρχε στους άλλους λαούς, εκεί ήταν ανάλογα με το δίκαιο του ισχυρού ή του βασιλιά).  Επομένως αφενός ο πρώτος Ελληνικός πολιτισμός  ήταν ο Μινωικός και όχι ο Μυκηναϊκός, όπως, κακώς, λένε τα σημερινά σχολικά βιβλία και αφετέρου ο μινωικός πολιτισμός είναι ο πρώτος στον κόσμο. Αυτά είναι και η αιτία που έχουν πλαστεί τόσοι πολλοί μύθοι γύρω από το όνομά του Μίνωα με συνέπεια, λόγω και των υπερβολών των μύθων, πολλοί σήμερα να νομίζουν ότι δεν υπήρξε.

 

2. ΠΟΤΕ ΕΖΗΣΕ ΚΑΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΙΝΩΑ

 

Ο Ηρόδοτος, σχετικά με τους Κρήτες, την Ευρώπη και τα παιδιά της, αναφέρει (σε νέα Ελληνική από τις εκδόσεις «Κάκτος» τα εξής:  «Οι γραμματισμένοι Πέρσες («Περσέων λόγιοι») βρίσκουν τους Φοίνικες αίτιους έχθρας’ λεν δηλαδή πως αυτοί, φτασμένοι από τη θάλασσα που ονομάζεται Ερυθρά σε τούτη εδώ τη θάλασσα, αφού κατοίκησαν το χώρο που και τώρα κατοικούν, άρχισαν αμέσως μακρινά ταξίδια, μεταφέροντας εμπορεύματα αιγυπτιακά και ασσυριακά, να πιάνουν και άλλα λιμάνια και προπαντός στο Άργος. Το Άργος εκείνα τα χρόνια σε όλα ξεχώριζε ανάμεσα στις πόλεις της χώρας που τώρα ονομάζεται Ελλάδα»….. Έτσι διηγούνται  οι Πέρσες πως η Ιώ έφτασε στην Αίγυπτο, όχι όπως οι Έλληνες, και πως αυτό έγινε η αρχή για τα αδικήματα που ακολουθήθηκαν. Μετά από αυτά, λένε οι Πέρσες, κάποιοι από τους Έλληνες, γιατί δεν ξέρουν να πουν το όνομά τους, πάτησα πόδι στην Τύρο της Φοινίκης και άρπαξαν τη θυγατέρα του βασιλιά την Ευρώπη. Μπορεί να ήταν Κρήτες. («Μετά δε ταύτα τινάς των Ελλήνων φασί της Φοινίκης  ες Τύρον προσσχόντες αρπάσαι του βασιλέως την Θυγατέρα Ευρώπην. Είησαν δ’ αν ούτοι Κρήτες..). Και έτσι έγιναν ίσα κι ίσα, όμως μετά Έλληνες έγιναν αίτιοι της δεύτερης αδικίας. Γιατί μ’ ένα μακρύ καράβι ανέβηκαν τον Φάση ποταμό στην Αία της Κολχίδας, κι από εκεί πήγαν και πήραν την θυγατέρα του βασιλιά τη Μήδεια…. Στην επόμενη γενιά ύστερα από αυτά, λένε πως ο Αλέξανδρος που τα έμαθε και ήθελε να αποκτήσει γυναίκα από την Ελλάδα με αρπαγή, γνωρίζοντας ότι δεν θα δώσει λόγο, αφού και οι Έλληνες δεν έδωσαν, άρπαξε την Ελένη… Αυτοί οι Ασιάτες, λεν οι Πέρσες, όταν τους άρπαξαν γυναίκες, δεν το πήραν στα σοβαρά, ενώ οι Έλληνες για μια γυναίκα Σπαρτιάτισσα ξεσήκωσαν ολόκληρη εκστρατεία, ήρθαν στην Ασία και αφάνισαν τη δύναμη του Πρίαμου. Πως από τότε πια θεωρούν ότι οι Έλληνες τους είναι εχθροί. Γιατί την Ασία και τα βάρβαρα έθνη που την κατοικούν, οι Πέρσες τα θεωρούν δικά τους, ενώ την Ευρώπη και τους Έλληνες τα έβλεπαν πάντα σαν κάτι ξεχωριστό. Έτσι λεν οι Πέρσες πως έγινα τα πράγματα και στην άλωση της Ιλίου (Τροίας) βρίσκουν την αιτία έχθρας…» (Ηρόδοτος Α, 2 - 5)

« Οι Καύνιοι κατά τη γνώμη μου είναι ντόπιοι, οι ίδιοι ισχυρίζονται ότι ήρθαν από την  Κρήτη….. Οι δε Λύκιοι εκ Κρήτης κατάγονται (γιατί την Κρήτη ολόκληρη, στα παλιά χρόνια την είχαν οι βάρβαροι). Όταν όμως στην Κρήτη συνεπλάκησαν τα παιδιά της Ευρώπης, ο Μίνωας με το Σαρπηδόνα,  για το ποιος θα γίνει βασιλιάς, επεκράτησε ο Μίνωας και έδιωξε το Σαρπηδόνα με τους στασιαστές του και αυτοί κυνηγημένοι κατέφυγαν στην  Ασία, στο μέρος που ονομάζεται γη της Μιλυάδας. Γιατί ακριβώς το μέρος που τώρα κατοικούν οι Λύκιοι, αυτό παλιότερα ήταν η Μιλυάς, και οι Μιλύες ονομάζονταν τότε Σόλυμοι. Όσο ήταν βασιλιάς τους ο Σαρπηδών, οι Λύκιοι ονομάζονταν με το όνομα που είχαν φέρει μαζί τους και που τώρα το χρησιμοποιούν γι αυτούς οι γείτονές τους. Λέγονταν Τερμίλες. Όταν όμως ήρθε από την Αθήνα ο Λύκος, ο γιος του Πανδίονος (εξορισμένος κι αυτός από τον αδελφό του Αιγέα), κι έμεινε στη χώρα των Τερμίλων κοντά στο Σαρπηδόνα, έτσι τότε, από το όνομα του Λύκου, με τον καιρό ονομάστηκαν Λύκιοι. Τα έθιμα τους είναι εν μέρει Κρητικά και εν μέρει Καρικά…» (Ηρόδοτος Α, 172 - 173)

 «Πολυκράτης γαρ εστί πρώτος των ημεις  ίδμεν Ελλήνων ος θαλασσοκρατέειν επενοήθη, πάρεξ Μίνω τε Κνωσσίου και ει δη τις άλλος πότερος τουτου ήρξε της Θαλάσσης.» (Ηρόδοτος Γ 121) = Σε νέα Ελληνική: Ο Πολυκράτης είναι ο πρώτος που ξέρουμε  από τους Έλληνες, ο οποίος έβαλε στο νου του να κυριαρχήσει στη θάλασσα, εκτός από το Μίνωα από την Κνωσό και από κανένα άλλο ίσως που κυριάρχησε στη θάλασσα πριν από εκείνον (Ηρόδοτος Γ 121)

«Οι Έλληνες μαθαίνοντας  ότι οι Ξέρξης  ερχόταν  απεφάσισαν  να στείλουν πρέσβεις στη Σικελία προς το Γέλωνα, και στην Κέρκυρα, για να ζητήσουν βοήθεια υπέρ της Ελλάδας και προς τούτοις στην Κρήτη, διότι ήλπιζαν να ενωθούν όλοι οι Έλληνες («φρονήσαντες ει κως εν τε γένοιτο το Ελληνικόν» (Ηρόδοτος, Ζ 145)

 

Επομένως και σύμφωνα με τους Πέρσες – Ηρόδοτο:

1) Ο  Μίνωας δεν ήταν στην πραγματικότητα γιος του θεού Δία, όπως λένε οι Έλληνες, αλλά γιος ενός Έλληνα, μάλλον Κρητικού, βασιλιά, εκείνου  που πήγε μαζί με άλλους και έκλεψε από την Τύρο της Ασίας την κόρη του βασιλιά Ευρώπη και ο οποίος όταν πέθανε, τα παιδιά του, ο Μίνωας και ο Σαρπηδόνας, συνεπλάκησαν για το ποιος θα πάρει τη βασιλεία.  Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τους Διόδωρο (βίβλος 4, 60 και 5 80-81 κ.α.), Απολλόδωρο (Β, Γ και Επιτομή) κ.α., ο Μίνωας αφενός αντικατέστησε στο θρόνο της Κρήτης το βασιλιά Αστέριο και αφετέρου αυτός και τα αδέλφια του ήταν υιοθετημένοι γιοι του βασιλιά Αστέριου, επειδή δεν είχε γιο παρά μόνο μια κόρη και ήθελε διάδοχο του θρόνου.  Επομένως  ο Μίνωας ήταν εξώγαμος γιος του βασιλιάς της Κρήτης Αστέριου και είτε για ευνόητους λόγους (να τους σέβονται, να μην αντιδρούν οι υπήκοοι στις αποφάσεις τους κ,τ,λ.) είτε γιατί πρόσφεραν πολύ σημαντικό έργο στους Κρήτες, κάτι που είναι και η αλήθεια, ειπώθηκε ότι ο μεν Αστέριος ήταν ο Θεός Δίας και ο Μίνωας ο γιος του. Σωστότερα, η περίπτωση Δία και Μίνωα ήταν ένα γεγονός σαν κι αυτό με τον Ιωσήφ και το Χριστό στη Χριστιανική Θρησκεία, όπου ο μεν Χριστός φέρεται γιος του Θεού και ο Ιωσήφ σύζυγος της μάνας του Χριστού, της Παναγίας.

2) Ο Μίνωας ήταν αφενός Έλληνας εκ πατρός και αφετέρου ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας.

3) Η έχθρα μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων ξεκίνησε από τις αρπαγές γυναικών εκατέρωθεν (την Ελληνίδα Ιώ από τους Φοίνικες, τη Φοινικιά Ευρώπη- μάνα του Μίνωα- από τους Έλληνες Κρήτες, τη Μήδεια των Κόλχων από τους Έλληνες και την Ελληνίδα Σπαρτιάτισσα Ελένη από τους Τρώες), μόνο που οι Έλληνες  έδωσαν πολύ σημασία σ’ αυτές τις αρπαγές και κυρίως της Ελένης και κατέστρεψαν την Τροία, ενώ δεν έπρεπε, γιατί οι γυναίκες αυτές το ήθελαν. 

4) Τα έθνη που κατοικούν στην Ασία  (Τρώες, Κάρες, Φοίνικες, Πέρσες κ.α.), οι Πέρσες τα θεωρούν δικά τους, ενώ την Ευρώπη και τους Έλληνες κάτι ξεχωριστό και στην άλωση του Ιλίου βρίσκουν τα αίτια έχθρας τους προς τους Έλληνες και γι αυτό τώρα, εννοεί ο Ηρόδοτος, στρέφονται εναντίον της Ελλάδας (εννοεί τους Περσικούς Πολέμους με Ξέρξη κ.τ.λ.).

5) Στην Κρήτη πριν από το Μίνωα ζούσαν και Έλληνες και βάρβαροι και  οι Κρήτες των Ελλήνων απήγαγαν την Ευρώπη (= τη μετέπειτα μάνα του Μίνωα) από την Ασία και την πήγαν στην Κρήτη.

6)  Η Κρήτη αρχικά ήταν βάρβαρη, όπως και όλη η Ελλάδα (αυτό  το έχει πει κατ’ επανάληψη πιο πριν στα εδάφια Α, 56 – 58, λέει ότι το Ελληνικό έθνος αποκόπηκε μετά τα Τρωικά από του Πελασγούς και άλλα βάρβαρα φύλα), όμως όταν  συνεπλάκησαν τα παιδιά της Ευρώπης, ο Μίνωας και ο Σαρπηδόνας, για το ποιος θα γίνει βασιλιάς της Κρήτης νικήθηκε ο Σαρπηδόνας ο οποίος  μετά από αυτό πήρε τους στασιαστές του  και τη μάνα του την Ευρώπη (βλέπε Ηρόδοτου Α, 172 – 173 και Δ 45) και κατέφυγαν στην  Ασία, στο μέρος που ονομάζεται γη της Μιλυάδας και έτσι έκτοτε η Κρήτη έγινε πλήρως Ελληνική.

 

Σημειώνεται ότι η ασιατική Μίλητος, σύμφωνα επίσης με τον Απολλόδωρο (Γ 1,2) και το Στράβωνα (14,1 και 12.8), κτίστηκε από αποίκους εκ της Κρητικής Μιλήτου με αρχηγό το Σαρπηδόνα: «προσλαβόντων Κρητών, οι και την Μίλητον έκτισαν εκ της Κρητικής Μιλήτου. Σαρπηδόνα λαβόντες κτίστην και τους Τερμίλας κατώκισαν εν τη…» (Στράβων 12,8),  «του δε παιδός προς Σαρπηδόνα μάλλον οικείως έχοντος πολεμήσας Μίνως επροτέρησεν. οι δε φεύγουσι, και Μίλητος μεν Καρί προσσχών εκεί πόλιν αφ εαυτού έκτισε Μίλητον… (Απολλόδωρος, βιβλιοθήκη Γ, 1,2)

 

Ο ΜΙΝΩΑΣ  ΠΡΟΣΠΟΙΟΥΝΤΑΝ ΟΤΙ ΗΤΑΝ ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑ

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφερει ότι οι Αιγύπτιοι ισχυρίζονται ότι ο Μίνωας είναι ένας Έλληνας νομοθέτης που προσποιούνταν ότι έπαιρνε τους νόμους του από το Θεό, κάτι ως έκανε και ο δικός τους ο Μνεύης κ.α., πρβ:  «Τώρα πρέπει να μιλήσουμε για τους νομοθέτες της Αιγύπτου. Πρώτος, λένε, που έπεισε το λαό να χρησιμοποιεί γραπτούς νόμους ήταν ο Μνεύης. Αυτός λοιπόν προσποιήθηκε πως του έδωσε τους νόμους ο Ερμής, με τη διαβεβαίωση πως θα φέρουν μεγάλα καλά στη ζωή των ανθρώπων, όπως ακριβώς έκανε, λένε, στους Έλληνες ο Μίνωας στην Κρήτη και ο Λυκούργος στους Λακεδαιμονίους, που ο ένας είπε ότι πήρε τους νόμους από το Δία και ο άλλος από τον Απόλλωνα. Τούτο το είδος της επινόησης παραδίδεται ότι χρησιμοποιήθηκε και σε πολλούς άλλους λαούς και στάθηκε αίτιο πολλών αγαθών σε όσους το πίστεψαν. Στους κατοίκους της Αριανής ιστορείται ο Ζαθραύστης προσποιήθηκε ότι του έδωσε τους νόμους το καλό πνεύμα, στους ονομαζόμενους Γέτες, ο Ζάλμοξις  (sc εννοεί μάλλον τον Ζαρατούστρα) έκανε το ίδιο λέγοντας ότι πήρε τους νόμους από τη θεά Εστία, ενώ στους Ιουδαίους ο Μωυσής απέδωσε τους νόμους στο θεό που λέγονταν Ιάως, κι αυτό έκαμα όλοι είτε επειδή πίστεψαν πως μια σύλληψη που θα ωφελούσε την ανθρωπότητα ήταν αξιοθαύμαστη και θεϊκή είτε επειδή έκριναν πως ο απλός λαός θα υπάκουε με μεγαλύτερη προθυμία σε νόμους που υπαγορεύτηκαν από θεούς με υπεροχή και δύναμη». (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος Α, 94)

Ο Αρριανός λέει ότι ο Μίνωας, ο Ραδάμανθυς, ο Αιακός και ο Μ. Αλέξανδρος ήταν βασιλιάδες που ισχυρίζονταν ότι είναι γιοι θεών για πονηρούς λόγους, για να γίνουν σεβαστοί από τους υπηκόους τους, πρβ: « Ο Αλέξανδρος ακόμη κι όταν έλεγε ότι είναι γιος θεού, δεν μου φαίνεται τεράστιο το σφάλμα του, μπορεί να ήταν και πονηριά, για να γίνεται πιο σεβαστός από τους υπηκόους τους. Εξάλλου δεν νομίζω ότι ήταν κατώτερος βασιλιάς από το Μίνωα, το Ραδάμανθυ και τον Αιακό, που οι άνθρωποι δεν τους θεώρησαν αλαζόνες, όταν ισχυρίστηκαν ότι είναι γιοι του Δία» (Αρριανός, Αλεξάνδρου Ανάβασις 2 29)

Ο  Στράβωνας λέει από τη μια ότι  ο Μίνωας ήταν σπουδαίος θαλασσοκράτορας και νομοθέτης και από την άλλη ότι ότι  προσποιούνταν  ότι έπαιρνε τους νόμους κατευθείαν από το Δία», εννοείται, για να θεωρούνται οι εντολές (οι νόμοι) του ως  θείες  επιταγές, πρβ

 «ο Μίνωας και κάθε ένατο χρόνο, καθώς φαίνεται, ανέβαινε στη σπηλιά του Δία και έμενε εκεί. Επέστρεφε με γραπτές διατάξεις που έλεγε πως είναι προσταγές του Δία. Γι αυτό και ο ποιητής (ο Όμηρος) λέει: Εδώ βασίλευε ο Μίνωας που μιλούσε με το μέγα Δία κάθε εννιά χρόνια....» (Στράβων «Γεωγραφικά» Ι’, C 476 – 477).

«Έφυγε τότε (ο Λυκούργος) για την Κρήτη.  Εκεί ήρθε και πλησίασε το Θάλητα , ένα μελοποιό και νομοθέτη. Έμαθε από αυτόν τον τρόπο που ο Ραδάμανθυς  πρώτα και αργότερα ο Μίνωας έφερναν τους νόμους τους, τάχα από το Δία προς τους ανθρώπους...» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 481 - 483, 17 – 20)

 

Η ΘΕΟΠΟΙΗΣΗ  ΤΟΥ ΜΙΝΩΑ ΚΑΙ ΡΑΔΑΜΑΝΘΥ (ΚΡΙΤΕΣ ΣΤΟΝ ΑΔΗ)

 

Ο Όμηρος και ο Απολλόδωρος αναφέρουν ότι οι νομοθέτες Μίνωας και Ραδάμανθυς μετά θάνατο ανακηρυχτήκαν κριτές στον Αδη, πρβ: «Ραδάμανθυς δε τοις νησιωταις νομοθετων, αύθις φυγών εις Βοιωτιαν Αλκμήνην γαμεί, κα μεταλλάξας ν Αιδου μετά Μίνωος δικάζει. Μίνως δε Κρήτην κατοικών έγραψε νόμους (Απολλόδωρος Γ 1,2)

Ουδ’ ότε Φοίνικος κούρης τηλεκλειτοίο

η τεκε μοι Μίνων τε και αντίθεον Ραδάμανθυν (Ιλιάδα Ξ 321-322)

"ένθ η τοι Μίνωα ίδον, Διός αγλαόν υόν,

χρύσεον σκήπτρον έχοντα, θεμιστεύοντα νέκυσσιν,

ήμενον, οι δε μιν αμφί δίκας είροντο άνακτα, (οδύσσεια λ 568)

Ο Διόδωρος Σικελιώτης (βιβλος 5, 79), σχετικά με τη θεοποίηση του Μίνωα και του Ραδάμανθυ, αναφέρει: «Ο Ραδάμανθυς από τη μεγάλη δικαιοσύνη του βγήκε ο μύθος ότι τον έκαναν δικαστή στον Αδη, όπου ξεχωρίζει τους ευσεβείς από τους πονηρούς. Ο Μίνωας την ίδια τιμή αξιώθηκε, γιατί βασίλευε απόλυτα σύμφωνα με τους νόμους και με ιδιαίτερη φροντίδα για τη δικαιοσύνη». Ομοίως ο Ισοκράτης, ο Αρριανός και πολλοί άλλοι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι ο Μίνωας με το Ραδάμανθυ, επειδή θέσπισαν για πρώτη φορά νόμους (σύνταγμα διακυβέρνησης και νόμους εμπορίου, που από τη μια ωφέλησαν όλους τους Έλληνες και από την άλλη ήσαν ανάλογοι με το περί θείων (δικαίου, θρησκείας και ηθών και εθίμων) αίσθημα, γι αυτό και υμνούνται από όλους τους Έλληνες ή γι αυτό οι αρχαίοι Έλληνες μετά το θάνατό τους τους ανακήρυξαν ισόθεους και κριτές στον Άδη ή γι αυτό ειπώθηκε ότι ήσαν γιοι του Δία ή ότι έπαιρναν τους νόμους  κατευθείαν από το Θεό Δία στο όρος Δίκτη ή ότι οι νόμοι τους ήταν θεϊκοί κ.α.

«Αν είναι έτσι τα πράγματα, αν δεχτούμε ότι έχεις δίκιο, όταν λες  ότι οι άνθρωποι αυτοί (οι Σπαρτιάτες) υπήρξαν οι δημιουργοί των καλύτερων θεσμών, τότε, αναγκαστικά, όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που έζησαν πολλές γενιές πριν οι Σπαρτιάτες εγκατασταθούν στην Πελοπόννησο, πρέπει να μη διέθεταν κανένα από αυτά τα προσόντα, δηλαδή ούτε οι στρατιώτες που εκστράτευσαν στην Τροία, ούτε οι σύγχρονοι του Ηρακλή και του Θησέα, ούτε ο Μίνωας, ο γιος του Δία, ούτε ο Ραδάμανθυς, ούτε ο Αιακός ούτε κάποιος από τους μεγάλους άνδρες που υμνούνται γι αυτές τις αρετές, οπότε κακώς έχουν τη φήμη που απολαμβάνουν»… (Ισοκράτους Παναθηναϊκός 205)

«Θα ‘πρεπε να πεις: Ξένε, δεν είναι τυχαίο που οι νόμοι της Κρήτης  έχουν τόσο μεγάλη φήμη σε ολόκληρο τον Ελληνικό κόσμο. Είναι νόμοι δίκαιοι, που προσφέρουν ευτυχία σε όσους τους ακολουθούν, Δίνουν δηλαδή όλα τα αγαθά, τα οποία ανήκουν σε δυο κατηγορίες, ανθρώπινα και θεία. …»  (Πλάτωνα, Νόμοι, 625 - 631)

«Ο Ησίοδος επίσης λέει για το Μίνωα παρόμοια πράγματα. Αναφέροντας το όνομά του, λέει: «αυτός ήταν ο πιο βασιλικός απ΄ όλους  τους θνητούς βασιλιάδες και διαφέντευε πλήθος γειτονικών λαών, κρατώντας το σκήπτρο του Δία - μ’ αυτό βασίλευε και στις πόλεις». Και αυτός, λέγοντας το σκήπτρο του Δία δεν εννοεί τίποτε άλλο παρά την παιδεία από το Δία, με την οποία διηύθυνε την Κρήτη…» (Πλάτων «Νόμοι)

Σημειώνεται ότι οι αρχαίοι Έλληνες, όπως και εμείς σήμερα, λέγανε αφενός ότι όλοι οι άνθρωποι είναι παιδιά του θεού και αφετέρου ότι οι θεοί και οι ήρωες της Ελληνικής μυθολογίας (  Δίας,  Μίνωας, Έλλην ..)  ήταν αρχικά άνθρωποι, κάτι όπως ο Χριστός και οι Άγιοι σήμερα, Ειδικά για το Δία (τον πατέρα του Μίνωα) οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι εν ζωή ήταν άνθρωπος που έζησε στην Κρήτη.

 

Η ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΙΝΩΑ

 

Ο Μίνως, όπως είδαμε πιο πριν, ήταν γιος του βασιλιά της Κρήτης Αστέριου, που για ευνόητους λόγους έλεγε ή ειπώθηκε ότι ήταν γιος του Δία, και της πριγκίπισσα Ευρώπης. Επομένως:

1. Η γενεαλογία του Μίνωα από πλευράς του πατέρα του είναι Ελληνική. Πρώτα ήταν λέει ο Δευκαλίωνας Α’, μετά ο Έλληνας, ο Δώρος, ο Τέκταμος, ο Αστέριος, ο Μίνωας,  ο Δευκαλίωνας Β’, ο Ιδομενέας, ο Αίθων κ.α.

2.  Η γενεαλογία του Μίνωα από πλευράς της μητέρας του, της Ευρώπης, είναι βάρβαρη, αφού αυτή ήταν πριγκίπισσα της Φοινίκης, όμως και με Ελληνική ρίζα από τη μάνα της, την Ιω, την οποία έκλεψαν οι Φοίνικες από το Άργος,  η εξής (σύμφωνα με τον Απολλόδωρο):  Ο Ωκεανός και η Τηθύς γέννησαν τον Ινάχο, από τον οποίο πήρε το όνομα ο ποταμός Ινάχος στο Άργος.  Ο Ινάχος και η Μελία, κόρη του Ωκεανού, γέννησαν το Φορωνέα και τον Αιγιαλέα. Ο Αγιαλέας πέθανε χωρίς να κάνει παιδιά και η χώρα όλη ονομάστηκε Αιγιάλεια. Κατόπιν ο  Φορωνέας έγινε δυνάστης και όλη την Πελοπόννησο την ονόμασε  Φορωνίδα. Κατόπιν  Ο Φορωνέας και η νύμφη Τηλεδίκη απέκτησαν τον Άπιν, από τον οποίο η Πελοπόννησος ονομάστηκε Άπια, καθώς και τη Νιόβη.  Ο Απις πέθανε χωρίς να κάνει παιδιά, όμως επειδή νομίστηκε θεός ονομάστηκε Σάραπις. Από τη Νιόβη και το Δία (η Νιόβη ήταν η πρώτη θνητή γυναίκα με την οποία κοιμήθηκε ο Ζευς) γεννήθηκε ο Άργος, όπως λέει ο Ακουσίλαος και ο Πελασγός, από τον οποίον ονομάστηκαν έτσι οι μετοικούντες στην Πελοπόννησο. Ο Ησίοδος  τον Πελασγό τον λέει αυτόχθονα.   Πελασγός και η Μελίβοια, κόρη του Ωκεανού ή κατ’ άλλους την Κυλλήνη, γέννησαν το Λυκάονα, το βασιλιά των Αρκάδων που με πάρα πολλές γυναίκες απόκτησε 50 γιους: Θεσπρωτό, Μάκεδνο, Μαίναλο, Φθίο, Λύκιο, Ορχομενό … και οι οποίοι υπερέβαλαν των άλλων ανθρώπων στην ασέβεια και την υπερηφάνεια και από την άλλη. Όταν ο Αργος έγινε βασιλιάς στην Πελοπόννησο την ονόμασε Άργος. Ο Αργος νυμφευτείς την Ευάδνη την κόρη του Στρυμόνα και Νεαίρας γέννησαν τους Πείραντα, Επίδαυρο και  Κρίασον, που παρέλαβε τη βασιλεία.  

Από τον Άργο και την Ισμήνη της Ασωπού γεννήθηκε ο Ίασος, κόρη του οποίου ήταν η Ιώ, ο Κάστωρ όμως λέει ότι η Ιώ ήταν κόρη του Ινάχου και ο Ησίοδος ότι ήταν κόρη του Πειρήνος. Η Ιώ, ύστερα από περιπέτειες (κατά τον Ηρόδοτο την έκλεψαν οι Φοίνικεςί)  έφτασε την Αίγυπτο όπου νυμφεύτηκε το Νείλο και γέννησε τον Επαφο, ο οποίος έγινε  βασιλιάς της Αίγυπτου. Ο ¨Επαφός με τη Μέμφιδα,  κόρη του Νείλου και για χάρη της οποίας ο Έπαφος έκτισε πόλη με το όνομά της,  γέννησαν τη  Λιβύη εκ της οποίας η χώρα ονομάστηκε έτσι (= η ήπειρος Αφρική). Από τη Λιβύη και τον Ποσειδώνα γεννήθηκαν δυο δίδυμοι, ο Αγήνωρας και ο Βήλος. 

Ο Βήλος κατοίκησε στη Λιβύη (= η Αφρική), στην Αίγυπτο και στην Αραβία και με την Αγχινόη, θυγατέρα του Νείλου, γέννησαν δίδυμα, τον Αίγυπτο και το Δαναό,  που ο μεν πρώτος έκανε 50 γιους και ο δεύτερος 50 θυγατέρες. Γέννησαν ακόμη και τον Κηφέα και Φινεα.  Ο Αίγυπτος κατέστρεψε τη Μελαμπόδων χώρα και την ονόμασε Αίγυπτο.  Ο Δαναός, αφού πέτυχε  να πάρει την εξουσία, με τη συμβουλή της Θεάς Αθηνάς κατασκεύασε πρώτος πλοίο («ναυς») και μαζί με τις κόρες του ήρθαν στη  Ρόδο και στο Αργος. Στο Αργος του παρέδωσε τη βασιλεία ο τότε βασιλιάς Γελάνωρ και από αυτό μετά  οι κάτοικοι του Αργους ονομάστηκαν Δαναοί ή Αργείοι.

Ο Αγήνωρας πήγε στη Φοινίκη, όπου έγινε γενάρχης. Με την Τηλέφασα έκανε τέσσερα παιδιά, την Ευρώπη, τον Κάδμο (που ίδρυσε τη Θήβα, αλλά και οι απόγονοί του κατοίκησαν στη Θράκη κ.α.), το Φοίνικα και τον Κίλικα που εξ αυτών πήραν το όνομα οι χώρες που κατοίκησαν. Μερικοί λένε ότι η Ευρώπη δεν ήταν κόρη του Αγήνορα, αλλά του Φοίνικα και η οποία αγαπήθηκε από το Δία και αυτός από την ομορφιά της έγινε ταύρος  («ταύρος χειροήθης γενόμενος») και τη μετέφερε στην Κρήτη όπου γέννησε το Μίνωα, το Ραδάμανθυ και το Σαρπηδόνα. Για το Σαρπηδόνα άλλοι λένε λέει ότι ήταν γιος του Δία και της Λαοδάμειας. Ακολούθως ο βασιλιάς της Κρήτης Αστέριος, επειδή δεν είχε γιο, υιοθέτησε τα παιδιά της Ευρώπης και ο Μίνωας στη συνέχεια τον αντικατέστησε στη βασιλεία.  Ο Μίνωας νυμφεύτηκε την Πασιφάη και έκανε τα εξής αγόρια: Κατρέα, Δευκαλίωνα, Γλαύκο και τα εξής κορίτσια: Ανδρόγεω, Ακαλήν, Ξενοδίκη, Αριάδνη, Φαίδρα. Οι κόρες του Κατρέα  η μεν Αερόπη παντρεύτηκε τον Πλεισθένη και γέννησε το Μενέλαο και τον Αγαμέμνονα και η Κλυμένη το Ναύπλιο και έκανε τον Οίακο και τον Παλαμήδη.

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Στην αρχαία Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον υπόλοιπο αρχαίο  κόσμο δεν υπήρχαν αρχικά κράτη ως τα σημερινά,  αλλά πάρα πολλές αυτόνομες φυλές που άλλες ήσαν Ελληνικές και άλλες βάρβαρες (Περσικές, Φοινικικές κ.α.). Προ αυτού οι άνθρωποι είχαν φτιάξει ιστορίες, αυτές που σήμερα λέμε μύθους, στις οποίες αναφέρονταν τα κύρια γεγονότα και πρόσωπα της κάθε φυλής, δηλαδή από πού ξέκοψε, που και που πήγε, με ποιες άλλες φυλές  αναμείχτηκε κ.α.

2) Επειδή ήρθαν στην Ελλάδα από την Ασία, την Αφρική και Ευρώπη διάφορα βάρβαρα φύλα ( οι Κάδμοι, οι Πέλοπες, οι Δαναοί κ.α.), τα οποία μετά συγχωνεύτηκαν με τους Πελασγούς ή μετέπειτα Έλληνες, γι αυτό από τη μια έχουμε το μύθο του γένους των Ελλήνων (του Δευκαλίωνα – Έλληνα κ.τ.λ.) και από την άλλοι τους μύθους για τα γένη του Κάδμου, Δαναού, Πέλοπα κ.α.

3) Ορισμένοι βασιλείς έλεγαν  ότι ήσαν γιοι είτε π.χ. της Λιβύης (της ηπείρου Αφρικής) είτε του Ασωπού (του ποταμού) είτε του Θεού Δία κ.α., για να υποδείχνουν στους γείτονες ότι ήσαν και αυτοί  αυτόχθονες.

4) Ορισμένοι βασιλείς έλεγαν  ότι ήσαν γιοι του Δία ή κάποιου άλλου θεού, για να τους σέβονται ή για να υπακούνε στις εντολές τους οι υπήκοοι λαμβάνοντας ως θείες τις εντολές τους.

 

3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΘΡΟΝΟΣ

 

Ι. ΟΙ ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ:  ΑΡΧΗΔΙΟΣ, ΓΟΡΤΥΣ,  ΚΥΔΩΝ κ.α. – ΚΡΗΣ - ΚΡΗΘΕΑΣ

ΚΑΙ  ΟΙ ΕΠΗΛΥΔΕΣ ΚΡΗΤΕΣ : ΤΕΚΤΑΜΟΣ ΚΑΙ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

 

Ο Όμηρος (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183) αναφέρει ότι οι Κρήτες ήσαν άλλοι Αχαιοί, άλλοι  Ετεοκρήτες, άλλοι Κύδωνες,  άλλοι Δωριείς και άλλοι Πελασγοί, που, όπως επεξηγούν ο Διόδωρος Σικελιώτης (Βίβλος 4 και 5), ο Στράβωνας (Ι IV 6 -7), ο Απολλόδωρος (Βιβλιοθήκη 3.1.2 ), Νόννος (2.695) κ.α.:

 Α) Οι Κύδωνες και οι Ετεοκρήτες ήσαν οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης και γι αυτό λέγονταν αυτόχθονες σε σχέση προς τους άλλους, οι οποίοι είχαν έρθει μετά στην Κρήτη. Περίφημος βασιλιάς των Ετεοκρητών ήταν ο Κρήτας, που επινόησε πολλά χρήσιμα πράγματα για τους ανθρώπους.

Ο Παυσανίας ( VIII, 53, 4 - 6) αναφέρει ότι  τα αδέλφια  Κύδων, Γόρτυς και  Αρχήδιος, γιοι  του Τεγεάτη και εγγονοί του βασιλιά Λυκάονα Β’, είχαν πάει στην Κρήτη από την Τεγέα (= η Αρκαδία, η  Γορτυνία και η Λακωνία) της Πελοποννήσου και έκτισαν τις πόλεις Κυδωνία, Γόρτυνα και Κατρέα.

Ο Στράβωνας, ο Διόδωρος κ.α., λένε ότι οι Ετεοκρήτες λέγονταν και Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες και είχαν πάει  στην Κρήτη από τη Φρυγία ή αντίθετα από την Κρήτη πήγαν μερικοί Κρήτες στη Φρυγία και γι αυτό υπάρχουν Ιδαία Όρη και στην Κρήτη και στη Φρυγία (Τρωάδα).

Β) Όταν  ήταν βασιλιάς των Ετεοκρητών ο Κρηθέας, ήρθε στην Κρήτη από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα  Εσταιώτιδα της Θεσσαλίας, ο Τέκταμος ή Τέκταφος ( απόγονος του Δώρου, επώνυμου των Δωριέων, γιου του Έλληνα) με Δωριείς, Πελασγούς κ.α., και,  επειδή ήρθαν στην Κρήτη μετά από τους Ετεοκρήτες, ονομάστηκαν επήλυδες Κρήτες (= έποικοι, μετανάστες, νεοφερμένοι κάτοικοι). 

Στη συνέχεια βασιλιάς της Κρήτης έγινε ο Τέκταμος, ο οποίος παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά Κρηθέα. Γιος του Τέκταμου και μετά το θάνατο του βασιλιάς της Κρήτης   ήταν ο Αστέριος, θετός ή κατά τον Ηρόδοτο πραγματικός, πατέρας του Μίνωα, που συνένωσε μετά όλα τα γένη της νήσου σε ενιαίο σύνολο .

 

ΙΙ. ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ : ΜΙΝΩΑΣ, ΛΥΚΑΣΤΟΣ, ΙΔΟΜΕΝΕΑΣ Κ.Τ.Λ.

 

1) Ο ΜΙΝΩΑΣ Α’

Σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό, το Διόδωρο Σικελιώτη (4, 60 – 61 και   5, 79-80) και τον Πλούταρχο («Θησεύς 19.6]) κ.α.,  υπήρχαν δυο βασιλιάδες με το όνομα Μίνωας, ο Μίνωας Α, και ο Μίνωας Β’. Ο Μίνωας Α’ βασίλευε το 1210 πριν από το Διόγνητο (άρα  το 1474 π.Χ.) και ο Μίνωας Β’ το έτος 1031 πριν από το Διόγνητο (άρα το 1295 π.Χ.), ενώ  η άλωση της Τροίας έγινε λέει το έτος 945  πριν από το Διόγνητο (άρα το 1209 π.Χ.).  Σύμφωνα επίσης με τον Ηρόδοτο, ο Μίνωας έζησε τρεις γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο: «Τρίτη δε γενεή μετά Μίνων τελευτήσαντα γενέσθαι Τρωικά» ( Ηρόδοτος Ζ, 171), άρα συμφωνεί με τη χρονολογία που λέει το Πάριο χρονικό.  Το αυτό λέει και ο Όμηρος (Ιλιάδα Ν. 445 – 455),  αρχικά ήταν λέει βασιλιάς της Κρήτης ο Μίνωας, μετά ο Δευκαλίωνας και μετά ο Ιδομενέας που πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο.

Σύμφωνα επίσης με τον Ηρόδοτο (Α 5, Γ 121  κ.α.), ο Μίνωας αφενός ήταν ο πρώτος από τους Έλληνες (πριν από τον Πολυκράτη) που έγινε θαλασσοκράτορας και αφετέρου γιος, όχι του Δία, όπως λένε λέει οι Έλληνες, αλλά  ενός Έλληνα βασιλιά, μάλλον Κρητικού (υπονοεί το βασιλιά της Κρήτης Αστέριο) και της Ευρώπης, κόρης του βασιλιά της Τύρου της Φοινίκης, την οποία έκλεψε και αυτό ήταν μια από τις έχθρες μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων, αλλά και που έγινε ο Τρωικός πόλεμος.

Παράβαλε ομοίως ότι ο Διόδωρος, σχετικά με το θρόνο της Κρήτης, λέει ότι ο Μίνωας αντικατέστησε στο θρόνο το βασιλιά της Κρήτης Αστέριο και το Μίνωα ο γιός του  ο Λύκαστος: «ο Μίνωας διαδέχτηκε στο θρόνο τον Αστέριο, παντρεύτηκε την Ιτώνη, την κόρη του Λυκτία και γέννησε το Λύκαστο, ο οποίος τον διαδέχτηκε στο Θρόνο. (Διόδωρος 4, 60 – 61). 

Σύμφωνα με το Διόδωρο, Στράβωνα κ.α., ο Μίνωας  αφενός έγινε  βασιλιάς της Κρήτης μετά που ήρθαν οι Δωριείς και οι Αχαιοί στην Κρήτη και πριν από την κάθοδο των Δωριέων με τους Ηρακλείδες και  αφετέρου ήταν αυτός που ένωσε σε ενιαίο σύνολο τους Ετεοκρήτες με τους επήλυδες Κρήτες, δηλαδή τα Ελληνικά Κρητικά φύλα: Ετεοκρήτες, Κύδωνες, Αχαιούς, Δωριείς και Πελασγούς, καθώς και ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που κατοικούσαν στην Κρήτη σε ενιαίο σύνολο.

Ο Μίνωας, σύμφωνα με τον Πλάτωνα (Μίνωας και Νόμοι), Διόδωρο (βίβλος 4 και 5)  Στράβωνα (Γεωγραφικά Ι’ c 476] κ.α., μαζί με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήταν οι πιο αξιόλογοι βασιλείς της Κρήτης. Αυτοί που οργάνωσαν την περίφημη Κρητική πολιτεία, την οποία αντέγραψαν οι άλλοι Έλληνες, αλλά και αυτοί που θεμελίωσαν την θαλασσοκρατορία των Κρητών. Ο λόγος και για τον οποίο μυθοποιήθηκαν-αγιοποιήθηκαν

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο (Γ, 1-2, Γ 22,  Επιτομή, 1,6), ο Μίνωας ήταν προ παππούς του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου από της κόρες του γιου Κατρέα. Ο Απολλόδωρος λέει και ότι ο Μίνωας ήταν γιος του Δία (εννοείται η χάρη του οποίου βοήθησε να γίνει μέγας νομοθέτης) και υιοθετημένος γιος του βασιλιά Αστέριου της Κρήτης, καθώς και εγγονός του Ποσειδώνα (εννοείται η χάρη του οποίου βοήθησε να γίνει θαλασσοκράτορας) και της Λιβύης από τη μάνα του την Ευρώπη.  Λέει επίσης ότι μαζί με τη σύζυγό του Πασιφάης έκαναν τα εξής παιδιά, αγόρια: Κατρέα, Δευκαλίωνα, Γλαύκο,  Ανδρόγεω και τα εξής κορίτσια:, Ακαλήν, Ξενοδίκη, Αριάδνη, Φαίδρα. Οι κόρες του Κατρέα  η μεν Αερόπη παντρεύτηκε τον Πλεισθένη και γέννησε το Μενέλαο και τον Αγαμέμνονα και η Κλυμένη το Ναύπλιο και έκανε τον Οίακο και τον Παλαμήδη, πρβ: «Ραδάμανθυς δε τοις νησιωταις νομοθετων, αύθις φυγών εις Βοιωτιαν Αλκμήνην γαμεί, κα μεταλλάξας εν Αιδου μετά Μίνωος δικάζει. Μίνως δε Κρήτην κατοικών έγραψε νόμους, και γημας Πασιφάην την Ηλιου και Περσηίδος, ως <δε> Ασκληπιάδης φησί, Κρήτην την Αστερίου θυγατέρα, παίδας μεν ετέκνωσε Κατρέα Δευκαλίωνα Γλαύκον Ανδρόγεων , θυγατέρας δε Ακάλλην Ξενοδίκην Αριάδνην Φαιδραν, εκ Παρειας δε νύμφης Ευρυμέδοντα Νηφαλίωνα Χούσην Φιλόλαον, εκ δε Δεξιθέας Ευξάνθιον. (Απολλόδωρος Γ, 1-2)

«Κατρέως δε του Μίνωος Αερόπη και Κλυμένη κα Απημοσνη και Αλθαιμένης υἱὸς γνονται. χρωμέν δε Κατρεί περι καταστροφής του βίου ο θεος έφη υπό ενός των τέκνων τεθνήξεσθαι. Κατρεύς…… Αερόπην δε και Κλυμένην Κατρεύς Ναυπλίω δίδωσιν εις αλλοδαπάς ηπείρους απεμπολήσαι. Τούτων Αερόπην μεν έγημε Πλεισθένης και παίδας Αγαμέμνονα και Μενέλαον ετέκνωσε, Κλυμένην δε γαμεί Ναύπλιος, και τέκνων πατήρ γίνεται Οίακος και Παλαμήδους... ((Απολλόδωρος Γ 2,1 και Γ, 2, 2, Επιτομή, 1,6)

 

2) Ο ΛΥΚΑΣΤΟΣ Α’

Όταν πέθανε ο Μίνωας Α’ , σύμφωνα με τον Όμηρο (Ιλιάδα),  το Διόδωρο (Βίβλος 4, 60, 3),  τον Απολλόδωρο (Γ 2 – 4) κ.α., το διαδέχθηκε στο θρόνο ο γιος του ο Λύκαστος  και σύμφωνα με το Στ. Βυζάντιο έκτισε και την πόλη Λύκαστο.

 

 3) Ο ΜΙΝΩΣ Β’

Ο Διόδωρος Σικελιώτης για το Μίνωα Β’ λέει τα εξής: «ο Μίνωας διαδέχτηκε στο θρόνο τον Αστέριο, παντρεύτηκε την Ιτώνη, την κόρη του Λυκτία και γέννησε το Λύκαστο, ο οποίος τον διαδέχτηκε στο Θρόνο. Ο Λύκαστος παντρεύτηκε την Ίδη, την κόρη του Κορυβάντα και γέννησε το Μίνωα το δεύτερο, τον οποίο μερικοί αναφέρουν ως γιο του Δία. Αυτός, πρώτος από τους Έλληνες, συνέστησε αξιόλογη ναυτική δύναμη και έγινε θαλασσοκράτορας. Παντρεύτηκε την Πασιφάη, την κόρη του Ήλιου, και γέννησε το Δευκαλίωνα, τον Κατρέα, τον Ανδρόγεω και την Αριάδνη, αλλά απέκτησε και πολλά νόθα παιδιά». (Διόδωρος 4, 60 – 61)

Στο Πάριο χρονικό αναφέρονται επακριβώς τα εξής:

ΑΦ’ ΟΥ ΜΙΝΩΣ [Ο] ΠΡΟΤΕΡΟΣ Ε]ΒΑ[ΣΙΛΕΥΣΕ ΚΡΉΤΗΣ ΚΑΙ Α[ΠΟΛ]ΛΩΝΙΑΝ ΩΙΚΙΣΕ ΚΑΙ ΣΙΔΗΡΟΣ ΗΥΡΕΘΗ ΕΝ ΤΗι ΙΔΗι, ΕΥΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΙΔΑΙΩΝ ΔΑΚΤΥΛΩΝ ΚΕΛΜΙΟΣ Κ[ΑΙ ΔΑΜΝΑΜΕΝΕΩΣ, ΕΤΗ ΧΗ* *, ΒΑΣΙ]ΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝΔΙΟΝΟΣ.= Όταν ο Μίνως ο πρώτος βασίλεψε στην Κρήτη και έκανε οικισμό στην Απολλωνία, σίδηρος ευρέθη στην Ίδη, βρέθηκε από τους Ιδαίους Δακτύλους Κέλμιο και Δαμναμενέω, έτος Χίλια.... όταν ο Πανδίων βασίλευε στην Αθήνα.

ΑΦ’ ΟΥ ΑΘΗΝΗΣΙ [ΣΠΑΝΙ]Σ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ΕΓΕΝΕΤΟ ΚΑΙ ΜΑΝΤΕΥΟΜΕΝΟ<Ι>Σ [..] ΑΘΗΝ[ΑΙΟΙΣ ΑΠΟ]ΛΛΩΝ ΕΧΡΗ[ΣΕ ΔΙΚΑ]Σ ΥΠΟΣΧΕ<Ι>Ν [..] Α[Σ] ΑΜ ΜΙΝΩΣ ΑΞΙΩΣΕΙ, ΕΤΗ ΧΔΔΔΙ, ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΑΙΓΕΩΣ. = Όταν στην Αθήνα υπήρξε έλλειψη καρπών οι Αθηναίοι συμβουλεύτηκαν το μαντείο και ο Απόλλων έχρησε να ορίσει ποινή ο Μίνως ότι θεωρεί σωστό, έτος 1031, όταν ο Αιγέας βασίλευε στην Αθήνα.

ΑΦ’ ΟΥ ΟΙ [ΕΛΛΗ]ΝΕΣ ΕΙΣ ΤΡΟΙΑΝ Ε[ΣΤ]ΡΑΤΕΥΣ[ΑΝ], ΕΤΗ ΓΗΗΗΗΓΙΙΙΙ, ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗ[ΝΩΝ ΜΕΝ]ΕΣΘΕΩΣ ΤΡΕΙΣΚΑΙΔΕΚΑΤΟΥ ΕΤΟΥΣ. = Όταν οι Έλληνες εκστράτευσαν εναντίον της Τροίας, έτος 954, όταν ο Μενεσθέας βρίσκονταν στο 13ο έτος της βασιλείας του στην Αθήνα.

Επομένως και σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό:

Α) Ο Μίνωας Β’ ήταν  βασιλιάς όταν ήταν βασιλιάς στην Αθήνα ο Αιγέας και αυτό ήταν το έτος 1031 πριν από το Διόγνητο (άρα το 1295 π.Χ.)

Β) Ο  Μίνωας Α’  ήταν βασιλιάς όταν ήταν βασιλιάς στην Αθήνα ο Πανδίονας, το έτος ΧΗ.. πριν από το Διόγνητο.  Στο Πάριο χρονικό δε διακρίνονται τα δυο τελευταία ψηφία της χρονολογίας του Μίνωα Α, όμως αυτά πρέπει να είναι σε δεκάδες ή εκατοντάδες τα εξής: ΧΗΔΔ ή ΧΗΗΔ ή ΧΗΗΗ, δηλαδή είτε 1120 είτε 1210 είτε 1300 (διότι έτσι μολογά η αρίθμηση με γράμματα). Όμως επειδή ο  Μίνωας Α’ τοποθετείται μετά από το γεγονός του 1242 και πριν από το γεγονός του 1146 πριν από το Διόγνητο, άρα ο Μίνωας Α’ ήταν βασιλιάς το 1210 πριν από το Διόγνητο = το 1474 π.Χ.

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Κάποιοι λένε ότι  το όνομα Μίνωας ήταν τίτλος, κάτι που δεν ευσταθεί, γιατί κάποιος αρχαίος συγγραφέας θα έλεγε π.χ. «ο Μίνωας Ιδομενέας», «ο Μίνωας Δευκαλίων» κ.α.

2) Ο Ιδομενέας στην Ιλιάδα και Οδύσσεια λέει  «ο Δίας γέννησε το Μίνωα, ο Μίνωας τον Δευκαλίωνα και κείνος εμένα», δηλαδή χωρίς να αναφορά στο όνομα Μίνωας Β’. Επομένως υπάρχει ερωτηματικό ως προς το αν υπήρξε ή όχι ο Μίνωας Β’. Το πιο πιθανόν όμως είναι να υπήρξε  και η ζωή και το έργο του να μπερδεύεται από τους νεότερους συγγραφείς με αυτό του Μίνωα Α’

3) Ο Διόδωρος λέει ότι ο Μίνωας Β είναι αυτός που είναι γνωστός από του μύθους κ.τ.λ., κάτι που ίσως να έχει δίκιο, αφού: α) Ο Όμηρος και ο Ηρόδοτος  λένε ότι ο Μίνωας (= ο γιος του Δία και νομοθέτης και θαλασσοκράτορας) έζησε 3 γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο ( αρχικά ήταν λέει βασιλιάς της Κρήτης ο Μίνωας, μετά ο Δευκαλίωνας και μετά ο Ιδομενέας που πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο β)  Ο Ηρόδοτος (Α 32) λέει ότι ο μέσος όρος ζωής των ανθρώπων είναι 70 χρόνια, άρα ο Μίνωας πρέπει να έζησε μέχρι το πολύ 3Χ70 = 210 χρόνια πριν από τον Τρωικό πόλεμο και λογικά περίπου 120, γιατί τα παιδιά γεννιούνται κάθε  18 – 42 χρόνια, γ) το Πάριο Μάρμαρο λέει για το Μίνωα Β’ ότι περίπου  και οι μύθοι, δηλαδή ότι ήταν σύγκαιρος του Αιγέα, ότι επί εποχής του παρατηρήθηκε έλλειψη καρπών στην Αττική κτ.λ., πρβλ:  «Όταν στην Αθήνα υπήρξε έλλειψη καρπών οι Αθηναίοι συμβουλεύτηκαν το μαντείο και ο Απόλλων έχρησε να ορίσει ποινή ο Μίνως ότι θεωρεί σωστό, έτος 1031, όταν ο Αιγέας βασίλευε στην Αθήνα.»  Ο Μίνωας εκστράτευσε εναντίον του Αιγέα, επειδή οι πολιτικοί αντίπαλοι του Αιγέα δολοφόνησαν τον Ανδρόγεω, γιο του Μίνωα, στα Παναθήναια για πολιτισκούς λόγους (προκειμένου να κάνουν το ισχυρό τότε Μίνωα να στραφεί εναντίον του Αιγέα και έτσι αυτοί να έρθουν στα πράγματα).  Ακολούθησε έλλειψη καρπών στην Αττική λόγω της πολιορκίας του Μίνωα (την οποία οι θεοσεβούμενοι-θεοφοβούμενοι Αθηναίοι απέδωσαν στην αδικία που είχε γίνει στο Μίνωα) και γα να λύσει την πολιορκία ο Μίνωας απαίτησε και του παρέδωσαν οι Αθηναίοι κάποιους νέους και νέες  προκειμένου να κάνουν καταναγκαστικά έργα στην Κρήτη (η αιτία που βγήκε ο μύθος του Μινώταυρου).

 

4) Ο ΔΕΥΚΑΛΙΩΝΑΣ

Ο Δευκαλίωνας ήταν γιος του Μίνωα  Β και έλαβε μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία. Παιδιά του ήταν ο Ιδομενέας, η Κρήτη, ο Μόλος Α’ κ.α..

 

5) Ο ΙΔΟΜΕΝΕΑΣ

Ο Ιδομενέας, σύμφωνα με τον Όμηρο, ήταν γιος του Δευκαλίωνα και εγγονός του Μίνωα, προφανώς του Β’,  και έλαβε μέρος στον πόλεμο της Τροίας όχι μόνο ως αρχηγός των Κρητών, αλλά  και ένας από τους δυο πρωτάρχοντες (ο άλλος ήταν ο Νέστορας) όλων των Αχαιών.

 «Ο Μίνωας απέκτησε, λένε δυο γιους, το Δευκαλίωνα και το Μόλο, στη συνέχεια από το Δευκαλίωνα έγινε ο Ιδομενέας και από το Μόλο ο Μηριόνης. Ετούτοι με ενενήντα καράβια εκστράτευσαν  με τον Αγαμέμνονα στο Ίλιο και, αφού επέστρεψαν σώοι στην πατρίδα τους  και πέθαναν….» (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος 5, 79)

 

6-7) Ο ΑΙΘΩΝ ΚΑΙ Ο ΤΥΡΑΝΟΣ ΛΕΥΚΟΣ

Ο ‘Όμηρος (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183) λέει ότι ο Δευκαλίωνας είχε δυο παιδιά, το βασιλιά Ιδομενέα και τον Αίθωνα, που ήταν μικρότερος και έμενε στην Κρήτη, ενώσο ο Ιδομενέας έλειπε στην Τροία. Σύμφωνα με τους άλλους αρχαίους συγγραφείς, όταν ο Ιδομενέας έφυγε για τον πόλεμο της Τροίας, άφησε για προστάτη του θρόνου του το Λεύκο, γιο του Τάλω, υποσχόμενος ότι, όταν θα γύριζε θα του έδινε ως σύζυγο την κόρη του Κλεισιθήρα. Ο Λεύκος, όμως  με τη βοήθεια του Ναύπλιου, σκότωσε την Κλεισίθυρα και τη Μέδα, κόρη και σύζυγο του Ιδομενέα, καθώς και τους αδελφούς Ίφικλο και Λύκο και έγινε τύραννος. Μετά που γύρισε πίσω ο Ιδομενέας, έδιωξε το Λεύκο. 

Λέγεται επίσης ότι ο Ιδομενέας γυρνώντας από την Τροία συνάντησε θύελλα και ορκίστηκε ότι αν έφτανε ζωντανός στην πατρίδα του θα θυσίαζε στον Ποσειδώνα το πρώτο πλάσμα που θα συναντούσε. Για κακή του τύχη, όμως, συνάντησε το γιο του και για να μη φανεί επίορκος εκτέλεσε την υπόσχεσή του προς το Θεό. Κάτι που προκάλεσε την οργή των υπόλοιπων θεών που έστειλαν λοιμό στην Κρήτη με συνέπεια οι Κρήτες να τον εξορίσουν και έτσι ανέβηκε στο θρόνο ο Λεύκος.

 

4. ΔΙΑΒΟΛΗ ΜΙΝΩΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ-ΜΥΘΟΣ ΜΙΝΩΤΑΥΡΟΥ

 

Ο Πλάτωνας, ο Παυσανίας, ο Πλούταρχος κ.α, λένε από τη μια ότι οι Κρήτες έχουν τους πιο παλιούς νόμους από τους Έλληνες που τους έφτιαξαν οι άξιοι βασιλιάδες τους Μίνωας και Ραδάμανθυς και από την άλλη ότι επί Μίνωα οι σχέσεις μεταξύ Αθηναίων και Κρητών δεν ήσαν καλές, επειδή ο Μίνωας ανάγκασε κάποτε τους κατοίκους της Αττικής να πληρώνουν βαρύ φόρο, επειδή είχε ισχυρό ναυτικό. Λένε επίσης ότι ο Μίνωας επιτέθηκε στην Αθήνα, για να εκδικηθεί το θάνατο του γιου του Ανδρόγεω που  δολοφονήθηκε από τους Αθηναίους στα Παναθήναια και μετά τη νίκη του κατ’ άλλους επέβαλε απλώς φόρο και κατ’ άλλους απαίτησε από τους Αθηναίους να του στέλνουν κάθε χρόνο ως φόρο ή ετήσιο δασμό κάποιους νέους (12 τον αριθμό, 6 αγόρια και 6 κορίτσια) για καταναγκαστικά έργα στην Κρήτη. Ο δασμός αυτός  δεν άρεσε στους Αθηναίους και γι αυτό οι Αθηναίοι συγγραφείς συκοφαντούσαν το Μίνωα στα Αττικά θέατρα, αποκαλώντας τον αγριάνθρωπο ή σκληρό,  άδικο, φορομπήχτη κ.α. ή γι αυτό και του έπλασαν το μύθο του Μινώταυρου. Δηλαδή ότι η γυναίκα του γέννησε τέρας. Κάτι που ο Πλάτωνας  θεωρεί αυτού του είδους πράγματα  προσβολή, ασέβεια σε ένα άνθρωπο, στο Μίνωα, που Όμηρος και ο Ησίοδος εγκωμιάζουν όσο κανένα άλλον για το έργο του, πρβ:

 «Έτσι, χωρίς να θέλω να αναζωπυρώσω παλιές μνησικακίες σε βάρος σας, θα αναφέρω ότι ο Μίνωας ανάγκασε κάποτε τους κατοίκους της Αττικής να πληρώνουν βαρύ φόρο, επειδή είχε ναυτική δύναμη, ενώ οι Αθηναίοι δεν είχαν ακόμη αποκτήσει τα πλοία που διαθέτουν σήμερα ούτε χώρα πλούσια  σε ξυλεία, κατάλληλη για τη ναυπήγηση πλοίων και τη δημιουργία ισχυρού ναυτικού (Πλατων, νόμοι Δ, 706, b)

 

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ποιος από τους παλαιούς βασιλείς λέγεται ότι υπήρξε καλός νομοθέτης, του οποίου οι νόμοι διασώζονται ακόμα και σήμερα, επειδή είναι θεϊκοί;

ΕΤΑΙΡΟΣ:  Δεν μου έρχεται στον νου.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Δεν ξέρεις ποιοι Έλληνες έχουν τους παλιότερους νόμους;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Μήπως εννοείς τους Λακεδαιμονίους και το νομοθέτη Λυκούργο;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αλλά και αυτοί οι νόμοι σε καμία περίπτωση δεν υπάρχουν περισσότερο από τριακόσια χρόνια ή κάτι περισσότερο. Αλλά και οι καλύτεροι από τους νόμους τούτους από πού ήρθαν; Ξέρεις;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Λένε από την Κρήτη.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»)

ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.

ΕΤΑΙΡΟΣ:  Λένε ότι ο Ραδάμανθυς, Σωκράτη, ήταν δίκαιος άνθρωπος, αλλά ο Μίνωας ένας αγριάνθρωπος, σκληρός και άδικος.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αναφέρεσαι σε κάποιον Αττικό μύθο, καλέ μου, μύθο της τραγωδίας.

ΕΤΑΙΡΟΣ: Τι; Αυτά δε λένε για το Μίνωα;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Όχι όμως ο Όμηρος (και ο Ησίοδος). Ωστόσο αυτοί είναι πιο αξιόπιστοι απ΄ όλους μαζί τους τραγωδοποιούς, από τους οποίους άκουσες εσύ αυτά που λες.

ΕΤΑΙΡΟΣ: Τι λένε αυτοί για λοιπόν για το Μίνωα.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Θα σου πω, για να μην είσαι κι εσύ ασεβής, όπως οι περισσότεροι……..

…Θα σου πω λοιπόν και για το Μίνωα. πώς τον εγκωμιάζουν ο Όμηρος και ο  Ησίοδος, για να μην αμαρτάνεις με τα λόγια εσύ, που είσαι άνθρωπος και γιος ανθρώπου, απέναντι σε ήρωα, γιο του Δία. Ο Όμηρος λοιπόν λέει ότι στην Κρήτη υπάρχουν πολλοί άνθρωποι και ενενήντα πόλεις στις οποίες  ανήκει και η Κνωσός, μεγάλη πόλη, όπου ο Μίνωας βασίλευε, ο κάθε εννιά χρόνια συνομιλητής του μεγάλου Δία. Αυτό είναι λοιπόν το εγκώμιο του Ομήρου για το Μίνωα, διατυπωμένο με συντομία, τέτοιο δεν έκανε ο Όμηρος σε κανέναν ήρωα. Το ότι ο Δίας είναι σοφιστής και ότι η τέχνη αυτή είναι πολύ καλή το δηλώνει και σε πολλά άλλα σημεία. Το γεγονός λοιπόν ότι ο Όμηρος δεν απένειμε σε κανέναν άλλο ήρωα, παρά μόνο στο Μίνωα, την τιμή να έχει εκπαιδευτεί από το Δία, αυτό είναι έπαινος θαυμαστός. Ακόμη στη Νέκυια της Οδύσσειας έχει παρουσιάσει το Μίνωα να δικάζει κρατώντας σκήπτρο και όχι το Ραδάμανθυ….

…γιατί αυτό σημαίνει ο στίχος (του Ομήρου): βασίλευε, ο κάθε εννιά χρόνια συνομιλητής του μεγάλου Δία, ότι δηλαδή ο Μίνωας συντρόφευε το Δία. Γιατί οι όαροι είναι οι λόγοι και οαριστής ο σύντροφος του στη συζήτηση.  Πήγαινε λοιπόν ο Μίνωας κάθε εννέα χρόνια κι έμενε ένα χρόνο στη σπηλιά του Δία , από τη μια για να μάθει και από την άλλη για να δείξει τι είχε μάθει από το Δία την προηγούμενη φορά…..

Γι αυτό το λόγο θέσπισε αυτούς τους νόμους (ο Μίνωας) για τους πολίτες του, εξ αιτίας των οποίων η Κρήτη ευημερεί ανέκαθεν, καθώς και η Σπάρτη από τότε που άρχισε να τους χρησιμοποιεί, επειδή οι νόμοι αυτοί είναι θεϊκοί….

…Ο Μίνωας τον χρησιμοποιούσε (το Ραδάμανθυ) ως φύλακα των νόμων στην πόλη, ενώ στην υπόλοιπη Κρήτη τον Τάλω. Ο Τάλως λοιπόν επισκεπτόταν τρεις φορές το χρόνο τα χωριά, επιβλέποντας την τήρηση των νόμων σε αυτά, έχοντας γραμμένους τους νόμους σε χάλκινους πίνακες, απ΄ όπου πήρε την ονομασία χάλκινος.

Ο Ησίοδος επίσης λέει για το Μίνωα παρόμοια πράγματα. Αναφέροντας το όνομά του, λέει: «αυτός ήταν ο πιο βασιλικός απ΄όλους  τους θνητούς βασιλιάδες και διαφέντευε πλήθος γειτονικών λαών, κρατώντας το σκήπτρο του Δία - μ’ αυτό βασίλευε και στις πόλεις». Και αυτός, λέγοντας το σκήπτρο του Δία δεν εννοεί τίποτε άλλο παρά την παιδεία από το Δία, με την οποία διηύθυνε την Κρήτη

ΕΤΑΙΡΟΣ: Γιατί λοιπόν, Σωκράτη, έχει διαδοθεί αυτή η φήμη για το Μίνωα, ότι τάχα κάποιος απαίδευτος και σκληρός;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Για τον ίδιο λόγο που κι εσύ, καλέ μου, αν σκέφτεσαι σωστά, θα προσέξεις, όπως και κάθε άλλος άνθρωπος που θέλει να έχει καλή φήμη, να μη γίνεις μισητός σε κανέναν άνδρα που ασχολείται με την ποίηση. Οι ποιητές έχουν μεγάλη επίδραση στη φήμη κάποιου, οτιδήποτε κι αν κάνουν στους ανθρώπους, είτε τους επαινούν είτε τους κατηγορούν. Αυτό ήταν το σφάλμα του  Μίνωα, που πολέμησε αυτήν εδώ την πόλη (την Αθήνα), στην οποία υπάρχει πολλή σοφία και ποιητές κάθε είδους, που ασχολούνται με την τραγωδία και τα άλλα είδη ποίησης. Και η τραγωδία υπάρχει εδώ από παλιά, και δεν ξεκίνησε, όπως νομίζουν, από το Θέσπι ούτε από το Φρύνιχο, αλλά, αν θέλεις να το σκεφτείς, θ’ ανακαλύψεις ότι αυτό είναι πολύ παλιά εφεύρεση τούτης της πόλης. Απ΄όλα τα είδη ποίησης, η τραγωδία είναι το πιο δημοφιλές  και ψυχαγωγικό. Με αυτήν εμείς επιτεθήκαμε στο Μίνωα και το εκδικηθήκαμε για κείνους τους φόρους που μας ανάγκασε να πληρώνουμε φόρους. Αυτό λοιπόν ήταν το σφάλμα του Μίνωα, το ότι έγινε μισητός σε μας, και γι αυτό έχει αποκτήσει κακή φήμη – για ν’ απαντήσω στην ερώτησή σου. Διότι για το ότι ήταν καλός και δίκαιος, καλός νομέας, όπως λέγαμε προηγουμένως, ισχυρότατη απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι οι νόμοι του παραμένουν αδιασάλευτοι, επειδή βρήκε την αλήθεια, σχετικά με τη διοίκηση της πόλης.

ΕΤΑΙΡΟΣ:  Νομίζω, Σωκράτη, ότι μίλησες λογικά….» (Πλάτωνα «Μίνως», 318 – 321)

 

Επομένως και σύμφωνα με τον Πλάτωνα: Α) Ο Μίνωας και οι Μινωίτες ήσαν Έλληνες, αφού ο Σωκράτης λέει ότι αυτοί που έχουν τους πιο παλιούς νόμους από όλους τους Έλληνες είναι οι Κρήτες και οι πιο άξιοι βασιλείς τους ήταν  ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς  που θέσπισαν και τους νόμους των Κρητών των Ελλήνων.Β)  Ο Μίνωας – Κρήτες πρώτοι βρήκαν την αλήθεια για τη σωστή διοίκηση της πόλης – απ΄όπου πολίτης και πολιτισμός και εξαιτίας αυτού ή των νόμων του Μίνωα, ευημερεί ανέκαθεν η Κρήτη, καθώς και η Σπάρτη από που αντέγραψε τους νόμους του Μίνωα. Γ) Λένε ότι ο Ραδάμανθυς ήταν δίκαιος άνθρωπος και ο Μίνωας αγριάνθρωπος, σκληρός και άδικος.  Ωστόσο αυτό είναι άδικο, ασέβεια, αμαρτία, γιατί ο ‘Όμηρος και ο Ησίοδος, που είναι και πιο αξιόπιστοι από τους τραγωδοποιούς που λένε αυτά τα πράγματα, έχει εγκωμιάσει το Μίνωα περισσότερα από όλους τους άλλους. Ο Όμηρος δεν απέμεινε σε κανένα άλλο ήρωα παρά μόνο στο Μίνωα την τιμή να έχει εκπαιδευτεί από το Δία, αυτό είναι έπαινος θαυμαστός. Ακόμα στη Νέκυια της Οδύσσειας έχει παρουσιάσει το Μίνωα  να δικάζει κρατώντας χρυσό σκήπτρο και όχι το Ραδάμανθη. Και αυτός λέγοντας το σκήπτρο του Δία δεν εννοεί τίποτε άλλο παρά την παιδεία από το Δία, με την οποία διεύθυνε την Κρήτη. Ε) Υπάρχει η φήμη ότι ο Μίνωας ήταν τάχα κάποιος απαίδευτος και σκληρός. Ωστόσο ο Μίνωας ήταν καλός και δίκαιος, καλός νομέας και ισχυρότατη απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι οι νόμοι του παραμένουν αδιασάλευτοι, επειδή βρήκε την αλήθεια, σχετικά με τη διοίκηση της πόλης. Το σφάλμα του Μίνωα ήταν το ότι  πολέμησε την Αθήνα (όταν ο γιος του Μίνωα  Ανδρόγεως σκοτώθηκε από το Μαραθώνιο ταύρο και ο Μίνωας νόμισε ότι τον δολοφόνησαν οι Αθηναίοι από φθόνο, επειδή νίκησε στα Παναθήναια). και  στη συνέχεια έβαλε φόρους στους Αθηναίους και έτσι απέκτησε κακή φήμη, έγινε μισητός ή έτσι οι Αθηναίοι ποιητές και ειδικά αυτοί που ασχολούνται με την τραγωδία του επιτέθηκαν  από εκδίκηση.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Μίνωας έβαλε φόρους στους Αθηναίους, επειδή δολοφόνησαν κατ΄ αυτόν το γιο του Ανδρόγεω στα Παναθήναια.

2) Σύμφωνα με τους Αθηναίους, ο Αιγέας έστειλε τον Ανδρόγηεω, επειδή ήταν καλός μαχητής, να σκοτώσει τον άγριο ταύρο του Μαραθώνα, που λυμαινόταν την περιοχή. Ο Ανδρόγεως δεν μπόρεσε να τα βάλει πέρα μαζί του και σκοτώθηκε.  Σύμφωνα με άλλη εκδοχή ο Ανδρόγεως δολοφονήθηκε από ανθρώπους του βασιλιά Αιγέα κατά τη  στιγμή που πήγαινε προς τη Θήβα για να συμμετάσχει σε αγώνες προς τιμή του Λάιου και η δολοφονία έγινε, επειδή ο Ανδρόγεως είχε πιάσει φιλία με πολιτικούς αντιπάλους του Αιγέα, τους γιους του Πάλαντα, και ο Αιγέας δεν έβλεπε με καλό μάτι αυτή τη φιλία, πρβ:  <<..αυτός δε ήκεν εις Αθήνας, και τον των Παναθηναίων αγώνα επετέλει, εν ω ο Μίνωος παις Ανδρόγεως ενίκησε πάντας. τούτον Αιγευς επι τον Μαραθώνιον έπεμψε ταύρον, υφ’ ου διεφθάρη. ένιοι δε αυτόν λέγουσι πορευόμενον εις Θήβας επί τον Λαϊου Αγώνα προς των αγωνιστών ενεδρευθέντα δια φθόνον απολέσθαι…>>>  (Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη Β και  Γ)

 

Ο Πλούταρχος, που παίρνει λέει πληροφορίες από παλιότερους του ιστορικούς (Έφορο, Φιλόχορο, Αριστοτέλη, Κλείδημο κ.α.), σχετικά με το Μίνωα και τους Κρήτες, αναφέρει (σε νέα Ελληνική από τις εκδόσεις «Κάκτος») τα εξής:

«Λένε ότι οι Κρήτες, σύμφωνα με το χρησμό, έστειλαν στους Δελφούς απαρχή ανθρώπων, αλλά επειδή εκείνοι, δεν έβλεπαν να υπάρχει ευημερία στο μέρος εκείνο, έφυγαν από εκεί, για να ιδρύσουν αποικία. Πρώτα λοιπόν εγκαταστάθηκαν στην Ιαπυγία, αργότερα όμως κατέλαβαν την περιοχή θράκες. Όπως φαίνεται, ο Μίνωας δεν είχε σκοτώσει τους νέους που του είχαν στείλει οι Αθηναίοι ως φόρο, αλλά τους είχε κρατήσει δούλους. Μερικοί που κατάγονταν από τους Αθηναίους αυτούς και θεωρούνταν Κρήτες περιλήφθηκαν στην αποστολή στους Δελφούς. Από αυτό οι κόρες των Βοττιαίων, μνημονεύοντας την καταγωγή τους, τραγουδούσαν στις γιορτές «Πάμε στην Αθήνα». (Πλούταρχος, Ελληνικά 35)

<< 15. Λίγο πιο ύστερα ήρθαν από την Κρήτη να πάρουν το δασμό. Οι πιο πολλοί συγγραφείς συμφωνούν ότι, επειδή νομίστηκε πως ο Ανδρόγεως πέθανε στην Αττική με δόλο, ο Μίνωας προσκαλούσε με τους πολέμους πολλές συμφορές στους κατοίκους, καθώς επίσης και ο θεός στη χώρα τους, όπου έπεσε πολλή αφορία και αρρώστιες και στέρεψαν τα ποτάμια. Και ότι, επειδή ο Θεός πρόσταξε να ζητήσουν να εξιλεωθούν από το Μίνωα και να τον ημερώσουν για να κατασιγάσει η οργή και να μπει τέρμα στις συμφορές, αυτοί έστειλαν πρέσβεις και με παρακάλια πέτυχαν να συνάψουν συνθήκες, με τον όρο να στέλνουν κάθε εννέα χρόνια σαν δασμό εφτά νέους και άλλες τόσες νέες. Όσο για την τύχη των παιδιών αυτών, ο πιο τραγικός μύθος λέει, πως, αφού έφταναν στην Κρήτη τους έτρωγε ο Μινώταυρος στο Λαβύρινθο ή πως πέθαιναν εκεί μέσα καθώς περιπλανιόταν και δεν μπορούσαν να βρουν την έξοδο. Ο Μινώταυρος ήταν κατά τον Ευριπίδη  «τερατώδες και σύμμειχτο θρέμμα και πλασμένος με διπλή φύση ταύρου και ανθρώπου («σύμμεικτον είδος και αποφώλιον βρέφος γεγονέναι και Ταύρου μεμείχθαι και βροτού διπλή φύσει»).

16. Ο Φιλόχορος όμως γράφει πως οι Κρήτες δε συμφωνούν σε αυτά, αλλά λέγουν πως ο Λαβύρινθος ήταν μια φυλακή χωρίς τίποτε το κακό εξόν από το να μην μπορούν οι φυλακισμένοι να φύγουν, και πως ο Μίνωας τελούσε στη μνήμη του Ανδρόγεω γυμνικό αγώνα δίνοντας για βραβεία στους νικητές τους νέους, που τους φύλαγε στο Λαβύρινθο. Στους πρώτους αγώνες νικούσε ο πιο ισχυρός τότε στρατηγός του Μίνωα με το όνομα Ταύρος, άνθρωπος σκληρός και ανήμερος, που φερόταν στα παιδιά των Αθηναίων αλαζονικά και βάναυσα.

Ο Αριστοτέλης στο έργο του <<Βοττιαίων Πολιτεία>> φαίνεται και αυτός πως δε νομίζει ότι τους νέους τους σκότωνε ο Μίνωας, αλλά τους έβρισκαν τα γηρατειά κάνοντας καταναγκαστικά έργα. Και κάποτε οι Κρητικοί, ξοφλώντας ένα παλιό τάξιμό τους, έστειλαν στους Δελφούς <<απαρχήν>> ανθρώπων, όπου αναμείχθηκαν και απόγονοι από εκείνους. Και επειδή δεν μπορούσαν να συντηρηθούν εκεί, στην αρχή πήγαν στην Ιταλία, όπου κατοίκησαν στην Ιαπυγία. Από εκεί έφυγαν και πήγαν στη Θράκη και ονομάστηκαν Βοττιαίοι’ γι αυτό οι κόρες των Βοττιαίων, όταν τελούν κάποια θυσία, λένε την επωδό «ίωμεν εις Αθήνας».

Το Μίνωα συνέχεια τον κακολογούσαν και τον έβριζαν στα αττικά θέατρα και ούτε ο Ησίοδος τον ωφέλησε με να τον πει <<βασιλεύτατον» ούτε ο Όμηρος καλώντας τον <<οαριστήν Διός>>, αλλά υπερίσχυσαν οι τραγικοί ποιητές που από το λογείο  και τη σκηνή το περιέλουσαν με αδοξία διδάσκοντας πως στάθηκε βίαιος και κακός. Κι ας λένε πως ο Μίνωας έγινε βασιλιάς και νομοθέτης και ο Ραδάμανθυς δικαστής και φύλακας των νόμων που θέσπισε εκείνος…………………

19.Και σαν έφτασε στην Κρήτη (ο Θησέας), η Αριάδνη που, καθώςλέγουν στις διηγήσεις τους ή στα τραγούδια τους οι περισσότεροι, το αγάπησε , του έδωσε το λινάρι και του δίδαξε τον τρόπο να τα καταφέρει στα στριφογυρίσμστα του λαβύρινθου, κι έτσι σκότωσε το Μινώταυρο και έφυγε παίρνοντας μαζί του την Αριάδνη και τους νέους………

 Κάπως αλλιώτικα και πιο επίσημα έγραψε γι αυτά τα πράγματα ο Κλείδημος, αρχίζοντας και από πιο παλιά, πως δηλαδή υπήρχε κοινή απόφαση των Ελλήνων να μην ταξιδεύσει από πουθενά κανένα πλοίο που να χωράει πλήρωμα μεγαλύτερο από πέντε άνδρες…. Όταν όμως ο Δαίδαλος έφυγε με ένα πλοίο στην Αθήνα, ο Μίνωας αψήφησε τις κοινές αποφάσεις των Ελλήνων και τον καταδίωξε με μεγάλα πλοία… (Πλούταρχος «Θησεύς», 19)

 

Επομένως και σύμφωνα με τον Πλούταρχο: 1) Ο Μύθος του Μινώταυρου δεν είναι πραγματικότητα. 2) Ο Μίνωας εκστράτευσε εναντίον των Αθηνών και κατόπιν τους επέβαλε δασμό (φόρο αίματος), επειδή ο βασιλιάς των Αθηνών Αιγέας δολοφόνησε το γιο του Μίνωα Ανδρόγεω στα Παναθήναια. 3) Επειδή ο Μίνωας εκστράτευσε εναντίον των Αθηνών, οι Αθηναίοι συγγραφείς δε συμπαθούσαν το Μίνωα ή για το λόγο αυτό περιγράφουν το Μίνωα ως φορομπήχτη, άγριο κ.τ.λ.  ή γι αυτό και του έπλασαν το μύθο του Μινώταυρου.Ωστόσο είναι σκληρό να κακολογούν και να βρίζουν τα Αττικά θέατρα το Μίνωα ή χωρίς να λάβουν υπόψη τους ότι ο Μίνωας εγκωμιάστηκε πάρα πολύ από τον Όμηρο και Ησίοδο λόγω του ότι υπήρξε βασιλιάς και νομοθέτης κ.τ.λ.4) Οι Κρήτες δε συμφωνούν σε αυτά που λένε οι Αθηναίοι συγγραφείς για το Μίνωα και το Μινώταυρο, αλλά λέγουν πως ο Λαβύρινθος ήταν απλώς  μια φυλακή χωρίς τίποτε το κακό εξόν από το να μην μπορούν οι φυλακισμένοι να φύγουν. Λένε επίσης ότι στη φυλακή αυτή κρατούνταν οι νέοι και οι νέες από την Αθήνα, που ερχόταν να κάνουν καταναγκαστικά έργα στην Κρήτη ως αντίποινα, επειδή οι Αθηναίοι δολοφόνησαν το γιο του Μίνωα Ανδρόγεω. Λένε επίσης ότι ο Μινώταυρος ήταν ένας στρατηγός του Μίνωα  με το όνομα Ταύρος, ο οποίος από τη μια ήταν αρχιφύλακας  και από την άλλη ήταν  σκληρός και ανήμερος και συνάμα φερόταν απάνθρωπα στα παιδιά των Αθηναίων κ.τ.λ.

 

 

5. ΑΠΑΡΧΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ – ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΘΝΟΣ

 

Ο Ησίοδος, που είναι ένας από τους αρχαιότερους συγγραφείς του κόσμου, καθώς και πολλοί άλλοι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι όταν ήταν βασιλιάς στη Θεσσαλία ο Δευκαλίωνας Α’ , έγινε μεγάλος κατακλυσμός, ο καλούμενος κατακλυσμός του Δευκαλίωνα, από τον οποίο σώθηκαν μόνο ο ίδιος και η σύζυγός του Πύρρα, λόγω του ότι χρησιμοποίησαν μια λάρνακα ως βάρκα. Παιδιά τους ήταν ο Γραικός, ο Μακεδόνας, ο Μάγνης και ο Έλληνας, οι απόγονοι των οποίων ονομάστηκαν Γραικοί, Έλληνες, Μάγνητες και Μακεδόνες. Ακολούθως ο Έλληνας μετά μετονόμασε και τους απογόνους του Γραικού σε Έλληνες. Γιοι του Έλληνα ήταν ο Δώρος, ο Ξούθος και ο Αίολος, οι οποίοι μετά διαμοίρασαν το βασίλειο του πατέρα τους: «Κι η κόρη στον οίκο του ευγενή Δευκαλίωνα, η Πανδώρα με τον πατέρα Δία, τον οδηγό των Θεών όλων, σμιγμένη στην αγάπη γέννησε το χαιρομαχητή Γραικό. Η ίδια συλλαμβάνουσα από το Δία γέννησε στον κεραυνόχαρο δυο γιους, τον Μάγνητα και το Μακηδόνα το αλογόχαρο, που κατοικούσαν στα δώματα γύρω από την Πιερία και τον Όλυμπο. Κι ο Μάγνης (γέννησε) το Δίκτη και Πολυδέκτη. Και από τον Έλληνα το φιλοπόλεμο βασιλιά γεννήθηκαν ο Δώρος κι ο Ξούθος και ο αλογόχαρος Αίολος…..» (Ησίοδος, Γυναικών κατάλογος ή Ηοίαι 1-6, μετάφραση εκδόσεις «Κάκτος»)

Σύμφωνα επίσης με το Πάριο Χρονικό και τους Αριστοτέλη (Μετεωρολογικά), Απολλόδωρο (Επιτομή) κ.α., ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα (που αυτίζεται με  αυτόν του Νωε στους Εβραίους ) είχε επίκεντρο τον ποταμό Αχελώο και οι Γραικοί γρήγορα μετονομάστηκαν σε  Έλληνες, ενώ οι Μακεδόνες και οι Μάγνητες  διατήρησαν για πολύ το όνομά τους. Σύμφωνα με Πάριο χρονικό (είναι τρεις μεγάλες πλάκες από μάρμαρο Πάρου όπου οι αρχαίοι έγραφαν τις κυριότερες ημερομηνίες) και τους: Όμηρο (Ιλιάδα),  Θουκυδίδη (2 – 9), Εκαταίο Μιλήσιο (Στράβων 7, 321), Ηρόδοτο (Ιστορία Α 2 και Α 54 - 58), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός, Ελένης εγκώμιο 68 – 69, Πανηγυρικός κ.α.), Διόδωρο  Σικελιώτης (1, 23-24 και 28-29,  Μ, Απόσπασμα 3), Πλάτων (Μενέξενος, 245c-d)ς Παυσανία (Βοιωτικά 5, 1 – 10) κ.α.:

Α) Γιος του Δώρου ήταν ο Τέκταμος, ο οποίος πήρε μια ομάδα Δωριέων από τις πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου, τη λεγόμενη  Δωρίδα ή Εστιώτιδα, και πήγε  και εγκαταστάθηκε στην Κρήτη, η οποία τότε είχε κατά πολύ ερημώσει λόγω του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα. Μετά το θάνατο του Τέκταμου βασιλιάς των Δωριέων της Κρήτης έγινε  ο γιος του Αστέριος, ο οποίος, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, πήρε ως δεύτερη γυναίκα του την πριγκίπισσα Ευρώπη και υιοθέτησε τους γιους που εκείνη είχε αποκτήσει με το Δία. Σύμφωνα με Πάριο χρονικό ο Δευκαλίωνας βασίλευε το έτος 1570 π.Χ, ο  Έλληνας βασίλευε το έτος 1521 π.Χ. και ο Μίνωας Α’ το  έτος 1470 π.Χ. 

Β) Αρχικά και μέχρι την κάθοδο των Δωριέων με τους Ηρακλείδες (έγινε 80 χρόνια μετά από τα Τρωικά, βλέπε πιο κάτω) δεν υπήρχαν μόνιμοι κάτοικοι στην Ελλάδα ούτε και πόλεις,  σύνορα και  κράτη, επειδή δεν είχε ακόμη επινοηθεί η γεωργία  και ο στρατός. Υπήρχαν μόνο διάφορες φυλές, με μεγαλύτερη τους καλούμενους Πελασγούς, που ζούσαν μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής, ενώ η πολυπληθέστερη ομάδα όπου πήγαινε έδιωχνε αυτή που έβρισκε μπροστά της, για να εκμεταλλευτεί αυτή το χώρο. Επίσης αρχικά δεν υπήρχαν οι ονομασίες Έλληνες και βάρβαροι, άλλως αυτό θα το ανέφερε ο Όμηρος. Αυτό έγινε μετά τα τρωικά  και η πρώτη κοινή συνεργασία των Ελλήνων  ήταν η εκστρατεία στην Τροία.  Από τα εν λόγω νομαδικά φύλλα αυτόχθονες στην Ελλάδα θεωρτούνταν ότι ήσαν οι Πελασγοί, που αφενός ήταν το πολυπληθέστερο και αφετέρου επί μερους φύλα τους ήσαν οι Δωριείς, οι Αχαιοί, οι Ίωνες και οι Αιολείς. Επήλυδες (μετανάστες) ήσαν οι Καδμείοι ή Θηβαίοι (είχαν καταγωγή από Ερυθρά Θάλασσα - Αίγυπτο), οι Δαναοί (καταγωγή από Αίγυπτο - Κασπία), οι Πέλοπες (καταγωγή από Φρυγία Μ. Ασίας) κ.α. Στη συνέχεια αποκόπηκαν πρώτα οι Δωριείς (= οι μετέπειτα Σπαρτιάτες και οι Μακεδόνες) από τους  Πελασγούς και αποτέλεσαν ξέχωρο έθνος, το Ελληνικό  και μετά προσχώρησαν σ΄ αυτό όλοι οι Πελασγοί (δηλαδή και οι  Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.), καθώς και πολλοί άλλοι βάρβαροι: οι Καδμείοι ή Θηβαίοι, οι Δαναοί, οι Πέλοπες κ.α..

Ειδικότερα το 1500 π.Χ. ξεσπούν λοιμώδης ασθένειες (οι 7 πληγές, σύμφωνα με την Αγία Γραφή) στην Αίγυπτο και οι ντόπιοι τις αποδίδουν στους ασεβείς αλλόφυλους. Για να αποφύγουν την οργή των ντόπιων  οι  μετανάστες που ζούσαν στην Αίγυπτο συσπειρώνονται και φεύγουν σε άλλα μέρη. Οι Εβραίοι με αρχηγό το Μωυσή πάνε στην Ιουδαία.  Οι Καδμείοι ή Θηβαίοι (ζούσαν στη Θήβα της Αιγύπτου, εξ ου και η ονομασία Θηβαίοι,  όμως εκεί είχαν πάει από την Ερυθρά θάλασσα) με αρχηγό τον Αγήνορα πάνε στα παράλια της Ασίας και συγκεκριμένα στη χώρα που απ΄αυτούς πήρε το όνομα  Φοινίκη. Από εκεί μετά ένα μέρος τους με αρχηγό τον Κάδμο (εξ ου και Καδμείοι ή Θηβαίοι) πάει στη Βοιωτία όπου ιδρύουν την πόλη-κράτος Καδμεία ή Θήβα  και σε ανάμνηση της Αιγυπτιακής και προς χάρη του Κάδμου.  Οι Δαναοί με πλοία και με αρχηγό το Δαναό ( απ΄ όπου και Δαναοί)  μέσω Ρόδου πάνε στο Άργος της Πελοποννήσου. Όταν έφτασαν εκεί ήρθαν σε σύγκρουση με τους κατοίκους του Άργους, που ήσαν Αχαιοί στη γενιά. Ωστόσο επειδή από τη μια ο βασιλιάς των Αργείων, που ονομάζονταν Γελάνωρ, δεν είχε γιο για διάδοχο και από την άλλη δεν επέδειχνε στρατιωτικές ικανότητες για νίκη των Αργείων,  οι Αργείοι στο τέλος κάλεσαν το Δαναό αφενός για συνθηκολόγηση και αφετέρου να γίνει  κοινός βασιλιάς. Αυτός είναι και ο λόγος που μετά στα Τρωικά οι Αργείοι (= οι Αχαιοί κάτοικοι του Άργους) ονομάζονταν και Αχαιοί και Δαναοί και Αργείοι και απ΄αυτούς κατ’ επέκταση και όλοι οι Έλληνες.  Ο Δαναός έφτασε στο Άργος έτος 1511 π.Χ. και ο Κάδμος στη Βοιωτία το έτος 1519 π.Χ. Επίσης πριν από τα Τρωικά κάποιοι Φρύγες με αρχηγό τον Πέλοπα (εξ ου και Πέλοπες) έφυγαν  από την Ασία και πήγαν στις Μυκήνες προκειμένου να λάβουν μέρος σε αθλητικούς αγώνες και συνάμα ο Πέλοπας  να παντρευτεί την κόρη του ντόπιου βασιλιά. Ωστόσο ο Πέλοπας κατέλαβε και το θρόνο και όλη την Πελοπόννησο, η οποία από τότε και εξής ονομάζεται με αυτό το όνομα. 

«Εξάλλου, ολόκληρη σχεδόν η Ελλάδα κατοικία βαρβάρων υπήρξε, στους παλιούς καιρούς, έτσι λογάριαζαν όσοι μνημονεύουν αυτά τα πράγματα, γιατί ο Πέλοπας έφερε ένα λαό από τη Φρυγία στη χώρα που απ' αυτόν ονομάστηκε Πελοπόννησος, κι ο Δαναός από την Αίγυπτο, κι οι Δρύοπες, οι Καύκωνες κι οι Πελασγοί κι οι Λέλεγες και άλλοι τέτοιοι λαοί μοίρασαν τους τόπους πάνω και κάτω από τον ισθμό. Γιατί την Αττική κατέλαβαν Θράκες που ήρθαν με τον Εύμολπο, τη Δαυλίδα της Φωκίδας ο Τηρεύς την Καδμεία οι Φοίνικες που ήρθαν με τον Κάδμο, και την ίδια τη Βοιωτία κατέκτησαν οι Aονες, οι Τέμμικες και οι Ύαντες.» (Στράβων 7, 321)

«Την παλιά εποχή ξέσπασε λοιμώδης ασθένεια στην Αίγυπτο και οι ντόπιοι την απέδωσαν στους ασεβείς αλλόφυλους. Προ αυτού μερικοί από αυτούς συσπειρώθηκαν και ήρθαν στην Ελλάδα. Αρχηγοί τους ήσαν ο Κάδμος και ο Δαναός. Οι υπόλοιποι πήγαν στην Ιουδαία, που τότε ήταν ακατοίκητη, και των οποίων επικεφαλής ήταν ο επονομαζόμενος Μωυσής, ένας άνδρας με φρόνηση και ανδρεία».  (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος Μ, Απόσπασμα 3)

«Λένε επίσης οι Αιγύπτιοι πως και οι άποικοι που έφυγαν μαζί με το Δαναό από την Αίγυπτο εγκαταστάθηκαν  στην αρχαιότερη σχεδόν Ελληνική πόλη, στο Άργος και πως οι λαοί των Κόλχων στον Πόντο και την Ιουδαίων μεταξύ Αραβίας και Συρίας ιδρύθηκαν ως αποικίες από ανθρώπους που έφυγαν από εκεί….. ο Κάδμος ήταν από τις Θήβες της Αιγύπτου  και μαζί με τα άλλα παιδιά γέννησε και τη Σεμέλη. Στα κατοπινά χρόνια, ο Ορφέας, που απόκτησε μεγάλη φήμη ανάμεσα στους Έλληνες για τη μουσική, τις τελετές και τα θεολογικά ζητήματα, φιλοξενήθηκε από τους απογόνους του Κάδμου και δέχτηκε εξαιρετικές τιμές στις Θήβες». (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 1, 23-24 και 28-29)

Γ) Οι Δωριείς (= οι μετέπειτα Σπαρτιάτες και οι Μακεδόνες) ήταν εκείνοι που πρωτοι αποκόπηκαν από τους  Πελασγούς και αποτέλεσαν ξέχωρο έθνος, το Ελληνικό  και μετά προσχώρησαν σ΄ αυτό όλοι οι Πελασγοί (δηλαδή και οι  Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.), καθώς και πολλοί άλλοι βάρβαροι, πρβ:  «Το ελληνικό έθνος αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλά -  αυτό είναι η πεποίθησή μου, αφότου όμως ξέκοψε από το Πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή και μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ’ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πάρα πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. Τέλος είμαι της γνώμης ότι το Πελασγικό έθνος πρωτύτερα και εφόσον ήταν βαρβαρικό ποτέ δε γνώρισε μεγάλη δύναμη» (Ηρόδοτος Α, 57- 58)

Δ) Τρεις γενιές μετά το θάνατο του Μίνωα (βλέπε Θουκυδίδης Α – 2 – 9), ο Αγαμέμνονας, που ήταν εγγονός του Πέλοπα, κατορθώνει να ενώσει τα δυο σκήπτρα των Μυκηνών στα χέρια του, του Πέλοπα και του Περσέα,  (δηλαδή ένωσε τους Πέλοπες με τους Δαναούς και Αχαιούς) και έτσι οι Μυκήνες καθίστανται πλέον η πρώτη στρατιωτική και ναυτική δύναμη στον αρχαίο κόσμο. Ακολούθως ο Αγαμέμνονας, επειδή οι βάρβαροι (Τρώες, Φοίνικες κ.α.) συνέχιζαν να έρχονταν  στην Ελλάδα και έκλεβαν τις γυναίκες και τις περιουσίες των Ελλήνων (όπως την αρπαγή της ωραίας Ελένης κ.α.) , οργανώνει μαζί με  άλλους Έλληνες ηγεμόνες  (Κρήτης, Αθήνας κ.α.) εκστρατεία εναντίον της Τροίας.  Ειδικότερα ο Όμηρος (Ιλιάδα) και ο Ηρόδοτος (Α 2 – 5) αναφέρουν ότι τρεις γενιές μετά το θάνατο του Μίνωα (ο εγγονός του Μίνωα, ο Ιδομενέας, έλαβε μέρος στον πόλεμο αυτό) έγινε ο Τρωικός πόλεμος και κατά τον πόλεμο αυτό, που, σύμφωνα με το Πάριο χρονικό, έγινε από το 1228 -  1218 π.Χ., ο αρχαίος γνωστός κόσμος μοιράστηκε στα δυο. Από τη μια η δύση, οι καλούμενοι Δαναοί ή Αργείοι ή Αχαιοί ή Πανέλληνες, δηλαδή οι πόλεις-κράτη Μυκήνες, Σπάρτη, Αθήνα, Κνωσός κλπ, που μετά τον εν λόγω πόλεμο ονομάστηκαν Έλληνες,  και από την άλλη η Ανατολή, οι Τρώες, οι Κάρες, οι Φοίνικες κ.α, που μετά τον εν λόγω πόλεμο οι νικητές Έλληνες τους ονόμασαν βάρβαρους, επειδή τους θεώρησαν ως αιτιους του πολέμου αυτού.

Ο Πλάτωνας (Μενέξενος), ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός, Ελένης Εγκώμιο) κ.α. αναφέρουν ότι τα αίτια για τα οποία οι Έλληνες εκστράτευσαν εναντίον της Τροίας ήταν το ότι οι βάρβαροι λαοί της Ασίας (στην αρχή οι Φοίνικες, οι Δαναοί και οι Πέλοπες και μετά οι Τρώες) έρχονταν στην Ελλάδα και  έκλεβαν είτε τις γυναίκες είτε τα εδάφη των Ελλήνων με συνέπεια η Ελλάδα να δεινοπαθεί και να μην προκόβει. Τελευταία τους κλοπή ήταν αυτή της ωραία Ελένης, της γυναίκας του βασιλιά της Σπάρτης Μενέλαου,  από τους Τρώες.

«Η εκστρατεία στην Τροία από τον Αγαμέμνονα ήταν πράξη ωφελιμότατη για τους Έλληνες, για να μην υποστεί η Ελλάδα από τους βάρβαρους δεινά παρόμοια με κείνα που υπέστη παλαιότερα κατά την κατάληψη όλης της Πελοποννήσου από τον Πέλοπα, του Άργους από το Δαναό και της Θήβας από τον Κάδμο (Ισοκράτους Παναθηναϊκός 79-80),

 «Εξαιτίας  αυτών (της εκστρατείας των Ελλήνων στην Τροία) επήλθε τόσο μεγάλη μεταβολή, ώστε ενώ προηγουμένως οι βάρβαροι, που ζούσαν δυστυχισμένοι στους τόπους τους, και ο Δαναός, αφού έφυγε από την Αίγυπτο, κατέλαβε το Άργος, ο Κάδμος ο Σιδώνιος έγινε βασιλιάς της Θήβας, οι Κάρες αποίκησαν τα νησιά και ο Πέλοπας κυρίευσε την Πελοπόννησο οι μετά από αυτού του πολέμου, το γένος μας γνώρισε τόση ακμή, ώστε κατάφερε να αφαιρέσει από τους βάρβαρους μεγάλες πόλεις και τεράστιες εδαφικές εκτάσεις» (Ισοκράτης Ελένης εγκώμιο 68 – 69)

 

Σημειώνεται  ότι:

1) Οι  Ετεοκρήτες ήσαν φυλετικά το αυτό με τους Δωριείς, Αχαιούς και Πελασγούς. Απλώς οι Ετεοκρήτες ήσαν αυτόχθονες στην Κρήτη και οι άλλοι επήλυδες,  δηλαδή είχαν πάει το νησί από τη Θεσσαλία. Ο λόγος άλλωστε και για τον οποίο οι Ετεοκρήτες είχαν πάει με το μέρος των Αχαιών ή Πανελλήλων στον πόλεμο της Τροίας, Ο Όμηρος (Ιλιάδα Β 402 – 405 και Β 645 – 652) αναφέρει ότι στον πόλεμο της Τροίας οι Κρήτες (τα κρητικά φύλα: Ετεοκρήτες, Κύδωνες, Δωριείς, Αχαιοί και Πελασγοί) με αρχηγό τον εγγονό του Μίνωα, τον Ιδομενέα, πήγαν με το μέρος των Αργείων ή Αχαιών ή Δαναών. Έτσι μετά από τον πόλεμο αυτό ονομάστηκαν  και αυτοί Έλληνες, αφού έτσι ονομάστηκαν μετά τον πόλεμο αυτό όλοι εκείνοι που είχαν εκστρατεύσει στην Τροία από την Αυλίδα, σύμφωνα με τον Ησίοδο (Κατάλογος Γυναικών).

2) Όταν πήγαν οι Αχαιοί, οι Δωριείς και οι Πελασγοί στην Κρητη και βρήκαν εκεί τους Ετεοκρήτες  δεν υπήρχε ακόμη το κοινό όνομα «‘Έλληνες». Αυτό, όπως θα δούμε πιο κάτω,  καθιερώθηκε μετά από τα Τρωικά.

3) Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο (Α1 – 4)  και καθώς του είπαν λέει οι λόγιοι των Περσών:

α) Η έχθρα μεταξύ Ελλήνων και Βαρβάρων ξεκίνησε από τις εκατέρωθεν αρπαγές γυναικών (= την αρπαγή της Ελληνίδας Ιώ από τους Φοίνικες, της Φοινικιάς Ευρώπης από τους Έλληνες Κρήτες, της Μήδεια των Κόλχων από τους Έλληνες και της Ελληνίδας Ελένης από τους Τρώες) κ.α., μόνο που οι Έλληνες  έδωσαν πολύ σημασία σ’ αυτές τις αρπαγές και κυρίως της Ελένης και καταστρέψανε την Τροία, ενώ δεν έπρεπε, γιατί οι γυναίκες αυτές το ήθελαν.

β) Τα έθνη που κατοικούν στην Ασία  (Τρώες, Κάρες, Φοίνικες κ.α.), οι Πέρσες τα θεωρούν δικά τους, ενώ την Ευρώπη και τους Έλληνες (οι πόλεις-κράτη: Αθήνα, Σπάρτη κλπ) κάτι ξεχωριστό και στην άλωση του Ιλίου βρίσκουν τα αίτια έχθρας τους προς τους Έλληνες και γι αυτό τώρα οι βάρβαροι (Πέρσες, Μήδοι, Φοίνικες κλπ)  στρέφονται εναντίον της Ελλάδας (μιλά για τους Περσικούς Πολέμους με Ξέρξη κ.τ.λ.), πρβ (μετάφραση  Δ.Ν. Μαρωνίτη):

«Οι γραμματισμένοι Πέρσες («Περσέων λόγιοι») βρίσκουν τους Φοίνικες αίτιους έχθρας’ λεν δηλαδή πως αυτοί, φτασμένοι από τη θάλασσα που ονομάζεται Ερυθρά σε τούτη εδώ τη θάλασσα, αφού κατοίκησαν το χώρο που και τώρα κατοικούν, άρχισαν αμέσως μακρινά ταξίδια, μεταφέροντας εμπορεύματα αιγυπτιακά και ασσυριακά, να πιάνουν και άλλα λιμάνια και προπαντός στο Άργος. Το Άργος εκείνα τα χρόνια σε όλα ξεχώριζε ανάμεσα στις πόλεις της χώρας που τώρα ονομάζεται Ελλάδα»….. Έτσι διηγούνται  οι Πέρσες πως η Ιώ έφτασε στην Αίγυπτο, όχι όπως οι Έλληνες, και πως αυτό έγινε η αρχή για τα αδικήματα που ακολουθήθηκαν. Μετά από αυτά, λένε οι Πέρσες,, κάποιοι από τους Έλληνες, γιατί δεν ξέρουν να πουν το όνομά τους, πάτησα πόδι στην Τύρο της Φοινίκης και άρπαξαν τη θυγατέρα του βασιλιά την Ευρώπη. Μπορεί να ήταν Κρήτες. Πως έτσι έγιναν ίσα κι ίσα, όμως μετά Έλληνες έγιναν αίτιοι της δεύτερης αδικίας. Γιατί μ’ ένα μακρύ καράβι ανέβηκαν τον Φάση ποταμό στην Αία της Κολχίδας, κι από εκεί πήγαν και πήραν την θυγατέρα του βασιλιά τη Μήδεια…. Στην επόμενη γενιά ύστερα από αυτά, λένε πως ο Αλέξανδρος που τα έμαθε και ήθελε να αποκτήσει γυναίκα από την Ελλάδα με αρπαγή, γνωρίζοντας ότι δεν θα δώσει λόγο, αφού και οι Έλληνες δεν έδωσαν, άρπαξε την Ελένη… Αυτοί οι Ασιάτες, λεν οι Πέρσες, όταν τους άρπαξαν γυναίκες, δεν το πήραν στα σοβαρά, ενώ οι Έλληνες για μια γυναίκα Σπαρτιάτισσα ξεσήκωσαν ολόκληρη εκστρατεία, ήρθαν στην Ασία και αφάνισαν τη δύναμη του Πρίαμου. Πως από τότε πια θεωρούν ότι οι Έλληνες τους είναι εχθροί. Γιατί την Ασία και τα βάρβαρα έθνη που την κατοικούν, οι Πέρσες τα θεωρούν δικά τους, ενώ την Ευρώπη και τους Έλληνες τα έβλεπαν πάντα σαν κάτι ξεχωριστό. Έτσι λεν οι Πέρσες πως έγινα τα πράγματα και στην άλωση της Ιλίου (Τροίας) βρίσκουν την αιτία έχθρας τους προς τους Έλληνες…… (Ηρόδοτος Α,, 1-  4)»

4) Ο Θουκυδίδης, ο Ησίοδος κ.α. αναφέρουν ότι μέχρι τα τρωικά δεν υπήρχε κοινό εθνικό όνομα για όλους τους Έλληνες, επειδή η αρχαία Ελλάδα δεν ήταν  ενιαίο κράτος, αλλά αποτελείτο από πολλές πόλεις-κράτη,  Αναφέρουν επίσης ότι αρχικά με το όνομα Ελλάδα ονομάζονταν  μια πόλη στη Θεσσαλία. Στα τρωικά  το όνομα αυτό επεκτάθηκε και περιλάμβανε όλα σχεδόν τα μέρη από τον Όλυμπο και κάτω. Σωστότερα  όσες πόλεις-κράτη εκστράτευσαν εναντίον της Τροίας (Κρητες, Μυκηναίοι κλπ)). Στους Ολυμπιακούς αγώνες επεκτάθηκε ακόμη περισσότερο και περιλάμβανε και όσες πόλεις-κράτη είχαν ίδια γλώσσα και θρησκεία  μ’ αυτούς, δηλαδή και στα μέρη πάνω από τον Όλυμπο (Ήπειρο, Μακεδονία κ.α.).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο

ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ

 

( ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ, ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΗΣ ΕΟΚ,

ΚΑΙ Ο ΣΥΓΚΡΗΤΙΣΜΟΣ)

 

 

1) ΟΙ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ

 

Α. ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

 

1. Η ΚΝΩΣ(Σ)ΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ Ή ΧΑΝΔΑΚΑΣ ή ΚΑΣΤΡΟ

 

Η Κνωσός, που παλιά παλιά γράφονταν με δυο σ, δηλαδή  «Κνωσσός», ήταν αφενός η πιο μεγάλη και πιο σπουδαία πόλη της αρχαίας Κρήτης και αφετέρου η περιφημότερη πόλη όχι μόνο της αρχαίας Κρήτης, αλλά και όλου του αρχαίου γνωστού κόσμου μέχρι που η Κρήτη καταλύφτηκε από τους Ρωμαίους το 68 π.Χ. Ήταν η έδρα και το σημαντικότερο κέντρο του Μινωικού Πολιτισμού, της περίφημης Κρητικής Πολιτείας και Θαλασσοκρατίας που ίδρυσε ο Μίνωας με τη βοήθεια του αδελφού του Ραδάμανθυ. Ειδικότερα ο Όμηρος στην Οδύσσεια (τ 178 – 183) αναφέρει ότι η Κρήτη είχε αναρίθμητο κόσμο  και 90 πόλεις, ο ίδιος στην Ιλιάδα (Β 645 – 652) αναφέρει ότι είχε  100 πόλεις, «εκατόμπολις»,  από τις οποίες αφενός ονομάζει μόνο τις εξής επτά: την Κνωσό, την έδρα του Μίνωα και με επίνεια το Ηράκλειο και την Αμνισό, την πυργωμένη Γόρτυνα,  τη Λύκτο,  τη Μίλητο,  τη λευκόγειο Λύκαστο,  τη Φαιστό και  το Ρύτιο και αφετερου υμνεί περισσότερο την Κνωσσό  για την προσφορά της στον κόσμο: «Κρητών δε Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευεν,  οι Κνωσόν τ’ εσχον Γόρτυνα τε τειχιόεσσαν, Λύκτον, Μίλητον τε και αργινόεντα Λύκαστον Φαιστόν τε Ρύτιον τε, πόλεις εύ ναιετοώσας, άλλοι θ’ οί Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο». Αναφέρει επίσης ότι αφενός οι κάτοικοι των ως άνω πόλεων της Κρήτης ήσαν άλλοι Κύδωνες, άλλοι  Ετεοκρήτες, άλλοι Αχαιοί, άλλοι Δωριείς και άλλοι Πελασγοί και αφετέρου ότι στην εκστρατεία της Τροίας αρχηγός του στρατού όλων αυτών των φυλών ήταν ο Ιδομενεύς, που ήταν εγγονός του Μίνωα, ο οποίος είχε εκστράτευσε με ογδόντα ολόμαυρα καράβια, το μεγαλύτερο στόλο του εν λόγω πολέμου

Οι αρχαίοι συγγραφείς Πλάτωνας (Μίνως και Νόμοι), Πλούταρχος (Θησεύς), Ισοκράτης (Παναθηναϊκός), Όμηρος, Στράβωνας, Διόδωρος κ.α., αναφέρουν ότι ο Μίνωας με τη βοήθεια του αδελφού του Ραδάμανθυ  από τη μια διοργάνωσε την περίφημη Πολιτεία των Κρητών με έδρα την Κνωσό και από την άλλη συγκρότησαν την επίσης περίφημη θαλασσοκρατορία των Κρητών. Αναφέρουν επίσης ότι η Κρητική Πολιτεία αυτή ήταν η πρώτη αξιόλογη στον κόσμο και την οποία στη συνέχεια αντέγραψαν πρώτα οι Σπαρτιάτες, στέλνοντας επί τούτου στην Κρήτη το νομοθέτη Λυκούργο, μετά οι Αθηναίοι με το νομοθέτη Σόλωνα και μετά οι Ρωμαίοι με το νομοθέτη Νόμα και έτσι και αυτοί εκπολιτίστηκαν και αυτοί. Ο Στράβωνας, σχετικά με την Κνωσό, αναφέρει τα εξής: «Υπάρχουν πολλές πόλεις στην Κρήτη. Οι μεγαλύτερες και πιο γνωστές είναι τρεις: Κνωσός, Γόρτυνα, Κυδωνία. O Όμηρος υμνεί περισσότερο την Κνωσό. Την αποκαλεί μεγάλη, βασίλειο του Μίνωα, το ίδιο και οι μεταγενέστεροι. Όντως συνέχισε να έχει τα πρωτεία επί μεγάλο διάστημα.  Αργότερα παράκμασε κι έχασε πολλά δικαιώματα της και η πρωτιά πήγε σε Γόρτυνα και Λύκτο. Αργότερα ξαναπηρε το αξίωμα της μητρόπολης του νησιού. Βρίσκεται σε πεδιάδα , έχοντας περίμετρο παλιά τριάτα σταδια, ανάμεσα σε Λυκτία και Γορτυνία. Απέχει διακόσια σταδια από τη Γορτυνία και εκατόν είκοσι από τη Λύττο, που ο ποιητής ονομάζει και Λύκτο. Από τη θάλασσα στα βόρεια η Κνωσός απέχει είκοσι πέντε στάδα, ενώ η Γόρτυνα από τη Λιβυκή ενενήντα, και η Λύττος από τη Λιβυκή ογδοήντα. Επινειο της Κνωσού είναι το Ηράκλειο. Ο Μίνως λέγεται είχε επίνειό του τον Αμνισό, όπου και ο ναός της Ειλειθυίας. Παλιά έλεγαν την Κνωσό Καίρατο, ομώνυμη με τον παραρρέοντα ποταμό. Στην ιστορία έχει γραφτεί πως ο Μίνωας ήταν έξοχος νομοθέτης, πρώτος που κυριάρχησε στις θάλασσες. Χώρισε το νησί στα τρία και σε κάθε μέρος έχτισε πόλη, την Κνωσό…….  Κατά τον Έφορο, ο Μίνωας θαύμαζε κάποιο παλαιό, το Ραδάμανθο, που είχε ίδιο όνομα με τον αδελφό του. Αυτός πρώτος αναφέρεται ότι εκπολίτισε το νησί με νόμους και κτίσεις πόλεων και συντάγματα, υποστηρίζοντας ότι φέρνει από τον ίδιο το Δία τους νόμους του. Αυτόν μιμήθηκε ο Μίνωας και κάθε ένατο χρόνο, καθώς φαίνεται, ανέβαινε στη σπηλιά του Δία και έμενε εκεί. Επέστρεφε με γραπτές διατάξεις που έλεγε πως είναι προσταγές του Δία. Γι αυτό και ο ποιητής (ο Όμηρος) λέει: Εδώ βασίλευε ο Μίνωας που μιλούσε με το μέγα Δία κάθε εννιά χρόνια.». (Στράβων «Γεωγραφικά» Ι’, C 476 – 477, 7-8).

Η Κνωσός, που δεν ήταν μια από τις παλαιότερες πόλεις της Κρήτης, αλλά οι ετεοκρητικές: Ιεράπυτνα, Πραισός,  Ελεύθερνα κ.α. (αυτές  ιδρύθηκαν από  Κουρήτες, τους πρώτους κατοίκους της Κρήτης), από τότε που την ίδρυσε ο Μίνωας και μέχρι που την κατέλαβαν οι Ρωμαίοι  έπαιζε πρωταγωνιστικό ρόλο, άλλοτε τον πρώτο και άλλοτε από τους πρώτους, όχι μόνο στην Κρήτη, αλλά και σε όλο τον τότε αρχαίο γνωστό κόσμο. Μετά την ήττα της Κνωσού από τους Ρωμαίους  το 68 π.Χ.   πρωτεύουσα της Κρήτης έγινε η Γόρτυνα,   επειδή  είχε συμμαχήσει  με τους Ρωμαίους.  Από την Κνωσό είχαν βγει πάρα πολλοί άλλοι αξιόλογοι άντρες, όπως ο Χερσίφρων και ο γιος του Μεταγένης, των οποίων έργο ήταν ο ναός της Αρτέμιδος στην Έφεσο και το Αρτεμίσιο, ένα από τα επτά θαύματα του παλαιού κόσμου. (Στράβων, ΙΔ΄,C,640), ο   Ιοφών, που έδινε τους χρησμούς σε εξάμετρο (Παυσανίας «Αττικά» κ.34: Ιοφών δε Κνώσσιος των εξηγητών χρησμος εν εξαμέτρ παρείχετο. Αμφιάραον χρήσαι φάμενος τοίς ες Θήβας σταλείσιν Αργείων. ταύτα τα έπη το ες τους πολλούς επαγωγόν ακρατώς είχε· χωρις δε πλην όσους εξ Απόλλωνος μανήναι λέγουσι το αρχαίον, μάντεών γ οιδείς χρησμολόγος ην, αγαθοί δε ονείρατα εξηγήσασθαι και διαγνώναι πτήσεις ορνίθων και σπλάγχνα ιερείων), ο Ανεσίδημος ο φιλόσοφος, ο Πατελίδης ο ιστορικός, ο Δίκτυς, που ακολούθησε τον Ιδομενέα στον ηρωικό πόλεμο και έγραψε για την πολιορκία της Τροίας, πάνω σε φύλλα φοίνικα (Σούδα λ. Δίκτυς). Κνώσιος ήταν και ο περφίφημος πολυολυμπιονίκης Εργοτέλης, γιος του Φιλάνωρος ( επικαλούμενος Ιμέριος, επειδή οι Κνώσιοι τον απέλασαν στην Ιμέρα λόγω του ότι έλαβε μέρος σε κάποια επανάσταση, όπως μας πληροφορεί ο Παυσανίας, Ηλιακά Β), που τις νίκες του στα Ολύμπια, στα Πύθια και στα Ίσθμια ύμνησε ο Πίνδαρος. Ο Παυσανίας (Αττικά Κεφ. 14, 5) αναφερει ότι από την Κνωσό ήταν και ο Επιμενίδης και από τη Γόρτυνα ο Θάλης. Ο Πλούταρχος (Σόλλων 11) , σχετικά με τον Επιμενίδη, αναφέρει ότι ήταν από τη Φαιστό και αυτό, προφανώς, επειδή η Φαιστός αρχικά ήταν οικισμός της Κνωσού και μετά την κατέλαβαν οι Γορτύνιοι. Ο Παυσανίας (Αττικά 1, 14), ο Στράβων (Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483), ο Πλούταρχος (Σόλων και Σόλων) κ.α. αναφέρουν ότι ο Επιμενίδης ο Κνώσιος ήταν ιερέας, ένας από τους 7 ή 8 σοφούς της αρχαιότητας και μάντης,  ο οποίος βοήθησε το Σόλωνα στον εκπολιτισμό της Αθήνας. Οι ίδιοι αναφέρουν ότι ο Θάλης ήταν ποιητής,  μουσικός και νομοθέτης, ο οποίος βοήθησε το Λυκούρκο στον εκπολιτισμό της Σπάρτη, μεταφέροντας εκεί τους θεσμούς που δημιούργηε ο Μίνωας στην Κρήτη.  (Περισσότερα βλέπε Επιμενίδης ο Κνώσιος και Θάλης ο Γορτύνιο»)

 

Σημειώνεται ότι:

Α) Μερικοί ισχυρίζονται ότι η Κνωσός ανακαλύφθηκε από τον Evans, κάτι που δεν είναι αληθές, γιατί αφενός το που βρίσκονταν η πόλη αυτή ήταν από πάντα γνωστό, βλέπε αμέσως πιο κάτω τι λέει ο Κονδυλάκης,  και αφετέρου την Κνωσό ανάσκαψε πρώτος ο Μίνως Καλοκαιρινός και γι αυτό άλλωστε οι Κρήτες ονόμασαν με το όνομά του μια λεωφόρο στο Ηράκλειο Κρήτης. Ο Εβανς συνέχισε τις ανασκαφές του Καλοκαιρινού. Οι ανασκαφές στην Κνωσό έγιναν κάτα το τέλος της Τουρκοκρατίας και αρχές Κρητικής Πολιτείας. Όλες οι πόλεις της Κρήτης: Κνωσσός, Γόρτυνα κλπ  πυρπολήθηκαν και καταστράφηκαν συθέμελα, αφού πρώτα λεηλατήθηκαν, όταν τις κατέλαβαν οι  Άραβες  Σαρακηνοί το 830 – 961 μ.Χ., και γι αυτό σήμερα έχουν τέτοια όψη. Ο Ι. Κονδυλάκης, σχετικά με τα ερείπια  της Κνωσσού, λέει:   «Ολίγον προς ανατολάς της Φορτέτσας έκειτο η αρχαία πόλις Κνωσσός· αλλʼ ελάχιστα ερείπια σώζονται επί της τοποθεσίας αύτης, διότι οι Σαρακηνοί και οι Ενετοί εχρησιμοποίησαν τα λείψαντα αυτής προς ανέγερσιν και ωχύρωσιν του Χάνδακος….». ( Ιωάννης Κονδυλάκης, «Το Ηράκλειο,  «Εστία» 1891) .

Β) Ανατρέχοντας επίσης στα ετήσια πρακτικά της Βρετανικής Σχολής Αθηνών  (Annual of  British School at Athens) έτους 1898-1899, καθώς και στα συγγράμματα  D. G. Hogarth: «The Dictaean Cave» (1901),  Arthur J. Evans: «Further Discoveries of Cretan and Aegean Script (1897) και  Donald A. Mackenzie: «Myths of Crete and Pre-Hellenic Europe» (1917) βλέπουμε να αναφέρουν ότι το 1883, δηλαδή επί Τουρκοκρατίας ακόμη στην Κρήτη, έγινε  σύληση και λεηλασία (για «χωρικούς που βρήκαν αφιερώματα και τα πουλούσαν» λένε οι αρχαιοκάπηλοι) του σπηλαίου Ψυχρού ή Δικταίου Άντρο με την ανοχή των Τούρκων, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να αναστατωθεί η Ευρώπη και προ αυτού κατέφθασαν εκεί πάρα πολλοί αρχαιολόγοι και άνθρωποι των γραμμάτων, όπως ο γιατρός Ιωσήφ Χατζιδάκις, οι Ευρωπαίοι  αρχαιολόγοι και ανθρωπολόγοι: Sir Arthur John Evans , J. L. Myres, Mons J. Demargne κ.α. με σκοπό  είτε να αγοράσουν αφιερώματα για λογαριασμό ξενων Μουσείων είτε να ανασκάψουν και να βρουν κι αυτοί αφιερώματα. Στη συνέχεια, αφού αγόρασαν κάποια από αυτά, ανάσκαψαν και το Δικταίο Άντρο και την Κνωσό και τα ευρήματα που είχαν αγοράσει τα πήγαν στο Ashmolean Museum της Oxford   και αυτά που βρήκαν στις ανασκαφές μετα επι κρητικής πολιτείας τα παρέδωσαν στο Μουσείο Ηρακλείου που δημιουργήθηκε τότε. Στις ανακοινώσεις τους όλοι αναφέρουν ότι «το σπήλαιο Ψυχρού ή Δικταίο Άντρον είναι αναμφισβητήτως το μυθολογούμενο», όπως θα δούμε πιο κάτω.

Η επικράτεια της Κνωσού κάποτε περιλάμβανε και τις Κυκλάδες, καθώς και πολλά άλλα  νησιά του Αιγαίου και πολλά παράλια μέρη της Ασίας Σικελίας, Ν. Ιταλίας κ.α, ενώ υπο την κατοχή της βρέθηκαν τα Μέγαρα, η Αττική και άλλες Ελληνικές περιοχές, όταν ο Μίνωας εκστράτευσε εναντίον τους, επειδή στα Παναθήναια δολοφονήθηκε ο γιο του Ανδρόγεως για πολιτικούς λόγους. Τον δολοφόνησαν οι πολιτικοί αντίπαλοι του βασιλιά Αιγέα με σκοπό να στραφεί ο πανίσχυρος τότε Μίνωας εναντίον του, νομίζοντας ότι αυτός έκανε τη  δολοφονία.

 

2. ΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ

 

image011

Ο Ιδαίος Ηρακλής, Μουσείο Ηρακλείου

Το Ηράκλειο, που ήταν επίνειό της Κνωσού, όπως είδαμε πιο πριν, σήμερα είναι η πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης και μια από τις μεγαλύτερες πόλεις (Αθήνα – Πειραιάς, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο) της Ελλάδας.  Στο Ηράκλειο είναι η έδρα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, η έδρα της Περιφέρειας Κρήτης, η έδρα της Εκκλησίας της Κρήτης και ο Αρχιεπίσκοπός του είναι και ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ο Δήμος Ηρακλείου, που αποτελείται από τους οικισμούς Ηράκλειο, Νέα Αλικαρνασσό και Γάζι, έχει πληθυσμό 173.993 κατοίκους. Κύριοι οικονομικοί τομείς της πόλης είναι ο τουρισμός, η γεωργία και το εμπόριο. Διαθέτει βιομηχανική περιοχή και επίσης ένα από τα μεγαλύτερα σε κίνηση αεροδρόμια της χώρας (αεροδρόμιο "Νίκος Καζαντζάκης").

Το Ηράκλειο αναφέρεται δύο φορές από το Στράβωνα ως επίνειο της Κνωσού :<<έχει η Κνωσός επίνειο το Ηράκλειο>>>>( Στρ. 10,476),  << Η νήσος Δία που βρίσκεται απέναντι στο Ηράκλειο της Κνωσού>>( Στρ. 10,484). Η ίδια πληροφορία είναι και στους Σταδιασμούς, σελ. 348 και 349 : <<Από την Αστάλη μέχρι το Ηράκλειον η απόσταση είναι 100 σταδίες. Είναι πόλη. Έχει λιμάνι και νερό. Σε απόσταση 20 σταδίων βρίσκεται η πόλη Κνωσός, και δυτικά σε απόσταση 40 σταδίων βρίσκεται νήσος. Αυτή ονομάζεται νήσος του Διός. Από το Ηράκλειο στη Χερρόνησο η απόσταση είναι πάλι 100 σταδίες>>. Η ονομασία «Ηράκλειον» σημαίνει κάτι, η πόλη, που  δημιούργησε ο ημίθεος Ηρακλής ή που έχει τις ιδιότητές του Ηρακλή, δηλαδή έχει δυνατό φρούριο. Ο  Ολλανδός περιηγητής - κατάσκοπος Dapper Olfert (1636-1689) στο βιβλίο του «Description exacte des isles de l'Archipel» («Ακριβής περιγραφή της Κρήτης», μεταφρασθείσα στην Ελληνικήν παρά του Μ. Βεναρδου του Κρητός), σχετικά με την ονομασία του Ηρακλείου Κρήτης, αναφέρει:  «Εις την δευτέρα εν Νικαία Σύνοδο, όπου γινεται ανάμνησις ενός των Επισκόπων της, ονομαζόμενου Θεοδώρου, καλείται Ηρακλειούπολις, ήτοι πόλις του Ηρακλέους». Ο  Απολλώνιος Ρόδιος (Α 1125 – 1135) αναφέρει ότι ο Ηρακλής  ήταν ένας από τους Ιδαίους  (Κρητικούς) δακτύλους, τους γιους του Δία και της νύμφης Αγχιάλης, τους οποίους η Αγχιάλη γέννησε στο σπήλαιο της Δίκτης. Επίσης ο Παυσανίας («Ηλιακά» Α, 5 - 8 ), ο Διόδωρος (Βιβλιοθήκη Ιστορική 4, 18 και 3, 74 και 5, 64 - 66), ο Στράβων (Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22) κ.α., αναφέρουν ότι η Κρήτη αρχικά λέγονταν Ιδαία και μετά Κρήτη και ο Ιδαίος (Κρητικός) Ηρακλής (και όχι ο Θηβαίος Ηρακλής, ο γιος της Αλκμήνης και του Δία) ήταν αυτός που αφενός δάμασε τον ταύρο Κρήτης, πατέρα του Μινώταυρου και αφετέρου καθάρισε την Κρήτη από τα άγρια ζώα και στη συνέχεια πήγε στην Ολυμπία και ίδρυσε εκεί τους Ολυμπιακούς

 

Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΧΑΝΔΑΚΑΣ - CANDIA

 

Όταν οι Σαρακηνοί κατέλαβαν την Κρήτη,  830 – 961 μ.Χ , από τη μια πυρπόλησαν και κατέστρεψαν συθέμελα την Κνωσό και από την άλλη οχύρωσαν (το μετέτρεψαν σε λιμάνι – φρούριο) το Ηράκλειο και το έκαναν στη συνέχεια πρωτεύουσα της Κρήτης και ως εξ αυτού ορισμένοι λένε ότι ο Χάντακας κτίστηκε από τους Άραβες, ενώ δεν είναι αλήθεια. Η αλήθεια είναι ότι οι Σαρακηνοί μετέτρεψαν το Ηράκλειο σε φρούριο (έκτισαν γύρω – γυρω από αυτό τείχη χρησιμοποιώντας πέτρες από τα σπίτια που κατεδάφισαν στην Κνωσό ( βλέπε: Ιωάννης Κονδυλάκης, «Το Ηράκλειο,  «Εστία» 1891) και συνάμα , επειδή το περιέβαλαν με ένα μεγάλο προστατευτικό Χαντάκι ( = αυλάκι νερού) για λόγους ασφαλείας, μετονομάστηκε από τους Σαρακηνούς σε “Χάνδακας» (Κhandax). Από τους Ενετούς το Ηράκλειο ονομαζόταν Candia αντί για Χάνδαξ (Chandax), που είναι συμφυρμός  της λέξης Khandax ( Χάνδαξ) και των ιταλικών λέξεων  Candia = crete = κρητίς = η λευκόγειος. Ακολούθως με την ονομασία Candia (CANDIA OLIM CRETA) λεγόταν και η νήσος Κρήτη και η πόλη το Ηράκλειο Κρήτης. Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας το Ηράκλειο λεγόταν  και  “Μεγάλο Κάστρο” ,  επειδή εκεί υπάρχει το μεγαλύτερο φρούριο (λατινικά κάστρο) της Κρήτης , καθώς και «Χώρα» =  το «μεγάλο  Χωριό».

Ο  Ολλανδός περιηγητής - κατάσκοπος Dapper Olfert (1636-1689) στο βιβλίο του «Description exacte des isles de l'Archipel» («Ακριβής περιγραφή της Κρήτης», μεταφρασθείσα στην Ελληνικήν παρά του Μ. Βεναρδου του Κρητός), σχετικά με  την πόλη του Χάνδακα, αναφέρει τα εξής: «Περί της πόλεως του Χάνδακος. Η πόλις Χάνδαξ και παρά των Ιταλών Candia, καθώς και η νήσος, είναι η πρωτεύουσα, η αξιολογωτέρα και ησχυρωτέρα της νήσου, ή του Βασιλείου της Κρήτης εις την απλοελληνικήν δε, ή τοπικήν διάλεκτον, καλείται Κάστρον (μέγα). Καίτοι εις τα Ελληνικά  βιβλία περιγράφεται υπό το όνομα Χάνδαξ ή Χάραξ, δηλαδή Χανδάκι. Υποθέτουσι δε τινές συγγραφείς, ότι αύτη εστί το παρά μεν του Πλινίου Μάτιον, παρά δε του Πτολεμαίου Ματαλία, παρά δε του Στράβωνος Μέταλλον ή Μάταλον, και άλλως Μάρτελον. Ο Πτολεμαίος ως τόσον τάττει την Ματαλίαν επι του μεσημβρινού μέρους της νήσου΄ο δε Στάβων ποιεί το Μέταλλον επίνειον (ναυσταθμον ή ναυπηγείον) της παλαιάς πόλεως Γορτύνης, ήτις έκειτο κατά τον αυτόν Συγγραφέα, εις εν πεδίον παρά τον Ληθαίον ποταμόν (διότι λέγει, Γόρτυνα διαρρεί ο Ληθαίος ποταμός. Κείται δε πλησίον της θαλάσσης και εις το Βόρειον παραθαλάσιον της νήσου τριάντα πέντε μίλια Ιταλικά προς το ανατολικόν της πόλεως Ρεθέμνου και σχεδόν τεσσαράκοντα εις το Δυτικόν της Σπίνα-Λόγκας (Μακρακάνθης) εις πολλά εκτεταμένην και καρποφορώτατην πεδιαδα δωδεκα ωρών μήκους, ήτις αποπερατούται εις τους πρόποδας των ορεων και σχεδόν εις το της Ίδης…….».

O Dapper Olfert αναφέρει επίσης: «Χάνδαξ. Η πόλις Χάνδαξ εκτίσθη ως φρούριον παρά των Αγαρηνών ή Σαρακηνών, οίτινες τη εδωσαν τούτο το όνομα εις τον 832 χρόνον (ίσως μετά Χ.Γ.) μετά την κατά των της Κωνσταντινουπόλεως κατοίκων νίκην αυτών. Ο Ζωναράς, ο κεδρηνός και ο Κουροπαλάτης αναφερουσι περί τουτου…».

 «Κατά το παρόν (η νήσος Κρήτη) ονομάζεται Candie από τα περισσότερα χριστιανικά έθνη της Ευρώπης , ή διότι ούτως ωνομάσθη από την πρωτεύουσα αυτής πόλιν, καλουμενη Candie, καθώς άλλαι νήσοι και τόποι έλαβον τα ονόματα των από τας πρωτεύουσας πόλεις αυτών ή δια την λευκότητα της γης αυτής, καθώς μερικοί συγγραφείς νομίζουσι. Εδώ ο μεταφραστής Μ. Βερνάρδος (τη μεταφραση την έκανε το 1837, άρα εποχή που το Ηράκλειο λεγόταν ακόμη Χάντακας) σημειώνει: α) «Η πρωτεύουσα αυτής (της Κρήτης) ονομάζεται Χάνδαξ. Επειδή δε οι Ευρωπαίοι δυσκόλως προφέρουσι το χ, δια τούτο το έτρεψαν εις το κ’ ομοίως και το δ, εις d και αποβολή του ξ, παρεφθάρη η λέξης εις το Candie και Candia, ο μεταφραστής. β) «Λάθος έχουσιν οι νομομίζοντες, ότι, επειδή (η νήσος) έχει γη λευκήν, ωνομάσθη Candie ή  Crete’ μήτε ωνομάστη Candie από την πρωτεύουσα αυτής Χάνδακα, κατά τω (α) σημειώματί λόγο μου, μήτ’ έχει γης λευκοτέραν άλλων γαιών, ο μεταφραστής…».

 

ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΑΠΟ ΚΝΩΣΟ ΠΡΟΣ ΤΟ ΑΝΤΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΟΥ ΔΙΟΣ

 

Ο Πλάτωνας στο «Μίνως» αναφέρει ότι ο Μίνωας πήγαινε στο άντρο του Διός όπου λάμβανε τις θειές εντολές του Δία και τις έκανε νόμους στους ανθρώπους, καθώς και ότι  υπήρχε μια οδός που οδηγούσε το Μίνωα από την Κνωσό προς το  άντρο του Διός (στη Δίκτη) και από εκεί στο ιερό του Διός (στην Πραισό), πρβ: «πντως δ' ή γε εκ Κνωσού οδός εις το του Διός άντρον και ιερόν, ως ακοομεν, ικαν, και ανπαυλαι κατά την οδόν, ως εικς, πνγους όντος τα νυν..».( Πλάτωνας, Νόμοι 1, 624-625). «Πήγαινε λοιπόν ο Μίνωας κάθε εννέα χρόνια κι έμενε ένα χρόνο στη σπηλιά του Δία , από τη μια για να μάθει και από την άλλη για να δείξει τι είχε μάθει από το Δία την προηγούμενη φορά…..Γι’ αυτό το λόγο θέσπισε αυτούς τους νόμους (ο Μίνωας) για τους πολίτες του, εξ αιτίας των οποίων η Κρήτη ευημερεί ανέκαθεν, καθώς και η Σπάρτη από τότε που άρχισε να τους χρησιμοποιεί, επειδή οι νόμοι αυτοί είναι θεϊκοί………» ( Πλάτων, Μίνως, 319 – 320) 

Ερείπια του Μινωικού δρόμου σύνδεσης Κνωσού- Λύκτου – Δικταίου άντρου.

Και επειδή τα ως άνω εδάφια δεν αναφέρουν το που ακριβώς βρισκόταν το σπήλαιο και που το ιερό του Διός, ορισμένοι τα ταυτίζουν και επίσης λένε ότι αυτά βρίσκονται στον Ψηλορείτη, κάτι που είναι  κακοήθεια, γιατί:

Α) Ο ίδιος ο Πλάτωνας λέει ότι η εν λόγω οδός  οδηγούσε το Μίνωα από την Κνωσό στο  άντρο του Διός και από εκεί στο ιερό του Διός («δ’ η εκ Κνωσού οδός εις το του Διός άντρον και ιερόν»)

Β) Ο Στράβωνας (Ι, C 474 - 479,  ΙV 6 - 12) αναφέρει ότι η Δίκτη απ΄όπου ο Δίας ονομάστηκε «Δικταίος» και το το ιερό του στην Πραισό «ιερό του Δικταίου Διός» δε βρίσκεται στην Πραισό ούτε και κοντά στο Ιδαίον όρος, όπως λέει ο Άρατος, αλλά ανατολικά της Ίδης  και μεταξύ εκείνου του όρους και του Σαμώνιου Ακρωτηρίου  (βλέπε Στράβων, Ι, C 479, ΙV  - 12), όπως και είναι ( η Δίκτη κείται μεταξύ Κνωσού και Πραισσού – Σαμώνιου ακρωτήριου), πρβ:

 «Είπα ήδη πως η Πράσος ανήκει στους Ετεόκρητες και εδώ ήταν το ιερό του Δικταίου Διός. Και η Δίκτη βρίσκεται κοντά, όχι βέβαια, καθώς λέει ο Άρατος, κοντά στο «Ιδαίον όρος» (= ο Ψηλορείτης). Η Δίκτη από την Ίδη (εδώ ο Στράβων αντι για «Ιδαίον όρος» γράφει Ίδη, άρα εδώ Ίδη = Ψηλορείτης, λογω του προειρημένου) απέχει και χίλια στάδια. Βρίσκεται ανατολικά της, κι απέχει επίσης εκατό στάδια από το Σαμώνιο. Ανάμεσα σε Σαμώνιο και Χερρόνησο ήταν κτισμένη η Πρασος, πάνω από τη θάλασσα, στα εξήντα σταδια. Την κατέστρεψαν οι ιεραπύτνιοι. Λένε επίσης  ότι δεν έχει δίκιο o Καλλίμαχος, όταν ιστορεί ότι η Βριτόμαρτις αποφεύγοντας τη βία του Μίνωα από τη Δίκτη, πιάστηκε στα δίχτυα των ψαράδων κι έτσι οι Κυδωνιάτες την είπαν Δίκτυννα και το βουνό Δίκτη. Η Κυδωνία δεν έχει καμιά σχέση γειτονίας με τους τόπους τούτους, αφού βρίσκεται στα δυτικά του νησιού. Βουνό της Κυδωνίας είναι ο Τίτυρος. Όπου υπάρχει ιερό, όχι το Δικταίον, αλλά το Δικτύνναιο….. . (Στράβων, Ι, C 479, ΙV  - 12 μετφ «Κάκτος»)

 Γ) Ο Διονύσιος Αλικαρνασσέας αναφέρει ότι το σπήλαιο, στο οποίο ο ομιλητής (= ο Πλάτων) αναφέρει ότι συναντούσε ο Μίνωας το Δία και λάμβανε τους νόμους του,  βρίσκεται στη Δίκτη, όπου τρεφόταν ο Δίας κατά την ελληνική μυθολογία πρβ:   «ων ο μεν Ομιλητής έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών (ο Μίνως) εις το Δικταίο Όρος, εν ω τραφήναι τον Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπό των Κουρήτων νεογνόν όντα, κατέβαινεν εις το ιερόν ‘Αντρο και τους νόμους εκεί συντιθείς εκόμιζεν, ους απέφαινεν παρά του Διός λαμβάνειν». (Διονύσιος Αλικαρνασεύς,  Ρωμαϊκή Αρχαιολογία Β, LXI 2)

 Δ) Ο Άγγλος Δ/ντης του Ashmolean Museum της Οξφόρδης, και ο αρχαιολόγος που ανάσκαψε την Κνωσό, Sir Arthur John Evans  στο σύγγραμμά του «Further Discoveries of Cretan and Aegean Script»'J.H.S. (1897)  αναφέρει: Το μέρος που βρέθηκε η Τράπεζα Σπονδών (Libation Table) που φέρει επιγραφή με γράμματα Γραμμικής Γραφής  είναι η μεγάλη σπηλιά στο κρημνώδες βουνό Lasethi, πάνω από το χωριό Ψυχρό, η οποία (σπηλιά) πρέπει οπωσδήποτε να ταυτιστεί με το Δικταίο Άντρο των Λύττιων παραδόσεων. Βρίσκεται μόνο τέσσερις και μισή ώρες μακριά από το χώρο της πόλης Λύττου και αυτή, σύμφωνα με  τον Ησίοδο, ήταν η γενέτειρα του Δία, κάτι που βεβαιώνεται και από τα λείψανα των αναθηματικών που ανακαλύφθηκαν εκεί σε αφθονία, Αναφέρει επίσης ότι η Λύκτος και το Δικταίο άντρο βρίσκονται στο ίδιο βουνό και συνδέονται μεταξύ τους με λιθόκτιστο μινωϊκό μονοπάτι που είναι 4 ώρες δρόμο με μουλάρι, πρβ: «The scene of this discovery (of libation table from Dictaean Cave ) was the great cave on the steep of Mount Lasethi, above the village of Psychro, which must certainly be identified with the Diktaion Antron of the Lyttian traditions. It lies, in fact, only four and a half hours distant from the site of Lyttos, with which it was connected over a low mountain pass by what appears to have been a very ancient midline. This cave, according to the Lyttian legend preserved by Hesiod, was the birthplace of Zeus, and the votive relics discovered I extraordinary abundance attest, in fact, the existence there of a cult identical with that of  the Cave of Zeus on Mount Ida……..». (Arthur Evans  «Further Discoveries of Cretan and Aegean Script», 1897)

 

 

3. Η ΓΟΡΤΥΝΑ

 

Η αρχαία πόλη Γόρτυνα  βρισκόταν στο κάμπο της Μεσσαράς, όπου σήμερα η νέα Γόρτυνα, και είχε δυο επίνεια, το Λεβήνα και το Μάταλο και ήταν μια από τις πιο σπουδαίες πόλεις της Κρήτης. Αρχικά πιο σπουδαία πόλη της Κρήτης ήταν η Κνωσός και μετά από την κατάκτηση της Κρήτης από τους Ρωμαίους έγινε η Γόρτυνα. Ειδικότερα ο Όμηρος στην Οδύσσεια (τ 178 – 183) αναφέρει ότι η Κρήτη είχε αναρίθμητο κόσμο  και 90 πόλεις,  ο ίδιος στην Ιλιάδα (Β 645 – 652)  αναφέρει ότι είχε 100 πόλεις, «εκατόμπολις»,  από τις οποίες ονομάζει μόνο τις εξής επτά, από τις οποίες η Κνωσός ήταν πρωτευουσα της Κρήτης και μόνο η Γόρτυνα είχε τείχη: «Κρητών δε Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευεν,  οι Κνωσόν τ’ εσχον Γόρτυνα τε τειχιόεσσαν, Λύκτον, Μίλητον τε και αργινόεντα Λύκαστον Φαιστόν τε Ρύτιον τε, πόλεις εύ ναιετοώσας, άλλοι θ’ οί Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο» (την Κνωσό, την έδρα του Μίνωα και με επίνεια το Ηράκλειο και την Αμνισό, την πυργωμένη Γόρτυνα,  τη Λύκτο,  τη Μίλητο,  τη λευκόγειο Λύκαστο,  τη Φαιστό και  το Ρύτιο». Συνεπώς η Γόρτυνα επι Ομήρου ήταν η δευτερη πιο σπουδαία πόλη της Κρήτης και η διαμάχη της για τα πρωτεία με τη Κνωσό την έκανε να κτίσει τείχη γύρω από αυτήν.

267123Στατήρας Γόρτυνα,  221  π.Χ.,  με κεφαλή  του Δία και το Δία υπό μορφή ταύρου απάγει την  Ευρώπη από τη νήσο Φοινίκη.

Ο Στράβωνας (Στρ. I, C 478,11), σχετικά με τη Γόρτυνα, αναφέρει τα εξής: « Μετά την Κνωσό, δεύτερη σε δύναμη φαίνεται να ήταν η πόλη των Γορτυνίων. Όσο είχαν μεταξύ τους συμμαχία κρατούσαν υποτελείς τις υπόλοιπες πόλεις του νησιού. Ήρθαν όμως σε διάσταση και μοιράστηκε το νησί στα δυο.  Η Κυδωνία αποτελούσε τη μεγαλύτερη προσθήκη πηγαίνοντας με το μέρος της μια από τις δυο πόλεις. Η πόλη των Γορτύνιων βρίσκεται σε πεδιάδα. Στα αρχαία χρόνια ήταν ίσως τειχισμένη και γι αυτό ο Όμηρος μιλά για «Γόρτυνα με τα τείχη της» (Γόρτυνα τε τειχήεσσαν). Αργότερα έχασε το τείχος εκ θεμελίων και όλο το διάστημα παρέμεινε ατείχιστη. Ο Πτολεμαίος Φιλοπάτωρ, που άρχισε να την τειχίζει, έφτασε το έργο μόνο στα 80 στάδια. Η πόλη είχε αξιόλογη περίμετρο, κάπου 50 στάδια. Απέχει από τη Λιβυκή θάλασσα, στον Λεβήνα, τον εμπορικό της σταθμό, 90 στάδια. Έχει και άλλο επίνειο, το Μάταλο, που απέχει 130 στάδια. Την περιοχή διαρρέει ο ποταμός Ληθαίος. Από το Λεβήνα ήταν η καταγωγή του Λευκοκόμα και του εραστή του, του Ευξύνθετου, που την ιστορία τους γράφει ο Θεόφραστος στην Περί Έρωτος πραγματεία …….. Την τελευταία από τις πόλεις που ίδρυσε ο Μίνωας, τη Φαιστό, την κατέσκαψαν οι Γορτύνιοι. Απείχε από τη Γόρτυνα 60 στάδια, από τη θάλασσα 20, από τη Μάταλο, το επίνειο, 40. Τη χώρα κατοικούν οι καταστροφείς της πόλης. Στους Γορτύνιους ανήκει και το Ρύτιο, μαζί με τη Φαιστό, στη Φαιστό, στο Ρύτιο (Ιλιάς Β 648). Λένε από τη Φαιστό κατάγεται ο Επιμενίδης, που με τα έπη του παρουσιάζει σε ποίηση καθαρμούς. Στην περιοχή της Φαιστού βρίσκεται και ο Λισσήν». (Στράβων Χ C 478,11 - 479,14)

Ο Διόδωρος Σικελιώτης  (Βίβλος 5, 78) αναφέρει ότι η Κνωσός, η Φαιστός και η Κυδωνία κτίστηκαν από το Μίνωα.  Ωστόσο ο Παυσανίας στα «Αρκαδικά» (Κεφάλαιο 53,3-4) αναφέρει ότι οι πόλεις της Κρήτης Κυδωνία, Κατρέα και Γόρτυνα ιδρύθηκαν από τα αδέλφια «Γόρτυνα», «Αρχέδιο»  και «Κύδωνα», παιδιά του Τεγεάτη (ήταν γιός του Λυκάονα) από την Αρκαδία, όμως οι Κρήτες δε συμφωνούν με αυτό, πρβ:  «Λέγουσι δε και όσοι Τεγεάτου των παίδων ελείποντο μετοικήσαι σφας εκουσίως ες Κρήτην, Κύδωνα και Αρχήδιον και Γόρτυνα’ και τούτων φασιν ονομασθήναι τας πόλεις Κυδωνίαν και Γόρτυνά τε και Κατρέα. Κρήτες δε ουχ ομολογούντες τῳ Τεγεατών λόγῳ Κύ́δωνα μὲν Ακακαλλίδος θυγατρός Μίνω καὶ Ερμού, Κατρέα δε φασιν εί̃ναι Μίνω, τον δε Γό́ρτυνα Ραδαμάνθυος. ες δε αυτόν Ραδάμανθυν Ομήρου μεν εστιν εν Πρωτέως προς Μενέλαον λόγοις ως ες τὸ πεδίον ή́ξοι Μενέλαος τὸ Ηλυσιον, πρότερον δε ετι Ραδάμανθυν ενταυθα ηκειν: Κιναίθων δε εν τοις έπεσιν εποίησεν <ως> Ραδάμανθυς μεν Ηφαίστου, Ήφαιστος δε είη Ταλω, Ταλων δε είναι Κρητος παιδα. Οι μεν δη Ελλήνων λόγοι διάφοροι τα πλέονα καὶ ουχ ή́κιστα επι τοις γενεσίν εισι». («Λένε πως όλοι οι άλλοι γιοι του Τεγεάτη θεληματικά μετοίκησαν στην Κρήτη, ο Κύδων, ο Αρχήδιος και ο Γόρτυς, οι όποιοι έδωσαν ονόματα στις πόλεις Κυδωνία, Γόρτυνα και Κατρέα. Οι Κρήτες όμως, μη συμφωνώντας με τα λεγόμενα των Τεγεατών, λένε πως ο Κύδων ήταν γιος της κόρης του Μίνωα Ακακαλλίδος και του Ερμή, ο Κατρέας γιος του Μίνω και ο Γόρτυς του Ραδάμανθυ.  Σχετικά με το Ραδάμανθυ ο Όμηρος αναφέρει στα λεγόμενα από τον Πρωτέα προς το Μενέλαο πως ο Μενέλαος θα πάει στα Ηλύσια πεδία, αλλ' ο Ραδάμανθυς είχε φτάσει προηγουμένως εκεί. Ο Κιναίθων λέει στο ποίημά του πως ο Ραδάμανθυς είναι γιος του Φαίστου, ο Φαιστός του Τάλω και ο Τάλως του Κρητός. Οι ελληνικές παραδόσεις στα πιο πολλά τους στοιχεία διαφέρουν, ιδίως στις γενεαλογίες.),  (Παυσανίας Αρκαδικά, VIII, 53, 4 - 6)

Ομοίως ο Πλάτωνας αναφέρει ότι η πόλη της Κρήτης Γόρτυνα κτίστηκε από Αργείους αποίκους, αποίκους από τη πόλη Γορτυνία της Πελοποννήσου, πρβ: «Νομίζω απ΄όλη την Κρήτη. Όσο για τους υπόλοιπους Έλληνες, φαντάζομαι οι Πελοποννήσιοι θα γίνουν πρόθυμα δεκτοί. Όπως  είπες πριν από λίγο υπάρχουν ανάμεσά μας πολλοί Αργίτες, αλλά και οι Γορτύνιοι, η πιο φημισμένη φυλή, αφού είναι μετανάστες από την ονομαστή Γόρτυνα της Πελοποννήσου…» (Πλάτων Νόμοι Δ, 708).

Ο Στέφανος Βυζάντιος, σχετικά με τη Γόρτυνα, αναφέρει ότι κτίστηκε από τον ήρωα Γόρτυν, χωρις να λέει αν αυτός ήταν ο γιος του Τεγεάτη ή του Ραδάμανθυ, ότι ονομαζόταν παλιότερα και Ελλωτίς, Λάριστα και κρημνία και ότι κατείχε και τις πόλεις Βήνη και Βοίβη: «Η Γόρτυνα πόλη της  Κρήτης που ονομάστηκε έτσι από το όνομα του ήρωα Γόρτυος. Παλαιότερα λεγόταν Ελλωτίς, έπειτα την έλεγαν Λάρισα, αργότερα Κρημνία και στο τέλος Γόρτυς ή Γόρτυν ή Γόρτυνα», πρβ: "Γόρτυν, πόλις Κρήτης ούτω δε δια του ν, από ήρωος Γόρτυος. εκαλείτο δε και Λάρισσα.  πρότερον γαρ εκαλείτο Έλλωτις ούτω-γαρ παρά-Κρήσιν η Ευρώπη, είτα Λάρισσα, είτα Κρήμνια και ύστερον Γόρτυς. φασί δε την αιτιατικήν οι μεν δισυλλάβος Γόρτυν, οι δε τρισυλλάβος: «Γόρτυνά τε τεχόεσσαν (Ιλιαδα ΙΙ 646), - οι δε Γόρτυναν, ως άμυναν» (Στ. Βυζάντιος). «Βήνη, πόλις Κρήτης υπό Γορτύνην τεταγμένη, τό εθνικόν Βηναίος, Ριανός γαρ ο ποιητής Βηναίος ήν ή Kερεάτης ή Κρής» (Στ. Βυζάντιος).«Βοίβη, έστι και εν Κρήτη Βοίβη της Γορτυνίδος και εν Μακεδονία λίμνη» (Στ. Βυζάντιος).

Σύμφωνα με το Λουκιανό, η Ευρώπη έσμιξε για πρώτη φορά με το Δία στο Δικταίο άντρο και σύμφωνα με την παράδοση των Γορτυνίων, ο Δίας έσμιξε με την Ευρώπη κάτω από ένα Πλάτανο στην περιοχή της Γόρτυνα, που από τότε έμεινε αειθαλής. Υπενθυμίζεται επίσης ότι ο Δίας με την πριγκίπισα Ευρώπη, σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, απέκτησαν τρία παιδιά: το Μίνωα, το Ραδάμανθυ και το Σαρπηδόνα.

Η Γόρτυνα μετά την καταστροφή της Κνωσού από τους Ρωμαίους το 68 π.Χ. έγινε πρωτεύουσα της Κρήτης. Η Γόρτυνα δεν  καταστράφηκε από τους Ρωμαίους, επειδή συμμάχησε μαζί τους. Στη Γόρτυνα τότε χτίστηκαν και οι πρώτοι χριστιανικοί ναοί της Κρήτης, ανάμεσα στους οποίους η μητρόπολη του Αγίου Τίτου.  Η Γόρτυνα τον 9ο αι. μ.Χ. αντιστάθηκε στους Σαρακηνούς και καταστράφηκε συθέμελα από αυτούς.

 

Ο ΕΠΙΜΕΝΙΔΗΣ Ο ΚΝΩΣΙΟΣ ΚΑΙ Ο ΘΑΛΗΣ Ο ΓΟΡΤΥΝΙΟΣ

 

Ο Παυσανίας στα Αττικά (Κεφ. 14, 5) αναφερει ότι από την Κνωσό ήταν ο Επιμενίδης και από τη Γόρτυνα ο Θάλης. Ο Πλούταρχος (Σόλλων 11) , σχετικά με τον Επιμενίδη, αναφέρει ότι ήταν από τη Φαιστό και αυτό, προφανώς, επειδή η Φαιστός αρχικά ήταν οικισμός της Κνωσού και μετά την κατέλαβαν οι Γορτύνιοι. Ο Παυσανίας (Αττικά 1, 14), ο Στράβων (Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483), ο Πλούταρχος (Σόλων και Σόλων) κ.α. αναφέρουν ότι ο Επιμενίδης ο Κνώσιος ήταν ιερέας, ένας από τους 7 ή 8 σοφούς της αρχαιότητας και μάντης,  ο οποίος βοήθησε το Σόλωνα στον εκπολιτισμό της Αθήνας. Οι ίδιοι αναφέρουν ότι ο Θάλης ήταν ποιητής,  μουσικός και νομοθέτης, ο οποίος βοήθησε το Λυκούρκο στον εκπολιτισμό της Σπάρτη, μεταφέροντας εκεί τους θεσμούς που δημιούργηε ο Μίνωας στην Κρήτη.  πρβ:

«τον Επιμενίδη τον Κνώσιο, ο οποίος λένε πως βρέθηκε κάποτε σ’ ένα αγρό και μπήκε και κοιμήθηκε σε μια σπηλιά ο ύπνος του όμως δεν τον άφησε πριν περάσουν σαράντα χρόνια. Έζησε στο εξής γραφοντας ύμνους και εξαγνίζοντας πόλεις, την Αθήνα και πολλές άλλες πόλεις. Ο Θαλής, που σταμάτησε την επιδημία στη Σπάρτη, δεν ήταν ούτε συγγενής του Επιμενίδη ούτε καταγόταν από την ίδια πόλη με αυτόν, αλλά ο Επιμενίδης ήταν από την Κνωσσό, ενώ ο Θάλης Γορτύνιος, όπως γραφει και ο Κολοφώνιος σ’ ένα έπος του για τους Σπαρτιάτες σχετικά μ’ αυτόν». (Παυσανίας Αττικά, Κεφ. 14, 5)

«Έφυγε λοιπόν και πήγε (ο Λυκούργος) αρχικά στην Κρήτη. Εκεί γνώρισε τις πολιτείες και τα συστήματα τους, γνώρισε τους πρώτους στη δόξα άνδρες, θαύμασε ορισμένους από τους νόμους που υπήρχαν και τους παρέλαβε για να τους εφαρμόσει στην πατρίδα του, την Σπάρτη, ενώ άλλοι του φάνηκαν ανάξιοι. Έναν μάλιστα από εκείνους που νομίζονταν εκεί πέρα σοφοί και άξιοι πολίτες, αφού τον έπεισε με τη φιλία του, τον έστειλε στη Σπάρτη, Ήταν ο Θάλης, που φαινομενικά μεν ήταν ποιητής λυρικών τραγουδιών, στην πραγματικότητα όμως έκανε ό,τι οι μεγαλύτεροι νομοθέτες. Γιατί τα τραγούδια του ήταν λόγοι για ευπείθεια και ομόνοια, στολισμένοι με μελωδίες και ρυθμούς που είχαν σεμνότητα και εξημερωτική δύναμη, ακούγοντάς τα οι πολίτες εξημερώνονταν, χωρίς να νοιώθουν, στα ήθη, και η κοινή γνωριμία του ωραίου έφερνε κοντά τον ένα με τον άλλο. Έτσι ο Θαλής έγινε με κάποιον τρόπον ο πρόδρομος του Λυκούργου στην εκπαίδευση των Σπαρτιατών ….».  (Πλούταρχος, Λυκούργος, 4-7)

 «Κάλεσε τότε (ο Σόλων) τον Επιμενίδη από τη Φαιστό της Κρήτης, που μερικοί τον θεωρούν έναν από τους επτά σοφούς, αντί για τον Περίανδρο…. Όταν ήρθε στην Αθήνα γνωρίστηκε με το Σόλωνα και τον βοήθησε πολύ στην προεργασία της νομοθεσίας του. Απλοποίησε τους νόμους τους σχετικούς με τις ιερές τελετές, έκαμε πιο ήπιους τους νόμους που αφορούσαν τα πένθη, επιτρέπονταν μόνο ορισμένες θυσίες στους νεκρούς και καταργώντας τις άγριες και βαρβαρικές συνήθειες που επικρατούσαν προηγούμενα …>>. (Πλούταρχος, Σόλων 11)

«Υποστηρίζουν κάποιοι ότι τα περισσότερα ήθη και έθιμα που θεωρούνται Κρητικά είναι Λακωνικά. Στην πραγματικότητα είναι Κρητικά, μόνο που οι Σπαρτιάτες τα εφήρμοσαν, ενώ οι Κρήτες σταμάτησαν να ασχολούνται με τα πολεμικά και οι πόλεις τους παρήκμασαν, ειδικά η Κνωσός.  …… . Έφυγε τότε ο νομοθέτης της Σπάρτης Λυκούργος για την Κρήτη.  Εκεί ήρθε και πλησίασε το Θάλητα , ένα μελοποιό και νομοθέτη. Έμαθε από αυτόν τον τρόπο που ο Ραδάμανθυς  πρώτα και αργότερα ο Μίνωας έφερναν τους νόμους τους, τάχα από το Δία προς τους ανθρώπους… (Στράβωνας, Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483)

 

 

4. Η ΦΑΙΣΤΟΣ

 

Στατήρας Φαιστού, 330 π.Χ., με τον Ηρακλή να φονεύει τη Λερναία Ύδρα και  τον ταύρο που δάμασε στην Κρήτη

Η αρχαία Φαιστός,  που βρισκόταν εκεί που βρίσκεται σήμερα η νέα Φαιστός στο κάμπο της Μεσσαράς, είχε επίνειο το Μάταλο και ήταν μια από τις πιο σπουδαίες πόλεις της Κρήτης επι εποχής του Ομήρου, αφού στην Ιλιάδα (Β 645 – 652)  αναφέρει ότι η Κρήτη είχε 100 πόλεις, «εκατόμπολις»,  από τις οποίες ονομάζει μόνο τις εξής επτά: «Κρητών δε Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευεν,  οι Κνωσόν τ’ εσχον Γόρτυνα τε τειχιόεσσαν, Λύκτον, Μίλητον τε και αργινόεντα Λύκαστον Φαιστόν τε Ρύτιον τε, πόλεις εύ ναιετοώσας, άλλοι θ’ οί Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο».

Ο Στράβωνας αναφέρει ότι η Φαιστός, που είχε επίνειο το Μάταλο,  κτίστηκε από το Μίνωα και από εκεί κατάγονταν ο σοφός και μάντης Επιμενίδης,  όμως την κατέστρεψαν οι Γορτύνιοι και την έκαναν οικισμό τους, πρβ: «Την τελευταία από τις πόλεις που ίδρυσε ο Μίνωας, τη Φαιστό, την κατέσκαψαν οι Γορτύνιοι. Απείχε από τη Γόρτυνα 60 στάδια, από τη θάλασσα 20, από τη Μάταλο, το επίνειο, 40. Τη χώρα κατοικούν οι καταστροφείς της πόλης. Στους Γορτύνιους ανήκει και το Ρύτιο, μαζί με τη Φαιστό, στη Φαιστό, στο Ρυτιο (Ιλιάς Β 648). Λένε από τη Φαιστό κατάγεται ο Επιμενίδης, που με τα έπη του παρουσιάζει σε ποίηση καθαρμούς. Στην περιοχή της Φαιστού βρίσκεται και ο Λισσήν. (ΣΤΡΑΒΩΝ, ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ Ι, ΙV, C 474-47, 14). Ομοίως ο Διόδωρος Σικελιώτης  (Βίβλος 5, 78) λέει ότι η Κνωσός, η Φαιστός και η Κυδωνία κτίστηκαν από το Μίνωα.  Ωστόσο ο Παυσανίας στα «Αρκαδικά» (Κεφάλαιο 53,3-4) αναφέρει ότι οι πόλεις της Κρήτης Κυδωνία, Κατρέα και Γόρτυνα ιδρύθηκαν από τα αδέλφια «Γόρτυνα», «Αρχέδιο»  και «Κύδωνα», παιδιά του Τεγεάτη (ήταν γιός του Λυκάονα) από την Αρκαδία, όμως οι Κρήτες δε συμφωνούν με αυτό, πρβ:  «Λέγουσι δε και όσοι Τεγεάτου των παίδων ελείποντο μετοικήσαι σφας εκουσίως ες Κρήτην, Κύδωνα και Αρχήδιον και Γόρτυνα’ και τούτων φασιν ονομασθήναι τας πόλεις Κυδωνίαν και Γόρτυνά τε και Κατρέα. Κρήτες δε ουχ ομολογούντες τῳ Τεγεατών λόγῳ Κύ́δωνα μὲν Ακακαλλίδος θυγατρός Μίνω καὶ Ερμού, Κατρέα δε φασιν εί̃ναι Μίνω, τον δε Γό́ρτυνα Ραδαμάνθυος. ες δε αυτόν Ραδάμανθυν Ομήρου μεν εστιν εν Πρωτέως προς Μενέλαον λόγοις ως ες τὸ πεδίον ή́ξοι Μενέλαος τὸ Ηλυσιον, πρότερον δε ετι Ραδάμανθυν ενταυθα ηκειν: Κιναίθων δε εν τοις έπεσιν εποίησεν <ως> Ραδάμανθυς μεν Ηφαίστου, Ήφαιστος δε είη Ταλω, Ταλων δε είναι Κρητος παιδα. Οι μεν δη Ελλήνων λόγοι διάφοροι τα πλέονα καὶ ουχ ή́κιστα επι τοις γενεσίν εισι». («Λένε πως όλοι οι άλλοι γιοι του Τεγεάτη θεληματικά μετοίκησαν στην Κρήτη, ο Κύδων, ο Αρχήδιος και ο Γόρτυς, οι όποιοι έδωσαν ονόματα στις πόλεις Κυδωνία, Γόρτυνα και Κατρέα. Οι Κρήτες όμως, μη συμφωνώντας με τα λεγόμενα των Τεγεατών, λένε πως ο Κύδων ήταν γιος της κόρης του Μίνωα Ακακαλλίδος και του Ερμή, ο Κατρέας γιος του Μίνω και ο Γόρτυς του Ραδάμανθυ.  Σχετικά με το Ραδάμανθυ ο Όμηρος αναφέρει στα λεγόμενα από τον Πρωτέα προς το Μενέλαο πως ο Μενέλαος θα πάει στα Ηλύσια πεδία, αλλ' ο Ραδάμανθυς είχε φτάσει προηγουμένως εκεί. Ο Κιναίθων λέει στο ποίημά του πως ο Ραδάμανθυς είναι γιος του Φαίστου, ο Φαιστός του Τάλω και ο Τάλως του Κρητός. Οι ελληνικές παραδόσεις στα πιο πολλά τους στοιχεία διαφέρουν, ιδίως στις γενεαλογίες.),  (Παυσανίας Αρκαδικά, VIII, 53, 4 - 6). Ο Παυσανίας  (Ηλιακά Β,  7,6) λέει επίσης ότι ο Κλύμενος, ο απόγονος του Ιδαίου Ηρακλή που ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες στην Ολυμπία, ήρθε στην Ολυμπία από την Κυδωνία της Κρήτης και ίδρυσε το ιερό της Κυδωνίας Αθηνάς. Ομοίως ο Πλάτων λέει ότι οι Γορτυνιοι Κρήτης κατάγονταν από τους Γορτύνιους της Πελοποννήσου, πρβ: «Όσο για τους υπόλοιπους Έλληνες, φαντάζομαι οι Πελοποννήσιοι θα γίνουν πρόθυμα δεκτοί. Όπως είπες πριν από λίγο υπάρχουν ανάμεσά μας πολλοί Αργίτες, αλλά και οι Γορτύνιοι, η πιο φημισμένη φυλή, αφού είναι μετανάστες από την ονομαστή Γόρτυνα της Πελοποννήσου…» (Πλάτων Νόμοι Δ, 708). Αντίθετα ο Στ. Βυζάντιος λέει ότι τη Φαιστό την ίδρυσε ο Φαίστος, ο γιος του Ιδαίου Ηρακλή (πολλά από τα νομίσματα της πόλης αυτής φέρουν παραστασεις με το πρόσωπο και τους άθλους του Ηρακλή), πρβ: «Φαιστός, πόλις Κρήτης, όξυτόνως, το γαρ βαρύτονον κύριον. εκτίσθη υπό Φαιστου τού "Ροπαλού, Ηρακλέους παιδός, ο πολίτης Φαίστιος και Φαιστία και Φαίστιον και Φαιστιάς, έστι της Φαιστιάδος και ό καλούμενος Λισσής. "Όμηρος" (Οδύσσεια ΙΙΙ 293), έστι δέ τις Λισσής αιπεία τε εις άλα πέτρη. έστι και Αχαΐας, ως Ριανός έν Αχαϊκών τρίτω. το εθνικόν ομοίως Φαίστιος, έστι και από τού Φαιστίνος Φαιστίνιος, έστι και άλλη Φαιστός Πελοποννήσου ή πρότερον Φρίξα καλουμένη». (Στεφανος Βυζάντιος).  Τια απόψεις του Στ. Βυζάντιου επιβεβαιώνει ο Παυσανίας, ο οποίος στα Κορινθιακα (Κεφάλαιο 7, 6-7) αναφέρει: «Όταν πέθανε ο Ιανίσκος, τον διαδέχτηκε (στη βασιλεία της Σικυώνας) ο Φαίστος, ένας από τους γιους του Ηρακλή, όπως λένε.  Όταν ο Φαίστος, σύμφωνα με χρησμό, μετοίκησε στην Κρήτη, λέγεται ότι βασίλεψε ο Ζεύξιππος, ο γιος του Απόλλωνα και της νύμφης Υλλίδας». 

 

 

5. Ο ΛΕΒΗΝ ή Η ΛΕΒΗΝ >  Ο ΛΕΝΤΑΣ

 

Η αρχαία πόλη Λεβήν, που ήταν επίνειο και εμπορικός σταθμός της Γόρτυνας, βρισκόταν στα παράλια της επαρχίας Καινούργιου προς το Λιβυκό Πέλαγος. Σήμερα  λέγεται «Λέντας και είναι οικισμός στο δήμο Γόρτυνας. Στην αρχαιότητα εκεί υπήρχε και «ασκληπιείο», κατά τα πρότυπα του αντίστοιχου ιερού της Επιδαύρου. Το ασκληπιείο ήταν ιατρείο της εποχής, ίδρυμα που έκανε ιατρικές διαγνώσεις με μαντική, τον πρόγονο της ιατρικής (ο λόγος που ο Ασκληπιός θεωρείται γιος του Απόλλωνα και ο Απολλλωνας θεωρείται θεός και της μαντικής και της ιατρικής). Η ονομασία Λέβην  προέρχεται από παραφθορά της λέξης λέων – λέαινα =  Λιοντάρι > Λέοντας > Λέντας, καθώς στα δυτικά του Λέντα υπάρχει ένα Ακρωτήριο που θυμίζει σώμα και κεφάλι λιονταριού από μακριά, αν και σήμερα έχει λίγο παραφθαρεί από τις διαβρωσεις της βροχής. Σύμφωνα με το μύθο, αυτό είναι ένα από τα λιοντάρια που έσερναν την άμαξα της θεάς Ρέας, της μητέρας του Δία, το οποίο απολιθώθηκε σε αυτό το σημείο.  Ο Στράβωνας, σχετικά με τον Λεβήνα, αναφέρει ότι ο Λεβήν, που ήταν όμορη πόλη της Πραισού,  ήταν παραθαλάσια πόλη και εμπορικός σταθμός της Γόρτυνας: « Απέχει (η Γόρτυνα) από τη Λιβυκή θάλασσα, στον Λεβήνα, τον εμπορικό της σταθμό, 90 στάδια. Έχει και άλλο επίνειο, το Μάταλο, που απέχει 130 στάδια. Την περιοχή διαρρέει ο ποταμός Ληθαίος.  Από το Λεβήνα ήταν η καταγωγή του Λευκοκόμα και του εραστή του, του Ευξύνθετου, που την ιστορία τους γράφει ο Θεόφραστος στην Περί Έρωτος πραγματεία»….. Οι Πράσιοι είναι γείτονες (με τους κατοίκους της Λεβήνας). Απέχουν από τη θάλασσα 70 στάδια και από τη Γόρτυνα 180». (ΣΤΡΑΒΩΝ, ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ Ι, ΙV, C 479, 11-12). Ο Παυσανίας στα Κορινθιακα (Κεφάλαιο 26,9) αναφέρει ότι: «Απ' αυτό της Περγάμου προήλθε στην εποχή μου και το Ασκληπιείο της Σμύρνης δίπλα στη θάλασσα. Στις Βαλάγρες των Κυρηναίων εξάλλου υπάρχει Ασκληπιός με την επωνυμία Ιατρός από την Επίδαυρο κι αυτός. Απ' αυτό της Κυρήνης προέρχεται και το Ασκληπιείο της Λεβήνης στην Κρήτη. Η διαφορά ανάμεσα στους Κυρηναίους και στους Επιδαυρίους είναι ότι οι Κυρηναίοι θυσιάζουν κατσίκια, συνήθεια που δεν υπάρχει στους Επιδαυρίους». Ο  Ολλανδός περιηγητής - κατάσκοπος Dapper Olfert (1636-1689) στο βιβλίο του «Description exacte des isles de l'Archipel» («Ακριβής περιγραφή της Κρήτης», μεταφρασθείσα στην Ελληνικήν παρά του Μ. Βεναρδου του Κρητός), σχετικά με  την πόλη «Λεβήν», αναφέρει τα εξής: «Λεβήν. Η Λεβήν ή Λεβήνη ή Λέβη, πόλις συναριθμείται παρά του Πλινίου μεταξύ των αξιολογότερων της νήσου, παρά δε του Πτολεμαίου μεταξύ των κειμένων επι το Μεσημβρινός αυτής μέρος. Ο Στραβων την ονομάζει Λεβήνα και την κάμνει εμπορείο της πόλεως Γορτύνης, από της οποίας την απομακρύνει  εννενήκοντα σταδια, τάττων αυτήν προς την Λιβυκήν ή Αφρικανήν θάλασσαν. Ο Φιλόστρατος την τάττει ομοίως προς την Λιβυκήν θάλασσαν και προς τας μεσημβρινάς ακτάς της νήσου. Ήτον εκεί εις περίφημος ναός του Ασκληπιού ονομαζόμενος Λεβήνιος ή Ασκληπίος. Εκεί συναθροίζοντο οι ασθενείς όλης της νήσου Κρήτης, καθώς οι της Ασίας επορεφυοντο εις την Πέργαμον. Ήρχοντο εκεί προς τούτοις πολλοί Λίβυοι ή Αφριακοί, επειδή έκειτο πλησίον της Λιβυκής ή αφρικανικής θαλάσσης. Ο Παυσανίας αναφέρει ότι αυτός ο ναός εκτίσθη κατά το σχέδιον του εν τη Κυρρήνη, πόλει της Αφρφικής. Περί δε της πόλεως, ότι ωνομάσθη Λεβήν από το όνομα ενός πλησιοχώρου Ακρωτηρίου, έχοντος ομοιότητα τινά με το σχήμα του λέοντος. Οι παλαιοί εμυθολόγουν ότι αυτός ήτο λέων, εις εκ των ελκόντων την άμαξαν της Ρέας». Ο Dapper αναφέρει επίσης ότι:  «Ακρωτήριον Λέων. Το ακρωτήριον Λέων ωνομάσθη ούτως, επειδή προχωρούν εις την θάλασσαν, σχηματίζει σχεδόν ένα Λέοντα. Μυθολογούσι ότι αυτός ο Λέων ην εις εκ των ελκόντων την άμαξαν της θεάς Ρέας. Ην δε το πάλαι πλησίον αυτού του Ακρωτηρίου, εις βωμός καλούμενος Λεβένειον. Το δε Ακρωτήριον καλείται και την σήμερον Λέων ή Λιόντα».  «Κοιλάς Λίσα: Εισί πολλοί ποταμοί οι καταρδευοντες την κοιλάδα της Μεσαρέας και εισρεοντες εις την θάλασσαν, αφ ου την διατρέξωσιν όλην. Η δε κιλάς της Λίσας δεν απέχει πολύ από το Ακρωτήριον Λέων». Ο Μαρκιανος· Μενιππος· στο «Σταδιασμος» (. Marciani periplus. Menippi peripli fragmentum quod Artemidori nomine ferebatur. Peripli qui Stadiasmus magni maris inscribi solet fragmentum) αναφέρει:  «Λεβήν: Pausanias scipsit in Corinthiacis c. 26:  «Εκ δε του παρά Κυρηναίοις το εν Λεβήνη τη Κρητων έστιν Ασκληπείο Philostratus in vita Apollonii L. IV, c. VIQ Προήει δε (ο Απολλώνιος), πόθω της Ίδης, ανελθών ουν και τοις θεολογουμένοις εντυχών επορρεύθη ες το ιερόν το Λεβήναίον’ έστι σε Ασκληπίον, και ώσπερ η Ασία ες το Πέργαμον, ούτως ες το ιερόν τούτο ξυνεφοίτα η Κρήτη. Πολλοί δε Λιβύων ες αυτό περαιούνται και γαρ τέτραπται προς το Λιβυκόν πέλαγος.  Juxta Lebenam promontorium fuit, Leo dictum, idque Philostrato auctore ob hanc causam: Λεβήναιον δε το ιερόν ωνομάσθαι φασίν, επειδή ακρωτήριον εξ αυτού κατατείνει, λέοντι εικασμένον. Μυθον δε επι των ακρωτηρίω άδουσιν, ως λέων εις ούτος γένοιτο των υποζηγίων ποτέ τη Ρέα».

 

 

6. Η ΛΥΚΤΟΣ Η ΛΥΤΤΟΣ 

 

Η αρχαία πόλη Λύκτος ή Λύττος βρισκόταν στις βόρειες υπώρειες του όρους Δίκτη, στο πέρασμα από την Πεδιάδα στο Οροπέδιο Λασιθίου, βορειοανατολικά του σύγχρονου οικισμού «Ξιδάς». Σήμερα σώζονται πολύ λίγα λείψανά της. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου βρίσκονται τα αγάλματα του Μάρκου Αυρηλίου και του Τραϊανού που βρέθηκαν στη Λύκτο. Ο Όμηρος τη συμπεριλαμβάνει στις κρητικές πόλεις που μετείχαν στον Τρωικό πόλεμο (Ιλιάδα Β 647, Ρ 611) με αρχηγό του στρατού τον Κοίρανο, το σύντροφο και αμαξηλάτη του Μηριόνη που έσωσε τον Ιδομενέα, που ήταν αφενός εγγονός του Μίνωα και αφετέρου αρχηγός όλων των Κρητών στην Τροία, από το κοντάρι του Έκτορα θυσιάζοντας τον εαυτό του.  Συνεπώς η Λύκτα επι ομήρου ήταν μια από τις επτα πιο σπουδαίες πόλεις της Κρήτης. Στη Θεογονία του Ησιόδου αναφέρεται ότι η θεά Ρέα, ύστερα από συμβουλή των γονέων της, κατέφυγε στην πόλη Λύκτο της Κρήτης όπου εκεί  στο  «Δικτ(αί)ον άντρον»  γέννησε,  κρυφά από τον παιδοκτόνο σύζυγό της Κρόνο, το μέγα Δία, πρβ: «πέμψαν δ’ ες Λύκτον, Κρήτης ες πίονα δήμον/ οππότ’ άρ οπλότατον παίδων ήμελλε τεκέσθαι, / Ζήνα μέγαν, τον μεν οι εδέξατο Γαία πελώρη, Κρήτη εν ευρείη τραφέμεν ατιταλλέμεναί τε./ ένθα μιν ίκτο φέρουσα θοήν δια νύκτα μέλαιναν / πρώτην ες Δίκτον’ κρύψεν δε εν χερσί λαβούσα/ άντρω εν ηλιβάτω ζαθέης υπό κεύθεσι Γαίης, αιγαίω εν όρει πεπυκασμένω υλήεντι»…… (Θεογονία Ησιόδου, στίχοι 476 – 485, Έκδοση Κ. Σιτλ - Σύλλογος Καθηγητών Κωνσταντινούπολης έτος 1889 και επίσης   έκδοση Επιστημονικής Εταιρείας των Ελληνικών Γραμμάτων – Π. Λεκατσάς - ΠΑΠΥΡΟΣ, έτος 1938).

Lyktos or LyttosΝόμισμα Λύττου, 4ος - 3ος αι. π.Χ., με το Δία και τον αετό του

Ο Στέφανος Βυζάντιος στα «Εθνικά» αναφέρει: «Η Λύκτος είναι πόλη της Κρήτης, η οποία πήρε το όνομά της από τον Λύκτο, τον Λυκάονα. Μερικοί πιστεύουν ότι πήρε αυτό το όνομα επειδή βρίσκεται σε υψηλό τόπο. Το εθνικό είναι Λύκτιος και το θηλυκό Λυκτηίς». Ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος και ο πολύβιος αναφέρουν ότι η Λύκτος καταστραφηκε από την Κνωσό. Το 343, η Κνωσός κατέλαβε την Λύκτο, αλλά με την βοήθεια του βασιλιά της Σπάρτης Αρχιδάμου, οι Λύκτιοι ανακατέκτησαν την πόλη τους. Το 220 και ενώ οι Λύκτιοι βρίσκονταν σε πόλεμο με την Ιεράπυτνα, οι Κνώσιοι βρήκαν αφύλακτη την Λύκτο και την κατέλαβαν. Αιχμαλώτισαν τα γυναικόπαιδα έκαψαν την πόλη και την ανάσκαψαν εκ θεμελίων. Οι Λύκτιοι δεν είχαν το κουράγιο να ξαναχτίσουν την πόλη τους, φιλοξενήθηκαν από την Λάππα. Ο αρχαίος γεωγράφος Στράβωνας μνημονεύει την πόλη με τη διπλή ονομασία «Λύττος»  (γενική της Λυττούς) και «Λύκτος». Αναφέρει επίσης ότι η Κνωσός βρισκόταν σε πεδιάδα που εκτείνεται μεταξύ Γόρτυνας και Λύκτου και ειχε επίνειο τη Χερσόνησο, άρα η Λύκτος βρισκόταν στο όρος η Δίκτη ( σύνορα Νομού Ηρακλείου – Νομού Λασιθίου), αφού η εν λόγω πεδιάδα βρίσκεται μεταξύ αυτών των βουνών  και η Χερσόνησος είναι πόλη στους βορειους πρόποδες της Λύκτου και από εκεί πως στο Δικταίο άντρο  στο Λασίθι. Ο Στράβωνας αναφέρει επίσης ότι η Λύκτος καταστράφηκε από τους Κνωσίους, πρβ: «Υπάρχουν πολλές πόλεις στην Κρήτη. Οι μεγαλύτερες και πιο γνωστές είναι τρεις: Κνωσός, Γόρτυνα, Κυδωνία. O Όμηρος υμνεί περισσότερο την Κνωσό. Την αποκαλεί μεγάλη, βασίλειο του Μίνωα, το ίδιο και οι μεταγενέστεροι. Όντως συνέχισε να έχει τα πρωτεία επί μεγάλο διάστημα.  Αργότερα παράκμασε κι έχασε πολλά δικαιώματα της και η πρωτιά πήγε σε Γόρτυνα και Λύκτο. Αργότερα ξαναπηρε το αξίωμα της μητρόπολης του νησιού. Βρίσκεται σε πεδιάδα , έχοντας περίμετρο παλιά τριάτα σταδια, ανάμεσα σε Λυκτία και Γορτυνία. Απέχει διακόσια σταδια από τη Γορτυνία και εκατόν είκοσι από τη Λύττο, που ο ποιητής ονομάζει και Λύκτο. Από τη θάλασσα στα βόρεια η Κνωσός απέχει είκοσι πέντε στάδια, ενώ η Γόρτυνα από τη Λιβυκή ενενήντα, και η Λύττος από τη Λιβυκή ογδοήντα. Επινειο της Κνωσού είναι το Ηράκλειο…… Μνημονευσα προηγουμένως τη Λύττο. Επινειο της είναι η λεγόμενη Χερρόνησος. Εκεί υπήρχε ιερό της Βριτόμαρτης. Οι πόλεις Μίλητος και Λύκαστος, που βρίσκοονται μαζί στον Καταλογο (Ιλιάς Β 647), σήμερα δεν υπάρχουν . Την περιοχή της Λύττου, εν μέρει κράτησαν οι παλαιοί κάτοικοι, και την υπολοιποι κατέχουν οι Κνώσιοι  που κατέστρεψαν την πολη»( Στραβων C 479, 7-14). Ο Διόδωρος Σικελιώτης (βίβλος 16, 62) αναφέρει ότι επί εποχής Φιλίππου (μετά τον καλούμενο Φωκικό πόλεμο , 361 – 338 π.Χ.)  κάποιοι  Κνώσιοι πήγαν στη Λακωνική Μαλέα και βρήκαν μισθοφόρους με αρχηγό το Φάλαικο  και εξ εφόδου κατέλαβαν τη Λύκτο. Κατόπιν αυτού  οι Λύκτιοι ζήτησαν τη βοήθεια των Σπαρτιατών. Οι Σπαρτιάτες με  στρατηγό τον Αρχίδαμο ήταν τότε  έτοιμοι με  στρατιωτικές και ναυτικές δυνάμεις να πάνε στην Ιταλία προκειμένου να βοηθήσουν τους Ταραντίνους που ήταν σε πόλεμο με τους Λευκαντούς, αντί αυτού προτίμησαν να πάνε να βοηθήσουν λέει τους Λύκτιους ως συγγενείς, κάτι που έκαναν. Ο Φάλαικος και οι μισθοφόροι του ήταν από τη Φωκίδα-Λοκρίδα και είχαν πάει στην Πελοπόννησο, γιατί είχαν κάνει συμφωνία με το Φίλιππο να φύγουν από εκεί για να μη τους σκοτώσει, επειδή λεηλάτησαν το μαντείο των Δελφών. Ωστόσο ο Φάλαικος μετά σκοτώθηκε στην Κυδωνία, όταν πήγε να την καταλάβει και δεν το κατόρθωσε.

Ο  Βιργίλιος στο τρίτο βιβλίο της Αινειάδας (3,400­401)  αναφέρει  ότι  ο Ιδομενέας, ήταν Λύκτιος (Lyctius Idomeneus) και μετά την επιστοροφή του από την Τροία στην Κρήτης  και την εκδίωξή του από την Κρήτη, κατέφυγε στην Κάτω Ιταλία, όπου έκανε πόλεμο με τους Σαλλεντίνους. Ο Πολύβιος λέει ότι οι Λύττιοι ήσαν αποικία των Λακεδαιμονίων και συγγενείς με τους Αθηναίους, πρβ» «Λύττος δε Λακεδαιμονίων μεν άποικος ούσα και συγγενής Αθηναίων, αρχαιοτάτη δε των κατά Κρήτην πόλεων, άνδρας δ΄ ομολογουμένως αρίστους αεί τρέφουσα Κρηταιέωνα». (Πολύβιος 4, 54, ΙΦ.56.). Ο Αριστοτέλης (Πολιτικά  Β  1271b) λέει ότι σύμφωνα με την παράδοση, όταν ο Λυκούργος άφησε την επιτροπεία του βασιλιά Χαρίλ(α)ου και έφυγε, έμεινε το μεγαλύτερο διάστημα στην Κρήτη λόγω της μεταξύ τους συγγένειας, γιατί οι Λύκτιοι  ήταν Λάκωνες άποικοι κι όταν πήγαν στη Λύκτο και την έκαναν αποικία, διατήρησαν τη νομοθεσία των κατοίκων της πόλης. Γι αυτό και τώρα οι περίοικοι έχουν τους ίδιους νόμους, επειδή πρώτος θέσπισε τη νομοθεσία ο Μίνωας».Ο Ησύχιος αναφέρει ότι η Λύκτος λεγόταν και Καρνησσόπολις, ονομασία που πήρε από τη λατρεία του Καρνείου Απόλλωνος, προς τιμήν του οποίου τελούνταν  εορτές και αγώνες:<<Καρνησσόπολη ονόμαζαν την Κρητική Λύκτο>> (Ησύχ.).

Για την ύδρευσή της η Λύκτος είχε μεταφέρει το νερό της πηγής Κουρνιά, που βρίσκεται μεταξύ Κεράς και Κράσι, με υδραγωγείο, μέρος του οποίου ήταν σκαλισμένο σε βράχο. Επίσης χρησιμοποιείτο μια τεράστια πέτρινη υδατογέφυρα, χωρίς τόξα, μέρος της οποίας σώζεται βορείως της Κασταμονίτσας. Το μνημείο προκαλεί εντύπωση ακόμη και σήμερα. Ο Onorio Belli (γιατρός του Γενικού Προβλεπτή των Ενετών Alvise Antonio Grimani) σε  επιστολή του με ημερομηνία 11η Οκτωβρίου 1586, σχετικά με την αρχαία πόλη Λύττο, αναφέρει: «Η πόλη αυτή της Λύττου ήταν κτισμένη πάνω σε ένα ύψωμα με διάφορες κορυφές και είχε ελάχιστο επίπεδο έδαφος, και πάντοτε ανέβαιναν και κατέβαιναν…... Εκεί βρήκα επίσης πολλές επιτύμβιες επιγραφές που έχετε δει από τις οποίες βγαίνει ότι αν και, όπως λέει ο Πολύβιος, εκείνοι της Κνωσού και της Γόρτυνας κατέστρεψαν αυτή την πόλη, όμως φαίνεται πως στον καιρό του Τραϊανού, του Αδριανού και του Ματίντιε αυτή άνθισε πολύ. Η πόλη αυτή είναι μακριά από τη βόρεια θάλασσα δώδεκα ή δεκατέσσερα μίλια.  Στη θάλασσα αυτή μια άλλη πόλη, που ονομαζόταν Χερρόνησος και τώρα λέγεται Χερσόνησος. Αυτή ήταν λιμάνι για τα πλοία της Λύττου…… Το υδραγωγείο αυτό άρχιζε τέσσερα ή πέντε μίλια πάνω από τη Λύττο και έπαιρνε το νερό μιας πηγής των πολύ ψηλών βουνών που λέγονται Λασίθι και το διοχέτευε πρώτα στη Λύττο κι έπειτα στη Χερσόνησο..» (Onorio Belli, Bibliotera Ambrosiana Μilano , Edward Falkener « Theatres and other remail in Crete » from a ms. History of Candia by Onorio Bello in 1586). Ο καθηγητής Κάρολος Σίτλ, σχολιαστής και υπεύθυνος έκδοσης της Θεογονίας του Ησιόδου που εκδόθηκε από τον Ελληνικό Φιλολογικό Σύλλογο της Κωνσταντινούπολης το έτος 1889, στο «Κριτικό παράρτημα» αναφέρει, σχετικά με τη δευτερη αναφορά των λέξεων «ες Λύκτον».των  στίχων 476 –485 :  «Λύκτον δε τινές φασιν, ουκ ορθώς» (Σχόλ. Ιλ. Β. 647) Clericus: Λύττον, Κρητιστί (ιδέ Bursian, Geographie von Griecleland B’, σ. 569,3) Fo. Meursius, Creta βιβλ. β’, κεφ. γ’: Δίκτος.  Δίκτον (ης η ονομαστική Δίκτος), ο εκδότης, στηριζόμενος επί του Αρατείου «Δίκτω εν ευώδει» (33) άμα τοις εις αυτό σχολίοις. Λύκτον, όπερ αδύνατον, προηγουμένου του 477 στ. Schommann: Δίκτη ό,τι συνηθέστερον με έστι, πλέον δε παραλλάττει της παραδόσεως ή «Δίκτον». Για τη φράση «ες Δίκτον» σημειώνει: << ες Δίκτον = μέρος της Ίδης, οι άλλοι εκτός του Αράτου (Φαινόμενα 33) καλούσι Δίκτην, καθ’ ημάς δε λέγεται Λασίθι ή Λασιώτικα βουνά.>>. Για την πόλη Λυκτο σημειώνει: «Λύκτον, Λύκτος, ην οι επιχώριοι ωνόμαζον Λύττον, ην η μεγίστη πόλις της προς ανατολάς Κρήτης, κειμένη επί της παρασπάδος της Δικταίας Ίδης πλησίον του χωρίου Ξυδίων». .Για τη φράση «άντρω ηλιβάτω» σημειώνει: <<... επί το Άντρον τούτο, ‘ό προσηγορεύετο «Δικταίο ή και Ιδαίον», πάλαι ποτέ εφοίτουν πολυπληθείς προσκυνηταί.....  Για τη φράση «Αιγαίω εν όρη» σημειώνει: <<Εν Κρήτη και Αιγός  όρος καλείται και Αιγαίον  το υπ ενίων Αιγιδόκον καλούμενον (Σχόλιον, πρβλ Σχολ. Ίλι. Β Ι57).  Το όνομα το έλαβεν από των αγρίων αιγών ή στρηφοκέρων, οίτινες κατοικούσιν τα Κρητικά όρη. Αυτόθι δε εν εκείνω τω όρει περιορίσθη ο μύθος, καθότι η αιξ αμάλθεια εθήλαζε το θείον βρέφος. Όθεν ο Ζευς επεκαλέσθη, Υπναρεύς παρά το υννάς (αγρία αίξ)».

Ο  Ολλανδός περιηγητής - κατάσκοπος Dapper Olfert (1636-1689) στο βιβλίο του «Description exacte des isles de l'Archipel» («Ακριβής περιγραφή της Κρήτης», μεταφρασθείσα στην Ελληνικήν παρά του Μ. Βεναρδου του Κρητός) για τη Λύττο αναφέρει τα εξής: «Λέγουσι λοιπον, ότι η Ρέα, έγκυος ούσα το Δία, καθ ην στιγμήν έμελε να γεννήση, επαραμέρησεν επάνω εις το όρος της Δίκτης, δια να κρυφθή από τα όμματα του Κρόνου, όστις κατέτρωγε τα άρρενα αυτού βρέφη. Επειδή ιδού τι λέγει ο Ησίοδος: «Έστειλαν την Ρέα επάνω εις το όρος της Δίκτης προς τους χονδρούς λαούς της Κρήτης, όταν έμελλε να γεννήση το τελευταίον της βρέφος, όπερ ην ο μεγας Ζευς  («Πεμψαν δ’ ες Δίκτον Κρήτης ες πίονα δήμον, Οπποτ’ άρ οπλότατον παίδων ήμελλε τεκέσθαι Ζήνα μέγαν ….. Ησίοδ. Εις την Θεογ. Αυτού».)….»

Ο Dapper αναφέρει επίσης και τα εξής: «Λάππα. Η της Λάμπης ή Λάππας, καθώς και άλλοι, οιον ο Πτολεμαίος και Δίων ο Κάσιος, την ονομάζουσι με διπλούν π, εκτίσθη από τον Αγαμέμνονα, και ωνομάσθη ούτως από Λάμπου τον Θάρριον. Οι κάτοικοι της Λύττου ήρχοντο και κατώκου εκεί, αφ ου η πόλις των κατεδαφίσθη από τους της Κνωσσού. Όταν ο Μέτελλος επολέμα την Κρήτην, εκυρίευσεν αυτήν την πόλιν δυνάμει των όπλων, την οποίαν τότε εξουσίαζεν ο Οκτάβιος και ο αυτοκράτωρ Αύγουστος έδωκε την ελευθερίαν εις τους κατοίκους αυτής τε και της Κυδωνίας, επειδή τω εβοήθησαν εναντίον του Μάρκου Αντωνίου, και ανεκαίνισεν την πόλιν των, η οποία ήτο κατηδαφισμένη».

Από τις αρχαίες επιγραφές – συνθήκες που υπέγραφε η Λύκτος προκύπτει ότι η πόλη αυτή  πήρε μέρος στην συμμαχία των 30 πόλεων της Κρήτης υπό τον Ευμένη Β΄ βασιλιά της Περγάμου το 2ο π.Χ. αιώνα και αφετερου ότι . βρισκόταν στη Δίκτη, μεταξύ Κνωσού και Ιεράπυτνας και συνορεύουσα με τις πόλεις Μίλατος  και Δρήρος:

«Ομνύω ταν Εστίαν και Ζήνα Οράτριον και ταν Αθαναίαν Ωλερίαν και Ζήνα Μοννίτιον και Ήραν και Αθαναίαν Πολιάδα και Απόλλωνα Πύτιον και Λατώ  και Άρεα και Αφροδίταν και Κωρήτας και Νύμφας και θεός πάντας και πάσας. Η μαν εγω συμμαχήσω τοις Ιεραπυτνίοις τον πάντα χρόνον απλόως και αδόλως και τον αυτόν φίλον και εχθρός εξώ και πολεμήσω από χώρας, υι κα και ο Ιεραπύτνιος. Και το δίκαιον δώσω και εμμενώ εν τοις συνκείμενοις, εμενόντων και των Ιεραπυτνίων. Επιορκότι μεν ήμεν τος θεός εμμανίας και γινέσθαι πάντα τα υπεναντία, ευορκώσι δε τος θεός ιλέος ήμεν και γινέσθαι πολλά κ’αγαθά. . (Όρκος Λυκτίων-Ιεραπυτνίων, Delectus inscriptionum Graecarum propter dialectum memorabilium composuit P. Cauer by Paul Cauer)

 «Ομνύω τάν Έστίαν και ταν εμ Πρυτανείω και τον Δήνα τον Αγοραίον και τον Δήνα τον Ταλαίον και τον Απόλλωνα τον Δελφίνιο και τα Αθαναίαν ταν Πολιούχον  και τον Απέλλωνα Ποίτιον και  ταν Λατούν και ταν Άρτεμιν και τον Άρεα και ταν Αφροδίταν και το Ερμάν  και τον Άλιον και ταν Βριτόμαρτιν και τομ Φοίνικα και ταν Αμφίωνα και ταγ Γαν και τον Ουρανόν και ηρώας και ηρωάσσα και κράνας και ποταμούς και θεούς πάντας και πάσας η μαν εγω ποκά τοις Λυττίοις καλώς φρονησείν μήτε τέχνα μήτε μαχανά μήτε εν νυχτί μήτε πεδ’ αμέρα και σπευσίω, ότι κα δυάμια, κακόν τα πόλει τα των Λυττίων……. Και μήτε ταμ πόλι προδωσείν ταν των Δρηρίων, μήτε ούρεια τα των Δρηρίων μηδέ Κνωσίων, μηδέ άνδρας τοις πολεμίοις προδωσείν, μήτε Δρηρίους μήτε Κνωσίους……. Και οι Μιλάτιοι επεβωλευσαν εν τα νεομηνία τα πόλει τα των Δρηρίων ένεκα τας χώρας αμάς τας αμφιμαχόμεθα.…….».( Όρκος ΛυττίωνΔρηρίων - Κνωσίων , Delectus inscriptionum Graecarum propter dialectum memorabilium composuit P. Cauer by Paul Cauer, σελίδα 77 και 78)

 

7. Η ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ή ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΣ

 

Η Χερρόνησος ή Χερσόνησος (σημερινή Χερσόνησος Πεδιάδος) αρχικά ήταν επίνειο της Λύκτου, καθώς αναφέρει ο Στράβων: «Μνημόνευσα προηγουμένως τη Λύττο. Επίινειό της είναι η λεγόμενη Χερρόνησος. Εκεί υπήρχε ιερό της Βριτόμαρτης. Οι πόλεις Μίλητος και Λύκαστος, που βρίσκονται μαζί στον Καταλογο (Ιλιάς Β 647), σήμερα δεν υπάρχουν . Την περιοχή της Λύττου, εν μέρει κράτησαν οι παλαιοί κάτοικοι, και την υπολοιποι κατέχουν οι Κνώσιοι  που κατέστρεψαν την πολη». Στραβων C 479, 7-14). Μετά την καταστροφή της Λύκτου από τους Κνώσιους και ειδικότερα κάπου από τον 4ο αιώνα π.Χ. και εξής η Χερσόνησος παρουσιάζεται αυτόνομη πόλη, με δικό της νόμισμα. Η Χερσόνησος άκμασε την εποχή των Ρωμαίων και τους πρώτους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η πόλη απέκτησε το δικό της  θέατρο, υδραγωγείο και δημόσια λουτρά. Ο αγωγός που έφερνε το νερό στη Χερσόνησο από ορεινά χωριά στα νότια υπολογίζεται ότι είχε μήκος 14 χιλιόμετρα, ενώ έχει ανακαλυφθεί επίσης υπόγεια δεξαμενή με 58 μέτρα μήκος, πλάτος 22 και βάθος 5,5 μέτρα. Ο Παυσανίας στα Ηλιακά (Β 16,5) αναφέρει ότι από τη Χερσόνησο της Κρήτης καταγόταν ο ολυμπιονίκης πεντάθλου Φιλωνίδης, γιος του Ζώτου , ο οποίος ήταν ταχυδρόμος του μέγα Αλέξανδρου:  «ταναγορευθες λυμπίασιν επί πεντάθλ, και Φιλωνίδης Ζώτου, γένος μεν εκ Χερρονήσου της Κρητών, Αλεξάνδρου δε ημεροδρόμος του Φιλίππου». 

 

8. ΤΟ ΡΥΤΙΟΝ

 

Το Ρύτιο, που σήμερα δεν υπάρχει, ήταν μια πάρα πολύ σπουδαία πόλη στα αρχαία χρόνια, αφού ο Όμηρος λέει ότι ήταν μια από τις επτά πόλεις της Κρήτης που έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο: «Κρητών δε Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευεν,  οι Κνωσόν τ’ εσχον Γόρτυνα τε τειχιόεσσαν, Λύκτον, Μίλητον τε και αργινόεντα Λύκαστον Φαιστόν τε Ρύτιον τε, πόλεις εύ ναιετοώσας, άλλοι θ’ οί Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο». Ο Στράβων, σχετικά με το Ρύτιο,  λέει ότι το Ρύτιο και η Φαιστός, στα χρόνια του, υπαγόταν στη Γόρτυνα: «Γορτύνιον δε ετσι και το Ρύτιον συν τη Φαιστώ» (Στράβων). Το Ρύτιο αναφέρεται και από τον Πλίνιο, Κλαύδο Αιλιανό κ.α. Η πόλη αυτή σήμερα τοποθετείται στο χωριό Ροτάσι Μονοφατσίου. Ο Ολλανδός περιηγητής κατάσκοπος Dapper Olfert (1636-1689) στο βιβλίο του «Description exacte des isles de l'Archipel» («Ακριβής περιγραφή της Κρήτης», μεταφρασθείσα στην Ελληνικήν παρά του Μ. Βεναρδου του Κρητός), σχετικά με  την πόλη Ρύτιον, αναφέρει τα εξής:«Ρύτιον. Το Ρύτιον, κατά τον Πλίνιον, ήτο πόλις της νήσου, κειμένη εις τα ενδότερα μέρη του τόπου, ήτις εξηρτητο, καθώς και η Ραύκος, από την διοίκησιν της Γορτύνης. Λέγουν, ότι οι κάτοικοι αυτής εβιάσθησαν ποτέ να παραιτήσωσι τον τόπον των, εξ αιτίας ενός μεγάλου πλήθους σκολοπενδρών κατενοχλουσών αυτούς». Ο Αιλαιανός (Ιστορίες Ζώων) αναφέρει: «Λέγουσι δε και υπό ασκολοπενδρών εξανατήναι Ρύτιο ως τοσούτον πλήθος αυτοίς επεφοίτα τούτων» (Αιλιαν. Ιστορ. Ζώων βιβλ. Ιε’ κεφ. 26).

 

9. Η ΛΥΚΑΣΤΟΣ

 

Η πόλη Λύκαστος, που σήμερα δεν υπάρχει,  ήταν μια από τις επτά πιο σπουδαίες πόλεις στα ομηρικά χρόνια, αφού ο Όμηρος λέει ότι ήταν μια από τις επτά πόλεις της Κρήτης που έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο: «Κρητών δε Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευεν,  οι Κνωσόν τ’ εσχον Γόρτυνα τε τειχιόεσσαν, Λύκτον, Μίλητον τε και αργινόεντα Λύκαστον Φαιστόν τε Ρύτιον τε, πόλεις εύ ναιετοώσας, άλλοι θ’ οί Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο».  Οι Βασιλειές είναι προάστιο και πρώην κοινότητα της επαρχίας Τεμένους  και αποτελεί Δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Ηρακλείου. Βρίσκεται στις βόρειες προσβάσεις του Γιούχτα , 9,7 χλμ. από το Ηράκλειο.  Ο Στράβων, σχετικά με τη Μίλητο και τη Λύκαστο, αναφέρει ότι επι εποχής του δεν υπήρχαν: «Οι πόλεις Μίλητος και Λύκαστος, που βρίσκονται μαζί στον Καταλογο (Ιλιάς Β 647), σήμερα δεν υπάρχουν.» (Στραβων C 479, 7-14). Ο Στέφανος Βυζάντιος για την πόλη αυτή λέει τα εξής: «Λύκαστος, πόλις Κρήτης. "Όμηρος", Λύκτον Μίλητόν τε και αργινόεντα Λύκαστον, από Λυκάστου αυτόχθονος, ο πολίτης Λυκάστιος». Στα σχολια των Εθνικών του Στ. Βυζάντιο αναφέρεται ότι ο Λύκαστος ήταν γιος του Μίνωας ή αυτόχθον Κρητικός, άρα η πόλη Λύκαστος ήταν ετεοκρητική: «Λύκαστος δε από Λυκάστου, φασίν, αυτόχθονος ή παιδός τού Μίνωος, έστι δε και Ποντική Λύκαστος κατά τον γραφέα των εθνικών, ος λέγει και ότι την Κρητικήν Λύκαστον όξύνουσιν οι εγχώριοι, ούκ επικρατεί δε, φησίν, ή εθνική παράδοσις, τουτέστι παρά τοις άλλοις ουκ οξύνεται. Comm. ad Dionys. v. 787. ad v. Ο Ευστάθιος για τη Λύκαστο αναφέρει επίσης: «Λύκαστος δέ από Λυκάστου, φασίν, αυτόγθονος ή παιδός του Μίνωος..." (Ευστάθιος, Παρεκ6. Ιλ. Γ 647

 

ΚΥΔΩΝ, ΕΥΛΙΜΕΝΗ ΚΑΙ ΛΥΚΑΣΤΟΣ

 

Ο Παρθένιος ο Νικαεύς, ποιητής του 1ου π.Χ. αι. και συγγραφέας μιας συλλογής 36 ερωτικών ιστοριών με τον τίτλο «Παρθενίου Νικαέως Περ ερωτικών παθημάτων , αναφέρει το μύθο, σχετικά με το Λύκαστο, που λέει ότι: Στην Κρήτη ο Λύκαστος αγάπησε την Ευλιμένη, τη κόρη του βασιλιά Κύδωνα, την οποία ο πατέρας της την είχε αρραβωνιάσει με τον Άπτερο, όμως η Ευλιμένη διατηρούσε κρυφή ερωτική σχέση με τον Λύκαστο. Ο Κύδων βρέθηκε κάποτε σε δυσχερή θέση εξαιτίας επαναστάσεων των γειτονικών του πόλεων. Ρώτησε ένα μαντείο σχετικά και έλαβε την απάντηση ότι έπρεπε να θυσιάσει μία παρθένα στους ήρωες της χώρας. Τραβήχτηκε κλήρος για τον σκοπό αυτό και έπεσε στην Ευλιμένη. Τότε ο Λύκαστος, για να γλιτώσει την αγαπημένη του απεκάλυψε στον Κύδωνα τη σχέση του με τη θυγατέρα του και ότι ήταν έγκυος, άρα δεν έπρεπε να θυσιαστεί, γιατί μύθος έλεγε για θυσία παρθένας. Ο λαός αποφάνθηκε ότι η Ευλιμένη άξιζε ακόμα περισσότερο τον θάνατο. Ο Κύδων έσφαξε τότε την Ευλιμένη, άνοιξε την κοιλιά της και διαπίστωσε ότι πραγματικά ήταν έγκυος. Μετά από αυτό, ο αρραβωνιαστικός της, ο Άπτερος, είτε επειδή αισθάνθηκε προσβεβλημένος, είτε επειδή φοβήθηκε μια εκδίκηση του Λύκαστου, έστησε ενέδρα στο Λύκαστο και τον δολοφόνησε. Για την πράξη του αυτή εξορίστηκε στη Λυκία και εγκαταστάθηκε στα Τέρμερα, κοντά στον Ξάνθο ποταμό.

 «Περί Ελιμένης» (Ιστορεί Ασκληπιάδης Μυρλεανς Βιθυνιακών α΄): «Εν δε Κρήτη ηράσθη Λύκαστος της Κύδωνος θυγατρς Ευλιμένης, ην πατήρ Απτέρ καθωμολόγητο πρωτεύοντι τότε Κρητών· ταύτη κρύφα συνν λελήθει. ως δε των Κρητικών τινες πόλεων επισυνέστησαν Κύδωνι κα πολ περιήσαν, πέμπει τους πευσομένους εις θεού, τι αν ποιών κρατήσειεν των πολεμίων και αυτώ θεσπίζεται τοις γχωρίοις ήρωσι σφαγιάσαι παρθένον. ακούσας δ