Α. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

 

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

 

 

 

 

 

_Η ιστορία, οι αξίες, οι θεσμοί και η παγκόσμια προσφορά του Ελληνικού Πολισμού.

_Ο Μινωικός Πολιτισμός και ποιος ήταν επακριβώς

_Ο ιουδαϊκός, ο ελληνικός και ο χριστιανικός πολιτισμός, επιρροές και διαφορές.

_Ψεύδη που λέγονται για τον Ελληνικό Πολιτισμό κ.α.

 

 

 

ΑΘΗΝΑ 2008

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ

 

 

 

1. Η έννοια του πολιτισμού

 

Πολιτισμός λέγεται το σύνολο των υλικών και πνευματικών επιτευγμάτων και δραστηριοτήτων (διανόηση, καλές τέχνες, κλπ) ενός κοινωνικού συνόλου (κοινωνικού, εθνικού, θρησκευτικού κλπ) σε ορισμένη ή μη εποχή και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του, όπως εκφράζεται μέσα από αυτά. Τα εκλεπτυσμένα ήθη και η πνευματική ανάπτυξη στη συμπεριφορά, στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, στην αισθητική έκφραση και στον τρόπο ζωής, ενός κοινωνικού συνόλου. Το σύνολο των αξιών που χαρακτηρίζουν μια ιστορική περίοδο ενός λαού  (λέμε π.χ. ελληνικός πολιτισμός, μεσογειακός πολιτισμός κλπ)  και κάθε καθαρά μορφωτικό και πνευματικό στοιχείο παρμένο ανεξάρτητα από άλλα εκπολιτιστικά επιτεύγματα. 

Πολιτισμένος λέγεται ο άνθρωπος που τηρεί όσα επιτάσσει ο πολιτισμός. Ο καλλιεργημένος, ο μορφωμένος, όμως όχι μόνο επιστημονικά, αλλά και στο χαρακτήρα, στη συμπεριφορά. Αυτός  που έχει εκλεπτυσμένη συμπεριφορά που μαρτυρά πνευματική και ψυχική καλλιέργεια.

 

 

2. Το μέτρο, η εξέλιξη και οι παράγοντες του πολιτισμού

 

Η πολιτισμική ανάπτυξη του ανθρώπινου γένους είναι η πολιτιστική δράση (υλικά και πνευματικά έργα, δραστηριότητες και έθιμα) και η πνευματική καλλιέργεια (αξίες, παραδόσεις, παιδεία, μόρφωση, αισθητική, εκλέπτυνση συμπεριφοράς) που συνιστάμενα διαμορφώνουν τον τρόπο ζωής των ανθρώπων κατά τόπους. Ως εκ τούτου ο πολιτισμός είναι μια πολυδιάστατη δομή, άρα δεν έχει χαρακτηριστική κλίμακα μέτρησης ώστε να αποτιμηθεί. Δηλαδή είναι δύσκολο  να βαθμολογήσουμε έναν πολιτισμό λαμβάνοντας υπόψη τις λεπτομέρειες όλων των σημείων που του δίνουν υπόσταση και για το λόγο αυτό υπήρχαν και υπάρχουν έντονες διαμάχες ακόμα και για τον ίδιο του τον ορισμό.

Ο πολιτισμός ακολούθησε σταθερή ανοδική πορεία στα χρόνια του παρελθόντος, η οποία οδήγησε τους λαούς από την κατάσταση του πρωτογονισμού στο σύγχρονο τεχνικό πολιτισμό με τα μεγάλα επιστημονικά επιτεύγματα. Ο βαθμός όμως του πολιτισμού δεν είναι ταυτόσημος σε όλους τους πολιτισμούς. Υπάρχουν ακόμη λαοί σε κατάσταση υπανάπτυξης.

Το βιοτικό επίπεδο και  η παιδεία, θρησκευτική και επιστημονική, είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες επηρεασμού του πολιτισμού. Η πολιτιστική καλλιέργεια του ανθρώπου αλλάζει από εποχή σε εποχή και συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές εξελίξεις. Στα ομηρικά έπη λ.χ. εξαίρονται οι πολεμικές αρετές και στην κλασική εποχή η παιδεία, ενώ στα χριστιανικά κείμενα του μεσαίωνα η πίστη και η προσήλωση προς το θεό και τα χριστιανικά ιδεώδη. Αργότερα , η τέχνη προσανατολίστηκε στα ανθρωπιστικά ιδεώδη και ο πολιτισμός ταυτίστηκε με τις επιδιώξεις τους. Στην εποχή μας ο πολιτισμός των προοδευμένων κρατών είναι ανάλογος προς τα κοινωνικά ιδεώδη τους. Γενικά , τόσο ο πολιτισμός, στην πλατιά του έννοια, όσο και αντικαθρεφτίζει το ύψος της εξέλιξης κάθε λαού και στον τεχνικό και στον πνευματικό τομέα.

 

 

Σημειώνεται ότι:

1) Μεγάλη συμβολή στην ανάπτυξη του πολιτισμού πρόσφερε και προσφέρει η παιδεία.

2) Σήμερα θεωρούνται ως κύτταρα του πολιτισμού τα πολιτιστικά σωματεία, οι σκοποί των οποίων είναι:  Η μελέτη, καλλιέργεια, προαγωγή, προώθηση και διάδοση των Γραμμάτων, της Παιδείας και των Τεχνών: Της Ζωγραφικής, της Γλυπτικής, της Μουσικής, του Θεάτρου, του Κινηματογράφου, του Χορού και των Τεχνών γενικότερα. Η προαγωγή και η προώθηση των ιδεών και αξιών, των δομών και των λειτουργιών της Δημοκρατίας, της Ειρήνης, της Δικαιοσύνης, της ισότητας και της Ελευθερίας μεταξύ των ανθρώπων και των λαών. Η επιστημονική και αντικειμενική μελέτη και διάδοση της Ιστορίας. Η μελέτη,  καλλιέργεια και διάδοση της Φιλοσοφίας και Φιλολογίας, σε όλους τους τομείς και όλα τα πεδία της, με εκδόσεις, εκδηλώσεις, διαλέξεις, συζητήσεις, συγκεντρώσεις, συναντήσεις κλπ. Η προστασία, αναστήλωση και αποκατάσταση των αρχαίων μνημείων (Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού,  Χριστιανισμού, Βυζαντινού κλπ) και νέων μνημείων. Η μελέτη, έρευνα και τεκμηρίωση θεμάτων, που ενδιαφέρουν την  πολιτιστική παράδοση και δημιουργία. Η ίδρυση και συντήρηση μουσείων, όπως Τέχνης, Λαογραφικών, Φυσικής Ιστορίας και Εθνολογικών. Η προστασία, ανάδειξη, προβολή και αξιοποίηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η ανάδειξη, προβολή και διατήρηση  των  Ηθών και Εθίμων. Η επινόηση και χρήση  τεχνολογιών για τη βελτίωση του Βιοτικού επίπεδου των λαών και ανθρώπων.

 

3. Οι ονομασίες-όροι «πολιτισμός» και «κουλτούρα»

 

Η ονομασία πολιτισμός (πόλις > πολίτης > πολιτισμός) λέγεται ότι εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα τον 18ο αι. από τον Αδαμάντιο Κοραή, ως αντιστοίχιση του γαλλικού civilisation (civil = πόλη, πολίτης κλπ) , όμως χρησιμοποιείται υποκαλύπτοντας και την έννοια του culture/kultur (= καλλιεργώ – καλλιέργεια, εννοείται πνευματική). Οι δύο αυτές λέξεις σε σύντομο χρονικό διάστημα απέκτησαν τόσο πολλές και διαφορετικές σημασίες, όσο και παρεξηγήσεις σχετικά με τον ορισμό τους.

Ο πολιτισμός ως αντιστοίχιση της λέξης culture/kultur διαχωρίζεται στην στενότερη έννοια του όρου και την πιο ευρεία, ανθρωπολογική του έννοια. «Με την ευρεία του έννοια ο πολιτισμός αντιπροσωπεύει σήμερα το σύνολο των διαφοροποιών στοιχείων, πνευματικών και υλικών, διανοητικών και συναισθηματικών που χαρακτηρίζουν μία κοινωνία ή μία κοινωνική ομάδα. Συμπεριλαμβάνει, εκτός των γραμμάτων και των τεχνών, τον τρόπο ζωής, τα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου, το σύστημα αξιών, τις παραδόσεις και τα δόγματα. Με την στενή του έννοια εννοεί κυρίως το σύνολο των αξιών καθώς και τις γνωστικές και αισθητικές συνήθειες μίας κοινότητας και υπό αυτό το πρίσμα περιλαμβάνει την πολιτιστική κληρονομιά, τις τέχνες, τη λογοτεχνία και τα κινήματα σκέψης.

 

4. Απαρχές κόσμου και πολιτισμού,

 

 

Οι Έλληνες, ο ελληνισμός

 και οι βάρβαροι

 

Στην αρχαία Ελλάδα αντί των λέξεων πολιτισμένος και απολίτιστος χρησιμοποιούνταν οι λέξεις «Έλληνας/ες» και «βάρβαρος/οι».

Η ονομασία «Έλληνας» (που, όπως θα δούμε πιο κάτω, αρχικά είχε τοπική σημασία, μετά εθνική και τέλος και πνευματική) σήμαινε ο πολιτισμένος και «βάρβαρος» ο απολίτιστος, επειδή οι Έλληνες ήταν πιο ανεπτυγμένοι πολιτιστικά από τους άλλους λαούς και «ελληνισμός» =  «το ελληνίζειν, η μίμησης των ηθών και εθίμων του πολιτισμού γενικώς των Ελλήνων.» 

Ειδικότερα «ελληνισμός» στην καλούμενη «ελληνιστική εποχή» (= οι τρεις αιώνες π.Χ.) σήμαινε  τη «μίμηση» της γλώσσας και του πολιτισμού των Ελλήνων από τον  πολυεθνικό κόσμο της Ανατολής (Αίγυπτος, Συρία, Παλαιστίνη, Μεσοποταμία κ.ά.), που είχε προκύψει μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Στην Καινή Διαθήκη αναφέρονται και μάλιστα σε αντιδιαστολή (κάτι ως σοφοί και ανόητοι, κ.α.) οι ονομασίες «Έλληνες» και «βάρβαροι», που σημαίνει ότι ακόμη και η Χριστιανική Θρησκεία αναγνωρίζει ότι ο Ελληνισμός είναι κάτι καλό ή ότι η ονομασία «βάρβαροι» είχε έννοια ακριβώς αντίθετη από την ονομασία Έλληνες», πρβ:  «Έλλησί τε και βαρβάροις, σοφοίς τε και ανοήτοις οφειλέτης ειμί..ου γαρ επαισχύνομαι το ευαγγέλιον του Χριστού· δύναμις γαρ Θεού εστιν εις σωτηρίαν παντί τω πιστεύοντι, Ιουδαίω τε πρώτον και Ελληνι»…(προς Ρωμαίους Κεφ. 1, 14 -16) .

2) Ο διαχωρισμός «Έλληνες» και «βάρβαροι» ήταν κάτι  ως το «Τούρκοι» και «γκιαούρηδες» κατά την Τουρκοκρατία, όπου «γκιαούρηδες»  = οι άπιστοι, άρα οι μη Τούρκοι (= οι Έλληνες, οι Ιταλοί κ.α.).

3) Ορισμένοι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι υπήρχαν και βάρβαροι που ήσαν στη συμπεριφορά και στη ψυχή πολύ καλύτεροι από ορισμένους Έλληνες και συνεπώς οι άνθρωποι δεν πρέπει να κατατάσσονται σε κατηγορίες μόνο και μόνο ανάλογα με τη χώρα προέλευσής τους. Κάτι πολύ σωστό.

 

Ο μεταναστευτικός - νομαδικός βίος,

Οι αυτόχθονες και οι επήλυδες κάτοικοι της Ελλάδας

 

Σύμφωνα με τους: Θουκυδίδη (3 – 9), Εκαταίο Μιλήσιο (Στράβων 7, 321), Ηρόδοτο (Ιστορία Α 54 - 58), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός, Ελένης εγκώμιο 68 – 69, Πανηγυρικός κ.α.), Διόδωρο (1, 23-24 και 28-29,  Μ, Απόσπασμα 3), Πλάτων (Μενέξενος, 245c-d), Ησίοδο (Κατάλογος γυναικών) κ.α.:

Α. Αρχικά, επειδή δεν υπήρχε η γεωργία, δεν υπήρχαν μόνιμοι κάτοικοι ούτε και πόλεις,  σύνορα και  κράτη. Υπήρχαν μόνο διάφορες φυλές που ζούσαν νομαδικά - μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής, ενώ η πολυπληθέστερη ομάδα όπου πήγαινε έδιωχνε αυτή που έβρισκε μπροστά της, για να εκμεταλλευτεί αυτή το χώρο. Αποτέλεσμα του γεγονότος αυτού ήταν οι άνθρωποι να ζουν και να συμπεριφέρονται παρόμοια με τα ζώα.

Στη συνέχεια, επειδή ο κόσμος πλήθυνε και ως εξ αυτού οι πηγές διατροφής δεν έφταναν για τη διατροφή του, κάποιες από τι φυλές άρχισαν να σχηματίζουν στρατό και να βάζουν  σύνορα για τη διασφάλιση των πηγών διατροφής τους (δηλαδή περιφρουρούσαν τις διάφορες εύφορες περιοχές που διέθεταν κυνήγι ή καρπούς)  και κάποιες άλλες φυλές εξαναγκάζονται να μετακινηθούν σε άγνωστα και μακρινά μέρη. Επακόλουθο ήταν ο άνθρωπος να περάσει ακόμη σε πιο βάρβαρο κατάσταση, γιατί αναπτύχθηκαν οι ληστείες, οι πειρατείες, οι φόνοι κ.α.

Τελευταία μετακίνηση φύλου στην Ελλάδα ήταν αυτή των Δωριέων με τους Ηρακλείδες, η οποία έγινε 80 χρόνια μετά τα Τρωικά, δηλαδή το 1129 π.Χ.,  και πρώτη φορά που φυτεύτηκαν σπόροι στην Ελλάδα ήταν στην Ελευσίνα  το έτος 1410 π.Χ. από τη Δήμητρα, την ανακηρυχθείσα μετά Θεά.

 

Β. Η Ελλάδα αρχικά ήταν κατοικία βαρβάρων και από αυτούς το πολυπληθέστερο και αυτόχθων φύλο ήσαν οι καλούμενοι Πελασγοί και γι αυτό η Ελλάδα αρχικά ονομάζονταν Πελασγία.  Επί μέρους φύλα των Πελασγών ήσαν οι Δωριείς (= οι μετέπειτα Σπαρτιάτες, Μακεδόνες κ.α.), οι Αιολείς (Θεσσαλείς), οι Αχαιοί (Μυκηναΐοι κ.α.) και οι Ίωνες (Αθηναίοι κ.α.). 

Οι Δωριείς ήταν το πρώτο φύλο που αποκόπηκε από τους βάρβαρους Πελασγούς και αποτέλεσε ξέχωρο έθνος, το ελληνικό και μετά προσχώρησαν σ’ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πάρα πολλοί βάρβαροι (= οι Καδμείοι ή Θηβαίοι, οι Δαναοί, οι Πέλοπες κ.α.)

«Εξάλλου, ολόκληρη σχεδόν η Ελλάδα κατοικία βαρβάρων υπήρξε, στους παλιούς καιρούς, έτσι λογάριαζαν όσοι μνημονεύουν αυτά τα πράγματα, γιατί ο Πέλοπας έφερε ένα λαό από τη Φρυγία στη χώρα που απ' αυτόν ονομάστηκε Πελοπόννησος, κι ο Δαναός από την Αίγυπτο, κι οι Δρύοπες, οι Καύκωνες κι οι Πελασγοί κι οι Λέλεγες και άλλοι τέτοιοι λαοί μοίρασαν τους τόπους πάνω και κάτω από τον ισθμό. Γιατί την Αττική κατέλαβαν Θράκες που ήρθαν με τον Εύμολπο, τη Δαυλίδα της Φωκίδας ο Τηρεύς την Καδμεία οι Φοίνικες που ήρθαν με τον Κάδμο, και την ίδια τη Βοιωτία κατέκτησαν οι Aονες, οι Τέμμικες και οι Ύαντες.» (Στράβων 7, 321)

 «Το Ελληνικό έθνος αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλά -  αυτό είναι η πεποίθησή μου, αφότου όμως ξέκοψε από το Πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή και μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ’ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πάρα πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. …» (Ηρόδοτος Α, 57- 58)

 

Σύμφωνα με Πάριο Χρονικό (είναι τρεις μεγάλες πλάκες από μάρμαρο Πάρου όπου οι αρχαίοι έγραφαν τα πιο σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα):

Ο Δευκαλίωνας βασίλευε το έτος 1570 π.Χ και ο  Έλληνας το έτος 1521 π.Χ.

Ο Δαναός έφτασε στο Άργος το έτος 1511 π.Χ. και ο Κάδμος στη Βοιωτία το έτος 1519 π.Χ. 

Ο Μίνωας Α’ βασίλευε το  έτος 1470 π.Χ.,  πρώτη φορά που φυτεύτηκαν σπόροι στην Ελλάδα ήταν στην Ελευσίνα  το έτος 1410 π.Χ. από τη Δήμητρα, την ανακηρυχθείσα μετά Θεά και ο Τρωικός πόλεμος έγινε το 1218 - 1209  π.Χ.

 

Το 1500 π.Χ. ξεσπούν στην Αίγυπτο λοιμώδεις ασθένειες και οι ντόπιοι τις αποδίδουν στους ασεβείς αλλόφυλους. Για να αποφύγουν την οργή των ντόπιων  οι  μετανάστες συσπειρώνονται και φεύγουν σε άλλα μέρη. Οι Εβραίοι με αρχηγό το Μωυσή πάνε στην Ιουδαία.  Οι Φοίνικες, οι οποίοι κατάγονταν από την Ερυθρά θάλασσα, φευγουν από τη Θήβα της Αιγύπτου (εξ ου και η ονομασία  Θηβαίοι) με αρχηγό τον Αγήνορα και πάνε στη Φοινίκη της Ασίας. Από εκεί μετά ένα μέρος τους με αρχηγό τον Κάδμο (εξ ου και η ονομασία Καδμείοι ή Θηβαίοι) πάει στη Βοιωτία όπου ιδρύουν την πόλη-κράτος Καδμεία ή Θήβα  ( ονομάστηκε έτσι σε ανάμνηση της Αιγυπτιακής και προς χάρη του Κάδμου).  Οι Δαναοί με πλοία και με αρχηγό το Δαναό ( απ΄ όπου και Δαναοί)  μέσω Ρόδου πάνε στο Άργος της Πελοποννήσου όπου ενοποιήθηκαν με τους ντόπιους  Αχαιους του Άργους απ΄όπου και η ομηρική ονομασία «Αχαιοί ή Δαναοί ή Αργείοι». Επίσης πριν από τα Τρωικά κάποιοι Φρύγες με αρχηγό τον Πέλοπα (εξ ου και Πέλοπες) έφυγαν  από την Ασία και πήγαν στις Μυκήνες προκειμένου να λάβουν μέρος σε αθλητικούς αγώνες και συνάμα ο Πέλοπας  να παντρευτεί τη κόρη του ντόπιου βασιλιά. Ωστόσο ο Πέλοπας κατέλαβε και το θρόνο και όλη την Πελοπόννησο, η οποία από τότε και εξής ονομάζεται με αυτό το όνομα.

«Την παλιά εποχή ξέσπασε λοιμώδης ασθένεια στην Αίγυπτο και οι ντόπιοι την απέδωσαν στους ασεβείς αλλόφυλους. Προ αυτού μερικοί από αυτούς συσπειρώθηκαν και ήρθαν στην Ελλάδα. Αρχηγοί τους ήσαν ο Κάδμος και ο Δαναός. Οι υπόλοιποι πήγαν στην Ιουδαία, που τότε ήταν ακατοίκητη, και των οποίων επικεφαλής ήταν ο επονομαζόμενος Μωυσής, ένας άνδρας με φρόνηση και ανδρεία».  (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος Μ, Απόσπασμα 3)

«Λένε επίσης οι Αιγύπτιοι πως και οι άποικοι που έφυγαν μαζί με το Δαναό από την Αίγυπτο εγκαταστάθηκαν  στην αρχαιότερη σχεδόν Ελληνική πόλη, στο Άργος και πως οι λαοί των Κόλχων στον Πόντο και την Ιουδαίων μεταξύ Αραβίας και Συρίας ιδρύθηκαν ως αποικίες από ανθρώπους που έφυγαν από εκεί….. ο Κάδμος ήταν από τις Θήβες της Αιγύπτου  και μαζί με τα άλλα παιδιά γέννησε και τη Σεμέλη. Στα κατοπινά χρόνια, ο Ορφέας, που απόκτησε μεγάλη φήμη ανάμεσα στους Έλληνες για τη μουσική, τις τελετές και τα θεολογικά ζητήματα, φιλοξενήθηκε από τους απογόνους του Κάδμου και δέχτηκε εξαιρετικές τιμές στις Θήβες». (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 1, 23-24 και 28-29)

 

Σημειώνεται ότι:

α) Οι Πελασγοί είχαν ως κοιτίδα τους το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) και  πρώτος σημαντικός βασιλιάς τους φέρεται ο Έλληνας απ΄όπου  και η μετέπειτα ονομασία Έλληνες.

β) Επί βασιλείας του Δευκαλίωνα, πατέρα του Έλληνα, έγινε κατακλυσμός στην Ελλάδα με από τον οποίο έπαθαν μεγάλες καταστροφές η Θεσσαλία, η Κρήτη, το Άργος της Πελοποννήσου και πολλά άλλα μέρη.

 

 

ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΜΑΔΙΚΟ ΒΙΟ

ΣΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

 

 

Σύμφωνα με τους: Θουκυδίδη (3 – 9), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός), Πλάτωνα (Νόμοι, Μίνως), Αριστοτέλη (Πολιτικά Β, 1271, 10), Στράβωνα (βιβλίο 10 = Ι), Πλούταρχο (Λυκούργος  και Σόλων) κ.α.,  ο Μίνωας ήταν εκείνος που από τη μια ένωσε σε ενιαίο σύνολο όλα τα έθνη της Κρήτης  δημιουργώντας την πρώτη πολιτισμένη κοινωνία, την περίφημη Κρητική Πολιτεία , όπως θα δούμε πιο κάτω, και από την άλλη συγκρότησε πολεμικό ναυτικό με το οποίο έδιωξε από τις Κυκλάδες τους Κάρες και Φοίνικες που τις είχαν καταλάβει, επειδή μέχρι τότε ήταν ακατοίκητες και  τις οικίζει με μόνιμους κατοίκους που έφερε από την Κρήτη  με αποτέλεσμα από τη μια ο ίδιος να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες να μπορέσουν να ασχοληθούν και με τη ναυτιλία, να πλουτίσουν, να επικρατήσουν, να σταματήσουν το μεταναστευτικό βίο που τους εξανάγκαζαν οι κακοποιοί, να επικοινωνήσουν και να επικρατήσουν μετά στα τρωικά. Επομένως στο Ελληνικό πολεμικό ναυτικό και το Μίνωα οφείλεται η ύπαρξη, η ελευθερία, η ναυτική ανάπτυξη κ.τ.λ. της Ελλάδας και η επίσημη και ένδοξη ιστορία της Ελλάδας και του Ελληνικού ναυτικού, πολεμικού και εμπορικού,  ξεκινούν από την εποχή του Μίνωα.

(Περισσότερα βλέπε στο Κεφαλαίο Β’ «Μινωικός πολιτισμός»)

 

 

Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο

ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

 

Ο Όμηρος μας πληροφορεί ότι  επί εποχής Τρωικού Πολέμου και παλαιότερα με το όνομα  «Ελλάδα» ονομαζόταν μόνο μια περιοχή-πολη που βρίσκονταν στο Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) και με το όνομα «Μυρμιδόνες ή Αχαιοί ή Έλληνες» ονομάζονταν μόνο όσοι κατοικούσαν στις πόλεις του Πελασγικού Άργους: Ελλάδα, Φθία, Αλος, και Αλόπη και Τραχίνα ( οι πόλεις αυτές ανήκαν στο κράτος του Πηλέα και ο στρατός τους στην Τροία είχε ως αρχηγό τους τον Αχιλλέα)  και με το όνομα «Πανέλληνες» (απ΄όπου προήλθε μετά τα τρωικά το εθνικό – γενικό όνομα Έλληνες) ονομάζονταν όλοι όσοι εκστράτευσαν εναντίον της Τροίας, πρβ:

«τους όσοι το Πελασγικόν  Άργος έναιον οι τ' Άλον οι τ΄ Αλόπην οι τε Τρηχίν ενέμοντο, οι τα' είχον Φθίην ηδ' Ελλάδα καλλιγύναικα, Μυρμιδόνες δε κελεύντο και Έλληνες και Αχαιοί, των δ' αύ πεντήκοντα νεών ήν αρχός Αχιλλεύς» (Ιλιάδα, Β, 681-5)

 «Λοκρών δ’ ηγεμόνευεν Οϊληος ταχύς Αίας  μείων, ου τι τόσος γε όσος Τελαμώνιος Αίας αλλά πολύ μειων· ολίγος μεν εην λινοθώρηξ, εγχείη δ εκέκαστο Πανέλληνες και Αχαιούς». (Ιλιάδα B 527 – 530)

 

Ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι μέχρι  τα Τρωικά δεν υπήρχαν οι  ονομασίες  Έλληνες και βάρβαροι, άλλως αυτό θα το ανέφερε ο Όμηρος. Αναφέρει επίσης ότι αρχικά στην Ελλάδα  υπήρχαν διάφορα φύλλα με πολυπληθέστερο τους Πελασγούς και ο Όμηρος με το όνομα Έλληνες ονομάζει μόνο εκείνους που ακολούθησαν τον Αχιλλέα από τη Φθιώτιδα στον πόλεμο της Τροίας, οι οποίοι ήσαν και οι πρώτοι Έλληνες.  Όμως από την εποχή που ο Έλληνας του Δευκαλίωνος και οι γιοί του απέβησαν ισχυροί στην Φθιώτιδα (δηλαδή στην περιοχή όπου υπήρχε η πόλη Ελλάδα και όπου ήσαν οι πρώτοι Έλληνες) και τη βοήθεια τους επικαλούντο οι κάτοικοι των άλλων πόλεων,  ονομάζονταν και αυτοί Έλληνες.  Επομένως για το Θουκυδίδη το όνομα Ελλάς – Έλληνες ναι μεν προήλθε από την πόλη Ελλάδα, όμως έγινε γενικό επί εποχής  του ηγεμόνα της πόλης Ελλάδας  με το όνομα « Έλλην», πρβ:

 «Αλλ' από την εποχήν που ο Έλλην και οι υιοί του απέβησαν ισχυροί εις την Φθιώτιδα, και την βοήθειάν των επεκαλούντο οι κάτοικοι των άλλων πόλεων, τα διάφορα φύλα, συνεπεία της επικοινωνίας αυτής, ωνομάζοντο ήδη επί μάλλον και μάλλον Έλληνες, μολονότι πολύς επέρασε καιρός πριν το όνομα τούτο ημπορέση να επικράτηση γενικώς» (Θουκυδίδης Α, 3).

«οι μεν πίστευαν ότι η Ομηρική Ελλάδα είναι η Φθία» (Στράβωνας, Θ΄ 431 - 432)

«Η χώρα, ην οικούσι παρ Ομήρω οι υπό του Πηλέα Έλληνες, καλείται Ελλάς και κείται περι Σπερχειόν ποταμόν (Αρχίλοχος, απ. 47-52), 

«καθότι και Έλληνας το σύμπαν γένος από τής εν Θεσσαλία ποτε καλουμένης Ελλάδος. (Παυσανίας Λακωνικά, ΧΧ 6-7)

 

 

Σημειώνεται ότι:

1) Το επίθετο «Έλλην, Ελληνίς ή Ελλανίς» = Ελλάνιος - Ελλήν(ιος,α,ο) προέρχεται από το ουσιαστικό «Ελλάς» , ενώ το όνομα «Ελλάς» ετυμολογικά φαίνεται  να αποτελείται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις «εα,ος + λαός ή ληός» = ο δικός μας, ο ίδιος, ο εαυτός λαός, πρβ και: βάσις λαού = βασιλεύς, παν + λαός = παλλάς, παλλαϊκός… Η ονομασία «λαός» είναι τονικό παρώνυμο της λέξης «λάος», κάτι όπως και τα πότε-ποτέ, γέρος –γερός…. Στην αρχαία ελληνική «λάος» = η ανόργανος ύλη, ο λίθος που ο Κρόνος (χρόνος) «κοίησε σε  λαό», δηλαδή σε ενόργανο ύλη, ενόργανο σώμα (λαός = ο στρατός ή ο άνθρωποι), «λαούς δε λίθους κοίησε Κρονίων » .

2) Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι  οι Δωδωναίοι, όταν άκουσαν μια βάρβαρη ιέρεια να μιλά, νόμισαν ότι μιλούσε ως το  όρνιο πελειάδα: «διότι βάρβαροι ήσαν, εδόκουν δε σφι ομοίως όρνισι φθέγγεσθαι» .  Επομένως ο Ηρόδοτος υπονοεί ότι η ονομασία «βάρβαρος» προήλθε από ηχοποίητη της φωνής των πελιάδων ( = τα περιστέρια, που ως γνωστό, βιρ..βιρ… > βιρβιρ..ίζουν ή βαρ..βαρ..ίζουν, κάτι ως τα γατιά που νιάου-νιάου > νιαουρίζουν κ.τ.λ.), πρβ:

«Οι ιερείς του Δία του Θηβαίου μου είπαν ότι οι Φοίνικες άρπαξαν δυο ιέρειες από τη Θήβα (της Αιγύπτου) και τις πούλησαν, τη μια στη Λιβύη και την άλλη στην Ελλάδα. Αυτές οι γυναίκες είναι αυτές που  ίδρυσαν τα μαντεία στους τόπους που ανέφερα (στη Θήβα της Λιβύης και της Δωδώνης)  Έχω πάντως τη γνώμη ότι περιστέρες τις είπαν οι Δωδωναίοι αυτές τις γυναίκες, επειδή ήταν βάρβαρες  και η ομιλία τους τους φαινόταν σαν τη φωνή των πουλιών. …. Όσο όμως μιλούσε βαρβαρικά, αυτοί έπαιρναν την ομιλία της για φωνή πουλιού , γιατί πως είναι δυνατόν περιστέρα να μιλάει ανθρώπινη φωνή; Όσο για τα λεγόμενά τους ότι η περιστέρα ήταν μαύρη, δείχνουν ότι η γυναίκα ήταν Αιγύπτια ( Ηρόδοτος B 54 - 57)

3) Ετυμολογικά η λέξη «βάρβαρος» φαίνεται να είναι ηχοποίηση του «βαρ… βαρ..»  των αλαλαγμών των ζώων απ΄όπου και βαρβάτος  = ο κτηνώδης κ.α. και  βάρβαρος  = vrytus =  ο ζωώδης, άρα μεταφορικά ο αμόρφωτος, ο αγροίκος  κ.α βουβαίνω, βαμβαίνω, βρυχώμια, βαταλαλώ… και κάτι ως και τα: βαβ-βαβ > βαβαλίζω, βιρ-βιρ > βιρβιρίζω….

 

 

ΤΡΩΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΩΡΙΣΜΟΣ

ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣ

 

Τρεις γενιές μετά το θάνατο του Μίνωα, ο Αγαμέμνονας, που ήταν εγγονός του Πέλοπα, κατορθώνει να ενώσει τα δυο σκήπτρα των Μυκηνών στα χέρια του, του Πέλοπα και του Περσέα,  (δηλαδή ένωσε τους Πέλοπες με τους Δαναούς και Αχαιούς), με αποτέλεσμα οι Μυκήνες να γίνουν η πρώτη στρατιωτική και ναυτική δύναμη στον αρχαίο κόσμο. Ακολούθως ο Αγαμέμνονας, επειδή οι βάρβαροι (Τρώες, Φοίνικες κ.α.) συνέχιζαν να έρχονταν  στην Ελλάδα και να κλέβουν  τις γυναίκες και τις περιουσίες των Ελλήνων (όπως την αρπαγή της ωραίας Ελένης κ.α.) , οργανώνει μαζί με  άλλους Έλληνες ηγεμόνες  (Κρήτης, Αθήνας κ.α.) εκστρατεία εναντίον της Τροίας προκειμένου να διαλύσει το στρατό και το κράτος της.

Κατά τον Τρωικό πόλεμο, ο οποίος κράτησε δέκα χρόνια και νικητές ήσαν οι Έλληνες, ο αρχαίος γνωστός κόσμος χωρίστηκε στα δυο. Από τη μια ήσαν οι Έλληνες και από την άλλη οι βάρβαροι.  Έλληνες λέγονταν όσες πόλεις- κράτη: Αθήνα, Σπάρτη, κ.λ.π, είχαν πάει με το μέρος των Αχαιών ή Δαναών ή Αργείων (Κρήτες, Αθηναίοι κ.α.) και βάρβαροι όσοι είχαν πάει με το μέρος των ηττημένων Τρώων (Κάρες, Φοίνικες κλπ) , εκείνων που είχαν προκαλέσει τον πόλεμο αυτό με τις βαρβαρότητές τους (αρπαγές γυναικών και περιουσιών). 

Ειδικότερα σύμμαχοι, σύμφωνα με τον Όμηρο, των Ατρειδών (= οι Αχαιοί ή Αργείοι ή Δαναοί ή Πανέλληνες) ήσαν οι : Αργείοι, Κρήτες, Αθηναίοι, Ευβοιείς, Μαγνήτες, Κορίνθιοι, Λακεδαιμόνιοι, Αρκάδες, Κεφαλλήνες,  Πελασγοί της Θεσσαλίας  κ.α. 

Σύμμαχοι των Τρώων  ήσαν οι: Δαρδάνιοι, Καύκωνες, Θράκες, Λέλεγες, Φρύγες, Λύκιοι, Κάρες, Μαίονες, Φρύγες, Μυσοί, Παφλαγόνες, Κίκονες, Αλιζώνες, οι Πελασγοί της Λάρισας κ.α. 

 

«Η εκστρατεία στην Τροία από τον Αγαμέμνονα ήταν πράξη ωφελιμότατη για τους Έλληνες, για να μην υποστεί η Ελλάδα από τους βάρβαρους δεινά παρόμοια με κείνα που υπέστη παλαιότερα κατά την κατάληψη όλης της Πελοποννήσου από τον Πέλοπα, του Άργους από το Δαναό και της Θήβας από τον Κάδμο (Ισοκράτους Παναθηναϊκός 79-80),

 «Εξαιτίας  αυτών (της εκστρατείας των Ελλήνων στην Τροία) επήλθε τόσο μεγάλη μεταβολή, ώστε ενώ προηγουμένως οι βάρβαροι, που ζούσαν δυστυχισμένοι στους τόπους τους, και ο Δαναός, αφού έφυγε από την Αίγυπτο, κατέλαβε το Άργος, ο Κάδμος ο Σιδώνιος έγινε βασιλιάς της Θήβας, οι Κάρες αποίκησαν τα νησιά και ο Πέλοπας κυρίευσε την Πελοπόννησο οι μετά από αυτού του πολέμου, το γένος μας γνώρισε τόση ακμή, ώστε κατάφερε να αφαιρέσει από τους βάρβαρους μεγάλες πόλεις και τεράστιες εδαφικές εκτάσεις» (Ισοκράτης Ελένης εγκώμιο 68 – 69)

 

Σημειώνεται ότι:

Α) Πριν από τα Τρωικά δεν υπήρχε ο διαχωρισμός Έλληνες και βάρβαρους. Αυτό επήλθε μετά τα Τρωικά. Υπήρχε όμως ο ελληνισμός ως ιδέα και η πρώτη κοινή συνεργασία των Ελλήνων  ήταν η εκστρατεία στην Τροία. 

Β) Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο (Α1 – 4)  και καθώς του είπαν λέει οι λόγιοι των Περσών:

 α) Η έχθρα μεταξύ Ελλήνων και Βαρβάρων ξεκίνησε από τις εκατέρωθεν αρπαγές γυναικών (= την αρπαγή της Ελληνίδας Ιώ από τους Φοίνικες, της Φοινικιάς Ευρώπης από τους Έλληνες Κρήτες, της Μήδεια των Κόλχων από τους Έλληνες και της Ελληνίδας Ελένης από τους Τρώες) κ.α., μόνο που οι Έλληνες  έδωσαν πολύ σημασία σ’ αυτές τις αρπαγές και κυρίως της Ελένης και καταστρέψανε την Τροία, ενώ δεν έπρεπε, γιατί οι γυναίκες αυτές το ήθελαν.

β) Τα έθνη που κατοικούν στην Ασία  (Τρώες, Κάρες, Φοίνικες κ.α.), οι Πέρσες τα θεωρούν δικά τους, ενώ την Ευρώπη και τους Έλληνες (οι πόλεις-κράτη: Αθήνα, Σπάρτη κλπ) κάτι ξεχωριστό και στην άλωση του Ιλίου βρίσκουν τα αίτια έχθρας τους προς τους Έλληνες και γι αυτό τώρα οι βάρβαροι (Πέρσες, Μήδοι, Φοίνικες κλπ)  στρέφονται εναντίον της Ελλάδας (μιλά για τους Περσικούς Πολέμους με Ξέρξη κ.τ.λ.).

 

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΕΙΣ

ΚΑΘΟΔΟΣ ΔΩΡΙΕΩΝ

 

Ο  Τρωικός πόλεμος  επέφερε μεγάλες μετακινήσεις και ανακατατάξεις φυλών στην Ελλάδα, λόγω της απουσίας του στρατού της στην Τροία, αλλά και στον υπόλοιπο αρχαίο γνωστό κόσμο λόγω της ήττας των βαρβάρων.  Από τη Μ. Ασία π.χ. έφυγαν φύλα και πέρασαν στην Ιταλία, από τη Θεσσαλία έφυγαν φύλα και άλλα πήγαν προς Μακεδονία και άλλα προς Πελοπόννησο κ.α.  Τελευταία από αυτές τις μετακινήσεις που έγινε στην Ελλάδα ήταν αυτή που ονομάζεται «Κάθοδος των Δωριέων με τους Ηρακλείδες». Στο εξής η Ελλάδα ηρέμησε, άρχισε να αναπτύσσεται και να κάνει και αποικίες.

Οι Δωριείς, που ήταν έθνος πολυπλάνητο, αρχικά, επί εποχής του βασιλιά Έλληνα, διέμεναν στη Θεσσαλία. Μετά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα φεύγουν από εκεί και πάνε στις πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου με αρχηγό το Δώρο απ΄όπου η περιοχή ονομάστηκε Δωρίδα και οι κάτοικοι Δωριείς. Πριν από τα τρωικά ένα μέρος με αρχηγό τον Τέκταμο (παππού του Μίνωα) πάει στην  Κρήτη όπου ενώθηκε με τους εκεί κατοίκους, τους Ετεόκρητες. Ογδόντα χρόνια μετά τα Τρωικά (= κάπου το 1129 π.χ. )  ένα μέρος από τους εναπομείναντες Δωριείς φεύγει και πάει στην Πίνδο - Μακεδονία όπου ονομάστηκε «έθνος Μακεδνό» (= οι μετεπειατα Μακεδόνες) και το άλλο οδηγούμενο από τους Ηρακλείδες  κατεβαίνει στην Πελοπόννησο και ονομάζεται «έθνος δωρικό» (= οι  μετέπειτα Σπαρτιάτες), το «έθνος δωρικόν τε και Μακεδονικόν».

«Ηρακλείδες» ονομάζονταν οι εξόριστοι βασιλιάδες του Άργους της Πελοποννήσου, επειδή έλεγαν ότι ήσαν απόγονοι του ημίθεου Ηρακλή. Οι Ηρακλείδες αρχικά πήγαν στην Αθήνα και από εκεί μετά στις πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου όπου συνάντησαν τους Δωριείς.

Όταν οι Δωριείς πήγαν στην Πελοπόννησο κατέλαβαν όλες σχεδόν τις πόλεις της (Σπάρτη, Μεσσήνη, Άργος κ.α.), στις οποίες ζούσαν Αχαιοί, Δαναοί και Πέλοπες προκειμένου να εγκαταστήσουν στο θρόνο και πάλι τους εξόριστους βασιλιάδες. Ωστόσο μετά δεν ξαναγύρισαν στον τόπο του, αλλά παρέμειναν εκεί καθιστώντας  τη Σπάρτη μια από τις πρώτες δυνάμεις του αρχαίου γνωστού κόσμου. 

«Ύστερα έβαλε μπρος  να εξετάσει ποιοι ανάμεσα στους Έλληνες ήσαν οι δυνατότεροι, που θα μπορούσε να κάνει φίλους. Και ψάχνοντας βρήκε πως ξεχώριζαν οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι, οι πρώτοι ανάμεσα στους Δωριείς, οι δεύτεροι ανάμεσα στους Ίωνες.  Γιατί τα έθνη αυτά ήσαν τα πιο γνωστά, όντας τα παλιά χρόνια το τελευταίο Πελασγικό, το πρώτο Ελληνικό. Οι Αθηναίοι ποτέ ως  τώρα δεν ξεσηκώθηκαν από τον τόπο τους, ενώ οι άλλοι ήταν πολυπλάνητοι. Γιατί όσο βασίλευε Δευκαλίων, κατοικούσαν τη Φθιώτιδα, στα χρόνια πάλι του Δώρου, του γιου του Έλληνα, τη χώρα στις πλαγιές της Όσσας και του Ολύμπου που τη λεν Ιστιαιώτιδα. Και αφότου και από την Ιστιαιώτιδα τους ξεσήκωσαν οι Καδμείοι, κατοικούσαν στην Πίνδο με το όνομα  έθνος Μακεδνόν. Από εκεί πάλι άλλαξαν τόπο και πήγαν στη Δρυοπίδα και από εκεί έφτασαν πια εκεί που είναι, δηλαδή στην Πελοπόννησο, και ονομάστηκαν έθνος Δωρικό». (Ηρόδοτος Α, 57)

 

«Συγκροτούσαν δε το στόλο (τον ελληνικό στη Μάχη της Σαλαμίνας) οι εξής: Από την Πελοπόννησο οι Λακεδαιμόνιοι με 16 πλοία, οι Κορίνθιοι, με τον ίδιο αριθμό πλοίων, το οποίον έδωσαν και εις το Αρτεμίσιον. Οι Σικυώνιοι, με δέκα πλοία, οι Επιδαύριοι με δέκα, οι Τροιζήνιοι με πέντε, οι Ερμιονείς με τρία. Όλοι αυτοί, εκτός των Ερμιονέων ανήκουν στο Δωρικό και Μακεδνόν έθνος, ελθόντες στην Πελοπόννησο  από τον Ερινεόν και την Πίνδον(«εόντες ούτοι πλην Ερμιονέων Δωρικό τε  και Μακεδνόν έθνος, εξε Ερινεού τα και Πίνδου»), και το τελευταίον από την Δρυοπίδα. Οι δε Ερμιονείς είναι καθαυτό Δρύοπες τους οποίους εξεσήκωσαν από τη σήμερον λεγόμενη Δωρίδα ο Ηρακλής και οι Μαλιείς. Εκ των Πελοπονησίων αυτοί ήσαν εις το στόλον (δηλαδή τον ελληνικό στη Μάχη της Σαλαμίνας)» (Ηρόδοτος Η, 43)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’

ΜΙΝΩΙΚΟΣ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

( Η ΠΕΡΙΦΗΜΗ ΚΡΗΤΙΚΗ

 ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ  ΘΑΛΑΣΣΟΚΡΑΤΟΡΙΑ)

 

 

 

 

 

Η ονομασία «Μινωικός Πολιτισμός» είναι του Άγγλου αρχαιολόγου  Έβανς, ο οποίος  έκανε ανασκαφές στην Κνωσό μετά από τον Έλληνα αρχαιολόγο Μίνωα Καλοκαιρινό και ο οποίος ονόμασε έτσι όλο τον αρχαίο Κρητικό πολιτισμό από το πιο γνωστό ή φημισμένο βασιλιά της Κρήτης, το Μίνωα.

 

 

1. Ο ΕΤΕΟΚΡΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς οι αρχαιότεροι κάτοικοι της Κρήτης ήσαν οι καλούμενοι Ετεοκρήτες, οι οποίοι επί βασιλιά Κρήτα ανακάλυψαν πάρα πολλά και πολύ σημαντικά για τους ανθρώπους πράγματα, όπως τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, τις τέχνες, την εξημέρωση των ζώων σε κοπάδια κ.α. πρβ:

 «Οι κάτοικοι, λοιπόν, της Κρήτης λένε πως οι αρχαιότεροι κάτοικοι στο νησί ήταν αυτόχθονες, οι λεγόμενοι Ετεοκρήτες, των οποίων ο βασιλιάς,  Κρητας το όνομα, ανακάλυψε πολλά και πολύ σημαντικά πράγματα στο νησί που είχαν τη δυνατότητα να ωφελήσουν την κοινωνική ζωή των ανθρώπων…. ... Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους. Λένε, μάλιστα, πως ένας τους ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εξ αιτίας της συνωνυμίας οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν  πως ο γιος της Αλκμήνης εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες….(Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,64)

 «Μετά τους Ιδαίους Δακτύλους έγιναν οι Κουρήτες, … Καθώς διακρινόταν για τη σύνεσή τους, έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα, διότι πρώτοι αυτοί συγκέντρωσαν τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή. Ανακάλυψαν επίσης τα ξίφη, τα κράνη και τους πολεμικούς χορούς. Λένε πως σ’ αυτούς παρέδωσε το Δία η Ρέα, κρυφά από τον πατέρα του Κρόνο,  και κείνοι τον πήραν και τον ανέθρεψαν…... (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,65)

 «Τον Απόλλωνα αναγορεύουν εφευρέτη της λύρας και της μουσικής της. Εισήγαγε επίσης τη γνώση της ιατρικής που γίνεται μέσω της μαντικής τέχνης, που παλιά μ’ αυτή θεραπεύονταν όσοι αρρώσταιναν, καθώς βρήκε το τόξο, δίδαξε στους ντόπιους τα περί την τοξοβολία, αιτία για την οποία οι Κρήτες επιδόθηκαν με ζέση στην τοξοβολία και το τόξο ονομάστηκε Κρητικό» …..…  ο Απόλλωνας ονομάστηκε Δήλιος, Λύκιος και Πύθιος και η Άρτεμις Εφέσια, Κρησία, καθώς και Ταυροπόλος και Περσία, παρ΄όλο που και οι δυο είχαν γεννηθεί στην Κρήτη». ( Διόδωρος, 5, 65 και 5, 74 και 5, 77)

<<..Να ασκούν (οι νέοι της Κρήτης) επίσης την τοξοβολία και τον ένοπλο χορό, που βρήκαν πρώτοι και έδειξαν οι Κουρήτες και ο οποίος έπειτα ονομάστηκε πυρρίχη από το όνομα αυτού που τον οργάνωσε. Έτσι το παιγνίδι δεν ήταν άσχετο με πράξη χρήσιμη στον πόλεμο. Επίσης στα τραγούδια τους χρησιμοποιούν Κρητικούς ρυθμούς που είναι πολύ γρήγοροι και τους βρήκε ο Θάλης. Ορίστηκε επίσης να φοράνε στρατιωτικά ρούχα και υποδήματα. Τα όπλα εξάλλου θεωρούνται τα καλύτερα δώρα.>>(ΣΤΡΑΒΩΝΑ, ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ Ι, ΙV 16)

 

 

2. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Ο Ηρόδοτος ( Α, 172 - 173 και Ζ , 169 - 171), ο Θουκυδίδης (Α 3 – 9), ο Στράβωνας («Γεωγραφικά» Ι’, C 476 – 478 , Ι - ΙV 6 – 7), ο Διόδωρος (4, 60 και 5, 80, 5 84), ο Πλατων (νόμοι Δ, 706, b), ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός, 43-44)  ο Παυσανίας («Ηλιακά», Α, 5 – 8) κ.α. αναφέρουν  ότι:

 

 

image034.jpg

 

Τοιχογραφία Κνωσού

 

Αρχικά στην Κρήτη κατοικούσαν οι καλούμενοι Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Ετεόκρητες.

Όταν ήταν βασιλιάς των Ετεοκρητών ο Κρηθέας, επειδή η Κρήτη είχε πάθει μεγάλη ερήμωση (μάλλον από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα),  φεύγουν από τη Θεσσαλία κάποιες φυλές των Αχαιών, των Πελασγών και των Δωριέων με αρχηγό τον Τέκταμο (= γιος του Δώρου του Έλληνα και παππούς του Μίνωα)  και πάνε και καταλαμβάνουν κυρίως το ανατολικό μέρος του νησιού.

Οι νέοι κάτοικοι αυτοί της Κρήτης, σε σχέση με τους παλαιότερους, καλούνταν επήλυδες, δηλαδή μετανάστες, έποικοι και οι παλαιότεροι ετεόκρητες.

Γιος του Τέκταμου  Τάκταμος ηταν ο Αστέριος, ο οποίος έκλεψε από τη Φοινίκη την Ευρώπη, την κόρη του βασιλιά Αγήνορα.

Όταν πέθανε ο Αστέριος, οι γιοι του Μίνωας και Σαρπηδόνας συνεπλάκησαν για το ποιος θα πάρει τη βασιλεία. Νίκησε ο Μίνωας και ο Σαρπηδόνας κατέφυγε στη Μ. Ασία όπου έκτισε τη Μίλητο σε ανάμνηση της Κρητικής Μιλάτου

Όταν έγινε βασιλιάς ο Μίνωας (βασίλευε το έτος 1470 π.Χ. = τρεις γενιές πριν από τα Τρωικά) με τη βοήθεια του αδελφού του Ραδάμανθυ από τη μια κατορθώνει να ενώσει σε ενιαίο σύνολο όλες τις φυλές της Κρήτης, τους αυτόχθονες Ετεοκρήτες και Κύδωνες με τους μετανάστες (κατάγονταν από τη Θεσσαλία)  Αχαιούς, Δωριείς και Πελασγούς και από την άλλη συγκροτεί πολεμικό ναυτικό με το οποίο διώχνει από τις Κυκλάδες και το Αιγαίο τους ληστές και πειρατές Κάρες και Φοίνικες που καταλήστευαν τους Έλληνες και δεν τους άφηναν και να προκόψουν και να αποκτήσουν μόνιμη κατοικία, μάλιστα σε συνεργασία πολλές φορές και Ελλήνων,  και τις κατοικεί με μόνιμους κατοίκους που έφερε από την Κρήτη και έτσι έγινε ο πρώτος θαλασσοκράτορας. Επίσης χάρη του πολεμικού ναυτικού του Μίνωα απελευθερώθηκαν οι θαλάσσιοι διάδρομοι έτσι οι Έλληνες μπόρεσαν να ασχοληθούν με ναυτικές εργασίες, να πλουτίσουν και να επικοινωνήσουν μεταξύ τους και έτσι να επικρατήσουν κατόπιν στον Τρωικό Πόλεμο.

Εξ αιτίας των δίκαιων νόμων και των κυβερνητικών οργάνων που έθεσε ο Μίνωας είχε ως επακόλουθο  οι φυλές της Κρήτης να ενοποιηθούν πλήρως και έτσι να δημιουργηθεί στη συνέχεια ο πρώτος πολιτισμός, η πρώτη οργανωμένη συνταγματικά πολιτεία στον κόσμο. Ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήσαν εκείνοι που πρώτοι μερίμνησαν για κράτος πρόνοιας  (κοινά συσσίτια) και δικαίου (  δικαιοσύνη, δημοκρατία και ελευθερία), καθώς και για ανάπτυξη της φιλοσοφίας και των γραμμάτων. Ήσαν εκείνοι που πρώτοι βρήκαν την αλήθεια για τη  σωστή διακυβέρνηση της πόλης. Επί Μίνωα εμπνεύστηκαν - θεσπίστηκαν το σύνταγμα, η βουλή, οι γερουσιαστές, οι κόσμοι  κ.α. Μάλιστα, επειδή οι νόμοι του Μίνωα και του αδελφού του Ραδάμανθυ ήταν τόσο σημαντικοί γεννήθηκε στην ιδέα των Ελλήνων ότι οι νόμοι του Μίνωα ήσαν θεϊκοί ή ο Δίας ήταν πατέρας του Μίνωα ή ότι ο Μίνωας έπαιρνε τους νόμους του κατευθείαν από το Θεό στο όρος Δίκτη ( κάτι ως και ο Μωυσής στο όρο Σινά). Ειδικότερα, επειδή οι νόμοι του Μίνωα και του αδελφού του Ραδάμανθυ ήσαν ανάλογοι με το περί θειου και δικαίου συναίσθημα, μετά το θάνατό τους ανακηρύχθηκαν ισόθεοι, γιοι του Θεού, και κριτές στον Άδη των Ελλήνων (δηλαδή έγινε κάτι παρόμοιο ως και με το Μ. Αλέξανδρο, Μ. Κωνσταντίνο κ.α.).

 

slide0511_image146.gif

Λεπτομέρεια μινωικής τελετής

 από σαρκοφάγο Αγίας Τριάδας

 

 «. Μετά απ΄αυτά, επικράτησαν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς και συνένωσαν τα έθνη του νησιού σε ενιαίο σύνολο.» ( Διόδωρος, Βίβλος 5, 80)

“Στην ιστορία έχει γραφτεί πως ο Μίνωας ήταν έξοχος νομοθέτης, πρώτος που κυριάρχησε στις θάλασσες. Χώρισε το νησί στα τρία και σε κάθε μέρος έχτισε πόλη, την Κνωσό……. Κατά τον Έφορο, ο Μίνωας θαύμαζε κάποιο παλαιό, το Ραδάμανθυ, που είχε ίδιο όνομα με τον αδελφό του. Αυτός πρώτος αναφέρεται ότι εκπολίτισε το νησί με νόμους και κτίσεις πόλεων και συντάγματα, υποστηρίζοντας ότι φέρνει από τον ίδιο το Δία τους νόμους του…… Για την Κρήτη λέγεται ότι στα αρχαία χρόνια είχε καλή διακυβέρνηση και οι καλύτεροι από τους Έλληνες τη θαύμαζαν. Ανάμεσά στους πρώτους ήταν οι Λακεδαιμόνιοι, όπως ομολογούν ο Πλάτωνας στους Νόμους και ο Έφορος που περίγραψε το πολίτευμά τους στο έργο Ευρώπη.… (Στράβων «Γεωγραφικά» Ι’, C 476 – 478)

«Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο γράμματα, αλλά και τραγούδια με τους νόμους και μερικά είδη μουσικής. Οι νεότεροι σιτίζονται στα λεγόμενα ανδρεία. Κάθονται να φάνε κατάχαμα όλοι μαζί, φορούνε πρόχειρα ρούχα, τα ίδια χειμώνα – καλοκαίρι, και υπηρετούν τους μεγαλύτερους, καθώς και τους εαυτούς των. Αυτοί που τρώνε κάνουν πολέμους με τις άλλες παρέες ή και μέσα στην ίδια παρέα. Μεταξύ τους. Σε κάθε ανδρείο υπάρχει παιδονόμος. Οι μεγαλύτερες ηλικίες έρχονται σε αγέλες. Αρχηγοί στις αγέλες είναι τα σημαντικά παιδιά, τα πιο δυνατά. Καθένας από αυτούς συγκεντρώνει γύρω του  όσα περισσότερα παιδιά μπορεί.  Σε κάθε αγέλη αρχηγός είναι συνήθως ο πατέρας του παιδιού που μαζεύει τα άλλα, υπεύθυνος στο να βγάζει τα παιδιά στο κυνήγι και να τιμωρεί τους απείθαρχους. Τρέφονται με δημόσια δαπάνη. ………..   Εκλέγουν δέκα άρχοντες. Για τα πολύ μεγάλα προβλήματα συμβουλεύονται τους Γέροντες. Δικαίωμα στο θεσμό έχουν οι επιτυχημένοι στο αξίωμα του κόσμου και άνθρωποι αναγνωρισμένης αξίας. (Στράβωνας, Γεωγραφικά 10, C 481 - 483, IV 17 – 20)

 

«ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»). ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι. ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.  (Πλάτων «Μίνως», 318 b – 321)

 

 «Διότι για το ότι ήταν καλός και δίκαιος, καλός νομέας, όπως λέγαμε προηγουμένως, ισχυρότατη απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι οι νόμοι του Μίνωα παραμένουν αδιασάλευτοι, επειδή βρήκε την αλήθεια, σχετικά με τη διοίκηση της πόλης.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 – 321)

 

«Γι αυτό το λόγο ο Μίνωας θέσπισε αυτούς τους Νόμους για τους πολίτες του, εξαιτίας των οποίων η Κρήτη ευημερεί ανέκαθεν, καθώς και η Σπάρτη από τότε που άρχισε να τους χρησιμοποιεί, επειδή οι νόμοι αυτοί είναι θεϊκοί. (Πλάτων, Μίνως, 320 b)

 

«Η φιλοσοφία είναι παλαιότατη μεταξύ των Ελλήνων και περισσότερο στους Κρήτες και στους Λακεδαιμόνιους»… ( Πλάτων, Πρωταγόρας 342 a-c) κ.α.

 

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ποιος από τους παλαιούς βασιλείς λέγεται ότι υπήρξε καλός νομοθέτης, του οποίου οι νόμοι διασώζονται ακόμα και σήμερα, επειδή είναι θεϊκοί;

ΕΤΑΙΡΟΣ:  Δεν μου έρχεται στον νου.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Δεν ξέρεις ποιοι Έλληνες έχουν τους παλιότερους νόμους;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Μήπως εννοείς τους Λακεδαιμονίους και το νομοθέτη Λυκούργο;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αλλά και αυτοί οι νόμοι σε καμία περίπτωση δεν υπάρχουν περισσότερο από τριακόσια χρόνια ή κάτι περισσότερο. Αλλά και οι καλύτεροι από τους νόμους τούτους από πού ήρθαν; Ξέρεις;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Λένε από την Κρήτη.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»)

ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.

 (Πλάτωνα «Μίνως», 318 – 321)

 

ΑΘΗΝΑΙΟΣ: Εννοείς, όπως αναφέρει ο Όμηρος, ο Μίνωας πήγαινε κάθε εννιά χρόνια και συμβουλεύονταν τον πατέρα του το Δία και στη συνέχεια έδινε νόμους στις πόλεις σας σύμφωνα με τις παραινέσεις του Θεού;

ΚΛΕΙΝΙΑΣ Ναι, αυτή είναι η Κρητική άποψη… …………….

ΑΘΗΝΑΙΟΣ: Θα ‘πρεπε να πεις: Ξένε, δεν είναι τυχαίο που οι νόμοι της Κρήτης  έχουν τόσο μεγάλη φήμη σε ολόκληρο τον Ελληνικό κόσμο. Είναι νόμοι δίκαιοι, που προσφέρουν ευτυχία σε όσους τους ακολουθούν, Δίνουν δηλαδή όλα τα αγαθά, τα οποία ανήκουν σε δυο κατηγορίες, ανθρώπινα και θεία. Τα πρώτα βασίζονται στα δεύτερα – κι όταν μια πόλη αποκτά το δεύτερο, κερδίζει στη συνέχεια και το άλλο, αφού το μεγαλύτερο περικλύει το μικρότερο…

 << Ω ξένε, εχρην ειπειν, οι Κρητών νόμοι ουκ εισίν μάτην διαφερόντως εν πάσιν ευδόκιμοι τοις Έλλησιν>> (Πλάτωνα, Νόμοι, 625 - 631)

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Πλάτωνας λέει επίσης ότι οι Κρήτες και οι Λακεδαιμόνιοι είναι αυτοί που καλλιέργησαν πρώτοι τη φιλοσοφία, πρβ: «η φιλοσοφία είναι παλαιότατη μεταξύ των Ελλήνων και περισσότερο στους Κρήτες και στους Λακεδαιμόνιους»… ( Πλάτων, Πρωταγόρας 342 a-c) κ.α.

2) Ο Όμηρος  (Ιλιάδα Ν. 445 – 455 και  Ξ 321-322) αναφέρει ότι ο  Μίνωας έζησε τρεις γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο. Αρχικά ήταν λέει βασιλιάς της Κρήτης  ο Μίνωας, μετά ο γιος του ο Δευκαλίωνας και μετά ο εγγονός του Ιδομενέας, που έλαβε μέρος στον Τρωικό πόλεμο. Τα ίδια αναφέρει και  ο Ηρόδοτος: «Τρίτη δε γενεή μετά Μίνων τελευτήσαντα γενέσθαι Τρωικά» ( Ηρόδοτος Ζ, 171). Ο Όμηρος αναφέρει  επίσης ότι  ο Μίνωας με το Ραδάμανθυ ήσαν αδελφοί, γιοί του Δία και της Ευρώπης, οι οποίοι, επειδή εν ζωή ήσαν δίκαιοι δικαστές, όταν πέθαναν ορίστηκαν κριτές στον Άδη,.

«μηδέ του κοσμολόητου Φοίνικα την κόρη ως αγαπούσα, που το Ραδάμανθυ μου γέννησε και τον ισόθεο Μίνω» (Ιλιάδα Ξ 310 – 322).

 

«Εκεί τον Μίνωα είδα, τον ξεχωριστό γιο του Δία, να κρατεί χρυσό σκήπτρο και να δικάζει ανάμεσα στους νεκρούς, καθισμένος και οι νεκροί γύρω από αυτόν ρωτούσαν το βασιλιά για τις δίκες του στο ανάκτορο του Άδη με τις πλατιές πόρτες (Οδύσσεια 568 – 571)

 

όφρα ίδη οιος Ζηνός γόνος ενθάδ’ ικάνω

ος πρώτον Μίνωα τέκε Κρήτη επίουρον

Μίνως δ αυ τεκεθ΄υιον αμύνονα Δευκαλίωνα

Δευκαλίων δ’ εμε τίκτε πολέσσ’ ανδρεασσιν άνακτα

Κρήτη εν ευρείη νυν δ΄ενθάδε νήες ένεικαν…  (Ιλιάδα Ν  448- 453)

 

«ένθα τε Μίνως εννέωρος βασίλευε Διός μεγάλου οαριστής,

πατρός εμοίο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος

Δευκαλίων δ’ εμέ τίκτε και Ιδομενήα άνακτα  (Οδύσσεια, τ 178 – 183),

 

"ένθ η τοι Μίνωα ίδον, Διός αγλαόν υόν,

χρύσεον σκήπτρον έχοντα, θεμιστεύοντα νέκυσσιν,

ήμενον, οι δε μιν αμφί δίκας είροντο άνακτα, (οδύσσεια λ 568)

3) Στον Πλατωνικό διάλογο Γοργίας ( 523 e– 524a), ο Δίας φέρεται να λέει ότι ορίζει το Μίνωα και το Ραδάμανθυ από την Ασία και τον Αιακό από την Ευρώπη κριτές στον κάτω κόσμο, στο τρίστρατο που οι δυο δρόμοι οδηγούν στα νησιά των μακάρων και ο άλλος στον Τάρταρο. Αυτό, επειδή:  α) Τα παλιά χρόνια οι καλοί άνθρωποι και οι ήρωες μετά το θάνατο και τη μετάστασή τους ανακηρύσσονταν θεοί ή ημίθεοι, κάτι όπως ακριβώς γίνεται και σήμερα με το Χριστό και τους Αγίους. β) Ο Πλάτωνας  λέει το Μίνωα Ασιάτη  είτε επειδή η μάνα του Μίνωα ήταν καταγωγής από την Ασία είτε επειδή η Κρήτη, όπως και η Κύπρος, ανήκαν γεωγραφικά στην Ασία. Υπενθυμίζεται ότι αρχικά οι ήπειροι, όπως μας πληροφορεί ο Άνδρων Αλικαρνασσέας (GEOGRAFIKA ANDRVN), ήσαν τέσσερεις, όσα τα σημεία του ορίζοντος: Η Ασία (= η ανατολή, Μ. Ασία κ.α.), η Λιβύη (Αφρική = ο νότος), η Θράκη (= ο βορράς) και η Ευρώπη (= η δύση, η Ιταλία, Σικελία) =  όσες λέει και οι κόρες του Ωκεανού.

 

 

3. Ο ΕΚΜΙΝΩΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΡΩΜΑΙΩΝ

 

Ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός 205) αναφέρει ότι ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ είναι οι πρώτοι από αυτους που δημιούργησαν  τους καλύτερους θεσμούς στην Ελλάδα και γι αυτό υμνούνται από τους Έλληνες, πρβ:

«Αν είναι έτσι τα πράγματα, αν δεχτούμε ότι έχεις δίκιο, όταν λες  ότι οι άνθρωποι αυτοί (οι Σπαρτιάτες) υπήρξαν οι δημιουργοί των καλύτερων θεσμών, τότε, αναγκαστικά, όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που έζησαν πολλές γενιές πριν οι Σπαρτιάτες εγκατασταθούν στην Πελοπόννησο, πρέπει να μη διέθεταν κανένα από αυτά τα προσόντα, δηλαδή ούτε οι στρατιώτες που εκστράτευσαν στην Τροία, ούτε οι σύγχρονοι του Ηρακλή και του Θησέα, ούτε ο Μίνωας, ο γιος του Δία, ούτε ο Ραδάμανθης, ούτε ο Αιακός ούτε κάποιος από τους μεγάλους άνδρες που υμνούνται γι αυτές τις αρετές, οπότε κακώς έχουν τη φήμη που απολαμβάνουν»… (Ισοκράτους Παναθηναϊκός 205)

Ο Πλάτωνας (Νόμοι, Μίνως), ο Αριστοτέλης (Πολιτικά Β, 1271, 10), ο Πλούταρχος (Σόλων, Λυκούργος), ο Διογένης Λαέρτιος (Επιμενίδης.), ο Διονύσιος Αλικαρνασεύς (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία) κ.α., αναφέρουν ότι την Κρητική Πολιτεία, τους θεσμούς που δημιούργησε ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ,  αντέγραψαν πρώτοι οι Σπαρτιάτες με το Λυκούργο και τη βοήθεια του Κρητικού νομοθέτη Θάλητα, μετά οι Αθηναίοι με το Σόλωνα και τη βοήθεια του Κρητικού σοφού και χρησμολόγου Επιμενίδη  και μετά οι Ρωμαίοι με το Νόμα και   έτσι ευημέρησαν – εκπολιτίστηκαν, πρβ:

 «την έννομη τάξη, όπως λένε οι ίδιοι οι Λακεδαιμόνιοι, ο Λυκούργος την έφερε από την Κρήτη» ( Ηρόδοτος, Α 65).

  «Έφυγε λοιπόν και πήγε (ο Λυκούργος) αρχικά στην Κρήτη. Εκεί γνώρισε τις πολιτείες και τα συστήματα τους, γνώρισε τους πρώτους στη δόξα άνδρες, θαύμασε ορισμένους από τους νόμους που υπήρχαν και τους παρέλαβε για να τους εφαρμόσει στην πατρίδα του, την Σπάρτη, ενώ άλλοι του φάνηκαν ανάξιοι. Έναν μάλιστα από εκείνους που νομίζονταν εκεί πέρα σοφοί και άξιοι πολίτες, αφού τον έπεισε με τη φιλία του, τον έστειλε στη Σπάρτη, Ήταν ο Θάλης, που φαινομενικά μεν ήταν ποιητής λυρικών τραγουδιών, στην πραγματικότητα όμως έκανε ό,τι οι μεγαλύτεροι νομοθέτες. Γιατί τα τραγούδια του ήταν λόγοι για ευπείθεια και ομόνοια, στολισμένοι με μελωδίες και ρυθμούς που είχαν σεμνότητα και εξημερωτική δύναμη, ακούγοντάς τα οι πολίτες εξημερώνονταν, χωρίς να νοιώθουν, στα ήθη, και η κοινή γνωριμία του ωραίου έφερνε κοντά τον ένα με τον άλλο. Έτσι ο Θαλής έγινε με κάποιον τρόπον ο πρόδρομος του Λυκούργου στην εκπαίδευση των Σπαρτιατών ….».  (Πλούταρχος, Λυκούργος, 4-7)

 

«Κάλεσε τότε τον Επιμενίδη από τη Φαιστό της Κρήτης, που μερικοί τον θεωρούν έναν από τους επτά σοφούς (αντί για τον Περίανδρο). …… Όταν ήρθε στην Αθήνα γνωρίστηκε με το Σόλωνα και τον βοήθησε πολύ στην προεργασία της νομοθεσίας του. Απλοποίησε τους νόμους τους σχετικούς με τις ιερές τελετές, έκαμε πιο ήπιους τους νόμους που αφορούσαν τα πένθη, επιτρέπονταν μόνο ορισμένες θυσίες στους νεκρούς και καταργώντας τις άγριες και βαρβαρικές συνήθειες που επικρατούσαν προηγούμενα ….  Χάνει τα πολιτικά του δικαιώματα ο πολίτης εκείνος που, όταν υπάρχει στάση στην πόλη, δεν πηγαίνει με καμιά παράταξη, για να μην μένεις κανείς ατάραχος ή ασυγκίνητος στα δημόσια πράγματα. (Πλούταρχος, Σόλων , 12 - 20)

 

 «Υποστηρίζουν κάποιοι ότι τα περισσότερα ήθη και έθιμα που θεωρούνται Κρητικά είναι Λακωνικά. Στην πραγματικότητα είναι Κρητικά, μόνο που οι Σπαρτιάτες τα εφήρμοσαν, ενώ οι Κρήτες σταμάτησαν να ασχολούνται με τα πολεμικά και οι πόλεις τους παρήκμασαν, ειδικά η Κνωσός.  …… . Έφυγε τότε ο νομοθέτης της Σπάρτης Λυκούργος για την Κρήτη.  Εκεί ήρθε και πλησίασε το Θάλητα , ένα μελοποιό και νομοθέτη. Έμαθε από αυτόν τον τρόπο που ο Ραδάμανθυς  πρώτα και αργότερα ο Μίνωας έφερναν τους νόμους τους, τάχα από το Δία προς τους ανθρώπους… (Στράβωνας, Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483, 17 – 20)

 

 «Και φαίνεται και λέγεται ότι  οι Λάκωνες μιμήθηκαν το Κρητικό πολίτευμα στα περισσότερα σημεία. Τα περισσότερα από τα παλιότερα πολιτεύματα είχαν χειρότερη διάρθρωση από τα νεότερα. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν ο Λυκούργος άφησε την επιτροπεία του βασιλιά Χαρίλλου και έφυγε, έμεινε το μεγαλύτερο διάστημα στην Κρήτη λόγω της μεταξύ τους συλλογικότητας, γιατί οι Λύκτιοι ήταν Λάκωνες άποικοι, κι όταν πήγαν στη Λύκτο και την έκαναν αποικία, διατήρησαν τη νομοθεσία των κατοίκων της πόλης. Γι αυτό και τώρα οι περίοικοι έχουν τους ίδιους νόμους, επειδή πρώτος θέσπισε τη νομοθεσία ο Μίνως..( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

 

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ποιος από τους παλαιούς βασιλείς λέγεται ότι υπήρξε καλός νομοθέτης, του οποίου οι νόμοι διασώζονται ακόμα και σήμερα, επειδή είναι θεϊκοί;

ΕΤΑΙΡΟΣ:  Δεν μου έρχεται στον νου.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Δεν ξέρεις ποιοι Έλληνες έχουν τους παλιότερους νόμους;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Μήπως εννοείς τους Λακεδαιμονίους και το νομοθέτη Λυκούργο;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αλλά και αυτοί οι νόμοι σε καμία περίπτωση δεν υπάρχουν περισσότερο από τριακόσια χρόνια ή κάτι περισσότερο. Αλλά και οι καλύτεροι από τους νόμους τούτους από πού ήρθαν; Ξέρεις;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Λένε από την Κρήτη.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»)

ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 – 321)

 

«Οι δε τα μυθώδη πάντα περιαιρούντες εκ της ιστορίας πεπλάσθαι φασίν υπό του Νόμα τον περί της Ηγερίας λόγον, ίνα ράον αυτώ προσέχωσιν οι τα θεία δεδιότες και προθύμως δέχωνται τούς υπ´ αυτού τιθεμνους νόμους, ως παρά θεών κομιζομένους.  Λαβείν δε αυτόν την τούτων μίμησιν αποφαίνουσιν εκ των Ελληνικών παραδειγμάτων ζηλωτήν γενόμενον της τε Μνω του Κρητός και της Λυκούργου του Λακεδαιμονίου σοφίας· ων ο μεν ομιλητς έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών εις το Δικταίον όρος, εν ω τραφήναι τόν Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπ των Κουρήτων νεογνόν όντα, κατέβαινεν εις το ιερόν άντρον και τους νόμους εκεί συντιθείς εκόμιζεν, ους απφαινε παρά του Διός λαμβάνειν· ο δε Λυκούργος εις Δελφούς αφικνούμενος υπό του Απόλλωνος έφη διδάσκεσθαι την νομοθεσίαν. (ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΕΩΣ,  ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Λόγος Β’ LXI. 1-2)

 

Επομένως και ο Κλασικός και ο δυτικό Ρωμαϊκός - ευρωπαϊκός πολιτισμός έχουν ως βάση τους το Μινωικό Πολιτισμό, εκείνο που δημιούργησε ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ, όπως είδαμε πιο πριν.

 

 

 

ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ

 

1. Ο  Άγγλος αρχαιολόγος Arthur Evans (1851-1943), ένας από αυτούς που ανάσκαψε την Κνωσό και τα άλλα Μινωικά κέντρα, σχετικά με το μινωικό πολιτισμό, λέει ότι η Κρήτη κατά το 1600 π.Χ. ήταν πάρα πολύ ανεπτυγμένη, πολιτιστικά και πολεμικά. Κατόπιν οι Μινωίτες άρχισαν να επεκτείνονται ως άποικοι στις περιοχές της μεσοελλαδικής Ελλάδας και οι εκεί κάτοικοι τους δέχονταν χωρίς αντίδραση, επειδή οι Μινωίτες ήταν πιο πολιτισμένοι και έτσι αυτοί καρπούνταν τα ευεργετήματα του υψηλού πολιτισμού τους με συνέπεια σιγά-σιγά να «εκμινωισθούν». Δηλαδή να φορούνε μινωικές ενδυμασίες, να ζούνε με μινωικό τρόπο ζωής, να λατρεύουνε τους ίδιους θεούς με τους Μινωίτες κ.τ.λ.  Αργότερα, όταν το επιχώριο (τοπικό) στοιχείο της μεσοελλαδικής Ελλάδας  αφομοίωσε τα γόνιμα διδάγματα του Κρητικού πολιτισμού, αφυπνίζεται και ζητούν και αυτοί εξουσία, δηλαδή να γίνουν άρχοντες κ.τ.λ. και έτσι έγινε ανατροπή πολλών μινωικών δυναστειών στις διάφορες πόλεις – κράτη με επιχώριες αχαϊκές.  Πιο απλά ο Evans είπε ότι η γένεση του  Μυκηναϊκού πολιτισμού ήταν αποτέλεσμα μινωικού αποικισμού, που μεταφυτεύθηκε αυτούσιος στα νησιά του Αιγαίου και στην ηπειρωτική Ελλάδα.

2. Σύμφωνα με την άποψη  του αρχαιολόγου  Alan  J. B. Wace και των οπαδών του, ο εκμινωϊσμός των Μεσοελλαδιτών δε συνέβηκε με αποικισμό, όπως λέει ο Evans, αλλά κατά το 1600 π.Χ. (ίσως να έγινε λέει τότε και κάποιος σεισμός στην Κρήτη) οι Μεσοελλαδίτες (Μυκηναίοι) έκαναν πειρατική επιχείρηση στην Κρήτη  κατά την οποία πυρπόλησαν τα ανάκτορα της Κνωσού και πήραν κατά την επιστροφή τους εκτός από τα λάφυρα και αιχμαλώτους καλλιτέχνες, ανθρώπους των γραμμάτων και τεχνών κ.τ.λ., οι οποίοι στη συνέχεια δίδαξαν τη μινωική θρησκεία και τις τέχνες στους Μεσοελλαδίτες. Κατόπιν, αφού οι Μεσοελλαδίτες αφομοίωσαν το Μινωικό πολιτισμό,  αφυπνίσθηκαν και δημιούργησαν  άλλον πολιτισμό που ήταν ανώτερης λογικής (π.χ. η θρησκεία του Δία από μονοπρόσωπη γίνεται το πολυπρόσωπο πάνθεο των Ολύμπιων θεών κ.τ.λ.), δηλαδή τον καλούμενο  Μυκηναϊκό πολιτισμό. Η ως άνω άποψη του Wace δεν έγινε αποδεκτή από τους οπαδούς του Evans, επειδή, σύμφωνα μ’ αυτούς, οι Μινωίτες δεν είχαν μόνο χερσαίες και ανακτορικές δυνάμεις, αλλά και θαλάσσιες (στόλο) που δε θα επέτρεπαν μια τέτοια εισβολή. Έπειτα και να είχε γίνει λέει τότε σεισμός στην Κρήτη, οι Μυκηναΐοι δεν ήταν δυνατόν να τον είχαν προβλέψει, ώστε να είχαν προετοιμαστεί και να εισβάλουν στην Κρήτη.

Σημειώνεται ότι τα λεγόμενα του Evans φαίνονται λογικά, αφού ο Θουκυδίδης (Α, 3 – 9), ο Διόδωρος (Ιστορική βιβλιοθήκη) , ο Στράβωνας (Γεωγραφικά Χ) κ.α λένε ότι ο Μίνωας κατέλαβε τα νησιά του Αιγαίου, τα Μέγαρα και την Αθήνα, τη Σικελία, πολλά μέρη της Μ. Ασίας κ.α., άρα μπορεί έτσι να εξαπλώθηκε ο Μινωικός πολιτισμός. Ωστόσο άλλο η εξάπλωση ενός λαού, αυτό γίνεται δια των όπλων, και άλλο η εξάπλωση ενός πολιτισμού, αυτό γίνεται από μόνο του και εφόσον είναι με αρχές, με καλούς θεσμούς. Και οι Τούρκοι κατέλαβαν παλιότερα όλο σχεδόν τον αρχαίο κόσμο,  όμως ο πολιτισμός τους δεν έγινε αποδεκτός από κανένα.

 

 

 

 

4. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ

 

 

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ ΜΙΝΩΑ

 

Στην Ελλάδα και σε όλο τον αρχαίο κόσμο πριν από το Μίνωα  δεν υπήρχαν συντάγματα, βουλή και βουλευτές, καθώς και κράτος πρόνοιας  κ.τ.λ. και έτσι ο κάθε  φύλαρχος ή τύραννος ή βασιλιάς έκανε ό,τι ήθελε ή όριζε τους νόμους που ήθελε ή ανάλογα με τις προσωπικές του επιθυμίες και νοημοσύνη. Συνέπεια του γεγονότος αυτού ήταν και που: Α)  Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι οι νόμοι των άλλων πόλεων-κρατών του Μίνωα ήσαν γελοίοι, για να τους αντιγράψουν. Β) Οι Εβραίοι έλεγαν ότι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, θα τον καταστρέψει ο θεός, Γ) Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αναφέρουν κανένα άλλο σπουδαίο αρχαίο πολιτισμό πλην μόνο το Μινωικό ή που έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος»

Οι βάρβαροι (Φοίνικες, Πέρσες κ.τ.λ.) σε σχέση με τους αρχαίους Έλληνες δεν είχαν ούτε οργανωμένες πολιτείες ούτε παιδεία. Ζούσαν με πρωτόγονο ακόμη τρόπο, δηλαδή κατά φυλές και με ανήμερα ακόμη ήθη και έθιμα.  Είχαν απλώς ένα βασιλιά ή ηγέτη που έκανε ό,τι ήθελε  ή έβαζε νόμους, θρησκευτικούς και πολιτικούς,  ανάλογα με τη νοημοσύνη και τις επιθυμίες τους,  επιζητούσε να τον λατρεύουν ως θεό, πολλές φορές να κάνουν και για χάρη του ή για χάρη υποτίθεται του θεού του  ανθρωποθυσίες κ.α.  Και όλα αυτά δεν τα λένε μόνο οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς, αλλά ακόμη και η Αγία Γραφή, όπως θα δούμε σε άλλο μέρος για τον Ελληνικό πολιτισμό και την προσφορά του.

 

Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΟΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Πολλοί λένε ότι αφού οι Βαβυλώνιοι, οι Αιγύπτιοι κ.α. είχαν πριν από τους Κρήτες νόμους, μεγάλα οικοδόμημα κ.τ.λ., άρα ο Μινωικός πολιτισμός δεν είναι ο παλιότερος πολιτισμός. Ωστόσο αυτό είναι άγνοια ή όχι κακοήθεια, γιατί:

1) Πριν από το Μινωικό πολιτισμό δεν υπήρχε πολιτισμός, αλλά πρωτόγονος βίος, αφού, και πάντα σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς:

α) Ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήταν οι πρώτοι που οργάνωσαν πολιτεία ή που βρήκαν την πραγματική αλήθεια ( τους νόμους, το σύνταγμα, τα όργανα διακυβέρνησης και διοίκησης: βουλή, βουλευτές κλπ.) σχετικά με την ασφάλεια και τη διοίκηση της πόλης  (από όπου και  πολιτεία, πολίτης και πολιτισμός), ώστε να υπάρχει δικαιοσύνη, δημοκρατία και ασφάλεια για τους πολίτες. Πριν από το Μίνωα η διακυβέρνηση γίνονταν με εντολές που έδινε ο κάθε φύλαρχος ή βασιλιάς κλπ, ανάλογα με τη νοημοσύνη του.

β) Αρχικά και μέχρι να συγκροτηθεί το πολεμικό ναυτικό του Μίνωα (τελευταία μετακίνηση ήταν η  κάθοδος των Δωριέων με τους Ηρακλείδες),  οι άνθρωποι ζούσαν ακόμη βάρβαρα, δηλαδή μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής, ενώ οι πολυαριθμότερες ομάδες όπου πήγαιναν έδιωχναν αυτούς που έβρισκαν μπροστά τους προκειμένου να εκμεταλλευτούν αυτές το χώρο. Απλώς μέχρι τότε κάποιοι  άρχοντες των Αιγυπτίων και Βαβυλωνίων έκαναν μερικά μεγάλα τεχνικά χειρονακτικά έργα είτε για λόγους επίδειξης δύναμης είτε για να τους θεωρήσουν ως θεούς.

2) Άλλο τέχνη και άλλο πολιτισμός. Τα τεράστια οικήματα: παλάτια, πυραμίδες κλπ της Αιγύπτου, δεν είναι πολιτιστικά έργα, αλλά  τεχνικά και μάλιστα τα περισσότερα προϊόντα καταναγκαστικών έργων, δούλων. Πολιτισμός είναι οι άνθρωποι να περνούν καλά, να ευημερούν,  να ζουν μέσα σε δίκαια και δημοκρατική πολιτεία, δηλαδή σε μια κοινωνία με θεσμοθετημένα όργανα και λογικούς ή σύμφωνα με το περί δικαίου αίσθημα νόμους κ.τ.λ. Σε μια κοινωνία, με βουλή, με βουλευτές, με νόμους και συντάγματα κ.τ.λ., όπως ήταν η Κρητική πολιτεία.

3) Η μινωική Κρήτη και γενικά η αρχαία Ελλάδα ασφαλώς και δεν ήταν παράδεισος ή κοινωνία αγγέλων. Ήταν όμως καλύτερα από κάθε άλλη περιοχή. Και αυτό δεν το λένε μόνο οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς, αλλά και η Αγία γραφή. Αν ανατρέξουμε στη Παλαιά Διαθήκη, θα δούμε ότι στην Αίγυπτο και την Ασία  υπήρχαν μεν πολιτείες με μια κάποια οργάνωση, όμως επικρατούσε και ειδωλολατρία, υπήρχαν πολλά άσχημα ήθη και έθιμα ενίοτε γινόντουσαν και ανθρωποθυσίες, υπήρχε η δια βίου δουλεία, υπήρχαν μαγείες κ.τ.λ. Η αιτία άλλωστε για την οποία ήρθε ο Ιησούς στον κόσμο.

4) Ρίχνοντας μια ματιά στα κτίρια και στις τοιχογραφίες που έχουν διασωθεί στις μινωικές πόλεις: Κνωσό, Γόρτυνα, Φαιστό  κ.τ.λ., θα δούμε ότι οι Μινωίτες είχαν πολιτισμό που προκαλεί το θαυμασμό για την εποχή του.  Βλέπουμε π.χ. ότι: Α)  Οι Κρήτες είχαν γραφή, γραπτούς νόμους, πάρα πολύ ωραία σπίτια και μάλιστα με λουτρό, με ορόφους και λεπτή τεχνική,  Β) οι Κρήτες τελούσαν εκδηλώσεις (αθλητικές, κοινωνικές, λατρευτικές κ.τ.λ.), Γ)  Οι γυναίκες και οι άνδρες είχαν καλογυμνασμένα – καλλίγραμμα σώματα και παράλληλα φορούσαν ωραιότατα και κομψότητα φορέματα, καθώς και κοσμήματα (σκουλαρίκια, κολιέ κ.τ.λ.), Δ) Οι αθλητές φορούσαν ωραιότατες αθλητικές ενδυμασίες και δεν ήσαν γυμνοί όπως οι βαρβαροφέροντες ολυμπιακοί αθλητές κ.α. 

 

 

 

Η ΝΟΜΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΚΡΗΤΩΝ

(ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΚΩΔΙΚΑ ΓΟΡΤΥΝΑΣ)

 

Ο Πλάτωνας («Μίνως», 318 – 321) αναφέρει ότι οι Κρήτες  έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες και τους νόμους αυτούς τους έκαναν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς. Επίσης ο Στράβωνας (Ι 17) αναφέρει  ότι επί εποχής του ίχνη των παλιών μινωικών νόμων απέμειναν στους Λυττίους, στους Γορτυνίους και σε  μερικά σημερινά χωριά. Παραθέτουμε αμέσως πιο κάτω απόσπασμα από το Νομικό Κώδικα της Γόρτυνας, ο οποίος είναι γραμμένος με το σημερινό Ελληνικό αλφάβητο, όμως σε μια από τις πολλές παλιές παραλλαγές του και βουστροφηδόν. Ο Νομικός Κώδικας της Γόρτυνας χρονολογείται από το πρώτο μισό του 5ου αι. π.Χ. αι.  (480 – 460 π.Χ.) και γι αυτό αποτελεί αφενός τον πιο αρχαίο νομικό κώδικα που γνωρίζουμε και αφετέρου ένα από τα πιο παλιά (όχι, όμως από τα αρχαιότερα) γραπτά μνημεία του Ελληνικού αλφαβητικού συστήματος γραφής. 

 

 

(Απόσπασμα από τη στήλη VI του νομικού κώδικα της Γόρτυνα. Μετάφραση στη νέα Ελληνική:  Χαρ. Κριτζάς, Διευθυντής Επιγραφικού Μουσείου Αθηνών)

 

 «Τα ίδια ισχύουν και οσάκις δίνει (κάποιος περιουσία) στη θυγατέρα του. Όσο ζει ο πατέρας να μην μπορεί να πουλά ή να δίνει ως ενέχυρο ο γιος κάτι από την πατρική περιουσία. Όσα, όμως, ο ίδιος έχει αποκτήσει ή κληρονομήσει, αν θέλει ας τα εκποιεί. Ούτε ο πατέρας (να μπορεί να πουλήσει ή να δώσει ως ενέχυρο) την περιουσία των παιδιών του, την οποία τα ίδια  έχουν αποκτήσει ή κληρονομήσει. Ούτε ο άντρας να (μπορεί να) εκποιεί ή να υπόσχεται την (περιουσία) της γυναίκας του, αλλά ούτε και ο γιος την (περιουσία) της μητέρας του. Εάν τυχόν κάποιος αγοράσει ή λάβει ως ενέχυρο ή δεχθεί ως υπόσχεση (κάτι), σε αντίθεση με όσα αναγράφονται τώρα εδώ, τα μεν περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν στη μητέρα ή τη γυναίκα, εκείνος δε που πούλησε, ενεχυρίασε ή έδωσε υπόσχεση, θα καταβάλει στον αγοραστή ή σ’ αυτόν που έλαβε το ενέχυρο ή δέχθηκε την υπόσχεση τα διπλά και, αν του έχει επιβληθεί και άλλη ποινή, το απλό. Για παλαιότερες όμως παραβάσεις, να μην τίθεται θέμα δίκης. Αν όμως ο εναγόμενος ισχυρίζεται αναφορικά με το πράγμα για το οποίο διεξάγεται η δίκη, ότι δεν ανήκει στη μητέρα  ή τη γυναίκα, η δίκη να γίνεται ενώπιον αρμόδιου δικαστή, όπου ορίζεται για κάθε περίπτωση . Αν η μητέρα πεθάνει και αφήσει παιδιά, τη μητρική περιουσία να τη διαχειρίζεται ο πατέρας, χωρίς όμως να την πωλεί ή να την ενεχυριάζει, αν δεν συμφωνήσουν τα παιδιά μετά την ενηλικίωση τους. Αν κάποιος διαφορετικά (προς όσα ορίζονται) αγοράσει ή λάβει ως ενέχυρο (κάτι) τα μεν περιουσιακά στοιχεία να παραμένουν στα παιδιά, σ’ αυτόν δε που αγόρασε ή έλαβε ως ενέχυρο να πληρώσει αυτός που πούλησε ή ενεχυρίασε το διπλάσιο της αξίας του. Εάν δε του έχει επιβληθεί και άλλη ποινή το απλό. Αν όμως (ο άνδρας) νυμφευθεί άλλη γυναίκα , τη διαχείριση της μητρικής περιουσίας να την έχουν τα παιδιά. Εάν κάποιος από υποχρέωση σε κάποιον που του το ζήτησε , τον ελευθερώσει από μια άλλη πόλη, όπου βρέθηκε (αιχμάλωτος), μακριά από το δήμο του, να παραμείνει (ο απελευθερωθείς) στην εξουσία του απελευθερώσαντος έως ότου καταβάλει το οφειλόμενο ποσό. Αν, όμως, δεν συμφωνούν σχετικά με το ποσό ή δεν παραδέχεται (ο απελευθερωθείς) ότι ζήτησε να ελευθερωθεί, να αποφασίζει ο δικαστής, αφού ορκιστεί, λαμβάνοντας υπόψη τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς…. >>

 

 

Η ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ

ΚΑΙ  ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑ ΕΙΝΑΙ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΝΟΗΣΗ

 

Ο Πλούταρχος, ο Διόδωρος, το Πάριο Χρονικό κ.α. αναφέρουν ότι εκείνοι που ανακάλυψαν πρώτοι τα μέταλλα, το χαλκό και το σίδηρο, και έκαναν χρήσιμα εργαλεία και νομίσματα ήσαν οι Κρητες.  Απλώς αρχικά τα νομίσματα ήσαν από σίδερο και χαλκό και στη συνέχεια οι Αργείοι έκοψαν πρώτοι αργυρό νόμισμα και οι Λυδοί χρυσό, πρβ:

«Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους.  (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,64)

  «Έκοψε (ο Θησέας μετά την επιστροφή του από Κρήτη) και νόμισμα όπου χάραξε ένα βόδι ή για να παραστήσει το Μαραθώνιο ταύρο ή το στρατηγό  Μίνωα ή σαν ένα κάλεσμα των πολιτών στη γεωργία. Λέγουν μάλιστα πως από εκείνον πήραν το όνομά τους τα νομίσματα «εκατόμβοιον» και «δεκάβοιον» (Πλουτάρχου «Θησεύς», 25).

 

ΑΦ’ ΟΥ ΜΙΝΩΣ [Ο] ΠΡΟΤΕΡΟΣ Ε]ΒΑ[ΣΙΛΕΥΣΕ ΚΡΉΤΗΣ ΚΑΙ Α[ΠΟΛ]ΛΩΝΙΑΝ ΩΙΚΙΣΕ ΚΑΙ ΣΙΔΗΡΟΣ ΗΥΡΕΘΗ ΕΝ ΤΗι ΙΔΗι, ΕΥΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΙΔΑΙΩΝ ΔΑΚΤΥΛΩΝ ΚΕΛΜΙΟΣ Κ[ΑΙ ΔΑΜΝΑΜΕΝΕΩΣ, ΕΤΗ ΧΗΔΔ, ΒΑΣΙ]ΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝΔΙΟΝΟΣ.= σε νέα Ελληνική: Όταν ο Μίνως ο πρώτος βασίλεψε στην Κρήτη και έκανε οικισμό στην Απολλωνία, σίδηρος ευρέθη στην Ίδη, βρέθηκε από τους Ιδαίους Δακτύλους Κέλμιο και Δαμναμενέω, έτος ΧΗΗΔ = 1210,  όταν ο Πανδίων βασίλευε στην Αθήνα.

ΑΦ’ ΟΥ Φ[ΕΙ]ΔΩΝ Ο ΑΡΓΕΙΟΣ ΕΔΗΜΕΥΣ[Ε ΤΑ] ΜΕΤ[ΡΑ ΚΑΙ ΣΤ]ΑΘΜΑ ΚΑΤΕΣΚΕΥΑΣΕ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑ ΑΡΓΥΡΟΥΝ ΕΝ ΑΙΓΙΝΗι ΕΠΟΙΗΣΕΝ, ΕΝΔΕΚΑΤΟΣ ΩΝ ΑΦ’ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΕΤΗ ΓΗΔΔΔΙ, ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ [ΦΕΡΕΚΛ]ΕΙΟΥΣ….. = σε νέα Ελληνική: Όταν ο Φείδων ο Αργείος κοινοποίησε τα μέτρα και σταθμά κατασκεύασε αργυρό νόμισμα που το έφτιαξε στην Αίγινα, έγινε 11ος από τον Ηρακλή, έτος ΓΗΔΔΔΙ = 631, όταν ο Φερέκλειος βασίλευε στην Αθήνα.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Πολλοί λένε ότι ο Ηρόδοτος λέει ότι πρώτοι οι Λύδιοι έκοψαν νόμισμα. Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί ο Ηρόδοτος (Α, 94) αναφέρει επακριβώς τα εξής: Λυδοί δε νόμοισι μεν παραπλήσοισι χρεώνται και Έλληνες, χωρίς ή ότι θήλεα τέκνα καταπορνευουσι, πρώτοι δε ανθρώπων των ημείς ήδμεν νόμισμα χρυσού και αργυρού κοψάμενοι εχρήσαντο, πρώτοι δε και κάπηλοι εγένοντο.  φασι δε αυτοί Λυδοί και τας παιγνίας τας νυν σφίσι τε και Έλλησι κατεστεώσας εωυτών εξεύρημα γενέσθαι· άμα δε ταύτας τε εξευρεθήναι παρα σφίσι λέγουσι και Τυρσηνίην αποικίσαι, ώδε περί αυτών λέγοντες(Ηρόδοτος,  Α, 94).

Στη νέα Ελληνική: «Οι Λύδιοι έχουν παραπλήσια με τους Έλληνες έθιμα μόνο που αφήνουν τις κόρες του να πορνεύονται. Πρώτοι αυτοί, όσο ξέρουμε, από τους ανθρώπους, έκοψαν και έθεσαν σε κυκλοφορία νομίσματα από χρυσό και ασήμι και αυτοί πάλι πρώτοι έγιναν κάπηλοι. Οι ίδιοι οι Λύδιοι ισχυρίζονται πώς και τα παιγνίδια, που συνηθίζονται σήμερα στον τόπο τους και στην Ελλάδα, είναι δική τους εφεύρεση. (Ηρόδοτος,  Α, 94).

Επομένως ο Ηρόδοτος δε λέει ότι πρώτοι οι Λύδιοι έκοψαν νόμισμα, όπως λένε πολλοί, αλλά ότι πρώτοι οι Λυδοί έκοψαν και έθεσαν σε κυκλοφορία νομίσματα από χρυσό και ασήμι.  Δεδομένου τώρα ότι  ο χαλκός είναι το πιο παλιό ανακαλυφθέν μέταλλο και δεδομένου ότι οι αρχαίοι  Έλληνες χρησιμοποιούσαν αρχικά τάλαντα και νομίσματα που ήσαν από χαλκό, όπως είδαμε πιο πριν, άρα τα πρώτα νομίσματα ήταν χάλκινα και το νόμισμα είναι Ελληνική επινόηση.  

2)   Η  Κύπρος ήταν μία από τις σημαντικότερες πηγές χαλκού της Αρχαιότητας, ο λόγος, προφανώς,  και για τον οποίο ονομάστηκε και έτσι, δηλαδή Κύπρος. Cuprum (λατινικά)= Cooper (αγγλικά) = o χαλκός, Ο χαλκός στην άγριά του μορφή είναι πράσινος απ’ όπου και cupressus (λατινικά) = ο κυπάρισσος ή άλλως το κυπαρίσσι, Cupreus,a,um = ο χάλκινος,η,ο ή ο βαθυ-πράσινος,η,ο (Χάλκανθος) ή ο Κυπραίος,α,ο,

 (Περισσότερα για τα νομίσματα βλέπε στο βιβλίο:

 «Νομισματική ιστορία και Νομίσματα Κρήτης, Α. Κρασανάκη.)

 

 

ΤΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙ

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ  ΑΓΩΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΚΡΗΤΩΝ

 

ΑΡΧΑΙΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΕΣ

(Από τον Πίνακα Ολυμπιονικών του Ιδρύματος μείζονος Ελληνισμού)

 

Διόγνητος, Πυγμαχία,  488 π.Χ.

Εργοτέλης ο Φιλάνωρος, Δόλιχος,  464 π.Χ.

Εργοτέλης ο Φιλάνωρ, Δόλιχος,   472 π.Χ.

Ικαδίων,  Στάδιο παίδων, 456 π.Χ.

Αιγείδας, Δόλιχος, 448 π.Χ., ,

…..ώνιος, Δόλιχος, 396 π.Χ.

Σωτάδης, Δόλιχος, 99η Ολυμπιάδα 384 π.Χ.

Φιλωνίδης ο Χερσονήσιος, 

Πώρος ο Μάλιος, 56 π.Χ.

Δάμας ή Δαμασίας ο Κυδωνιάτης, Στάδιο, 25 μ.Χ.

Σατορνίλος Γορτύνιος, στάδιον, 209 μ.Χ.

 

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα (Νόμοι Α, 625 d),  η σωματική άσκηση στην αρχαία Κρήτη ήταν επιβεβλημένη δια νόμου και οι Κρήτες εφεύραν τα γυμνάσια,  πρβ: «..ήρχοντο των γυμνασίων πρώτοι μεν Κρήτες…» (ΠΛΑΤΩΝ, ΝΟΜΟΙ 452 c, 9).  Σύμφωνα επίσης με τους αρχαίους συγγραφείς (Παυσανία, Απολλόδωρο, Πλούταρχο, Στράβωνα κ.α.):

Α)  Οι Κρήτες επί Μίνωα αφενός τελούσαν αθλητικούς αγώνες (λιθοβόλια, ταυροκαθάρψια, πυγμαχίες κ.τ.λ.) και στους νικητές δίνονταν έπαθλα και αφετέρου λάμβαναν μέρος στους αθλητικούς αγώνες των άλλων Ελλήνων (Παναθήναια, Ίσθμια, Ολυμπιακούς κ.α.).  Μάλιστα ο γιος του Μίνωα Ανδρόγεως είχε πρωτεύσει στα Παναθήναια και από ζήλια οι Αθηναίοι τον δολοφόνησαν κατά την ώρα που πήγαινε στη Θήβα, για να λάβει μέρος και στους εκεί αγώνες προς χάρη του Λάίου, πρβ:

«αυτός δε ήκεν εις Αθήνας, και τον των Παναθηναίων αγώνα επετέλει, εν ω ο Μίνωος παις Ανδρόγεως ενίκησε πάντας. τούτον Αιγεύς επί τόν Μαραθώνιον έπεμψε ταύρον, υφ’ ου διεφθάρη… μετ’ ου πολώ δε θαλασσοκρατών επολέμησε στολω τας Αθήνας» (Απολλόδωρος Γ 15. 7 και 8)

«Φιλόχορος δε φησιν ου ταύτα συγχωρείν Κρήτας, αλλά λέγειν ότι φρουρά μέν ην ο Λαβύρινθος, ουδέν έχων κακόν αλλ’ ή το μη διαφυγείν τους φυλαττομένους, αγώνα δε ο Μίνως επ’ Ανδρόγεω γυμνικόν εποίει και τους παίδας άθλα τοις νικωσιν εδίδου τέως εν τω Λαβυρυνθω φυλαττομένους· ενίκα δε τους προτερους αγώνας ο μέγιστον παρ’ αυτώ δυνάμενος τότε και στρατηγών, όνομα Ταύρος,…». (Πλούταρχου «Θησεύς», 16 - 19)

B) Οι αρχαίοι κάτοικοι της Κρήτης λέγονταν Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Ετεόκρητες και αυτοί ίδρυσαν τους Ολυμπιακούς αγώνες. Απλώς ο Πέλοπας, τους αφιέρωσε λέει στο Δία, πρβ:

 «Σχετικά με τους Ολυμπιακούς αγώνες, όσοι από τους  Ηλείους ασχολούνται με την αρχαιότητα λένε ότι ο Κρόνος ήταν ο πρώτος βασιλιάς στον ουρανό και πως οι άνθρωποι εκείνης της εποχής εκείνης, που ονομάζονταν χρυσή  γενικά, έκτισαν ναό προς τιμή του Κρόνου στην Ολυμπία. Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο  Ίδας και  ο Ιάσιος. Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται. Λένε ότι ο Ηρακλής έφερε την αγριελιά από τις υπερβόρειες χώρες,  τις χώρες που ήσαν πέρα από τον άνεμο Βορέα…   Άλλοι λένε ότι ο Δίας, πάλεψε σ’ αυτό το μέρος με τον ίδιο τον Κρόνο, για τη βασιλεία και άλλοι ότι καθιέρωσε τους αγώνες, επειδή, νίκησε τον Κρόνο. Ανάμεσα στους νικητές, αναφέρεται και ο Απόλλωνας, που νίκησε τον Ερμή στον αγώνα δρόμου και τον Αρη στην πυγμαχία… Λένε αργότερα ο Κλύμενος, γιος του Κάρδη, ήρθε από την Κρήτη πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό που έγινε στην Ελλάδα την εποχή του Δευκαλίωνα. Κατάγονταν από τον Ιδαίο Ηρακλή και καθιέρωσε τους αγώνες στην Ολυμπία και ίδρυσε βωμό προς τιμή του προγόνου του Ηρακλή και όλων των Κουρήτων, δίνοντας στο Ηρακλή την επωνυμία Παραστάτη. Ο Ενδυμίωνας, όμως, γιος του Αέθλιου, εκθρόνισε τον Κλύμενο και πρόσφερε την εξουσία ως έπαθλο σε όποιο από τα παιδιά του νικούσε στον αγώνα δρόμου στην Ολυμπία. Μια γενιά μετά τον Ενδυμίωνα, ο Πέλοπας τέλεσε τους αγώνες προς τιμή του Ολύμπιου Δία…. ο γιος του Αμυθάονας, ξάδελφος του Ενδυμίωνα  από τη πλευρά του Κρηθέα τέλεσε τα Ολύμπια και μετά από αυτόν ο Πελίας και ο Νηλέας μαζί….>> (Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 )

 

 «Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους. Λένε, μάλιστα, πως ένας τους, ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εξ αιτίας της συνωνυμίας, οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν πως ο γιος της Αλκμήνης ( = Ο Ηρακλής  γιος του Δία και της Θηβαίας Αλκμήνης) εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες»  (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,64)

 «Διότι υπήρχαν δυο προγενέστεροι του (Ηρακλή) που είχαν το ίδιο όνομα, ο πιο αρχαίος Ηρακλής, σύμφωνα με το μύθο, είχε γεννηθεί στους Αιγυπτίους και, αφού καθυπόταξε με τα όπλα μεγάλο μέρος της οικουμένης, τοποθέτησε τη στήλη της Λιβύης, ενώ ο δεύτερος (Ηρακλής) που ήταν ένας από τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης, έγινε γητευτής, απόκτησε στρατηγικές γνώσεις και συνέστησε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Ο τελευταίος (Ηρακλής), που γεννήθηκε πριν από τα Τρωικά από την Αλκμήνη και το Δία, γύρισε μεγάλο μέρος της οικουμένης, εκτελώντας τα προστάγματα του Ευρυσθέα. Αφού έφερε σε πέρας όλους τους άθλους, έστησε στήλη στην Ευρώπη, επειδή όμως είχε το ίδιο όνομα και προτιμούσε τον ίδιο τρόπο ζωής με τους άλλους δυο, καθώς είχαν περάσει πολλά χρόνια, όταν πέθανε κληρονόμησε και τις πράξεις των αρχαίων, ως να είχε υπάρξει ένας μόνο Ηρακλής όλους τους αιώνες» (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 74)

«Μετά που ο Ηρακλής καθάρισε τον στάβλο του Αυγεία, ανέλαβε τον άθλο να φέρει από την Κρήτη τον ταύρο, τον οποίο, λένε, είχε ερωτευθεί η Πασιφάη (και έκανε το Μινώταυρο). Έπλευσε στην Κρήτη και εξασφαλίζοντας τη συνεργασία του βασιλιά Μίνωα τον έφερε στην Πελοπόννησο, διαπλέοντας όλο εκείνο το πέλαγος πάνω στην πλάτη του. Μετά την εκτέλεση και τούτου του άθλου, οργάνωσε τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες, διαλέγοντας την ωραιότερη τοποθεσία για την τόσο σπουδαία πανήγυρη, που ήταν η πεδιάδα πλάί στον Αλφειό ποταμό, όπου αφιέρωσε τον αγώνα στον Δία τον πατέρα του. Έπαθλο για τους νικητές όρισε στεφάνι, διότι ο ίδιος ευεργέτησε τον ανθρώπινο γένος χωρίς να λάβει κανένα μισθό….. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 4, 18) 

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Μερικοί αρχαίοι συγγραφείς, όπως π.χ. ο Λυσίας, αναφέρουν σκέτα ότι ο Ηρακλής είναι εκείνος που ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες, δηλαδή χωρίς να ξεκαθαρίζουν για  ποιον Ηρακλή απ΄όλους εννοούν. Ωστόσο όποιος Ηρακλής και να είναι αυτός, έχει σχέση με τη Κρήτη, αφού ο μεν Ιδαίος είναι Κρητικός από μάνα και πατέρα  και ο άλλος είναι Κρητικός από τον πατέρα του. Στην πραγματικότητα ο Κρητικός και ο Θηβαίος Ηρακλής θα πρέπει να είναι το αυτό πρόσωπο, αφού έχουν τον αυτό πατέρα.

2) Στις τοιχογραφίες της Κνωσού (όπως σ’ αυτές με την ταυρομαχία, τον πρίγκιπα  ή αθλητή  της Κνωσού κ.α.) βλέπουμε ότι οι αθλητές δεν είναι  τελείως γυμνοί, όπως ήσαν στους Ολυμπιακούς αγώνες (και χωρίς να χρησιμοποιούν καρφιά, βέλη κ.τ.λ., όπως γίνεται σήμερα στις ταυρομαχίες), αλλά με ωραιότατα  αθλητικά καλλιτεχνικά κοντοβράκια και κοντομάνικα. 

3) Σύμφωνα με τον Πλούταρχο («Θησεύς» ), στην Κρήτη ήταν έθιμο να παρακολουθούν τους αγώνες και οι γυναίκες, κάτι που δεν επιτρεπόταν κανονικά  στους Ολυμπιακούς αγώνες: <<…διο και του Θησέως αγωνίσασθα συνεχώρησεν ο Μίνως’ έθους δ’ όντος εν Κρήτη θεάσθαι και τας γυναίκας…>> (Πλουτάρχου (Θησεύς 19)

4) Ο Παυσανίας, σχετικά με τους ολυμπιονίκες Εργοτέλη, Σωτάδη και Φιλωνίδη λέει τα εξής: «Ο Εργοτέλης ήταν γιος του Φιλάνορα, νίκησε δυο φορές στον δόλιχο στην Ολυμπία και δυο φορές στα Πύθια, στον Ισθμό και στη Νεμέα. Αυτός δεν ήταν αρχικά Ιμεραίος, όμως λέει η επιγραφή στο άγαλμά του στην Ολυμπία, αλλά, λένε, ότι ήταν Κρητικός από την Κνωσό. Ξορίστηκε από εκεί μετά από μια επανάσταση και κατέφυγε στην Ιμέρα, όπου του έδωσαν πολιτικά δικαιώματα και άλλες τιμές. Γι αυτό, όπως ήταν φυσικό, στους αγώνες επρόκειτο να ανακηρυχτεί νικητής ως Ιμεραίος (εμφανίζεται ως Ιμέριος, δηλαδή  από την Ιμέρα Σικελίας και όχι από την Κρήτη». (Παυσανίας, Ηλιακά Β, 4, 11)

«Ο Φιλωνίδης, γιος του Ζώτου, από τη Χερσόνησο της Κρήτης, ήταν ταχυδρόμος του Αλέξανδρου, γιου του Φιλίππου» (Ηλιακά Β, 16,5)

« Ο Σωτάδης, δόλιχος 99η Ολυμπιάδα, ήταν Κρητικός, όμως οι Κρήτες τον εξόρισαν γιατί πήρε χρήματα από τους Εφέσιους και αγορεύτηκε Εφέσιος (Ηλιακά Β, 6)

 

 

 

5. Ο ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΗΤΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ

 

Ο Όμηρος αναφέρει ότι στον πόλεμο της Τροίας όλες οι πόλεις της Κρήτης: Κνωσός, Γόρτυνα, Λύκτος ή Λύττος, Λύκαστος κλπ ήσαν με το μέρος των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων και αρχηγός όλων των αντρών των Κρητικών πόλεων (όλων των αντρών της Κνωσού, της Γόρτυνας κ.τ.λ.) ή ο αρχηγός όλων των εθνών που κατοικούσαν στην Κρήτη (= των Ετεοκρητών, Κυδώνων, Αχαιών, Πελασγών και Δωριέων) ήταν ο Ιδομενέας, που ήταν αφενός εγγονός του Μίνωα και αφετέρου ένας από τους Γενικούς αρχηγούς όλων των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων:  «…δε γέροντας αριστήας Παναχαιών, Νέστορα μεν πρώτιστα και Ιδομενέα άνακτα…» (Ιλιάδα, Β 402 – 405). Επομένως ο Μίνωας και οι κάτοικοι της Κρήτης επί Μίνωα (οι Κύδωνες, οι Ετεοκρήτες, οι Αχαιοί κ.τ.λ.)  ήταν  Έλληνες, μέρος των Πανελλήνων.  Πέραν αυτών ο Ηρόδοτος (Γ 121), ο Διόδωρος Σικελιώτης (1, 94 και 5, 54 και 78-79), ο Πλάτωνας (Μίνως 318 – 321), ο Απολλόδωρος κ.α.  λένε ξεκάθαρα ότι ο Μίνωας και οι Μινωίτες ήσαν Έλληνες, πρβ π.χ.  (σε νέα Ελληνική από τις εκδόσεις «Κάκτος»):

«Της Καρπάθου πρώτοι κάτοικοι ήσαν κάποιοι από εκείνους που εκστράτευσαν μαζί με το Μίνωα, την εποχή που έγινε ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας… (Την δε Κάρπαθον πρώτοι μεν ώκησαν των μετά Μίνω τινές συστρατευσάντων, καθ’ όν χρόνο εθαλασσοκράτησε πρώτος των Ελλήνων…, Διόδωρος Σικελιώτης, 5 54)

 «Πρώτος, λένε, που έπεισε το λαό να χρησιμοποιεί γραπτούς νόμους ήταν ο Μνεύης. Αυτός λοιπόν προσποιήθηκε πως του έδωσε τους νόμους ο Ερμής, με τη διαβεβαίωση πως θα φέρουν μεγάλα καλά στη ζωή των ανθρώπων, όπως ακριβώς έκανε, λένε, στους Έλληνες ο Μίνωας στην Κρήτη και ο Λυκούργος στους Λακεδαιμονίους, που ο ένας είπε ότι πήρε τους νόμους από το Δία και ο άλλος από τον Απόλλωνα.». (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος 1, 94)

 «Ο Μίνωας, που ήταν ο μεγαλύτερος των αδελφών, έγινε βασιλιάς του νησιού και ίδρυσε σ’ αυτό αρκετές πόλεις, με γνωστότερες την Κνωσό, Φαιστό και Κυδωνία. Ο ίδιος θέσπισε και αρκετούς νόμους για τους Κρήτες, προσποιούμενος ότι τους έλαβε από τον πατέρα του το Δία με τον οποίο συνομιλούσε μέσα σε κάποια σπηλιά. Απέκτησε, επίσης, μεγάλη ναυτική δύναμη, κυρίευσε τα περισσότερα νησιά κι έγινε ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας…». (Διόδωρος Σικελιώτης Βίβλος 5, 78-79) 

 

Ο Παυσανίας  αναφέρει από τη μια ότι ο Μίνωας ήταν ο άρχοντας του Αρχιπελάγους (= η Ελληνική θάλασσα) και από την άλλη αποκαλεί  τον εγγονό του Μίνωα, τον Ιδομενέα,  Αχαιό και Έλληνα, όταν περιγράφει τα αφιερώματα στο ναό της Ολυμπίας:

«Υπάρχουν κοινά αφιερώματα όλων των Αχαιών (στο ναό της Ολυμπίας) και παριστάνουν όλους αυτούς που πήραν μέρος στην κλήρωση για τη μονομαχία με τον Έκτορα, όταν αυτός προκάλεσε όποιον Έλληνα ήθελε να συμμετάσχει μαζί του. Είναι στημένα κοντά στο μεγάλο ναό …. Και απέναντι σε απ αυτά, σε διαφορετικό βάθρο, βρίσκεται ο ανδριάντας του Νέστορα… Εκείνος με τον πετεινό στην ασπίδα  είναι ο Ιδομενέας, απόγονος του Μίνωα.(Παυσανίας Ηλιακά Α 25, 8-9),

«. Και τούτου οι Κρήτες τον ταύρον  ες  την γην πέμψαι σφίσι Ποσειδώνα φασίν ότι Θαλάσσης άρχων Μίνως της Ελληνικής ουδενός Ποσειδώνα ήγεν άλλου Θεού μάλλον εν τιμή, κομιθέναι μεν δη ταύρον τούτον φασιν ες Πελοπόννησον εκ Κρήτης και Ηρακλέι των δώδεκα καλουμένων…. ».. (Παυσανίας,  Ελλάδος περιήγησις, «Αττικά, 27,7),

 

Ο  Πλάτωνας αναφέρει ότι οι αρχαίοι Κρήτες ήσαν Έλληνες και οι πιο άξιοι βασιλείς τους  ήταν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθης, οι οποίοι είναι αυτοί που έφτιαξαν τους νόμους τους:

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»)

ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 b – 321)

 

Θα ‘πρεπε να πεις: Ξένε, δεν είναι τυχαίο που οι νόμοι της Κρήτης  έχουν τόσο μεγάλη φήμη σε ολόκληρο τον Ελληνικό κόσμο. (Ω ξένε, εχρην ειπειν, οι Κρητών νόμοι ουκ εισίν μάτην διαφερόντως εν πάσιν ευδόκιμοι τοις Έλλησιν) Είναι νόμοι δίκαιοι, που προσφέρουν ευτυχία σε όσους τους ακολουθούν, Δίνουν δηλαδή όλα τα αγαθά, τα οποία ανήκουν σε δυο κατηγορίες, ανθρώπινα και θεία.… (Πλάτωνα, Νόμοι, 625 - 631)

 

 

6.  ΓΙΑΤΙ Η ΚΡΗΤΗ ΚΥΡΙΑΡΧΗΣΕ ΠΡΩΤΗ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ

 

Ο Αριστοτέλης λέει  ότι η Κρήτη ήταν προορισμένο να κυριαρχήσει στους Έλληνες, επειδή έτυχε από τη μια να έχει το Μίνωα (εννοείται το άνθρωπο που ένωσε τα Κρητικά φύλα, που συγκρότησε πολεμικό ναυτικό, που ήταν καλός νομοθέτης κ.λπ.) και από την άλλη να βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση, δηλαδή σε μια θάλασσα που στις τριγύρω παραλίες της έχουν εγκατασταθεί  σχεδόν όλοι Έλληνες, οι  οποίοι βοήθησαν-προστάτεψαν τους Κρήτες με το Μίνωα ως Έλληνες να αναπτυχθούν: «

«Φαίνεται ότι η Κρήτη ήταν προορισμένη να κυριαρχήσει στους Έλληνες χάρη στην ευνοϊκή της θέση, γιατί βρίσκεται σε θάλασσα που στα παράλιά της έχουν εγκατασταθεί σχεδόν όλοι Έλληνες. Η απόσταση από την Πελοπόννησο είναι μικρή, όπως και από την Ασιατική παραλία γύρω από το Τριόπιο και τη Ρόδο. ΄Ετσι ο Μίνωας έγινε θαλασσοκράτορας’ άλλα νησιά τα κατάκτησε και σε άλλα εγκατέστησε αποίκους από την Κρήτη, τέλος εκστρατεύοντας στην Σικελία πέθανε εκεί κοντά στην Καμικο».( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

 

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με ορισμένους ο Μινωικός Πολιτισμός αναπτύχθηκε πρώτος, επειδή η Κρήτη βρίσκεται κοντά σε τρεις ηπείρους και σε περιοχές που από πολύ παλιά είχαν αναπτυχθεί σπουδαίοι πολιτισμοί, όπως ο αιγυπτιακός, καθώς και το ότι η Κρήτη έχει εύφορο έδαφος και καλές κλιματολογικές συνθήκες.  Κάτι που είναι απόψεις ανθελληνικών κέντρων, γιατί:

Α) Ο πρώτος αξιόλογος πολιτισμός, όπως είδαμε να λέμε πιο πριν οι ίδιοι οι αρχαίοι Έλληνες, ήταν ο Μινωικός.

Β) Μέχρι την εποχή του Μίνωα, καθώς λέει ο Θουκυδίδης, αφενός δεν είχε αναπτυχθεί ακόμη η ναυτιλία και αφετέρου η Κρήτη είναι μια χώρα που βρίσκεται καταμεσής σε πέλαγος, άρα είναι άτοπον να λέμε ότι ο Μινωικός πολιτισμός ήταν απόρροια του ότι η Κρήτη βρίσκεται κοντά σε τρεις ηπείρους κλπ

Γ) Εκτός της Κρήτης υπάρχουν και  άλλες χώρες που πλησιάζουν στην Αίγυπτο, Ασία και Ευρώπη, μάλιστα με πιο καλύτερες συγκοινωνιακές, κλιματολογικές και εδαφικές συνθήκες και όμως εκεί δεν συνέβηκε κάτι τέτοιο. 

 

 

 

7. ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ - ΔΙΚΤΑΙΑ

 

Τα Δικταία, σωστότερα η γιορτή του Διός, (η ονομασία «τα Δίκαια», είναι σημερινή),  ήταν αφιερωμένα στο μέγιστο Κούρο, δηλαδή το γιο του Κρόνου και της Ρέας, το Δία.

Ειδικότερα η γέννηση του ∆ία εορταζόταν την Εαρινή Ισημερία, από τους ιερείς του ∆ία στις πόλεις Λύκτο (σ’ αυτήν ανήκε το Δικταίο άντρο, όπου γεννήθηκε ο Δίας), Πραισό (εκεί υπήρχε ιερό του Δικταίου Δία, Στράβων 10475) κ.α. Κατά τη διάρκεια της γιορτής, οι νέοι ιερείς μιμούνταν τους Κουρήτες , εκτελώντας θορυβώδεις χορούς, κρατώντας σπαθιά και ασπίδες. Η ίδια γιορτή επαναλαμβανόταν την ημέρα της φθινοπωρινής Ισημερίας, όπου οι ιερείς αποχαιρετούσαν τη θνήσκουσα φύση. Οι θρησκευτές καλούσαν το ∆ία να΄ ρθει στο όρος ∆ίκτη για άλλη μια φορά, επικεφαλής του θιάσου των δαιμόνων Κουρήτων, ως Μέγιστος Κούρος, ενώ ο κορυφαίος του θιάσου υποδύεται το ∆ία.  Κούροι λέγονταν οι νέοι (είτε γιατί κούρευαν τα μαλλιά τους είτε γιατί ήσαν «κούροι – κόρες» (= κοράσια ) και κουρήτες = οι κουραδιάρηδες (= οι βοσκοι, που είχαν την αίγα Αμάλθεια). Στον ύμνο του ∆ικταίου ∆ιός, οι θρησκευτές έψαλλαν:

 

 

   

ΥΜΝΟΣ ΣΤΟ

«ΜΕΓΙΣΤΟ ΚΟΥΡΟ» 

 

 

Ιώ. Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι

Κρόνιε, παγκρατές γάνους,

βέβακες δαιμόνων αγώμενος.

Δίκταν ές ενιαυτόν έρπε

και γέγαθι μολπά

ταν τοι κρέκομεν πακτίσι

μείξαντες αμ΄ αυλοίσιν,

και στάντες αείδομεν τεόν

αμφί βωμόν ευερκή.

 

Ιώ. Μέγιστε Κούρε, Χαίρε μοι

Κρόνιε, παγκρατές γάνους,

βέβακες δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν ές ενιαυτόν.

Ωραι Δε βρύον κατήτος

και βροτούς Δίκα κατήχε

άλλα τε θνατ΄ ‘αμφεπε ζω

α φίλολβος Ειρήνα.

 

Ιώ. Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι

Κρόνιε, παγκρατές γάνους,

βέβακες δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν ες ενιαυτόν.

Αμών θόρε κ΄ ες δέμνια

και θορ΄ εύποκ΄ ες ποίμνια

κ΄ ες λήϊα καρπών θόρε

κ΄ ες τελεσφόρους αύρας.

 

Ιώ. Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι

Κρόνιε, παγκρατές γάνους,

βέβακες δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν ες ενιαυτόν.

Θόρε κ΄ ες πόληας αμών

κ΄ ες ποντοφόρας νάας

Θόρε κ΄ ες νέους πολείτας

Θόρε κ΄ ες Θέμιν κλειτάν.

Βοήθα Μέγιστε Κούρε, καλώς ήλθες

γιέ του Κρόνου, Παντοδύναμε και λαμπρότερε

από τους άλλους (θεούς).

Συνοδευόμενος από τους Δαίμονες (Κουρήτες), έρχεσαι κάθε χρόνο στη Δίκτη

και  ψάλλομε τον ύμνο σου

κτυπώντας τις άρπες,

συγχωνεύοντας τον ήχο τους, με τον ήχο των αυλών,

και ψάλλομε αυτόν

γύρω από το  βωμό σου, τον περιφραγμένο καλά.

Βοήθα Μέγιστε Κούρε, καλώς ήλθες

γιέ του Κρόνου, Παντοδύναμε και λαμπρότερε

από τους άλλους (θεούς).

Συνοδευόμενος από τους Δαίμονες (Κουρήτες) έρχεσαι κάθε χρόνο στη Δίκτη.

Την εποχή των βρύων, κατά την οποία

δικαιοσύνη κατέχει τους ανθρώπους,

αλλά και στεφανώνω

την ευδαίμονα Ειρήνη.

 

Βοήθα Μέγιστε Κούρε, καλώς ήλθες

γιέ του Κρόνου, Παντοδύναμε και λαμπρότερε

από τους άλλους (θεούς).

Συνοδευόμενος από τους Δαίμονες (Κουρήτες),έρχεσαι κάθε χρόνο στη Δίκτη.

Βοήθησε να αυξάνεται η οικογένεια.

και πλούσια μαλλιά να έχουν τα πρόβατα ,

και πολύ καρπό τα σπαρτά,

και ευνοϊκοί άνεμοι στα ταξίδια που πραγματοποιούνται.

 

Βοήθα Μέγιστε Κούρε, καλώς ήλθες

γιέ του Κρόνου, Παντοδύναμε και λαμπρότερε

από τους άλλους (θεούς).

Συνοδευόμενος από τους Δαίμονες (Κουρήτες), έρχεσαι κάθε χρόνο στη Δίκτη.

Βοήθα τις πόλεις

και τα πλοία που πλέουν στους πόντους.

Βοήθα να έχει αρκετούς νέους η πόλη,

βοήθα και τη δικαιοσύνη στην ένδοξο πόλη.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’

ΚΛΑΣΙΚΟΣ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

 

1. ΠΕΡΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ –  ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

 

Ο Πλάτωνας (Μενέξενος) αναφέρει ότι κατά τον 5ο αι. π.Χ. ο βασιλιάς Κύρος, αφού ελευθέρωσε τους Πέρσες, μετά υποδούλωσε τους κυρίαρχους Μήδους και ηγεμόνευσε στη υπόλοιπη Ασία μέχρι την Αίγυπτο. Ο γιος του Καμβύσης κυριάρχησε στην Αίγυπτο και όση από την Αφρική του ήταν δυνατόν, ενώ ο τρίτος ο Δαρείος επέκτεινε τα όριά του στην ξηρά μέχρι τη Σκυθία, ενώ στη θάλασσα και στα νησιά κυριάρχησε με πλοία. Κατηγορώντας ο Δαρείος τους Αθηναίους και Ερετριείς, ο Δαρείος προφασιζόμενος ότι επιβουλεύτηκαν τις Σάρδεις, έστειλε 500.000 στρατιώτες με πλοία, φορτηγά και πολεμικά, και 300 πολεμικά πλοία και με επικεφαλής τον Δάτη. Ηττήθηκαν από τους Αθηναίους στον Μαραθώνα, τιμωρώντας έτσι πρώτοι οι Αθηναίοι την υπερηφάνεια της Ασίας και στήνοντας πρώτοι τρόπαια των βαρβάρων, γινόμενοι οδηγητές και δάσκαλοι των άλλων για το ότι η δύναμη των Περσών δεν ήταν αήττητη. Ακολουθεί η φημισμένη θυσία των Σπαρτιατών στις Θερμοπύλες, αλλά και υπέρλαμπρες νίκες των Ελλήνων στη Σαλαμίνα, στις Πλαταιές κ.α. απέναντι των μυριάδων βαρβάρων (5.000.000 Περσών, Φοινίκων Καρών κ.α. στρατιωτών) του Ξέρξη.

Ο Δαρείος Α’ (550 – 485 π.Χ.) ήταν ο πρώτος από τους Πέρσες ηγεμόνες που του ήρθε η ιδέα να υποδουλώσει την Ελλάδα, όμως ηττήθηκε από τους Αθηναίους στο Μαραθώνα το 490 π.Χ. Ο Ξέρξης την Άνοιξη του 480 π.Χ., δέκα χρόνια μετά την καταστροφή του πατέρα του στο Μαραθώνα και αφού πιο πριν είχε υποτάξει την Αίγυπτο και τη Βαβυλώνα, ξεκίνησε να υποτάξει και την Ελλάδα, αυτό που δε μπόρεσε να κάνει ο πατέρας του,  και την Ευρώπη. Ωστόσο  ηττήθηκε από τους Έλληνες στη ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.), στη ναυμαχία της Μυκάλης και στη μάχη στις Πλαταιές. (479 π.Χ.). Αποτυχημένος γύρισε στα Σούσα, όπου τον δολοφόνησαν οι στρατηγοί του Αρταβάνος και Μιθριδάτης το 465 π.Χ. Ο Αρταξέρξης Α’  (465 – 424 π.Χ.) ήταν γιος του Ξέρξη και υπέταξε τη Βακτριανή (Μέρος Ινδίας και Αφγανιστάν) και την Αίγυπτο. Νικήθηκε ο στόλος του από τον Κίμωνα στη Ρόδο το 449 π.Χ. και έτσι βρήκαν την ευκαιρία πολλές πόλεις της Μ. Ασίας και ελευθερώθηκαν από τους Πέρσες. Ο Αρταξέρξης Β’ (405 – 359 π.Χ.) ήταν γιος του Δαρείου και της Παρυσάτιδος. Νίκησε τον αδελφό του Κύρο στην αιματηρά διεκδίκηση της εξουσίας και τους Έλληνες που πήγαν για βοήθειά του και πήρε την εξουσία.

Μετά τις νίκες αυτές των Ελλήνων, λένε πάντα οι αρχαίοι συγγραφείς, η Αθήνα γίνεται η πρώτη δύναμη στον κόσμο στη θάλασσα και η Σπάρτη στην ξηρά. Ωστόσο γρήγορα ήρθε ο ζήλος μεταξύ τους για τα πρωτεία,  δηλαδή για το ποιος θα γίνει μοναδικός κυβερνήτης του αρχαίου γνωστού κόσμου. Από τη μια η Αθήνα και από την άλλη η Σπάρτη με τους εκατέρωθεν συμμάχους. Ακολουθούν μεγάλοι εμφύλιοι πόλεμοι και μάλιστα για ασήμαντες αφορμές, με μεγαλύτερο τον καλούμενο Πελοποννησιακό πόλεμο. Σε πρώτη φάση κερδίζουν οι Σπαρτιάτες, οι οποίοι είχαν αρχικά συμμάχους τους Θηβαίους, τους οποίους η Αθήνα μετά τα περσικά είχε κάνει υποτελείς, επειδή  είχαν μηδίσει.

Μετά τη νίκη των Σπαρτιατών επι των Αθηναίων, οι Πέρσες δίδουν χρήματα  στους Θηβαίους (οι Θηβαίοι ήταν βαρβαρικής καταγωγής και γι αυτό και μήδισαν και δεν έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο, καθώς λέει και ο Ηρόδοτος )  για να αποσπαστούν από τους Σπαρτιάτες και συνάμα να δημιουργήσουν αντισπαρτιατικό ρεύμα στην Ελλάδα. Οι Θηβαίοι στη συνέχεια συμμαχούν με τους Αθηναίους (οι οποίοι επέβλεπαν ότι έτσι μπορούσαν να έρθουν και πάλι στα πράγματα)  και νικούν τους Σπαρτιάτες  στα Λεύκτρα και Μαντινεία και έτσι η Θήβα γίνεται τώρα η ηγεμονεύουσα των Ελλήνων. Ωστόσο αυτό θα κρατήσει μόνο για ελάχιστο χρόνο, 9 χρόνια, γιατί θα κατέβουν μετά οι Μακεδόνες και θα εκθεμελιώσουν τη Θήβα.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ: Α’  Πελοποννησιακός πόλεμος 431 - 421 π.Χ.,  Β’  Πελοποννησιακός πόλεμος  415 - 404 π.Χ. Κάθοδος Μυρίων 404 – 400 π.Χ. Εκστρατεία Σπαρτιατών στη Μ. Ασία, 400 – 387 π.Χ. Μάχη στα Λεύκτρα 371 π.X. και Μαντινείας 362 π.Χ., νίκες των Θηβαίων επί των Σπαρτιατών. Μάχη της Χαιρώνειας 338 π.Χ., ήττα Θηβαίων (με συμμάχους τους Αθηναίους) από Μακεδόνες

 

 

2.  Η ΣΠΑΡΤΗ, Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΚΑΙ ΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΗΚΕ

 

Ο Ηρόδοτος (Α, 57 και Η 43) αναφέρει ότι οι Σπαρτιάτες ήσαν οι πρώτοι που ξέκοψαν από τους βάρβαρους Πελασγούς και δημιούργησαν ξέχωρο έθνος, το ελληνικό και μετά προσχώρησαν σ’ αυτό όλοι οι Πελασγοί (οι Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.) και πολλοί άλλοι βάρβαροι.

Ο Θουκυδίδης (Α, 3 - 19) αναφέρει ότι  αρκετά χρόνια πριν από τους Περσικούς πολέμους οι περισσότερες Ελληνικές πόλεις – κράτη δεν είχαν σταθερό πολίτευμα με συνέπεια να μην παρουσιάζουν τίποτε αξιόλογο. Μόνο οι Λακεδαιμόνιοι κατόρθωσαν κάποια στιγμή να διατηρήσουν το ίδιον πολίτευμα επί πολλά χρόνια και έτσι ανεδείχθησαν ισχυροί και μπόρεσαν να ρυθμίζουν και τα των άλλων πόλεων. Λέει, επίσης, ότι πριν από τους Περσικούς πολέμους, η Αθήνα, λόγω του ότι δεν είχε σταθερό πολίτευμα, είχε ασήμαντο στόλο. Διέθεταν μόνο μερικές  πεντηκοντόρους. Και μόνον βραδύτερο έπεισε ο Θεμιστοκλής τους Αθηναίους, ενώ βρισκόταν ήδη σε πόλεμο προς τους Αιγινήτες και αναμένονταν ο βάρβαρος (οι Πέρσες με τον Ξέρξη), να κατασκευάσουν πολεμικά πλοία, με τα οποία και ναυμάχησαν στη Σαλαμίνα. Ακολούθως και μετά τη νίκη των Ελλήνων επί των Περσών, οι Αθηναίοι και οι Λακεδαιμόνιοι αναδείχθηκαν δυο οι πιο ισχυρές δυνάμεις στην Ελλάδα,  των μεν Αθηναίων στη θάλασσα και των Λακεδαιμονίων στη ξηρά.

 

Ο Ξενοφώντας (Λακεδαιμονίων Πολιτεία), σχετικά με τη Σπάρτη αναφέρει τα εξής:  «Στη Σπάρτη απαγορεύεται  η αλαζονεία, η μέθη, οι αισχρές πράξεις ή τα αισχρά λόγια, οι κολακείες και η παιδεραστία.  Η κλοπή επιτρέπεται, όμως να μη σε πιάσουν.  Στη Σπάρτη τα θηλυκά γυμνάζονται εξίσου με τα αρσενικά. Οι άνδρες με νόμο πρέπει να παντρεύονται στο καιρό της σωματικής ακμής. Οι Έλληνες αφότου τα παιδιά τους αρχίζουν να καταλαβαίνουν, τους επιβάλουν δούλους και παιδαγωγούς και τα στέλνουν στους δασκάλους, για να μάθουν γράμματα, μουσική και γυμναστική. Επιπλέον  κάνουν τα πόδια των παιδιών τους τρυφερά, φορώντας τους παπούτσια  και αποχαυνώνουν το σώμα τους, αλλάζοντας συνέχεια ρούχα. Στη Σπάρτη υπάρχει ένας άνδρας παιδονόμος, αντί κάθε γονέας χωριστά, ο οποίος συγκεντρώνει τα παιδιά, τα επιβλέπει, και τα τιμωρεί αν κάνουν αταξίες. Στα παιδιά δεν φορούν παπούτσια (οι μεγάλοι φορούσαν), σκληραγωγώντας τα με ανυποδησία. Φορούν ένα ρούχο όλο το χρόνο, ώστε να προσαρμόζονται στο κρύο και στη ζέστη. Η τροφή τους είναι λιτή. Κάθε νέος λαμβάνει τόση τροφή, ώστε να μη βαραίνει από τη πολυφαγία. Έτσι, λόγω στέρησης, τα παιδιά γίνονται πιο επινοητικά στο να βρίσκουν συμπλήρωμα τροφής και στον πόλεμο να μην έχουν προβλήματα. Όταν ο παιδονόμος απουσιάζει κάθε γέροντας που παρευρίσκεται εκεί κάνει κουμάντο στα παιδιά. Στη Σπάρτη υπάρχουν κοινά συσσίτια, αθλητικοί αγώνες γυμνικοί, χοροί κ.τ.λ. Στις άλλες πόλεις κάθε πολίτης είναι και κύριος των παιδιών , των δούλων και της περιουσίας του. Στη Σπάρτη καθένας είναι κύριος των δικών του παιδιών και των ξένων. Δεν υπάρχει ατομικός πλούτος. Όλοι υπακούν στους άρχοντες και τους νόμους

Ο Πλάτωνας, για τη Σπάρτη, μεταξύ των άλλων αναφέρει: «Και, ειλικρινά, στην πόλη σας, φίλοι Λακεδαιμόνιοι, πρέπει κανείς να αναγνωρίσει το εξής: Κανείς, πλούσιος ή φτωχός, απλός πολίτης ή βασιλιάς, δεν έχει ιδιαίτερες διακρίσεις ή ξεχωριστή εκπαίδευση πέρα από εκείνη που όρισε στην αρχή ο νομοθέτης σας με τη βοήθεια κάποιου θεού… (Πλάτων Νόμοι Γ, 696, β)

Ο Πλούταρχος, για τη Σπάρτη, μεταξύ των άλλων αναφέρει: Ένας ηλικιωμένος πάει στην Ολυμπία να παρακολουθήσει τους Ολυμπιακούς αγώνες. Μόλις μπαίνει στο στάδιο  κοιτάζει να βρει άδειο κάθισμα να καθίσει, όμως δεν βλέπει πουθενά. Μπρος σ’ αυτό πάει εκεί που κάθονται τα παιδιά μήπως φιλοτιμηθεί και σηκωθεί κάποιο και καθίσει . Περνά από τα Αθηναιόπουλα, τίποτε. Περνά από άλλα τίποτε…. Στο τέλος φτάνει στα Σπαρτιατόπουλα, τα οποία  μόλις τον βλέπουν σηκώνονται όλα με μιας, για να καθίσει. Ο γέρος μπρος σ’ αυτό και ενώ τα Αθηναιόπουλα χειροκροτούσαν για την καλή πράξη των Σπαρτιατόπουλων, ο ηλικιωμένος αναφωνεί: Μόνο στη Σπάρτη ωφελεί κάποιος να γερνάει. Αλίμονο, τι συμφορά. Όλοι οι Έλληνες ξέρουν το καλό όμως μόνο οι Λακεδαιμόνιοι το εφαρμόζουν. ( Πλούταρχος, Αποφθέγματα Λακωνικά)

«Η Σπάρτη, που έκανε μια ζωή όχι πόλης, αλλά ενός ανθρώπου φιλόσοφου και ασκητή και, ακόμα, καθώς λέγουν οι ποιητές για τον Ηρακλή πως έχοντας ένα ξύλο κι ένα δέρμα περιτριγύριζε την οικουμένη τιμωρώντας τους παράνομους κι άγριους τυράννους, έτσι κι αυτή κυβερνώντας την Ελλάδα (που εκούσια δεχόταν την εξουσία της) με μια σκυτάλη και έναν τρίβωνα, κατέλυε τις άδικες εξουσίες και τα τυραννικά πολιτεύματα, έκρινε για τους πολέμους, έπαυε τις στάσεις πολλές φορές δίχως να κινήσει ούτε μια ασπίδα αλλά στέλνοντας έναν πρεσβευτή της, στον οποίον όλοι αμέσως έκαναν ότι του πρόσταζε, τρέχοντας όλοι σαν τις μέλισσες όταν φαινόταν ο αρχηγός και μπαίνοντας σε τάξη. Τόση ευνομία και τάξη υπήρχε στην πόλη.  (Πλούταρχος, Λυκούργος, 30)

Αλλά και η μουσική καλλιέργεια και τα τραγούδια τους απασχολούσαν όσο και η άμιλλα στη σαφήνεια του λόγου. Η μουσική είχε κάτι που ξεσήκωνε το θυμικό και προκαλούσε ορμή και ενθουσιασμό γεμάτο δράση, κατ τα λόγια ήταν αφελή και απλά, για τα πράγματα σοβαρά και ηθοπλαστικά. Γιατί συνήθως ήταν οι έπαινε που ευδαιμόνιζαν όσους έπεσαν για τη Σπάρτη, και κατηγορίες για όσους δείλιασαν, για την πικρή και τη δυστυχισμένη ζωή που ζούσαν, και υπόσχεση ή διαβεβαίωση για την αρετή, ανάλογα με την ηλικία τους. Από τα τραγούδια αυτά καλό είναι να δώσουμε ένα δείγμα: καθώς στις γιορτές σχηματίζονταν τρεις χοροί αντίστοιχα στις τρεις ηλικίες, άρχιζε το τραγούδι ο χορός των γερόντων: αμμές ποκ’ ήμες άλκιμοι νεανίαι (= ήμαστε κάποτε άλκιμοι νέοι).Ο χορός των ανδρών απαντούσε κι έλεγε: αμμές δε γ’ ειμές, αι δε λης, πειραν λαβέ. (= ‘Είμαστε εμείς τώρα, αν θες, δοκίμασε). Και τρίτος ο χορός των παιδιών: αμμές δε γ’ εσσόμεσθα πολλώ κάρρωνες (= Κι εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροι). Και γενικά, αν κάποιος εξέταζε τα λακωνικά ποιήματα, μερικά από τα οποία σώζονται ακόμη στα χρόνια μας, και τους ρυθμούς των εμβατηρίων τους, που τους χρησιμοποιούσαν βαδίζοντας με αυλό ενάντιο στους εχθρούς, θα σχημάτιζε τη γνώμη πως και ο Τέρπανδρος και ο Πίνδαρος καλά είδαν σ’ αυτά συνδυασμένη την ανδρεία με τη μουσική. Γιατί ο Τέρπανδρος έγραψε για τους Λακεδαιμονίους: Όπου η αιχμή των νέων θάλλει και η γλυκιά μούσα και η πλατύδρομη δικαιοσύνη.Ο Πίνδαρος είπε: «Όπου οι βουλές των γερόντων και των νέων ανδρών, αριστεύουν οι αιχμές και οι χοροί και η Μούσα και η Αγλαία». (Πλούταρχος, Λυκούργος, 21)

 

 

3. Η ΑΘΗΝΑ, Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

 

Αρχικά στην Αττική υπήρχαν οι εξής 12 συνοικίες, τα εξής βασίλεια:  ο Πειραιάς, η Ελευσίνα, η Κηφισιά, η Κεκροπία, η Επακρία, η Τετράπολη, ο Κύθηρος, η Δεκέλεια, η Άφιδνα, ο Θορικός, η Βραυρώνα και το Κυδ-αθήναιο (βρίσκονταν κοντά στην Ακρόπολη).  Τις εν λόγω συνοικίες συνένωσε ο Θησέας το 1251 π.Χ. (= το έτος  987 πριν από το Διόγνητο, σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό) και δημιούργησε το περίφημο δήμο των Αθηναίων, εξ ου και ο καλούμενος «συνοικισμός του Θησέα».  Αυτός είναι και ο λόγος που παλιά λέγανε «ΑΙ ΑΘΗΝΑΙ» και όχι «Η ΑΘΗΝΑ», που λέμε σήμερα. Όταν ο Θησέας συνένωσε τις συνοικίες της Αττικής επέβαλε  η ένωση αυτή  να διοικείται από ένα όργανο που αποτελείται από ένα αντιπρόσωπο της κάθε συνοικίας  αντί  να υπάρχει  κάποιος βασιλιάς ή ένας μόνο αρχηγός. Το σώμα, ο λαός  που προέκυψε ονομάστηκε «δήμος» και το νέο σύστημα διακυβέρνησης «δημοκρατία».

 

Στους κλασσικούς χρόνους, η Αθήνα διαμορφώνεται ως η κεντρική πολιτική, στρατιωτική, οικονομική και ναυτιλιακή δύναμη της Ελλάδας και κατά τον 5ο  αι. π.Χ. ο Πειραιάς είναι το σπουδαιότερο λιμάνι της Μεσογείου. Οι Αθηναίοι βρέθηκαν πολύ πιο μπροστά απ΄ την εποχή τους, χαράσσοντας θαυμάσια ναυτική πολιτική, που στηριζόταν στη δύναμη των Τριηρών τους. Η Αθηναϊκή θαλασσοκρατορία αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο "χτίζεται" ο Χρυσούς Αιών, όπου: Ποίηση, Φιλοσοφία, Τέχνες και Επιστήμες γνωρίζουν μια ανεπανάληπτη άνθιση.   Ειδικότερα, οι Αθηναίοι πολίτες κατά την κλασσική καλούμενη περίοδο δείχνουν πιο πολύ προτίμηση στα γράμματα και τις τέχνες απ ότι στις άλλες Ελληνικές πόλεις. Στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν πάρα πολλές σχολές για την αγωγή των νέων και η πόλη ήταν τόπος συνάντησης διανοουμένων και τόπος εκπαίδευσης ανθρώπων από όλο τον αρχαίο γνωστό κόσμο. Στην Αθήνα υπήρχαν επίσης και θέατρα όπου παίζονταν θεατρικές παραστάσεις με ηθικοπλαστικό περιεχόμενο και συνάμα υπήρχαν και μεγάλες εορτές όπως τα Παναθήναια, τα Διονύσια, τα Ελευσίνια κ.α. Οι Αθηναίοι φημίζονταν από πιο παλιά ότι ήσαν και άριστοι αρχιτέκτονες και μηχανικοί, γλύπτες κ.α., όπως ο περίφημος Δαίδαλος που έφτιαξε τα παλάτια του Μίνωα στην Κρήτη. 

Το 428 – 427 π.Χ.: Γεννιέται ο μεγάλος αρχαίος φιλόσοφος Πλάτων που αφενός ίδρυσε την περίφημη Ακαδημία και αφετέρου ανέπτυξε ένα βαθυστόχαστο και πολύπλευρο φιλοσοφικό σύστημα. Η φιλοσοφική σκέψη του Πλάτωνα είναι σημείο αναφοράς όλων των φιλοσόφων κάθε εποχής, ακόμη και σήμερα, αφού τα έργα του άσκησαν έντονη επίδραση και ποικίλες αντιδράσεις.

Το 336 - 335 π.Χ.  Ο μεγάλος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης ιδρύει φιλοσοφική σχολή στην Αθήνα που πήρε το όνομα «Περίπατος» και μας έμεινε γνωστό ως λύκειο του Αριστοτέλη.

 

Ο Λυσίας, σχετικά με την προσφορά της Αθήνας, λέει: «Πρώτοι και μοναδικοί την εποχή εκείνη (οι Αθηναίοι) εκδίωξαν τις δυναστείες που είχαν και εγκαθίδρυσαν τη δημοκρατία, θεωρώντας μεγαλύτερη ομόνοια την ελευθερία όλων και, καθιστώντας κοινές τις ελπίδες που προέρχονταν από τους κινδύνους, πολιτεύονταν με ελεύθερο φρόνημα, σύμφωνα με το νόμο, τιμωρώντας τους φαύλους, με την αντίληψη πως είναι έργο θηρίων να επικρατούν το ένα πάνω στο άλλο δια της βίας, ενώ στους ανθρώπους προσιδιάζει να ορίσουν τη δικαιοσύνη με το νόμο, να πείσουν με τη λογική και να υπηρετούν έμπρακτα τα δυο τούτα, κυβερνώμενοι από το νόμο και διδασκόμενοι από τη λογική….. Άλλωστε μόνοι έναντι πολλών μυριάδων βαρβάρων κινδύνευσαν (οι Αθηναίοι) υπέρ όλης της Ελλάδας….» (Λυσίας, «Επιτάφιος τοις Κορινθίοις βοηθοίς», 17-21)

 

Μάλιστα, επειδή η Ελληνική παιδεία κατά τους κλασσικούς καλούμενους χρόνους στην Αθήνα έχει φθάσει σε πολύ υψηλό επίπεδο, ο Αθηναίος συγγραφές περήφανα διαλαλεί:   «Η πόλη μας (η Αθήνα) έχει ξεπεράσει τόσο πολύ τους άλλους ανθρώπους ως προς την καλλιέργεια του πνεύματος ( τη σκέψη και το λόγο), ώστε οι  μαθητές της έχουν γίνει δάσκαλοι των άλλων και έκανε το όνομα των Ελλήνων να χρησιμοποιείται  πλέον όχι ως προσδιοριστικό της καταγωγής μας, αλλά του καλλιεργημένου πνεύματος και να ονομάζονται περισσότερο Έλληνες εκείνοι που έχουν τη δική μας παιδεία παρά εκείνοι που ανήκουν στην ίδια φυλή με μας.». ( Ισοκράτης, «Πανηγυρικός,  50»). 

 

Σημειώνεται επίσης ότι οι  Αθηναίοι συγγραφείς (Πλάτωνας, Ισοκράτη κ.α.)  αποκαλούν τους συμπατριώτες τους Αθηναίους αφενός αυτόχθονες και αφετέρου πιο καλούς και πιο γνήσιους (πιο καθαρόαιμους και πιο ανόθευτους) Έλληνες, επειδή οι άλλες μεγάλες Ελληνικές πόλεις (= η Σπάρτη και η Θήβα) που ήθελαν να ηγεμονεύσουν των Ελλήνων αφενός συναλλάσσονταν με τους βάρβαρους Πέρσες προκειμένου να επιτύχουν το σκοπό τους  και αφετέρου είχαν κατοίκους που  κάποιο ποσοστό τους ήταν βάρβαρα φύλα που είχαν πάει εκεί πριν από τα Περσικά και είχαν αναμειχθεί με τους εκεί Έλληνες.  Τα φύλα αυτά ήσαν: α)  οι Κάδμοι ή Καδμείοι που με τον Κάδμο έφυγαν από τη Φοινίκη και είχαν πάει στη  Βοιωτία και ίδρυσαν τη Καδμεία ή Θήβα, β) οι  Δαναοί που με το Δαναό έφυγαν από την Αίγυπτο και είχαν πάει στο Άργος και αναμείχθηκαν με τους εκεί  Αχαιούς εξ ου και Αχαιοί = Αργείοι = Δαναοί) και γ) οι Πέλοπες που έφυγαν από την Μ. Ασία με τον Πέλοπα και είχαν πάει και καταλάβει την Πελοπόννησο. Τους Αχαιούς, Δαναούς και Πέλοπες μετά κατέλαβαν οι Δωριείς, πρβ:

«Ως προς τους άλλους διαψεύστηκε, αφού συμφώνησαν στην παράδοση, σύνηψαν συνθήκες και ορκίστηκαν οι Κορίνθιοι, οι Αργείοι και οι Βοιωτοί και οι άλλοι σύμμαχοι, ότι θα παρέδιδαν τους Έλληνες της ηπείρου, αν τους έδιναν χρήματα ο βασιλιάς (των Περσών). Μόνοι εμείς δεν τολμήσαμε  ούτε Έλληνες να παραδώσουμε ούτε όρκους (προδοσίας ή υποταγής) να κάνουμε. Γιατί είναι τόσο ευγενικό, ελεύθερο και σταθερό το φρόνημα της πόλης μας και φυσικά εχθρική προς τους βάρβαρους, επειδή είμαστε γνήσιοι Έλληνες και ανόθευτοι από τους βάρβαρους. Άλλωστε δε συγκατοικούν με μας ούτε Πέλοπες, ούτε Κάδμοι ούτε Δαναοί, ούτε Αιγύπτιοι αλλά βάσει του νόμου Έλληνες και χωρίς βαρβαρικές προσμείξεις, γεγονός από το οποίο δημιουργήθηκε στην πόλη μας το μίσος για τις ξένες φυλές…». (Πλάτων, Μενέξενος, 245c-d)

 

 

ΑΣΧΟΛΙΕΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

 

Οι Αθηναίοι πολίτες σε σχέση με αυτούς των άλλων πόλεων αρέσκονταν πιο πολύ στα γράμματα και τις τέχνες. Στην Αθήνα υπήρχαν πάρα πολλές σχολές για την αγωγή των νέων και η πόλη ήταν τόπος συνάντησης διανοουμένων και τόπος εκπαίδευσης ανθρώπων από όλο τον αρχαίο γνωστό κόσμο.  Πέρα από την παιδεία, στην Αθήνα υπήρχαν θέατρα όπου παίζονταν θεατρικές παραστάσεις με ηθικοπλαστικό περιεχόμενο. Επίσης, υπήρχαν μεγάλες εορτές όπως τα Παναθήναια, τα Διονύσια, τα Ελευσίνια κ.α.

Οι Αθηναίοι όμως φημίζονταν από πιο παλιά ότι ήσαν άριστοι αρχιτέκτονες και μηχανικοί, γλύπτες κ.α., όπως ο περίφημος Δαίδαλος που έφτιαξε τα παλάτια του Μίνωα.  

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ:

Το 428 – 427 π.Χ.: Γεννιέται ο μεγάλος αρχαίος φιλόσοφος Πλάτων που αφενός ίδρυσε την περίφημη Ακαδημία και αφετέρου ανέπτυξε ένα βαθυστόχαστο και πολύπλευρο φιλοσοφικό σύστημα. Η φιλοσοφική σκέψη του Πλάτωνα είναι σημείο αναφοράς όλων των φιλοσόφων κάθε εποχής, ακόμη και σήμερα, αφού τα έργα του άσκησαν έντονη επίδραση και ποικίλες αντιδράσεις.

Το 336 - 335 π.Χ.  Ο μεγάλος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης ιδρύει φιλοσοφική σχολή στην Αθήνα που πήρε το όνομα «Περίπατος» και μας έμεινε γνωστό ως Λύκειο του Αριστοτέλη.

 

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ

 

«Λειτουργία» λέγονταν η οικονομική βοήθεια των πλουσίων πολιτών στο κράτος, προκειμένου να υπάρχει η δυνατότητα συμμετοχής και των φτωχών στα αγαθά της πόλης. Οι λειτουργίες ήταν:

α) «Τα θεωρικά». Αυτή ήταν λειτουργία του ιδίου του κράτους. Το δημόσιο ταμείο έδινε χρήματα στους φτωχούς πολίτες της Αθήνας για να αγοράσουν το εισιτήριο στο θέατρο

β) «Η χορηγία». Ο εύπορος πολίτης αναλάμβανε τη επιχορήγηση κάποιου δημόσιου έργου

 γ) «Η εστίασις». Ήταν ένα δείπνο στο οποίο έτρωγαν τα άτομα της ιδίας φυλής και είχε ως σκοπό τη γνωριμία των μελών της.

δ) «Η γυμνασιαρχία». Ήταν η οικονομική δαπάνη για τη διακόσμηση των αγωνιστικών χώρων και την προπόνηση των αθλητών.

ε)»Η τριηραρχία».  Ήταν η οικονομική δαπάνη για τη συντήρηση και τον εξοπλισμό τριήρους (αθηναϊκό πλοίο, ναυς με τρις σειρές κουπιά), η οποία ήταν και η πιο δαπανηρή λειτουργία. Αυτός που αναλάμβανε την οικονομική δαπάνη λεγόταν «τριήραρχος» και μάλιστα είχε το δικαίωμα να κυβερνάει την τριήρη εν καιρό πολέμου. Από το έτος 357 π.Χ. το ζήτημα αυτό ρυθμίστηκε με νόμο του Περίανδρου. Οι 1200 πλουσιότεροι φορολογούμενοι κατανέμονταν σε 20 ομάδες (συμμορίαι), που υποδιαιρούνταν σε τομείς (συντέλειαι), καθένας από τους οποίους είχε επιφορτιστεί με τη συντήρηση ενός πλοίου. Ενώ αρχικά ο τριήραρχος κυβερνούσε το πλοίο, για το οποίο ήταν υπεύθυνος, αργότερα το σύστημα των συμμοριών έγινε προαιρετική υπηρεσία. Τα μέλη της συντέλειας μπορούσαν είτε να διορίσουν κάποιον από αυτούς κυβερνήτη του πλοίου είτε να πληρώσουν τεχνικό.

 

Ο ΧΡΥΣΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ

 

Κατά τους κλασσικούς χρόνους (τέλος 5ου και 4ος  αι. π.Χ.), οι  ναυτικές δραστηριότητες και τέχνες στην Αθήνα γνωρίζουν απαράμιλλη άνθηση, με δείγματα αυτής της προόδου την καταστροφή των ναυτικών δυνάμεων των Περσών στο Αρτεμίσιο, στη Σαλαμίνα και τη Μυκάλη. Είναι η εποχή που τα όρια του Ελληνικού κόσμου καταλαμβάνουν όλη τη λεκάνη της Μεσογείου. Χαρακτηριστική η φράση του Περικλή «Μέγα το της θαλάσσης κράτος», κάτι που αναγράφεται στο έμβλημα του σύγχρονου Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.  Είναι η εποχή που  η Αθήνα διαμορφώνεται ως η κεντρική πολιτική, στρατιωτική, οικονομική και ναυτιλιακή δύναμη της Ελλάδας και κατά τον 5ο  αι. π.Χ. ο Πειραιάς είναι το σπουδαιότερο λιμάνι της Μεσογείου. Οι Αθηναίοι, καθώς λένε οι ιστορικοί, βρέθηκαν πολύ πιο μπροστά απ΄ την εποχή τους, χαράσσοντας θαυμάσια ναυτική πολιτική, που στηριζόταν στη δύναμη των Τριηρών τους.  Η Αθηναϊκή θαλασσοκρατορία αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο "χτίζεται" ο Χρυσούς Αιών» του Περικλή, όπου Ποίηση, Φιλοσοφία, Τέχνες και Επιστήμες γνωρίζουν μια ανεπανάληπτη άνθιση.  Οι κωπηλάτες των Αθηναϊκών Τριηρών, τα λεγόμενα «ξύλινα τείχη» της πόλης των Αθηνών,  ήταν Αθηναίοι Πολίτες, όχι δούλοι, και ήταν τιμή γι αυτούς να συμμετάσχουν ως κωπηλάτες σε ναυμαχίες και άλλες πολεμικές διενέξεις. Τα υπόλοιπα ναυτικά κράτη, μπορεί να μην υιοθέτησαν επακριβώς την τεχνική ναυπήγησης των Αθηναίων, όμως εμπνεύστηκαν από τη ναυτική πολιτική τους.

 

«ΠΑΣ ΜΗ ΕΛΛΗΝ ΒΑΡΒΑΡΟΣ»

 

Επειδή στον αρχαίο γνωστό κόσμο υπήρχαν από τη μια οι Έλληνες (τα κράτη: Αθήνα, Σπάρτη κ.τ.λ.) που διακρίνονταν για το πολιτιστικό τους επίπεδο (για την καλλιέργεια του πνεύματος) και από την άλλη οι άλλοι λαοί (Πέρσες, Φοίνικες κ.α.) που δεν είχαν αναπτύξει πολιτισμό,  κάποιοι από τους αρχαίους Έλληνες  έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος». 

Ανατρέχοντας π.χ. στον Ξενοφώντα βλέπουμε να αναφέρει ότι όλοι στο Περσικό κράτος, ακόμη και οι σατράπες, καλούνταν δούλοι και όταν έβλεπαν  το βασιλιά τους έπεφταν στη γη και φιλούσαν το έδαφος, κάτι που οι Έλληνες έκαναν λέει μόνο στους Θεούς (παράβαλε σήμερα τις καλούμενες «μετάνοιες»). Προ αυτού  ο Σπαρτιάτης στρατηγός Αγησίλαος, για να πείσει λέει το σατράπη Φαρναβάζο να αντιταχθεί στους Πέρσες και να πάει με το μέρος των Ελλήνων, όταν οι Σπαρτιάτες είχαν εκστρατεύσει στην Ασία, του λέει: «Οι  άνθρωποι, Φαρναβάζε, γίνονται φίλοι στις Ελληνικές πόλεις και συ τώρα μπορείς να αντιταχθείς  στο πλευρό μας, αν θες να ζεις χωρίς να προσκυνάς κανένα και χωρίς να έχεις δεσπότη, απολαμβάνοντας τους καρπούς της περιουσίας σου, γιατί η ελευθερία είναι ισάξια όλων των αγαθών του κόσμου. Ακόμη αν έχει λεφτά τι άλλο θέλεις; Είσαι απόλυτα ευτυχής.» (Ξενοφώντας, Ελληνικά Δ’).

 

Σημειώνεται επίσης ότι :

1) Σαφώς οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήσαν οικογένεια αγγέλων με τη χριστιανική έννοια του όρου. Και πολέμους έκαναν μεταξύ τους και πλούσιοι και φτωχοί Έλληνες υπήρχαν κλπ. Ωστόσο στην Ελλάδα ήταν πολύ καλύτερα τα πράγματα απ΄ότι ήταν στα άλλα μέρη.

2) Ανατρέχοντας στην Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε  να γίνεται πολιτιστική περιγραφή των εθνών της Αφρικής και Ασίας με πολύ χειρότερα λόγια  απ΄ ότι αναφέρει ο Πλούταρχος. Η Αγία Γραφή λέει π.χ. ότι τα έθνη της Αφρικής και της Ασίας (Αιγύπτιοι, Μαρωνίτες, Μωαβίτες κ.α.)  είχαν γίνει τόσο πολύ αμαρτωλά (επειδή λάτρευαν τα είδωλα, έκαναν ανθρωποθυσίες κ.τ.λ.) ή είχαν τόσο πολύ μιανθεί, που οι Εβραίοι σοφοί έλεγαν στους συμπατριώτες τους από τη μια ότι ο Θεός θα στείλει το γιο του, τον Ιησού Χριστό, για να τους σώσει, και από την άλλη ότι ο θεός θα καταστρέψει όλα τα έθνη, καθώς και τους ίδιους τους Εβραίους, αν δεν μετανοήσουν.

 

 

4. ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

 

Φυσικά η ζωή στην αρχαία Ελλάδα δεν ήταν παράδεισος, ήταν όμως  κατά πολύ πιο ωραία απ΄ ότι στις άλλες χώρες  (Περσία, Φοινίκη κ.λπ.).  Στην Ελλάδα και οι δούλοι περνούσαν καλύτερα απ΄ ό,τι στις άλλες χώρες. Ειδικότερα και σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, στην Ελλάδα αρχικά δεν υπήρχαν δούλοι, αυτό έγινε μετά τα περσικά, πρβ: «Διότι κατά την εποχήν  εκείνην (μετά τη μάχη του Μαραθώνα και επί Μιλτιάδη, πατέρα του Κίμωνα) δεν είχον ακόμη δούλους ούτε αυτοί (οι Αθηναίοι) ούτε και οι άλλοι Έλληνες» (Ηρόδοτος 6,137). 

Μετά τα περσικά δούλοι στην αρχαία Ελλάδα γίνονταν: α) Οι αιχμάλωτοι πολέμου (άνδρες, γυναίκες) που καταδικάζονταν σε καταδικαστικά έργα, καθώς  και όσοι χρωστούσαν χρήματα και δεν είχαν να τα εξοφλήσουν, β) Τα παιδιά των δούλων  και οι φτωχοί που πουλιόντουσαν οικιοθελώς σε πλούσιους, κάτι ως οι μισθοφόροι, προκειμένου  να πάρει λεφτά η οικογένειά τους, αλλά και για να ζήσουν οι ίδιοι καλύτερα.

Πολλοί βάρβαροι, όπως οι Φοίνικες, έκαναν επιδρομές σε μέρη που δεν προστατεύονταν και άρπαζαν όποιους έβρισκαν, Έλληνες ή βάρβαρους, και στη συνέχεια τους πουλούσαν στις αγορές (σκλαβοπάζαρα) ως δούλους δήθεν ότι οι ίδιοι τους είχαν αγοράσει από αλλού ή ήταν αιχμάλωτοί πολέμου. 

Στη Σπάρτη δεν υπήρχαν δούλοι, υπήρχαν όμως οι είλωτες. Οι είλωτες, καθώς λέει ο Ηρόδοτος, ήσαν οι υπόδουλοι Μεσσήνιοι (οι Μεσσήνιοι αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τους Ηρακλειδείς βασιλιάδες της Σπάρτης και γι αυτό κατακτήθηκαν από τους Σπαρτιάτες και ) στους οποίους η Σπάρτη είχε αναθέσει τη γεωργία, τη κτηνοτροφία και γενικά όλες τις χειρωνακτικές δουλειές, επειδή οι Σπαρτιάτες ήταν μόνιμοι στρατιωτικοί και δεν τους έμενε καιρός για τέτοια, πρβ: «Πλείστοι από τους Είλωτας ήσαν απόγονοι των παλαιών Μεσσηνίων, οι οποίοι είχαν υποδουλωθεί κατά τον πρώτον Μεσσηνιακό πόλεμον, και ως εκ τούτου ονομάσθηκαν όλοι Μεσσήνιοι. (Θουκυδίδης, Ιστοριών 1, 101, μετάφραση Ελευθερίου Βενιζέλου).

Οι είλωτες δεν ανήκαν σε ιδιώτες, όπως οι δούλοι, αλλά στο κράτος των Σπαρτιατών και αν ήθελαν να ελευθερωθούν ή να γίνουν όμοιοι (= ισότιμοι με τους Σπαρτιάτες πολίτες) το μόνο που είχαν να κάνουν ήταν να πάνε στο Σπαρτιατικό στρατό και εκεί να δείξουν ανδρεία ή να πολεμήσουν για χάρη της Σπάρτης.  Πολλοί είλωτες αυτό έκαναν, οι οποίοι λέγονταν  νεοδαμώδεις. Οι υπόλοιποι δεν το έκαναν επειδή θεωρούσαν τους Σπαρτιάτες ως κατακτητές.

Οι δούλοι στην Αθήνα δεν ήσαν ελεύθεροι, αλλά ιδιοκτησία του κυρίου τους που μπορούσε μάλιστα να τους πουλήσει κιόλας και αφετέρου μπορούσαν να αποκτήσουν την ελευθερία τους, μόνο αν έδινε κάποιος στα αφεντικά τους το ποσό που τους χρωστούσαν ή το ποσό που τους αγόρασαν. Προ αυτής της κατάστασης, ο Σόλωνας έκανε τη λεγόμενη «σεισάχθεια» με την οποία απελευθερώθηκαν οι δούλοι. 

Ο Αριστοτέλης, σχετικά με τους δούλους, τους είλωτες και περίοικους και πως αντιμετωπίζονται στην Κρήτη και στη Σπάρτη, αναφέρει τα εξής (μετάφραση από τις εκδόσεις «Κάκτος»):  «Οι Κρήτες επέτρεψαν ελεύθερα στους δούλους τα πάντα, εκτός από δυο πράγματα, την εκγύμναση και την κατοχή όπλων. Αν λοιπόν εκείνοι οι υποστηρικτές της πολιτείας του Σωκράτη θεσπίσουν ό,τι ισχύει και στις υπόλοιπες πόλεις, τότε πώς θα ισχύει κοινοκτημοσύνη? ….(Αριστοτέλης Πολιτικών Β, 1264α,15)

 «Για παράδειγμα στη Θεσσαλία, πολλές φορές οι πενέστες  επαναστάτησαν κατά των Θεσσαλών, όπως κατά των Σπαρτιατών οι είλωτες (που καραδοκούν την ευκαιρία να γίνει κάποιο ατύχημα στην πόλη). Στους Κρητικούς δεν συνέβη ακόμη κάτι παρόμοιο. Ίσως το φαινόμενο να οφείλεται στο ότι από τις γειτονικές πόλεις, αν και  πολεμούν μεταξύ τους, καμία δεν συμμαχεί με τους επαναστάτες, αφού δεν τις συμφέρει, μια κι εκείνες έχουν υπόδουλους τους περιοίκους. Αντίθετα οι γείτονες των Σπαρτιατών είχαν εχθρικές διαθέσεις απέναντί τους, όπως οι Αργείοι, οι Μεσήνιοι και οι Αρκάδες. Οι Θεσσαλοί από την αρχή αντιμετώπιζαν επαναστάσεις, επειδή πολεμούσαν λαούς που έμεναν κοντά στα σύνορά τους, όπως τους Αχαιούς, τους Περραιβούς και τους Μάγνητες. …. (Αριστοτέλης Πολιτικών Β, 1269 β,10)

«Η Κρητική νομοθεσία  έχει πολλές ομοιότητες με τη Σπαρτιατική. Στη Σπάρτη τη γη καλλιεργούν είλωτες, στην Κρήτη οι περίοικοι, και στις δυο χώρες όμως εφαρμόζονται τα συσσίτια, και παλιά οι Λάκωνες τα αποκαλούσαν όχι «φιδίτια», αλλά «ανδρεία», όπως οι Κρήτες. Από τούτο συμπεραίνουμε ότι από εκεί προέρχεται το σύστημα..» (Αριστοτέλους Πολιτικά Β  1271 - 1272  α – b 10)

 «Η ξενηλασία των Λακεδαιμονίων ισοδυναμεί εδώ με την απόσταση. Έτσι οι περίοικοι υπομένουν, ενώ οι είλωτες συχνά εξεγείρονται. Οι Κρήτες δεν έχουν εξουσία στο εξωτερικό, ενώ ξενική εισβολή μόνο πρόσφατα συνέβη στο νησί, αποκαλύπτοντας την αδυναμία των νόμων.  (Αριστοτέλους Πολιτικά Β  1271 - 1272  α – b 10)

 

 

5. ΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

 

Στην αρχαία Ελλάδα  τελούνταν κάθε χρόνο πάρα πολλές εκδηλώσεις, ο ι σπουδαιότερες από αυτές ήταν τα Ολύμπια, τα Νέμεα,  τα Ίσθμια και τα Πύθια.  Στη διάρκειά τους μια ιερή εκεχειρία σταματούσε κάθε εχθροπραξία ανάμεσα στις Ελληνικές πόλεις. 

Εκτός αυτών υπήρχαν και πάρα πολλές άλλες, όμως τοπικής εμβέλειας: Παναθήναια, τα Ανθεστήρια, τα Πανιώνια κ.α.

 

 

ΤΑ ΟΛΥΜΠΙΑ

 

Τα Ολύμπια ήταν η δημοφιλέστερη και η μεγαλύτερη γιορτή των Ελλήνων, σωστότερα όλων όσων λάτρευαν τους θεούς του Ολύμπου,  με κέντρο την Ολυμπία. Περιελάμβαναν ιεροτελεστίες, θυσίες (σφαγή ζώων προς χάρη του θεού,  που μετά ψηνόταν και διαμοιράζονταν για κοινό φαγοπότι) και αθλητικούς αγώνες.  Εκτός όμως από αυτή τη γιορτή, από το έτος 556 της αρχαίας χρονολόγησης, άρχισαν να γιορτάζονται Ολύμπια και σε άλλες πόλεις, ενώ από το έτος 516 γιορτάζονταν Ολύμπια και απ’ τους Έλληνες της Ιωνίας και της Σικελίας. Έτσι λοιπόν έχουμε Ολύμπια στην Αθήνα, τα οποία ιδρύθηκαν από τον Πεισίστρατο με την ευκαιρία της θεμελίωσης του Ναού του Ολυμπίου ∆ιός, το λεγόμενο «Ολυμπείον», στις όχθες του Ιλισσού το 530 της αρχαίας χρονολόγησης.  Ολύμπια γιορτάζονταν και στις Αιγαίς της Μακεδονίας, τα οποία ιδρύθηκαν από τον Αλέξανδρο το 335 της αρχαίας χρονολόγησης, προς τιμή του Δία και των Μουσών.

Τα Ολύμπια γιορτάζονταν κάθε τετραετία το μήνα Απολλώνιο από την 10η ως την 16η . Η πρώτη και τελευταία μέρα των γιορτών ήταν αφιερωμένη αποκλειστικά στις Θυσίες και τις ιεροτελεστίες. Την προτεραία της ενάρξεως των αγώνων, γινόταν η επίσημη τελετή της ορκωμοσίας των αθλητών μαζί με τους γονείς και τους γυμναστές τους, μπροστά στο άγαλμα του Ορκίου ∆ιός. Αφού θυσίαζαν έναν αγριόχοιρο, ορκίζονταν ότι δεν θα μεταχειρίζοντο τεχνάσματα για τη νίκη και ότι θα συμμορφώνονταν προς τους κανονισμούς.

Τα πρώτα αλωνίσματα στην Ολυμπία ήταν ο δρόμος, η πάλη και η πυγμαχία. Μετά προστέθηκαν: ο δίαυλος, ο δόλιχος (δρόμος μεγάλων αποστάσεων), το πένταθλο, η αρματοδρομία, το παγκράτιο (συνδυασμός πάλης και πυγμαχίας) και η σκυταλοδρομία.Οι ολυμπιονίκες  ως έπαθλο έπαιρναν ένα στεφάνι κότινο (από αγριελιά). Κανονικά  κατά την έναρξη των αγώνων, οι αθλητές εμφανιζόταν με στεφάνι ελιάς και αν ήταν νικητές έπαιρναν στεφάνι από φοίνικα.

Η έναρξη των αγώνων γινόταν μόλις οι Ελλανοδίκες, που ήταν ντυμένοι με πορφύρα και εστεμμένοι με δάφνη, ελάμβαναν τη θέση τους.

Το πρόγραμμα των Ολυμπίων είχε ως εξής : 10η – θυσίες βοδιών, όρκοι των αθλητών και των Ελλανοδικών, σπονδές στον τάφο του Πέλοπος. 11η – Αγωνίσματα : στάδιο, δίαυλος, δόλιχος. 12η –Πένταθλο, στεφανηφορία και θυσίες εκ μέρους των αθλητών. 13η –Πάλη , πυγμαχία, παγκράτιο 14η –Στάδιο παίδων, πάλη παίδων, πυγμαχία παίδων, οπλίτης. 15η –Τέθριππον, κέλης, απήνη, κάλπη, συνωρίς, τέθριππον πωλικόν, συνωρίς πωλική, κέλης πωλικός, στεφανηφορία και θυσίες εκ μέρους των νικητών των τριών τελευταίων ημερών. 16η –Πομπή και παρέλαση. Εκάτομβη στο βωμό του Ολυμπίου ∆ιός προς τιμή όλων των Ολυμπίων Θεών στο Πρυτανείο. Στην τελευταία μέρα, η οποία έκλεινε τα Ολύμπια, την επίσημη πομπή αποτελούσαν οι Ολυμπιονίκες , οι Ελλανοδίκες, οι θεωροί των άλλων πόλεων και το πλήθος των θεατών.

Οι θυσίες γίνονταν στο βωμό του Ολυμπίου Δία, τα εναγίσματα στους βωμούς των άλλων Ιερών προς τιμή των ηρώων, ενώ σε όλες αυτές τις ιεροπραξίες προϊστατο η ιέρεια της Δήμητρας.

Ο Παυσανίας («Ηλιακά» Α, 5 - 8 ), ο Διόδωρος (Βιβλιοθήκη Ιστορική 4, 18 και 5, 64 - 66), ο Στράβων (Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22) κ.α., σχετικά με τον ιδρυτή και το έτος ίδρυσης των Ολυμπιακών αγώνων, αναφέρουν ότι η Κρήτη αρχικά λέγονταν Ιδαία και μετά Κρήτη, καθώς και ότι οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης λέγονταν Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες και  ένας από αυτούς, ο  Ιδαίος Ηρακλής πήγε στην Ολυμπία και ίδρυσε εκεί τους Ολυμπιακούς αγώνες. Αναφέρουν επίσης ότι εκείνος που τους καθιέρωσε ήταν ο Κλύμενος, ο γιος του Κάρδη, που ήρθε από την Κρήτη πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό που έγινε στην Ελλάδα την εποχή του Δευκαλίωνα.  Απλώς ο Πέλοπας τους αφιέρωσε λέει στο Δία.

Ο Λυσίας, σχετικά με τον ιδρυτή και το σκοπό ίδρυσης των Ολυμπιακών αγώνων, αναφέρει τα εξής: «Για άλλα πολλά και ένδοξα έργα αξίζει να μνημονεύσουμε τον Ηρακλή… και όταν τους αγώνες αυτός άρχισε πρώτος, από αγάπη για την Ελλάδα. Στο παρελθόν άλλωστε όλες οι πόλεις φέρονταν εχθρικά η μια προς την άλλη’ όταν εκείνος ανέτρεψε τους τυράννους και καταδίωξε τους παράνομους, θέσπισε στο ωραιότερο μέρος της Ελλάδος αγώνες, όπου αθλούνταν τα σώματα, επιδεικνυόταν η μεγαλοδωρία του πλούτου και του πνεύματος, ώστε εξ αιτίας όλων τούτων να συγκεντρωνόμαστε στο ίδιο σημείο, άλλα μεν να βλέπουμε άλλα δε να ακούμε‘ και θεώρησε την εδώ συγκέντρωση αρχή της ομόνοιας μεταξύ των Ελλήνων. (Λυσίας, Ολυμπιακός)

 

 

ΤΑ ΠΥΘΙΑ

 

Τα Πύθεια γιορτάζονταν από την 7η ως την 11η του μήνα Ηρακλείου προς τιμή του Πύθιου Απόλλωνος, στο ιερό που λεγόταν «Πυθώς», στους Δελφούς ανά πενταετία. Η εκτέλεση των Πυθικών αγώνων άρχιζε και έληγε με διάφορες ιεροπραξίες. Αυτή της ενάρξεως ήταν επιβλητική και περιελάμβανε επίσημη πομπή που αποτελείτο από την Αμφικτιονία με τις ιερές θεωρίες της, από αντιπροσώπους των διαφόρων πόλεων και θρησκευτές και τέλος, από τα σφάγια που οδηγούντο για τη μεγάλη θυσία. Η πομπή μετέβαινε σε παράταξη, μέσω της Ιεράς Οδού, στον ναό του Απόλλωνος, στο βωμό του οποίου αναπέμπονταν δεήσεις και προσφέρονταν θυσίες. Το πρόγραμμα των Πυθίων, περιελάμβανε μουσικό αγώνα κιθαρωδίας, ο οποίος ήταν επικολυρική ραψωδία που συνοδευόταν με κιθάρα. Το θέμα του ήταν η νίκη του Απόλλωνος κατά του Πύθωνος και ο υψίφωνος κιθαρωδός ήταν ντυμένος με μεγαλοπρέπεια. Ο μουσικός αγών περιελάμβανε ακόμη τον «αυλητικό», μουσική σύνθεση που εκτελείτο μόνο από αυλητή και την «αυλωδία», άσμα με τη συνοδεία αυλού. Στην αυλωδία, μετείχαν ο τραγουδιστής (αυλωδός) και ο αυλητής, ενώ το θέμα ήταν πάλι η εξύμνηση της πάλης του Απόλλωνος με τον Πύθωνα. Η μουσική του ήταν περιγραφική και μιμητική, ενώ διαιρείτο σε πέντε μέρη. Το πρώτο μέρος λεγόταν «πείρα» και περιέγραφε την προετοιμασία του Θεού προς πάλη. Το δεύτερο λεγόταν «κατακελευσμός» και περιέγραφε την πρόκληση του Θεού προς τον Πύθωνα. Το τρίτο μέρος λεγόταν «ιαμβικό» και περιέγραφε τον αγώνα και την αγωνία του Πύθωνος. Το τέταρτο λεγόταν «σπονδείον» και εξυμνούσε τη νίκη του Απόλλωνος. Το πέμπτο λεγόταν «καταχόρευσις» και ήταν ο νικητήριος παιάν, το θριαμβευτικό άσμα του Θεού. Επίσης τα Πύθια περιελάμβαναν ποιητικούς, δραματικούς, γυμνικούς και ιππικούς αγώνες. Το πρόγραμμα των Πυθικών αγώνων διεξαγόταν ως εξής : την πρώτη μέρα ο μουσικός αγών, την δεύτερη, τρίτη και τέταρτη οι γυμνικοί και την Πέμπτη οι ιππικοί αγώνες. Όλοι οι γυμνικοί αγώνες διεξάγονταν στο στάδιο και προ της ενάρξεως των αγώνων, οι αθλητές πρόσφεραν θυσία στον ήρωα Εύδρομο, στο Ιερό κοντά στο στάδιο. Το έπαθλο των αγώνων ήταν στεφάνι από κλάδο δάφνης, τον οποίο έκοβε από την Ιερά Δάφνη της κοιλάδας των Τεμπών «αμφιθαλής παίς». Ο Πυθιονίκης είχε το δικαίωμα να εγείρει στους Δελφούς το άγαλμά του, σε ανάμνηση του θριάμβου του.

 

ΤΑ ΝΕΜΕΑ

 

Τα Νέμεα ήταν πανελλήνια γιορτή συνάμα με αθλητικούς αγώνες της αρχαιότητας  που τελούνταν στην κοιλάδα της Νεμέας του Νομού Κορινθίας κάθε δυο χρόνια. Αρχικά προς τιμή κάποιου ήρωα, πιθανότατα του Οφέλτη και στη συνέχεια προς τιμή του νέμειου Δία.  Μαζί με τα Ολύμπια, τα Ίσθμια και τα Πύθια ήταν οι σπουδαιότεροι αθλητικοί αγώνες στην Αρχαία Ελλάδα και πολλές από τις ωδές του ποιητή Πίνδαρου είναι αφιερωμένες στους νικητές των Νεμέων. Στη διάρκειά τους μια ιερή εκεχειρία σταματούσε κάθε εχθροπραξία ανάμεσα στις Ελληνικές πόλεις.

Σύμφωνα με την παράδοση, η περιοχή αυτή επιλέχτηκε ως τόπος εορτασμού των Νεμέων από τον Αργείο βασιλιά Άδραστο, επειδή στο σημείο εκείνο κατά τη διάρκεια της εκστρατείας των Επτά επί Θήβαις, συνάντησε τη βασίλισσα της Λήμνου Υψιπύλη με το γιο της Οφέλτη, γιο του ιερέως της Νεμέας Λυκούργου, και οδηγήθησαν από αυτόν σε γειτονική πηγή επειδή διψούσαν. Ένα φίδι όμως δάγκωσε τον Οφέλτη και πέθανε. Οι Αργείοι αρχηγοί ίδρυσαν τα Νέμεα προς τιμή του. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή τα Νέμεα ιδρύθηκαν από τον Ηρακλή σε ανάμνηση της νίκης του κατά του λέοντος της Νεμέας. Τα Νέμεα γιορτάζονταν κάθε δύο χρόνια, το δεύτερο και τέταρτο έτος εκάστης Ολυμπιάδος, το μήνα Εκατομβαιώνα. Οι αγώνες διεξάγονταν εντός του ιερού χώρου του Ναού του Νεμείου ∆ιός όπου υπήρχε ιππόδρομος και στάδιο. Οι αγώνες διαρκούσαν πολλές ημέρες και – όπως σε όλες τις πανελλήνιες εορτές – επικρατούσε εκεχειρία. Μετά τη θυσία στο Νέμειο ∆ία, άρχιζαν τα γυμνικά και ιππικά αγωνίσματα, τα οποία ήταν στάδιο, δόλιχος, δρόμος ίππειος, δρόμος οπλιτών, πάλη, πυγμή, παγκράτιο, πένταθλο, άρμα. Για τους γυμνικούς αγώνες υπήρχαν τρεις κατηγορίες αθλητών, παιδιά, έφηβοι και άνδρες. Επίσης η γιορτή ήταν εμπλουτισμένη με αγώνες μουσικούς και δραματικούς, ενώ το έπαθλο των νικητών ήταν στεφάνι από χλωρό σέλινο. Αρχικά αγωνοθέτες των Νεμέων ήταν οι Κλεωνείς, επειδή ο τόπος εκείνος ανήκε στη δικαιοδοσία των Κλεωνών. Αργότερα όμως, από το 460 της αρχαίας χρονολόγησης ανέλαβαν τη διεξαγωγή της γιορτής οι Αργείοι.

 

 

ΤΑ ΙΣΘΜΙΑ

 

Ο ιδρυτής των Ισθμίων, σύμφωνα με τον μύθο, ήταν ο Ποσειδώνας ή ο Θησέας, όμως η επίσημη ιστορία τους αρχίζει από το 582 π.Χ. Διοργανώνονταν κάθε δύο χρόνια, στα μέσα του καλοκαιριού. Κάθε δύο χρόνια συνέπιπταν με τους Ολυμπιακούς αγώνες. Η διεξαγωγή των αγώνων γίνονταν από την πόλη της Κορίνθου, μέχρι το 146 π.Χ., όταν η Κόρινθος καταστράφηκε και η διεξαγωγή πέρασε στα χέρια της Σικυώνας,  μέχρι που να ξανακτιστεί η Κόρινθος. Ο τόπος διοργάνωσης τους ήταν το ιερό δάσος με τα έλατα στον Ισθμό της Κορίνθου. Εκεί βρίσκονταν ο ναός του Ποσειδώνα και ο αγωνιστικός ιππόδρομος, το στάδιο, το θέατρο και ένα γυμναστήριο, το «Κράνειο». Περιελάμβαναν αγώνες γυμναστικής, δρόμου, πάλης, πυγμαχίας, παγκράτιο και πένταθλο. Αργότερα το πρόγραμμα επεκτάθηκε έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνει και αγώνες ιππασίας και αρματοδρομίες. Αργότερα το πρόγραμμα συμπληρώθηκε έτσι ώστε να περιλαμβάνει και διαγωνισμό μουσικής, ποίησης και ρητορικής. Η τιμητική απονομή γίνονταν με κλαδί  φοίνικα, αργότερα με κλαδί ελάτου.

 

 

ΤΑ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ

 

Τα Παναθήναια ήταν γιορτή των Αθηνών αφιερωμένη στη θεά Αθηνά, η οποία λάμβανε χώρα στην πόλη κάθε τέσσερα χρόνια. Χωριζόταν στα Μικρά και στα Μεγάλα Παναθήναια. Τα Μικρά γιορτάζονταν κάθε χρόνο και τα Μεγάλα κάθε τέσσερα χρόνια. Η λέξη Παναθήναια σημαίνει «γιορτή για όλους τους Αθηναίους», δηλαδή για όλους τους κατοίκους της Αττικής. Στους πιο αρχαιότερους χρόνους, οι κάτοικοι της Αθήνας, δηλαδή οι κάτοικοι της περιοχής γύρω από την Ακρόπολη γιόρταζαν τα «Αθήναια». Όταν ο Θησέας ένωσε τους δήμους της Αττικής και όρισε την Αθήνα ως πρωτεύουσα, η γιορτή αυτή επεκτάθηκε έτσι ώστε να ταιριάζει στον τώρα μεγαλύτερο ρόλο της Αθήνας, και ονομάστηκε «Παναθήναια», δηλαδή για όλους τους κατοίκους της νεοσύστατης διοικητικής περιοχής. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι μικρές μηνιαίες θυσίες γίνονταν προς τιμή του φιδιού της Ακρόπολης, του Ερεχθέα. Μυθικός ιδρυτής των Αθήναιων ήταν σύμφωνα με την παράδοση ο Εριχθόνιος.

Το εορταστικό πρόγραμμα του μήνα Εκατομβαιώνα  των μεγάλων Παναθηναίων ήταν ως εξής: 21η, 22α, 23η μουσικοί διαγωνισμοί, 24η, 25η διαγωνισμοί αθλητισμού, 26η ιππικοί αγώνες ,27η Πυρρίχια και Ευάνδρια , 28η Λάμπιοι, Πάννυχοι, Πομπή, θυσία και δείπνος και 29η  Ιστιοπλοϊκοί αγώνες.

Επίσης διεξάγονταν αγώνες μεταξύ κιθαρωδών και αυλωδών. Στους νικητές έκαστου αγωνίσματος, έδιναν χρηματικό βραβείο και στον πρώτο μεταξύ των νικητών, στεφάνι. Οι γυμνικοί αγώνες διεξάγονταν στο Παναθηναϊκό Στάδιο, διαρκούσαν δύο μέρες και περιελάμβαναν δρόμο, πάλη, παγκράτιο και πένταθλο. Έπαιρναν μέρος τρεις κατηγορίες αθλητών : παιδιά, έφηβοι και άνδρες. Τα παιδιά αγωνίζονταν στο δόλιχο, το στάδιο, το δίαυλο, την πάλη, την πυγμή και παγκράτιο. Οι άνδρες στο δόλιχο, το στάδιο, τον δίαυλο, τον ίππιο, το πένταθλο, την πάλη, την πυγμή, το παγκράτιο και τον οπλίτη. Οι νικητές των αγώνων έπαιρναν ως έπαθλο «παναθηναϊκούς αμφορείς» γεμάτους λάδι. Οι παναθηναϊκοί αμφορείς είχαν στη κοιλιά τους την εικόνα της Αθηνάς Ορθίας και γύρω από αυτή την επιγραφή «των Αθήνηθεν άθλων» και από την άλλη παράσταση σκηνής γυμνικού αγωνίσματος. Ο ιππικός αγών διεξαγόταν στον ιππόδρομο των Αθηνών, ο οποίος βρισκόταν στη θέση «Εχελίδαι», κοντά στον Πειραιά και ήταν χώρος οκτώ σταδίων. Οι ιππικοί αγώνες αποτελούνταν από αγώνες ίππων με αναβάτη ή αρματοδρομίες. Οι ιππικοί αγώνες διαρκούσαν δύο μέρες : Την πρώτη μέρα διεξάγονταν : α) αγών «εκ των πολιτών» : δύο διαγωνίσματα του αποβάτου και τέσσερεις δρόμοι με το άρμα. β) αγών «εκ των φυλάρχων» : τρεις δρόμοι. γ) αγών «εκ των ιππίων» : τρεις δρόμοι. Την δεύτερη μέρα διεξάγονταν : «αγών εκ πάντων» και «αγών εκ των πολιτών» με άρματα μάχης και παρελάσεως. Σε αυτούς τους ιππικούς αγώνες μπορούσαν να πάρουν μέρος όλοι οι Έλληνες, αλλά και ξένοι. Η γιορτή περιελάμβανε επίσης και τον χορό «Πυρρίχη», ο οποίος ήταν χορός με όπλα, σε ανάμνηση του ότι η πάνοπλος Θεά Αθηνά χόρεψε μετά τη νίκη της εναντίον των γιγάντων. Ο χορός εκτελείτο και από τις τρεις κατηγορίες αθλητών (παιδιά, έφηβοι και άνδρες). Ο νικητής χορός έπαιρνε ως έπαθλο ένα βόδι. Οι χορευτές του κάθε χορού ήταν 24, ανά 12 σε δύο ημισφαίρια, γυμνοί, μόνο με περικεφαλαία και ασπίδα. Επίσης από τις δέκα φυλές των Αθηνών, έπαιρναν μέρος σε αγώνα ευανδρία οι αντιπροσωπευτικότεροι σε σφρίγος και ωραίο ανάστημα άνδρες. Η νικήτρια ομάδα έπαιρνε ως έπαθλο ένα βόδι και ασπίδες. Στο διαγωνισμό ευανδρίας, υπαγόταν και ο αγών θαλλοφόρων, όπου κάθε φυλή παρουσίαζε τους θαλερώτερους γέροντες, οι οποίοι μετά την ανάδειξη τους ως νικητών, κρατώντας κλάδους ελιάς, έπαιρναν μέρος και στη μεγάλη πομπή των Παναθηναίων. Η λαμπαδηδρομία ήταν δρόμος ανδρών που κρατούσαν αναμμένες λαμπάδες. Την επιμέλεια της λαμπαδηδρομίας αναλάμβαναν οι φυλές και ως βραβείο έπαιρναν «νικητήριο» η φυλή και «άθλον» ο νικητής. Η λαμπαδηδρομία ήταν αγώνισμα μεταφοράς πυρσού, ο οποίος προερχόταν από το τελετουργικό άναμα της πυράς βωμού και από την πομπή μεταφοράς του φωτός για την τέλεση θυσιών. Στα Παναθήναια έτρεχαν δέκα ομάδες λαμπαδηδρόμων, τοποθετημένοι κατά διαστήματα, μεταβιβάζοντας τη λαμπάδα ο ένας στον άλλο και επιδίωκαν να φέρουν πρώτοι τη φλόγα στο βωμό χωρίς να σβήσει η λαμπάδα. Το έπαθλο ήταν κοινό για την νικήτρια ομάδα. Οι λαμπαδηδρομίες μπορούσαν επίσης να γίνουν νύκτα ή οι λαμπαδηδρόμοι να ήταν έφιπποι. Η λαμπαδηδρομία των Παναθηναίων, γινόταν την εσπέρα της 27ης Εκατομβαιώνος και οι αγωνιστές ξεκινούσαν απ’ το βωμό του Προμηθέως που βρισκόταν στην Ακαδημία και τερμάτιζαν στη πόλη των Αθηνών. Επίσης τη νύχτα της 27ης προς την 28η του μηνός διεξαγόταν η «πανυχίς», που ήταν παιάνας προς τιμή της Θεάς, από χορωδία παρθένων της Αθήνας. Τέλος τα αγωνίσματα έκλειναν με τη «Νεών άμιλλα» που ήταν διαγωνισμός πλοίων, ιστιοπλοϊκοί αγώνες και λεμβοδρομίες, οι οποίες γίνονταν την 29η του μηνός, στην είσοδο του λιμένος Πειραιώς, στον τάφο του Θεμιστοκλέους. Οι ιεροπραξίες των Παναθηναίων διεξάγονταν την 28η του μηνός. Ο κύριος σκοπός του τελετουργικού τούτου μέρους, ήταν η επίσημη πομπή και η προσφορά του υφανθέντος πέπλου για την επένδυση του ξοάνου της Θεάς, καθώς επίσης και θυσίες και δεήσεις, προς έκφραση της ευγνωμοσύνης των Αθηναίων για την προστασία της πόλεως απ’ τη Θεά.

Μόλις γινόταν η άνοδος της πομπής στην Ακρόπολη, γινόταν και η παράδοση του πέπλου και ακολουθούσαν οι θυσίες.. Οι θυσίες προσφέρονταν πρώτα στην Αθηνά Υγεία και μετά στο βωμό της Αθηνάς Πολιάδος, ενώ ένα από τα ωραιότερα ζώα θυσιαζόταν στο βωμό της Απτέρου Νίκης. Την ώρα που ψήνονταν τα ζώα, ο Κήρυξ ευχόταν υπέρ της σωτηρίας και υγείας της Αθήνας και των άλλων πόλεων. Μετά τη θυσία, τα κρέατα διανέμονταν στους πανηγυριστές. Τέλος γίνονταν αγώνες ευανδρίας, ομαδικού χαρακτήρος, όπου απαγορευόταν η συμμετοχή ξένων. Οι έφηβοι έκαναν παρέλαση σε ομάδες και το έπαθλο – που ήταν ομαδικό – ήταν βόδι ή ασπίδες.

 

 

ΤΑ ΠΑΝΙΩΝΙΑ

 

Τα Πανιώνια, ήταν Ιωνική γιορτή που τελούνταν στο Πανιώνιο της Πριήνης.  Ήταν αφιερωμένα στο θεό Ποσειδώνα και ως γιορτή θεσμοθετήθηκε από το Νειλέα, οικιστή της Μιλήτου, ενώ  γιορτάζονταν και στη Σμύρνη όπου η γιορτή περιελάμβανε εκτός από θυσίες και αγώνες.

 

ΤΑ ΑΝΘΕΣΤΗΡΙΑ

 

Τα Ανθεστήρια γιορτάζονταν στην Αθήνα από την 11η ως την 13η του μηνός Ανθεστηριώνος (τέλος Φεβρουαρίου-αρχές Μαρτίου) προς τιμή του ∆ιονύσου και του χθονίου Ερμού. Κατά τη διάρκεια της γιορτής τελούνταν αγωνίσματα και τα βραβεία των νικητών τα διένεμε ο άρχοντας, ο οποίος είχε και την επιμέλεια της γιορτής.

Τα Υδροφόρια ήταν μια γιορτή που γινόταν την τρίτη μέρα των Aνθεστηρίων σε ανάμνηση όσων πνίγηκαν κατά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα: "Yδροφόρια, εορτή πένθιμος Aθήνησιν επί τοις εν τω κατακλυσμώ απολομένοις". Κατά τη γιορτή αυτή έριχναν άρτους από σιτάρι και μέλι σε ένα χάσμα που υπήρχε μέσα στο ναό του Oλυμπίου Διός γιατί από το χάσμα εκείνο πίστευαν ότι η Γη είχε απορροφήσει τα νερά του κατακλυσμού. Με τα Υδροφόρια τελείωνε η γιορτή των Ανθεστηρίων.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

 

 

1. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΜΜΑΧΙΑ - ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΑΣΙΑΣ & ΑΦΡΙΚΗΣ

 

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς (Θουκυδίδη, Δημοσθένη, Ισοκράτη κ.α.) λίγα χρόνια μετά τα περσικά οι Ελληνικές πόλεις-κράτη χωρίστηκαν στα δυο, από τη μια οι Αθηναίοι και οι σύμμαχοί τους και από την άλλη οι Σπαρτιάτες και οι σύμμαχοί τους,  και άρχισαν διαμάχονταν  μεταξύ τους για τα πρωτεία.  Βλέποντας αυτό οι Πέρσες πήραν θάρρος και άρχισαν επεμβαίνουν και πάλι στα Ελληνικά πράγματα. Προ αυτού οι Έλληνες ρήτορες της εποχής άρχισαν με επιστολές και λόγους τους να καλούν  τους ηγέτες όλων των Ελληνικών κρατών να πάψουν τις εμφύλιες διαμάχες και να ενωθούν προ του κοινού και πάλι κινδύνου. Ωστόσο επειδή αυτό δεν  γίνονταν, μερικοί από αυτούς άρχισαν να καλούν το βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο, ο οποίος στο μεταξύ είχε καταστήσει τη Μακεδονία ένα ισχυρό Ελληνικό κράτος, για να επέμβει στα Ελληνικά πράγματα. Ο Φίλιππος δράττει της ευκαιρίας και κατεβαίνει νότια και νικά στη Χαιρώνεια το 338 π.Χ. τους Θηβαίους και τους συμμάχους τους: Αθηναίους κ.α..  Στη συνέχεια καλεί  συνέδριο των Ελλήνων (Αθηναίων, Μακεδόνων κ.τ.λ.) στην Κόρινθο και εκεί αποφασίζετε (από όλους τους Έλληνες, πλην της Σπάρτης)  να ιδρυθεί Πανελλήνια Συμμαχία που θα κάνει  και εκδικητική εκστρατεία στην Ασία, για να τιμωρηθούν οι βάρβαροι τόσο για τις επεμβάσεις τους στα Ελληνικά κράτη όσο και για τα έκτροπα που είχαν προξενήσει στην Ελλάδα όταν είχαν έρθει με τους Δάτη, Ξέρξη κ.τ.λ.  Το μαθαίνουν αυτό ο Πέρσες και βάζουν κρυφά ανθρώπους και δολοφονούν το  Φίλιππο. Την αρχηγία της Πανελλήνιας συμμαχίας αναλαμβάνει τώρα ο γιος του Φιλίππου ο Αλέξανδρος Γ’ , ο οποίος αρχικά κατεβαίνει νότια και καταστρέφει τώρα εκ βάθρων τη Θήβα (οικίσθηκε και πάλι επί Κάσσανδρου), επειδή δεν ήθελε να υπακούσει στους Μακεδόνες και από την άλλη με χρήματα των Περσών προσπαθούσε να δημιουργήσει εμφύλιες διαμάχες στην Ελλάδα προς το συμφέρον τόσο των Περσών όσο και των Θηβαίων, και στη συνέχεια εκστρατεύει στην Ασία έχοντας στο πλευρό του όλους σχεδόν τους Έλληνες, πλην τους Σπαρτιάτες. 

Ωστόσο φτάνοντας στην Ασία  ο Αλέξανδρος, όπως μας πληροφορούν Πλούταρχος και Αρριανός, βλέπει μια χώρα όπου οι περισσότεροι άνθρωποι ήσαν υπόδουλοι, οι άνθρωποι να έχουν  αποκτήσει βάρβαρα ήθη και έθιμα, να υπάρχει πείνα κ.τ.λ. Μπρος α’ αυτά ο Αλέξανδρος, αντί να εκδικείται που οι βάρβαροι της Ασίας σκότωσαν ακόμη και τον πατέρα του, άρχισε να ελευθερώνει, να εκπολιτίζει, να κτίζει σχολεία κ.τ.λ.  Αποτέλεσμα δε του γεγονότος αυτού ήταν σε σύντομο διάστημα από τη μια να κατακτήσει όλο τον γνωστό αρχαίο κόσμο της Ασίας και Αφρικής και από την άλλη να ανακηρυχθεί και από τους Έλληνες και από τους βάρβαρους «μέγας» και γιος του Θεού Δία.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η μάχη στο Γρανικό ποταμό το 334 π.Χ. Η μάχη της Ισσού το 333 π.Χ. Η μάχη στα Γαυγάμηλα το 331 π.Χ. Κατάκτηση Ινδικής 327 π.χ.

 

 

2. ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ  ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

 

Α. ΤΙ ΒΡΗΚΕ Ο Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ

 

 

Ανατρέχοντας στον Πλούταρχο ( Περί της Αλεξάνδρου Τύχης ή Αρετής ) βλέπουμε να αναφέρει ότι όταν πήγε ο Μ. Αλέξανδρος  στην Ασία και Αφρική βρήκε εκεί ένα κόσμο με θηριώδη, ζωώδη, ανήμερα ακόμη ένστικτα, όπως  να τρώνε τους νεκρούς τους, να παντρεύονται ακόμη και τις μάνες τους, να προσκυνούνε τους βασιλιάδες κ.α., πρβ:

 «Αν όμως εξετάσεις τα αποτελέσματα της διδασκαλίας του Αλέξανδρου, θα διαπιστώσεις ότι έμαθε τους Υρξανούς να παντρεύονται, δίδαξε τους Αραχώσιους να καλλιεργούν τη γη, έπεισε τους Σογδιανούς να φροντίζουν τους γονείς τους και να μην τους σκοτώνουν, και τους Πέρσες να σέβονται τις μητέρες τους και να μην τις παντρεύονται. Πόσο αξιοθαύμαστη είναι η φιλοσοφία, χάρη στην οποία οι Ινδοί λατρεύουν Ελληνικούς Θεούς, και οι Σκύθες θάβουν τους νεκρούς τους και δεν τους τρώνε! Θαυμάζουμε τη δύναμη του Καρνεάδη, που έκανε τον Κλειτόμαχο, ο οποίος προηγουμένως λεγόταν Ασδρούβας, Καρχηδόνιος την καταγωγή, να υιοθετήσει τον Ελληνικό τρόπο ζωή. Θαυμάζουμε το χαρακτήρα του Ζήνωνα, που έπεισε το Διογένη το Βαβυλώνιο να επιδοθεί στη φιλοσοφία. Όταν όμως ο Αλέξανδρος εκπολίτισε την Ασία, ο Όμηρος διαβαζόταν παντού, και τα παιδιά των περσών, των Σουσιανών και των Γεδρωσίων μάθαιναν να απαγγέλνουν τις τραγωδίες του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Ο Σωκράτης, όταν αντιμετώπισε την κατηγορία ότι εισάγει καινά δαιμόνια, καταδικάστηκε εξαιτίας των συκοφαντών που υπήρχαν στην Ασία. Χάρη όμως στον Αλέξανδρο, η Βακτρία και ο Καύκασος προσκύνησαν τους θεούς των Ελλήνων. Ο Πλάτωνας έγραψε ένα μόνο σύγγραμμα για την πολιτειακή οργάνωση και δεν έπεισε κανένα, εξαιτίας της αυστηρότητας του έργου. Ο Αλέξανδρος αντίθετα, ίδρυσε περισσότερες από εβδομήντα πόλεις μέσα στις βάρβαρες χώρες, και διέσπειρε σε όλη την Ασία τα Ελληνικά (γράμματα και αξιώματα), νικώντας τον απολίτιστο και θηριώδη τρόπο ζωής («Αλέξανδρος δ’ υπέρ εβδομήκοντα πόλεις βαρβάροις έθνεσιν εγκτίσας και κατασπείρας την Ασία Ελληνικοίς τελεσι της ανημέρου και θηριώδους εκράτησε διαίτης»)   Λίγοι από εμάς διαβάζουμε τους «Νόμους» του Πλάτωνα, αλλά δεκάδες χιλιάδων ανθρώπων εφάρμοσαν και εξακολουθούν να εφαρμόζουν  τους νόμους του Αλέξανδρου, αποβαίνοντας έτσι πιο ευτυχείς όσοι νικήθηκαν από τον Αλέξανδρο απ΄ ό,τι όσοι απέφυγαν. Και τούτο γιατί τους δεύτερους δεν τους απάλλαξε κανείς από την άθλια ζωή, ενώ τους πρώτους τους ανάγκασε ο νικητής τους να ζουν ευτυχισμένοι Όταν ο Θεμιστοκλής εξόριστος έλαβε μεγάλες δωρεές από το βασιλιά και τρείς πόλεις να του πληρώνουν φόρους, η μια με ψωμί, η άλλη με κρασί και η τρίτη με κρέας, είπε: «Παιδιά μου, θα καταστρεφόμαστε, αν δεν είχαμε ήδη  καταστραφεί». Έτσι λοιπόν και για τις πόλεις που κατέκτησε ο Αλέξανδρος είναι πιο σωστό να πούμε: Δεν θα είχαν εκπολιτιστεί, αν δεν είχαν νικηθεί. Η Αίγυπτος δεν θα είχε την Αλεξάνδρεια, η Μεσοποταμία τη Σελεύκεια, η Σογδιανή την Προφθασία, η Ινδία τη Βουκεφάλα ούτε ο Καύκασος Ελληνική πόλη, με την ίδρυση των οποίων στις χώρες αυτές εξαλείφτηκε η βαρβαρότητα και το υποδεέστερο στοιχείο μεταβλήθηκε ύστερα από την επαφή του με το ανώτερο. Αν, λοιπόν, οι φιλόσοφοι καυχώνται ότι εξευγενίζουν και κάνουν προσαρμόσιμα τα σκληρά και απαίδευτα στοιχεία τους ανθρώπινου χαρακτήρα, εφόσον ο Αλέξανδρος κατάφερε ν’ αλλάξει τη θηριώδη φύση πάρα πολλών φυλών, εύλογα θα μπορούσε να θεωρηθεί Φιλόσοφος.» (Πλουτάρχου Περί της Αλεξάνδρου Τύχης ή Αρετής, Α, 3 – 7,  328  )

 

 

Β. ΤΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ

ΤΟΥ Μ. ΑΛΕΞΑΝΡΟΥ

 

 

Σχετικά με τους Έλληνες και βάρβαρους, την πολιτεία και προσφορά του Μ. Αλέξανδρου στην Ελλάδα και τον κόσμο, ο Πλούταρχος αναφέρει:

«Ακόμα, η τόσο αξιοθαύμαστη «Πολιτεία» του Ζήνωνα, του ιδρυτή της τάσης των Στωικών, μπορεί να συνοψιστεί στην εξής μία συνισταμένη: δεν πρέπει να κατοικούμε διαχωρισμένοι σε ξεχωριστές πόλεις και δήμους με διαφορετικούς ο καθένας κανόνες δικαίου, αλλά να θεωρούμε όλους τους ανθρώπους του κόσμου αυτού συμπολίτες και συνδημότες…., αλλά εκείνος που έδωσε στη θεωρία την έμπρακτη μορφή της ήταν ο Αλέξανδρος. Αυτός δηλαδή δεν ακολούθησε τη συμβουλή του Αριστοτέλη να συμπεριληφθεί στους Έλληνες σαν να ήταν ηγέτης τους και στους βάρβαρους σαν να ήταν απόλυτος κύριος τους και να αντιμετωπίζει τους Έλληνες ως φίλους και συγγενείς τους ενώ τους άλλους λαούς σαν να ήταν ζώα ή φυτά. Αν ενεργούσε κατ’ αυτό τον τρόπο, θα γέμιζε την ηγεμονία του με αναρίθμητους πολέμους, εξορίες και υπονομευτικές στάσεις. Εκείνος αντίθετα, πίστευε ότι ήρθε ως κοινός Θεόσταλτος συμφιλιωτής και ειρηνοποιός για όλο τον κόσμο, και για τούτο εξανάγκαζε δια των όπλων όσους δεν μπορούσε να πείσει δια του λόγου να ενωθούν μαζί του, και συνένωσε σε ενιαίο σώμα τους ανθρώπους από τους διάφορους τόπους, ενώνοντας και αναμειγνύοντας σαν σε κύπελλο φιλίας τους τρόπους ζωής, τα ήθη, τους γάμους και τις συνήθειές τους.

 Όρισε σε όλους να θεωρούν πατρίδα τους την οικουμένη, ακρόπολη τους το στρατόπεδό του, συγγενικούς τους όλους τους καλούς ανθρώπους και ξένους τους κακούς. Δεν τους άφησε να διακρίνουν ανάμεσα σε Έλληνες και βάρβαρους με βάση τη χλαμύδα και την πέλτη, το σπαθί ή τον μανδύα, αλλά όρισε να διαπιστώνεται το Ελληνικό στοιχείο από την αρετή του και το βαρβαρικό από τη φαυλότητά του («Το μεν Ελληνικόν αρετήν το δε βάρβαρον κακίαν τεκμαίρεσθαι») , ενώ τα ενδύματα, τα φαγητά, οι γάμοι και ο τρόπος ζωής θεωρούνταν κοινά για όλους, αναμεμειγμένα σε ενιαίο σύνολο με τους δεσμούς τους αίματος και της τεκνοποιίας. (Πλουτάρχου Περί της Αλεξάνδρου Τύχης ή Αρετής, Α, 3 – 7,  329 )

 

 

Σημειώνεται ότι:

α) Ανατρέχοντας στον Αρριανό βλέπουμε το Μακεδόνα φιλόσοφο Καλλισθένη να λέει (παρουσία του Μ. Αλέξανδρου, στον άλλο φιλόσοφο Ανάξαρχο, όταν ο τελευταίος πρότεινε να προσκυνούν Έλληνες και βάρβαροι το Μ. Αλέξανδρο):  «Θυμήσου ότι δε συμβουλεύεις και δε συναναστρέφεσαι  τον Καμβύση ή τον Ξέρξη, αλλά το γιο του Φιλλίπου, απόγονο του Ηρακλή και του Αιακού, που οι πρόγονοί του ήρθαν από το Άργος στη Μακεδονία και κυβέρνησαν τους Μακεδόνες όχι με τη βία, αλλά με νόμο. Και οι Έλληνες δεν απέδωσαν θεϊκές τιμές στον Ηρακλή όσο ακόμη ήταν ζωντανός και όταν απέθανε, περίμεναν να επιτρέψει ο Θεός των Δελφών  την αποθέωσή του. Κι αν ακόμη πρέπει να σκεφτόμαστε όπως οι βάρβαροι, επειδή βρίσκουμε σε βαρβαρική γη, εγώ Αλέξανδρε απαιτώ από σένα να θυμηθείς την Ελλάδα, που για χάρη της έκανες όλη την εκστρατεία, για να θέσης την Ασία κάτω από την Κυριαρχία των Ελλήνων>..» (Αρριανός Αλεξάνδρου Ανάβασις 11).

Επομένως οι Έλληνες σε σχέση προς τους βάρβαρους δεν δέχονται ούτε να τους κυβερνά κάποιος με βία ή χωρίς νόμους ούτε και να τους εξαναγκάζει να τον προσκυνούν ως θεό ή να τον βλέπουν ως θεό,   έστω  και αν αυτός είναι βασιλιάς, όπως κάνουν ή δέχονται  οι βάρβαροι.

β) Ανατρέχοντας στον Ξενοφώντα  βλέπουμε να λέει ότι όλοι στο Περσικό κράτος, ακόμη και οι σατράπες καλούνταν δούλοι και όταν έβλεπαν  το βασιλιά τους έπεφταν στη γη και φιλούσαν το έδαφος, κάτι που οι Έλληνες έκαναν λέει μόνο στους Θεούς (παράβαλε σήμερα τις καλούμενες «μετάνοιες»). Προ αυτού  ο Σπαρτιάτης στρατηγός Αγησίλαος, για να πείσει λέει το σατράπη Φαρναβάζο να αντιταχθεί στους Πέρσες και να πάει με το μέρος των Ελλήνων, όταν οι Σπαρτιάτες είχαν εκστρατεύσει στην Ασία, του λέει: «Οι άνθρωποι, Φαρναβάζε, γίνονται φίλοι στις Ελληνικές πόλεις και συ τώρα μπορείς να αντιταχθείς  στο πλευρό μας, αν θες να ζεις χωρίς να προσκυνάς κανένα και χωρίς να έχεις δεσπότη, απολαμβάνοντας τους καρπούς της περιουσίας σου, γιατί η ελευθερία είναι ισάξια όλων των αγαθών του κόσμου. Ακόμη αν έχει λεφτά τι άλλο θέλεις; Είσαι απόλυτα ευτυχής.» (Ξενοφώντας, Ελληνικά Δ’)

γ) Ο Ηρόδοτος, σχετικά με τα ήθη και νοοτροπία των Περσών σε σχέση με τους Μακεδόνες και τους άλλους Έλληνες, αναφέρει: «Όταν λοιπόν αυτοί οι Πέρσες απεσταλμένοι έφτασαν και παρουσιάστηκαν μπροστά στον Αμύντα, απαιτούσαν να δώσει γη και ύδωρ στο βασιλιά Δαρείο…… και εκείνος ετοίμασε  μεγάλο δείπνο… Κι όταν απόφαγαν οι Πέρσες το έριξαν στο πιοτό κι είπαν τα εξής: Ξένε Μακεδόνα, εμείς οι Πέρσες έχουμε ένα συνήθειο, όταν στρώνουμε τραπέζι μεγάλο, βάζουμε τότε να καθίσουν δίπλα μας και τις αγαπητικιές μας και τις νόμιμες γυναίκες. Εσύ λοιπόν, μια και μας δέχτηκες με τόσο καλή διάθεση και μας φιλοξενείς πλουσιοπάροχα και δίνεις γη και ύδωρ στο βασιλιά Δαρείο, συμμορφώσου με τις δικές μας συνήθειες». Σ’ αυτά αποκρίθηκε ο Αμύντας «Πέρσες, εμείς δεν έχουμε αυτή τη συνήθεια, αλλά μια και εσείς που είστε αφεντικά ζητάτε κι ετούτο, θα το έχετε.»  ……… και μόλις ο Αμύντας αποσύρθηκε, ύστερα από παράκληση του γιου του Αλέξανδρου, λέει στους Πέρσες «Ξένοι μου, δεν υπάρχει για σας κανένα πρόβλημα μ’ αυτές τις γυναίκες….. αν δεν έχετε αντίρρηση, αφήστε τις, να πάνε να λουσθούν και θα σας έρθουν λουσμένες». Αυτά είπε, κι οι Πέρσες τα καλοδέχτηκαν. Κι ύστερα, μόλις οι γυναίκες βγήκαν, ο ίδιος ο Αλέξανδρος πήρε αμούστακα παλικάρια, πόσες ήταν οι γυναίκες, τόσα τους έντυσε με τα ρούχα των γυναικών, τους έδωσε κοντομάχαιρα και τους πέρασε μέσα, και περνώντας τους έλεγε στους Πέρσες τα εξής» Πέρσες, μη πείτε πως η φιλοξενία που σας προσφέρουμε δεν είναι μια πανδαισία με όλα της….. τις μητέρες και τις αδελφές μας σας τις χαρίσουμε μ’ όλη μας την καρδιά, για να ξέρετε πως έχετε από όλες τις τιμές που σας αξίζουν, ακόμη στο βασιλιά που σας έστειλε κάντε γνωστό πως ένας Έλληνας, ο αντιβασιλιάς των Μακεδόνων, σας καλόστρωσε και το τραπέζι και το κρεβάτι.» Ο Αλέξανδρος ύστερα απ΄αυτά τα λόγια έβαλε δίπλα  σε κάθε Πέρση να καθίσει ένας Μακεδόνας – τάχατε γυναίκα κι αυτοί, μόλις οι Πέρσες έκαναν να τους χαϊδέψουν, τους καθάρισαν.»  (Ηρόδοτος Ε  17-22)

 

 

 

Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΟΤΙ ΟΙ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ΗΣΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ

ΚΑΙ ΟΤΙ Ο  Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ  ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΔΟΞΟΙ ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ ΤΟΥ

ΕΚΑΝΑΝ ΤΗ ΓΗ ΝΑ ΗΣΥΧΑΣΕΙ

 

Ανατρέχοντας στην Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε να αναφέρει  ότι οι Μακεδόνες ήσαν Έλληνες, καθώς και ότι ο Μ. Αλέξανδρος και οι ένδοξοι σύντροφοί του έκαναν τη γη να ησυχάσει κ.τ.λ., πρβ:  «Και εγένετο μετά το πατάξαι Αλέξανδρον τον Φιλίππου τον Μακεδόνα, ος εξήλθεν εκ της γης Χεττειείμ, και επάταξε τον Δαρείον βασιλέα Περσών και Μήδων και εβασίλευσεν αντ᾿ αυτού πρότερος επί την Ελλάδα.  και συνεστήσατο πολέμους πολλούς και εκράτησεν οχυρωμάτων πολλών και έσφαξε βασιλείς της γης· και διήλθεν έως άκρων της γης και έλαβε σκύλα πλήθους εθνών. και ησύχασεν η γη ενώπιον αυτού, και υψώθη, και επήρθη η καρδιά αυτού. και συνγαγε δύναμιν ισχυρν σφόδρα και ήρξε χωρών και εθνν και τυράννων, και εγνοντο αυτ εις φρον.  και μετά ταύτα έπεσεν επί την κοίτην και έγνω ότι αποθνσκει. και εκλεσε τους παίδας αυτού τούς ενδόξους τους συντρόφους αυτού απ νετητος και διείλεν αυτοίς την βασιλεαν αυτού τι ζντος αυτού.  και εβασλευσεν Αλέξανδρος έτη δώδεκα και απθανε.  και επεκρτησαν οι παίδες αυτού έκαστος εν τ τπ αυτού.  και επθεντο πάντες διαδήματα μετά το αποθανείν αυτόν κα οι υιοί αυτν πσω αυτν έτη πολλ κα επλθυναν κακά εν τη γη. κα εξλθεν εξ αυτν ρζα μαρτωλς Αντοχος Επιφανής, υιός Αντιχου βασιλέως, ος ην όμηρα εν τη Ρώμη· και εβασίλευσεν εν έτει εκατοστώ και τριακοστώ και εβδόμω βασιλείας Ελλήνων.   (Μακκαβαίων, Κεφ. 1 , 1 – 10)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’

ΡΩΜΑΙΚΟΙ ΚΑΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

( ΕΛΛΗΝΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ )

 

 

1. ΡΩΜΑΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

 

 

Ο Διόδωρος (37, αποσπάσματα) αναφερει ότι μετά τα Τρωικά ο βασιλιάς των Περσών εκστράτευσε εναντίον της Ελλάδας. Ωστόσο η στρατιωτική ευφυΐα του Θεμιστοκλή σε συνδυασμό με την γενναιότητα των Ελλήνων νίκησε τους Πέρσες. Περίπου την ίδια εποχή 300.000 Καρχηδόνιοι εκστράτευσαν εναντίον της Σικελίας, αλλά ο Γέλων, αρχηγός των Συρακουσών με ένα μόνο στρατήγημα και μέσα σε μια στιγμή, έκαψε 200 πλοία σε τακτική μάχη 150.000 εχθρών και αιχμαλώτισε ισάριθμους. Ωστόσο οι απόγονοι αυτών που επιτέλεσαν αυτά τα τόσο μεγάλα κατορθώματα. νικήθηκαν από τους Ρωμαίους που έφεραν σε πέρας το Μαρσικό πόλεμο. Στη συνέχεια, η εξαιρετικά μεγάλη ευφυΐα και ανδρεία του Αλέξανδρου του Μακεδόνα του επέτρεψε η τύχη να νικήσει την Περσική αυτοκρατορία. Ωστόσο κατά τις νεότερες εποχές οι Ρωμαίοι κατέκτησαν με τα όπλα  τους Μακεδόνες.

Ο Μαρσικός πόλεμος που συνέβηκε στα χρόνια του Διόδωρου, καθώς λέει ο ίδιος, ήταν ο μεγαλύτερος  απ΄όλους όσους έγιναν προηγουμένως. Ονομάστηκε έτσι, επειδή αρχηγοί ήταν οι Μάρσοι. Ο πόλεμος αυτός ήταν εναντίον της Ρώμης απ΄όλα τα έθνη της Ιταλίας (Σαυνίτες, Λευκαντοί, Ασκολανοί κ.α.)

Ειδικότερα, γύρω στο 597 π.Χ. ο βασιλιάς των Ετρούσκων Πορσίνας κυρίευσε τη Ρώμη, πόλη που ο λαός της αποτελείτο από Λατίνους και Ετρούσκους.  Κατόπιν αυτού οι Ρωμαίοι και οι Έλληνες  της Ιταλίας, στην Ιταλία ως γνωστόν υπήρχε η Μεγάλη Ελλάδα,  αποφάσισαν να συνεργαστούν, προ του κοινού κινδύνου των Ετρούσκων. Ο Ιέρωνας των Συρακουσών νίκησε το 474 π.Χ. τον Ετρουσκικό στόλο κοντά στην Κύμη. Οι Ετρούσκοι μετά την ήττα και των συμμάχων τους των Καρχηδονίων στην Ιμέρα άρχισαν να παρακμάζουν, κάτι που επωφελήθηκε η Ρώμη κυριεύοντας κάθε ετρουσκική πόλη, αλλά και κάθε άλλη πόλη στην Ιταλία. Ακολούθως νίκησαν, ύστερα όμως και από ήττες, τους Γαλάτες κ.α.

Οι Ελληνικές κράτη-πόλεις  της Μ. Ελλάδας (Ν. Ιταλίας) και της Σικελίας κατά τη περίοδο που η Ρώμη πολεμούσε με τους άλλους ιταλικούς λαούς (Λατίνους, Ετρούσκους, Σαμνίτες, Λευκανούς κ.τ.λ.), επειδή απειλούνταν να πάνε με το μέρος πότε του ενός και πότε του άλλου, προτίμησαν να πάνε με το μέρος των Ρωμαίων. Μόνο η  ισχυρή Ελληνική αποικία Τάραντας έμεινε ανεξάρτητος. Προ αυτού οι Ρωμαίοι τους κήρυξαν τον πόλεμο και οι Ταραντίνοι κάλεσαν τη βοήθεια του Πύρου, του Έλληνα βασιλιά της Ηπείρου, που ονειρευόταν να κάνει μια αυτοκρατορία στη δύση, κάτι όπως έκανε ο Μ. Αλέξανδρος στην ανατολή, ενώνοντας καταρχήν τις Ελληνικές πόλεις-κράτη της δύσης (Ν. Ιταλίας, Σικελίας, Ισπανίας κ.α.). Ο Πύρος δέχτηκε την πρόταση των Ταραντίνων και πήγε στην Ιταλία ως σύμμαχός τους εναντίον των Ρωμαίων. Καταρχή νίκησε τους Ρωμαίους στην Ηράκλεια (280 π.Χ.) και στο Ισκλο (279 π.Χ.), αλλά νικήθηκε στο Βενεβέντο (275 π.Χ.) και αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Ήπειρο άπρακτος. Το 274 π.Χ. υπέταξε τη Μακεδονία και έπειτα στράφηκε προς την Πελοπόννησο όπου σκοτώθηκε τυχαία στο Aργος.

Η Ρώμη μετά την υποταγή και των Ελληνικών πόλεων της Ιταλίας συμπεριλήφθηκε στις μεγάλες δυνάμεις της Μεσογείου, της Καρχηδόνας, της Αιγύπτου και της Μακεδονίας. Αργότερα ακολούθησε ο πόλεμος κατά των Καρχηδονίων, των Μακεδόνων κ.α. με επικράτηση τελικά των Ρωμαίων.

 

Σημειώνεται επίσης ότι ο ρωμαϊκός κίνδυνος για την Ελλάδα εμφανίστηκε το 229 π.Χ., όταν στα παράλια της Ιλλυρίας εγκαταστάθηκαν οι Ρωμαίοι. Τη στιγμή εκείνη οι Έλληνες ήταν διαιρεμένοι και φθείρονταν με εμφύλιους πολέμους, όπως μεταξύ της Αιτωλικής και Αχαϊκής Συμπολιτείας, ο γνωστός ως Συμμαχικός πόλεμος (227-217 π.Χ.). Η κατάσταση αυτή ευνοούσε τους Ρωμαίους στο κατακτητικό έργο τους: νίκησαν το βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο Ε΄ στη μάχη στις Κυνός Κεφαλές (200 π.Χ.), κοντά στα Φάρσαλα, και τον υποχρέωσαν να αποχωρήσει απ' όλες τις κτήσεις του στη Μ. Ασία, Θράκη, Νότια Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου πελάγους. Το 190 π.Χ. κοντά στη Μαγνησία νίκησαν τον Αντίοχο, τον οποίο υποχρέωσαν να τους παραχωρήσει όλες τις ευρωπαϊκές κτήσεις του και τη Μ. Ασία, διαλύοντας έτσι το βασίλειο των Σελευκιδών. Το 168 π.Χ. στη μάχη της Πύδνας νίκησαν τον Περσέα και υπέταξαν ολόκληρη τη Μακεδονία. Τέλος, το146 π.Χ., ο Ρωμαίος στρατηγός Μόμμιος κυρίευσε την Κόρινθο, λεηλάτησε και κατάστρεψε την πόλη και κατάσφαξε ή πούλησε δούλους τους κατοίκους της. Έτσι η Ρώμη υπέταξε με τη βία των λεγεώνων της ολόκληρη την Ελλάδα.

Η κατάσταση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους το 146 π.Χ. και η σταδιακή προσάρτηση της εκτεταμένης ελληνιστικής επικράτειας δεν κατάφερε βέβαια να εξασθενίσει το σύνολο του Ελληνικού δυναμικού.  Παρά τη δεινή δοκιμασία που γνώρισε ο ελληνισμός και ιδιαίτερα στις πιο προηγμένες και περισσότερο πλούσιες χώρες με Ελληνικό ή ελληνίζοντα πληθυσμό, κατόρθωσε να ανταπεξέλθει υλικά και πολιτιστικά. Η Ελληνική πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία γίνεται αποδεκτή σαν πρότυπο και η Ελληνική γλώσσα αποτελεί και αυτή μέσο επικοινωνίας και ειδικά στο επίπεδο της διανόησης.

 

 

ΕΚΜΙΝΩΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ

 

 

Ο Διονύσιος Αλικαρνασεύς (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία) αναφέρει ότι  οι Ρωμαίοι με το Νόμα αντέγραψαν το μινωικό πολιτισμό, πρβ: «Οι δε τα μυθώδη πάντα περιαιρούντες εκ της ιστορίας πεπλάσθαι φασίν υπό του Νόμα τον περί της Ηγερίας λόγον, ίνα ράον αυτώ προσέχωσιν οι τα θεία δεδιότες και προθύμως δέχωνται τούς υπ´ αυτού τιθεμνους νόμους, ως παρά θεών κομιζομένους.  Λαβείν δε αυτόν την τούτων μίμησιν αποφαίνουσιν εκ των Ελληνικών παραδειγμάτων ζηλωτήν γενόμενον της τε Μνω του Κρητός και της Λυκούργου του Λακεδαιμονίου σοφίας· ων ο μεν ομιλητς έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών εις το Δικταίον όρος, εν ω τραφήναι τόν Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπ των Κουρήτων νεογνόν όντα, κατέβαινεν εις το ιερόν άντρον και τους νόμους εκεί συντιθείς εκόμιζεν, ους απφαινε παρά του Διός λαμβάνειν· ο δε Λυκούργος εις Δελφούς αφικνούμενος υπό του Απόλλωνος έφη διδάσκεσθαι την νομοθεσίαν. (ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΕΩΣ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Λόγος Β’ LXI. 1-2)

 

 

 

2. ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

 

Την 11η Μαΐου του 306 μ.Χ. ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος, ο οποίος  από τη  ρωμαϊκή σύγκλητο ονομάστηκε θεός, από την ιστορία μέγας και από τη χριστιανική Εκκλησία άγιος και ισαπόστολος, μεταφέρει την έδρα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στην Ελληνική πόλη Βυζάντιο στο Βόσπορο ή στο εξής Κωνσταντινούπολη (από το όνομά του Μ. Κωνσταντίνου) προκειμένου οι αυτοκράτορες στο εξής να βρίσκονται κοντύτερα στα ευαίσθητα σημεία της αυτοκρατορίας, από τα οποία γίνονταν εισβολές βαρβάρων. Η μεταφορά αυτή είχε σημαντικές επιπτώσεις τόσο στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία – ο λόγος που στο εξής μιλούμε για Βυζαντινή αυτοκρατορία - όσο και στον Ελληνισμό, γιατί ξανά η Ελλάδα γίνεται το επίκεντρο του κόσμου, αφού η Κωνσταντινούπολη, η νέα Ρώμη, ήταν Ελληνική πόλη. Ο Μ. Κωνσταντίνος στη συνέχεια βλέποντας η αυτοκρατορία να σπαράζεται από μεγάλες διαμάχες και διώξεις μεταξύ  ελληνιστών (= αυτών που λάτρευαν τους 12 θεούς του Ολύμπου) και χριστιανών, κηρύσσει ανεξιθρησκία το 313 μ.Χ., κάτι που  θεωρήθηκε από τους χριστιανούς όλων των λαών της αυτοκρατορίας, οι οποίοι τότε ήσαν κατά πολύ περισσότεροι από τους Ελληνιστές,  ως ειρηνική νίκη, αλλά και κάτι ως ισοπολιτεία μεταξύ των λαών που αποτελούσαν την αυτοκρατορία αυτή, με επακόλουθο η αυτοκρατορία αυτή και για 1000 και πλέον χρόνια να γνωρίσει εσωτερική ειρήνη και μεγάλη ευημερία.

Η διαίρεση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σε Ανατολική και Δυτική το 395 π.Χ. και η ανάδειξη της Κωνσταντινούπολης ως πρωτεύουσας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, επανάφερε στο προσκήνιο το Αιγαίο Πέλαγος.  Την περίοδο μάλιστα μεταξύ 4ου και 7ου αιώνα μ.Χ. στη λεκάνη της Μεσογείου η Βυζαντινή θαλασσοκρατορία αναβαθμίζει και πάλι το Αιγαίο σε σταυροδρόμι εμπορίου.

 

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΕΞΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

 

Ο εξελληνισμός κάπως του Ανατολικού κράτους άρχισε σιγά-σιγά από τότε που διαλύθηκε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, μετά δηλ. το θάνατο του Μ. Θεοδοσίου (395 μ.Χ.). Τότε από τους δύο γιους του ο Ονώριος έγινε αυτοκράτορας στη Δύση και ο Αρκάδιος στην Ανατολή. Το Δυτικό Ρωμαϊκό κράτος ακολούθησε τη δική του ανεξάρτητη πορεία και σύντομα διαλύθηκε κάτω από την πίεση των σκυθικών, γοτθικών και άλλων φύλων που τους επόμενους αιώνες κατακλύζουν την Ευρώπη, ενώ από το Ανατολικό τμήμα προέκυψε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία που για αρκετούς αιώνες θα γνωρίσει ειρήνη και ευημερία.

 

ΠΤΩΣΗ ΑΘΗΝΑΣ

ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ

 

Τον 4ο αι. μ.Χ. ακμάζει η φιλοσοφική σχολή της Αθήνας όπου σπουδάζουν σπουδαίες πνευματικές προσωπικότητες και δημόσια πρόσωπα όπως ο Μ. Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, ο Λιβάνιος, ο Ιουλιανός ο Παραβάτης κ.α. Το 396 μ.Χ. γίνεται λεηλασία και καταστροφή της Αθήνας από τους Γότθους του Αλάριχου.

Τον 5ο  αι. η Αθήνα χάνει την αίγλη της και μετατρέπεται σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Πολλά αρχαία μνημεία μετατρέπονται σε χριστιανικούς ναούς. Το 529 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός με διάταγμά του κλείνει τη φιλοσοφική σχολή των Αθηνών. Ο Παρθενώνας μετατρέπεται σε χριστιανική εκκλησία. Σημειώνεται επίσης ότι με την επικράτηση του Χριστιανισμού ολοκληρωτικά στην Ελλάδα και στην Ιταλία και το νέο θρησκευτικό-πολιτιστικό πνεύμα που δημιουργήθηκε, οι Ολυμπιακοί και γενικώς όλοι οι αθλητικοί αγώνες θεωρήθηκαν ως ειδωλολατρικές εκδηλώσεις με αποτέλεσμα την κατάργησή τους από το Θεοδόσιο Α΄ το 393 μ.Χ. (293η Ολυμπιάδα).

 

 

3. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ

 

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ

Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ

 

Σύμφωνα με τους μελετητές αρχικά υπήρχε ο Ελληνισμός και ο Ιουδαϊσμός, που αντιπροσώπευαν αρχικά δύο πνευματικά και πολιτιστικά μεγέθη τόσο ασυμβίβαστα μεταξύ τους, ώστε αρκεί να διαπιστωθεί η παρουσία του ενός για να αποκλεισθεί αυτόματα η παρουσία του άλλου. Η αντίθεση μεταξύ Ιουδαϊσμού και Ελληνισμού υπήρξε τόσο σφοδρή, ώστε οδήγησε και σε σκληρούς, μακροχρόνιους και πολλές φορές αιματηρούς αγώνες αλληλοεξοντώσεως. Μέσα σ' αυτή την εξοντωτική πάλη πραγματοποιούταν μια σταθερή και βαθιά διείσδυση του Ελληνισμού στον Ιουδαϊσμό και αντίστροφα. Ο Ελληνισμός που κυριαρχούσε πολιτιστικά στον ιστορικό χώρο του Ιουδαϊσμού προκαλούσε την αντίδραση του Ιουδαϊσμού, γιατί με την αναπόφευκτη διείσδυσή του γινόταν απειλητικός για την ίδια την υπόσταση του Ιουδαϊσμού..

 

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Ο

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ

 

Η Αγία Γραφή  αναφέρει ότι ο θεός έστειλε στη γη το Γιο του, τον Ιησού Χριστό, προκειμένου να τον σώσει από τα ανομήματά του. Και τελικά χάρη στο Λόγο και στη Θυσία του Ιησού Χριστού ο κόσμος πράγματι άλλαξε κατά πολύ. Με το κήρυγμά του ίδιου του Κυρίου και των Μαθητών και Οπαδών του καταργήθηκαν πολλά άσχημα πράγματα στην ανθρωπότητα, όπως οι δια βίου δουλεία, το δουλεμπόριο, οι ανθρωποθυσίες, οι αιμομιξίες, το δίκαιο του ισχυρού  κ.α.

Ο Χριστός καυτηρίασε τους «υποκριτές γραμματείς και Φαρισαίους» και συνάμα κήρυττε μια κοινωνία χωρίς σύνορα, χωρίς μίση, με ισότητα, δικαιοσύνη. Στο Λόγο του Ιησού Χριστού, τον οποίο  υπερασπίστηκαν με θυσίες και αίμα οι πρώτοι οπαδοί του,  περιλαμβάνονταν τα σοφά αποφθέγματα: «Αγαπάτε αλλήλους», «Ος συ μισείς ετέρω μη ποιήσεις», «Μπροστά στο Θεό και στην Εκκλησία Του, δεν υπάρχουν δούλοι ή ελεύθεροι, αλλά όλοι ίσοι» κ.α.

 

 

Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΕΙΝΑΙ Η ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

 

Σύμφωνα με πολλούς μελετητές ο χριστιανισμός ήταν η ταφόπλακα του ελληνισμού πολιτισμού και σύμφωνα με κάποιους άλλους αυτό δεν είναι αληθές. Ο Χριστιανισμός είναι λέει η συνέχεια του ελληνισμού. Ο Χριστιανισμός έσωσε τον παρακμάζοντα τότε Αρχαίο Κόσμο. Είναι η συγκεφαλαίωση και η συνέχειά του. ‘Έδωσε λύσεις και ανέστησε έναν κόσμο νεκρό. Είναι ο αρχαίος κόσμος, η αδιάσπαστη συνέχεια και η φυσική του πορεία. Είναι ο ίδιος, ο Αρχαίος Ελληνικός Κόσμος - είναι η τελευταία μεγάλη επιλογή και ανακάλυψη του Αρχαίου Κόσμου και η απόφαση της διαχρονικής του πορείας.  Και αυτό, γιατί:

Α) Στα χρόνια του Χριστού η Θρησκεία των Ολύμπιων θεών είχε παρακμάσει. Υπήρχαν πάρα πολλές αιρέσεις (αλλιώς λατρεύονταν ο Δίας στην Φρυγία, αλλιώς στην Κρήτη, αλλιώς στην Αίγυπτο κ.α.) και γενικά κάθε κράτος την εποχή αυτή είχε διαμορφώσει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις καθώς βόλευε.

Β) Ο Χριστιανισμός ρίζωσε όπου υπήρχε ελληνικός πολιτισμός.  Όπου είχαν διαδοθεί οι ελληνικές πολιτιστικές αξίες, εκεί ο Χριστιανισμός ρίζωσε και επικράτησε. Όπου ο ελληνισμός διαδόθηκε και επηρέασε σοβαρά τα πνεύματα, ο Χριστιανισμός ακολούθως επικράτησε. Τα σύνορα εξαπλώσεως του Χριστιανισμού συμπίπτουν ακριβώς με τα σύνορα εξαπλώσεως του ελληνισμού. Δεν υπήρξε περίπτωση λαού που δέχθηκε σοβαρή επίδραση του ελληνισμού και να μη δέχθηκε τον Ιησού Χριστό στη συνέχεια. Όπως δεν υπήρξε περίπτωση λαού ανατολικού πολιτισμού που να δέχθηκε μαζικά τον Ιησού Χριστό. Από τους αρχαίους λαούς μόνο οι Έλληνες και όσοι είχαν επηρεασθεί ισχυρά απ’ αυτούς δέχθηκαν μαζικά τον Χριστιανισμό.  Οι Εβραίοι, παρ’ ότι στα πλαίσια του έθνους τους εμφανίστηκε και έδρασε ο Ιησούς Χριστός, δεν Τον εδέχθησαν. Στην Περσία το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού κηρύχθηκε, όμως οι χριστιανοί εκεί ουδέποτε ήσαν κάτι περισσότερο από μια μικρή μειοψηφία. Στις Ινδίες τον Χριστιανισμό κήρυξε ο Απόστολος Θωμάς, όμως και εκεί ελάχιστοι χριστιανοί υπάρχουν. Η κουλτούρα των Ινδιών φαίνεται να προβάλλει μια ιδιαίτερη αντίσταση στον Χριστιανισμό. Το ίδιο παρατηρούμε σ’ όλο τον χώρο της Άπω Ανατολής. Επομένως υπάρχουν μέσα στον ελληνικό πολιτισμό κάποια στοιχεία που βοηθούν την αποδοχή του Ιησού Χριστού, ενώ αντίθετα υπάρχουν κάποια στοιχεία στην ανατολική πολιτιστική παράδοση που είναι αντίθετα.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Για τη διάσωση και προβολή του Χριστιανισμού δεν συνέβαλαν οι Εκκλησίες του Χριστού σε όλα τα μέρη του κόσμου και  οι οποίες έχουν ως πρότυπό τους την αρχαία Ελληνική Εκκλησία του δήμου.

2) Οι Ολύμπιοι θεοί, όπως και οι Χριστιανικοί αρχικά ήταν και αυτοί άνθρωποι που εν ζωή είτε επέδειξαν μεγάλες ικανότητες είτε προσέφεραν μεγάλες υπηρεσίες στους συνανθρώπους τους και ως εξ αυτού θεοποιήθηκαν, κάτι ως ο Χριστός και οι Άγιοι σήμερα στη χριστιανική θρησκεία. Απλώς σήμερα υπάρχει ένας μόνο θεός και πάρα πολλοί άγιοι και δαίμονες, ενώ παλιά υπήρχαν και πολλοί θεοί και πολλοί άγιοι και δαίμονες.

3) Η Καινή Διαθήκη, τα Ευαγγέλια, γράφτηκαν στην Ελληνική γλώσσα και  οι περισσότεροι από τους μαθητές του Χριστού (Ιωάννης, Μάρκος, Ματθαίος και Λουκάς), καθώς και ο απόστολος των Εθνών Παύλος, εκτός του ότι μίλαγαν Ελληνικά, είχαν και Ελληνική μόρφωση, επειδή η Ελληνική γλώσσα ήταν τότε διεθνής.

 

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ

 

Η χριστιανική θρησκεία τελικά αποδέχτηκε όλους τους θεσμούς του Ελληνισμού, πλην της λατρείας των Ολύμπιων Θεών. Μάλιστα, επειδή οι χριστιανοί ήθελαν τη κατάργηση της Θρησκείας των Ολύμπιων θεών και οι καλούμενοι Ελληνιστές (= όσοι πίστευαν στους Ολύμπιους Θεούς) δεν το ήθελαν, είχε ως συνέπεια αρχικά να γίνουν διωγμοί πολλών χριστιανών και μετά με την επικράτηση του χριστιανισμού και διωγμοί Ελληνιστών.  Σημειώνεται ότι στην Καινή Διαθήκη «Ελληνιστής» σημαίνει όχι ο Έλληνας, αλλά αυτός που λατρεύει τους Ελληνικούς (Ολύμπιους) Θεούς, κάτι που πολεμούσε η Χριστιανική Θρησκεία, πρβ:  «Εν δε ταις ημέραις ταύταις πληθυνόντων των μαθητών εγένετο γογγυσμός των Ελληνιστών» (Πράξεις  6, 1)

 

 

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ

ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ

 

Ανατρέχοντας στην Αγία Γραφή  βλέπουμε να αναφέρει  ότι τα έθνη του αρχαίου γνωστού κόσμου της Αφρικής και της Ασίας (Αιγύπτιοι, Μαρωνίτες, Μωαβίτες, Εβραίοι κ.α.) είχαν γίνει τόσο πολύ αμαρτωλά ή είχαν τόσο πολύ μιανθεί, που γι αυτό ο Θεός  στέλνει στη γη το γιο του, τον Ιησού Χριστό, προκειμένου να τα σώσει  ή γι αυτό ο θεός θα τα καταστρέψει, αν δεν μετανοήσουν.

Στο Δευτερονόμιο για παράδειγμα αναφέρεται π.χ. ότι πολλοί λαοί, όπως οι Μωαβίτες, οι Αμμωνίτες κ.α., λάτρευαν το θεό Μολώχ, ο οποίος ζητούσε ανθρωποθυσίες και μάλιστα παιδιών.  (Δευτερονόμιο κεφ. 12, 29-31).  Στο Δευτερονόμιο (κεφ.18, 9 – 12 κ.α.), αφού αναφέρεται μια λίστα βδελυγμάτων (αμαρτιών, ανομημάτων, βαρβαρισμών) των εθνών, όπως ανθρωποθυσίες παιδιών, αιμομιξίες, αποκρυφισμό και μαγεία, προσθέτει «Άλλωστε εξαιτίας αυτών των βδελυγμάτων θα διώξει ο Κύριος αυτά τα έθνη από μπροστά σας».

Στο Λευιτικό 18:21-28, αφού αναφέρεται μια σειρά βδελυγμάτων, όπως λατρείες αρχόντων,  ανθρωποθυσίες  παιδιών, ομοφυλοφιλίες, αιμομιξία και κτηνοβασία, προσθέτει:

«Δεν πρέπει να μολύνεστε με καμιά απ’ αυτές τις πράξεις, με τέτοιες πράξεις μολύνθηκαν τα έθνη, αυτά που διώχνω από μπροστά σας. Μ’ αυτές τις πράξεις μολύνθηκε η χώρα, γι’ αυτό θα την τιμωρήσω για την ανομία της και θα ξεράσει τους κατοίκους της.

«Μ μιανεσθε ν πσι τοτοις· ν πσι γρ τοτοις μινθησαν τ θνη, γ ξαποστλλω πρ προσπου μν, κα ξεμινθη γ, κα νταπδωκα δικαν ατος δι᾿ ατν, κα προσχθισεν γ τος γκαθημνοις π᾿ ατς. κα φυλξεσθε πντα τ νμιμ μου κα πντα τ προστγματ μου, κα ο ποισετε π πντων τν βδελυγμτων τοτων, γχριος κα προσγενμενος προσλυτος ν μν· πντα γρ τ βδελγματα τατα ποησαν ο νθρωποι τς γς ο ντες πρτερον μν, κα μινθη γ. κα να μ προσοχθσ μν γ ν τ μιανειν μς ατν, ν τρπον προσχθισε τος θνεσι τος πρ μν. τι πς, ς ἐὰν ποισ π πντων τν βδελυγμτων τοτων, ξολοθρευθσονται α ψυχα α ποιοσαι κ το λαο ατν. κα φυλξετε τ προστγματ μου, πως μ ποισητε π πντων τν νομμων τν βδελυγμνων, γγονε πρ το μς, κα ο μιανθσεσθε ν ατος, τι γ Κριος Θες μν».  (Λευιτικό 12)

 

 

 

4. Η ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΖΩΗ

 

Ι. ΣΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΩΝ ΘΕΩΝ

 

Σύμφωνα με τους μελετητές, οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι η ανθρώπινη ζωή δε σταματά με το φυσικό θάνατο, αλλά συνεχίζεται και μετά από αυτόν, οπότε και η ανθρώπινη ψυχή απελευθερώνεται από τα δεσμά του θνητού κορμιού. Συγχρόνως, ήταν βαθιά ριζωμένες στην ψυχή τους οι δοξασίες για τον Άδη , ενώ η ελληνική μυθολογία περιέχει πλουσιότατες περιγραφές του Άδη και της ζωής των ψυχών των νεκρών σε αυτόν. Ο Άδης, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, βρίσκεται κάτω από τη γη ή στα έσχατα του Ωκεανού, όπου τοποθετείται και το νησί των Μακάρων. Στην τοποθεσία αυτή οδηγούν πολλοί δρόμοι, αφού όλα τα σκοτεινά βάραθρα και οι σπηλιές θεωρούνταν ότι είναι πύλες του Κάτω Κόσμου. Ο Άδης είναι ζοφερός και στάζει από την υγρασία, δεν βλέπει ποτέ το φως του ήλιου και αναδίδει δυσωδία πίσσας και θειαφιού. Ο χώρος του είναι ατελείωτος και διαρρέεται από τέσσερις φοβερούς ποταμούς, των οποίων τα ονόματα συμβολίζουν τις θλίψεις και τους στεναγμούς που δοκιμάζουν οι ψυχές που πηγαίνουν εκεί. Στον Όμηρο μνημονεύονται ο Αχέροντας ποταμός(ποτάμι του "άχους", δηλαδή της στεναχώριας και της θλίψης), και σε αυτόν χύνονται ο Κωκυτός (ποταμός των "κλαυθμών" και των θρηνητικών κραυγών), ο Πυριφλεγέθοντας("πύρινο ποτάμι") και η πηγή του Κάτω Κόσμου, η Στυξ με το "μαύρο νερό"(ποτάμι του "μίσους", καθώς "στύγω" σημαίνει μισώ). Η χειρότερη θέση του Άδη είναι ο Τάρταρος, όπου βρίσκονται καταπλακωμένοι κάτω από την Αίτνα οι Γίγαντες και οι Τιτάνες, που τιμωρήθηκαν από τους θεούς του Ολύμπου, επειδή τόλμησαν να εναντιωθούν στη θέλησή τους. Εκεί βασανίζονται και μερικοί άλλοι νεκροί, όπως ο Τάνταλος, ο Τυφώνας ο Τιτυός, ο Σίσυφος, ο Φλεγύας και όσοι είναι καταδικασμένοι σε αιώνια τιμωρία.Οι σκιές των άλλων νεκρών βρίσκονται στα "Ηλύσια Πεδία" ή στο νησί των "Μακάρων".

Απόλυτος κυρίαρχος του Άδη είναι ο θεός Άδης ή Πλούτωνας, αδελφός του Δία και άνδρας της Περσεφόνης, που μαζί της κυβερνά το βασίλειο του. Δικαστές στον Άδη είναι ο Μίνωας, ο Ραδάμανθυς και ο Αιακός, των οποίων οι αποφάσεις είναι αμετάκλητες και τις εκτελούν ένα τεράστιο πλήθος από τέρατα, όπως οι Ερινύες, οι Μέγαιρες, ο πολυκέφαλος φύλακας των πυλών του Άδη Κέρβερος, οι Άρπυιες, οι Ευμενίδες κ.α. Το θάνατο των ανθρώπων που ζούνε πάνω στη γη τον ορίζουν οι Μοίρες και την εκτέλεση των εντολών τους την αναλαμβάνει ο νεκροπομπός Ερμής. Τις ψυχές τις περνά από την Αχερουσία Λίμνη ο Χάροντας με αμοιβή ενός οβολού.

Οι πεποιθήσεις των αρχαίων Ελλήνων για τον Άδη αποτελούσαν συμπλήρωμα της θρησκείας τους και ήταν σεβαστές, όπως και όλα τα άλλα θρησκευτικά τους πιστεύω. Αυτό, όμως, δεν εμπόδισε πολλούς αρχαίους ποιητές να εμπνευστούν ποιήματα που μιλούσαν για την κάθοδο πολλών ζωντανών στον 'Αδη ή την αρπαγή νεκρών από εκεί. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η κατάβαση στον Άδη ή η ανάκληση της ψυχής των νεκρών, με πρωταγωνιστές μυθικούς ήρωες ή και ταπεινόυς ακόμη ανθρώπους, υπήρξε λογοτεχνικός τόπος αγαπημένος στο πέρασμα των αιώνων, από την "Οδύσσεια" ως τον Λουκιανό με τους "Νεκρικούς Διαλόγους" του(σε δύο από τους οποίους ο κυνικός φιλόσοφος Μέννιππος και ο μπαλωματής Μίκυλλος αρνούνται να πληρώσουν τον απαιτούμενο οβολό που έθεταν οι αρχαίοι στο στόμα του νεκρού και θέτουν ακόμα και σήμερα σε πολλά χωριά). Κατά την άποψη των αρχαίων, σε πολλά μέρη του κόσμου υπήρχαν "στόμια του Άδη", όπου ήταν ευκολότερο να ανακληθούν οι ψυχές των νεκρών δια των σχετικών ιεροπαραξιών, ενώ η νεκρομαντεία αποτελούσε συνήθη πρακτική. Εκτός από την ομηρική δίοδο στην χώρα των Κιμμερίων, οι μύθοι επέτρεπαν την κάθοδο, και για τους πιο ευνοημένους της μοίρας την άνοδο, από τον Ταίναρο, την Αχερουσία, την Αορνό λίμνη στην Ιταλία, την Αττική, την Ερμιόνη(που υποτίθεται πως ήταν η συντομότερη οδός και γι' αυτό και οι κάτοικοι της περιοχής δεν έβαζαν οβολό στο στόμα των νεκρών), τη Λέρνη, αλλά και την Αφρική, την Ασσυρία και την Ισπανία. Σχεδόν κάθε σπήλαιο ή χάσμα της γης λογίζονταν ως οδός καταβάσεως, ίσως επειδή όλοι οι δρόμοι οδηγούσαν στον άφευκτο θάνατο.



ΙΙ. ΣΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

 

Ο χριστιανισμός, που ήταν ο πνευματικότερος από όλες τις θρησκείες, απάλλαξε τον Άδη από κάθε υλικό περιεχόμενο και τον τοποθέτησε σε άυλες και καθαρά πνευματικές περιοχές. Σύμφωνα με τη διδασκαλία του Χριστού και των Αποστόλων, οι ψυχές των αμαρτωλών κατεβαίνουν στον Άδη, όπου βασιλεύει ο διάβολος και λειτουργεί η κόλαση για την τιμωρία τους, ενώ τα πνεύματα των καλών και δίκαιων πηγαίνουν κατευθείαν στον Παράδεισο για να αμειφθούν για τις καλές τους πράξεις.

Στις χριστιανικές δοξασίες για τον Άδη περιέχεται και η πίστη για τη μελλοντική ανάσταση των νεκρών. Οι νεκροί όλων των αιώνων θα σηκωθούν από τους τάφους τους και μαζί με τους ζωντανούς εκείνη την ημέρα θα μεταφερθούν πάνω σε σύννεφα κοντά στον Κύριο. Κατά τη φοβερή εκείνη ημέρα της ανάστασης των νεκρών, θα γίνει η τελειωτική κρίση για καθένα από τους ανθρώπους και οι καλοί θα κληθούν σε ανάσταση ζωής, ενώ οι κακοί σε ανάσταση κρίσης, όπως αναφέρει στην επιστολή του ο απόστολος Παύλος. Σε αντίθεση με την ανατολική Εκκλησία, που παραδέχεται την ύπαρξη της Κόλασης και του Παράδεισου, η δυτική Εκκλησία παραδέχεται και μια τρίτη κατάσταση του Άδη, το Καθαρτήριο, απ' όπου θα περνούν απαραίτητα οι ψυχές πριν αποφασιστεί η τελική τους κατοικία.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΙ

ΑΛΛΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ

 

 

 

1. Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ 1000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΙΟ ΠΑΛΙΟΣ ΤΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΟΥ

 

Στον Πλατωνικό διάλογο «Τιμαίος ή Περί φύσεως» αναφέρεται ότι όταν ο νομοθέτης και ένας από τους 7 σοφούς της αρχαιότητας Σόλωνας ο Αθηναίος  (έζησε το 639 - 559 π.Χ.) επισκέφτηκε την Αίγυπτο, οι ιερείς της Σάιδας (= η  αρχαία θρησκευτική πρωτεύουσα της Αιγύπτου) του είπαν λέει ότι στα ιερά τους βιβλία είναι καταγεγραμμένα τα εξής:

Α) Όσα μεγάλα και όμορφα ή αξιοθαύμαστα έχουν συμβεί στην Ελλάδα και στην Αίγυπτο ή και οπουδήποτε, και εξ ακοής γνωρίζουν οι Αιγύπτιοι, είναι καταχωρημένα στους ιερούς ναούς της Αιγύπτου.

Β) Στη γη έγιναν πάρα πολλοί κατακλυσμοί και όχι ένας, αυτός του Δευκαλίωνα, όπως αναφέρουν οι Έλληνες (οι Έλληνες επί εποχής του Σόλωνα ) και εξ αιτίας αυτών των κατακλυσμών χάθηκαν ορισμένοι παλαιότεροι πολιτισμοί, όπως π.χ. ο πολιτισμός των Ελλήνων πριν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα. Οι Έλληνες δεν γνωρίζουν αυτό, γιατί μετά τον κατακλυσμό αυτοί που έμειναν δεν ήξεραν να γράφουν.

«Εσείς ξέρετε έναν μόνο μεγάλο κατακλυσμό, του Δευκαλίωνα. 'Έγιναν όμως προηγούμενα πολλοί άλλοι μεγάλοι κατακλυσμοί, τους οποίους οι δικοί μας αρχαίοι τους κατέγραψαν..» (Πλάτων "Τίμαιος" 23 Β).

Γ) Ο Ελληνικός πολιτισμός είναι πιο παλιός από τον Αιγυπτιακό και ο Ελληνικός, λαμβανομένου υπόψη και εκείνου που υπήρχε πριν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, μετρά  9.000 έτη και ο Αιγυπτιακός λιγότερα κατά 1000 χρόνια, δηλαδή 8000 έτη, πρβ:

«Ο ιερεύς λοιπόν του είπε: «Δεν υπάρχει λόγος να μη το κάμω, Σόλων, αλλά Θα σου τα πω και προς χάριν σου και χάριν της πόλεώς σας, προ πάντων όμως προς χάριν της θεάς, η οποία και την ιδικήν σας και την ιδικήν μας χώραν επροστάτευσε και ανέθρεψε και εμόρφωσε, την ιδικήν σας χίλια χρόνια πρωτύτερα, αφού επήρε το σπέρμα διά σας από την γην και τον Ήφαιστον και αργότερα την ιδικήν μας. Εις τα ιερά μας βιβλία είναι γραμμένον, ότι η διοργάνωσις πόλεως εδώ έγινε προ οκτώ χιλιάδων ετών. Θα σου διηγηθώ λοιπόν με λίγα λόγια διά τους νόμους που είχαν και διά το πλέον ωραιότερον που έκαμαν οι προ εννέα χιλιάδων ετών συμπολίται σου, άλλοτε, όταν θα έχωμεν ευκαιρίαν, Θα είπωμεν τας λεπτομερείας δι' όλα αυτά αφού θα έχωμεν εμπρός μας τα ίδια τα κείμενα». "(Πλάτων "Τίμαιος" 23 δ-ε).

Δ) Στη χώρα του Σόλωνα, την Αθήνα – Ελλάδα, έζησε το πλέον ωραιότερο και το πλέον καλύτερο ανθρώπινο γένος, από το οποίον κατάγεται ο Σόλωνας και οι συμπολίτες του κ.α. Πριν από τον μεγάλο κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, η σημερινή πόλις των Αθηναίων υπήρξε αρίστη στον πόλεμο και γενικώς στη διακυβέρνηση της ήταν τελεία. Στην πόλη εκείνην λέγεται ότι έγιναν κάλλιστα έργα και διαμορφώθηκαν τα πλέον άριστα πολιτεύματα από όσα ημείς έχομε ακούσει ότι υπήρξαν επί της γης,

Ε) Η Θεά Αθηνά, που  έζησε και λατρευόταν και στην Αίγυπτο και στην Ελλάδα, στα αιγυπτιακά λέγονταν Νήιθ και  πρόσφερε τη Σοφία της και στους δυο λαούς. Πρώτα ίδρυσε την Αθηναίων Πολιτεία και μετά την Αιγυπτιακή.

ΣΤ) Πιο πέρα από τις Ηράκλειες στήλες  (σήμερα λέγεται πορθμός του Γιβραλτάρ) υπήρχε  μια ήπειρος, η Ατλαντίδα, που ήταν ένα νησί μεγαλύτερο από την Ασία και την Αφρική. Κάποια στιγμή οι στρατοί αυτής της χώρας συγκεντρώθηκαν και επεχείρησαν μαζί  εξόρμηση για να υποδουλώσουν και την Αίγυπτο και την Ελλάδα  και γενικά ολόκληρο τον εντεύθεν του στομίου (από τις Ηράκλειες στήλες) τόπο. Ωστόσο την εποχή εκείνη η αρχηγεύουσα των Ελλήνων, η Αθήνα,  κατανίκησε τους επιδρομείς και έτσι εμπόδισε να υποδουλωθούν όσοι ακόμη δεν είχαν υποδουλωθεί και απελευθέρωσε χωρίς καμία αξίωση, όλους τους άλλους που είχαν υποδουλωθεί. Μετά παρέλευση αρκετού χρόνου όμως έγιναν φοβεροί σεισμοί και κατακλυσμοί και εντός ενός τρομερού ημερονυκτίου ολόκληρος ο στρατός των Ελλήνων ενταφιάστηκε στη γη, αλλά εξαφανίσθηκε επίσης βυθισθείσα στη Θάλασσα η νήσος Ατλαντίδα λόγω του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Πλούταρχος στο έργο του "Βίοι Παράλληλοι" και στη μελέτη του "περί Ίσιδος και Οσίριδος" μας δίνει αρκετά στοιχεία για την Ατλαντίδα. Επίσης σε πολλά σημεία των έργων του αναφέρεται σε διάφορες δοξασίες των αρχαίων που "καθώς λέει η παράδοση και τα γραπτά ξεκινάνε από τη χαμένη Ατλαντίδα"

2)  Ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα, σύμφωνα με το Πάριο χρονικό,  έγινε το 1265 πριν από το Διόγνητο  = 1529 π.Χ. 

3) Σήμερα πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι ο Τιμαίος του Πλάτωνα είναι έργο επιστημονικής φαντασίας, γιατί δεν υπάρχουν ενδείξεις. Όμως επειδή δεν υπάρχουν ενδείξεις και για το αντίθετο, άρα μπορεί να  είναι και πραγματικότητα. Πάντως ο Διόδωρος, όπως θα δούμε αμέσως πιο κάτω, θεωρεί ότι τα ως άνω λεγόμενα του Πλάτωνα είναι σωστά.

 

 

2. ΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ  ΚΑΙ ΟΙ ΦΟΙΝΙΚΕΣ  ΟΙΚΕΙΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΕΡΓΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης, σχετικά με τα γράμματα και τις επιστήμες,  αναφέρει τα εξής, τα οποία σχετίζονται και με όσα είδαμε να λέει πιο πριν ο Πλάτωνας:

 «… Στους Έλληνες λέγεται ότι πρώτος ανακάλυψε τους ρυθμούς και το τραγούδι ο Λίνος και όταν ο Κάδμος έφερε από τη Φοινίκη τα λεγόμενα γράμματα, πρώτος αυτός μετέφερε στην Ελληνική γλώσσα, όρισε την ονομασία του καθενός και χάραξε το σχήμα τους. Γενικώς όλα μαζί τα γράμματα ονομάστηκαν Φοινικικά, επειδή μεταφέρθηκαν στους Έλληνες από τους Φοίνικες, ειδικά όμως, επειδή πρώτοι οι Πελασγοί χρησιμοποίησαν τους φερόμενους χαρακτήρες προσαγορεύτηκαν Πελασγικά……. Ο Λίνος, λοιπόν, λένε πως συνέταξε με Πελασγικά γράμματα αφήγημα με τις πράξεις του πρώτου Διόνυσου και τους λοιπούς μύθους και το άφησε στα απομνημονεύματά του. Με τον ίδιο τρόπο χρησιμοποίησαν τα Πελασγικά γράμματα ο Ορφέας και ο Προναπίδης, που ήταν δάσκαλος του Ομήρου και εμπνευσμένος τραγουδοποιός. Το ίδιο και ο Θυμοίτης…. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 67)

«… Οι Ηλιάδες ( = οι αρχαίοι κάτοικοι της Ρόδου) αναδείχθηκαν ανώτεροι από όλους στη μόρφωση και κυρίως στην αστρονομική. Εισηγήθηκαν πολλά σχετικά με τη ναυτιλία και όρισαν τον χωρισμό της ημέρας σε ώρες….. Ο (Ρόδιος) Ακτίς βάζοντας πλώρη για την Αίγυπτο ίδρυσε εκεί τη λεγόμενη Ηλιούπολη, δίνοντας το όνομα του πατέρα του (Ήλιου). Από αυτόν έμαθαν αργότερα οι Αιγύπτιοι τα θεωρήματα της αστρονομίας. Όταν, όμως, έγινε ο κατακλυσμός στην Ελλάδα, από τις βροχοπτώσεις χάθηκαν οι περισσότεροι άνθρωποι. Μαζί με εκείνα συνέβηκε να καταστραφούν και τα γραπτά μνημεία και γι αυτή την αιτία, οι Αιγύπτιοι, βρίσκοντας την ευκαιρία, ιδιοποιήθηκαν όλα τα περί αστρονομίας και επειδή, λόγω της άγνοιάς τους, οι Έλληνες δεν μπορούσαν πλέον να επικαλεστούν τις γραπτές μαρτυρίες, ενισχύθηκε η άποψη ότι πρώτοι οι Αιγύπτιοι ανακάλυψαν τα άστρα. Με τον ίδιο τρόπο, μολονότι οι Αθηναίοι ίδρυσαν πόλη στην Αίγυπτο, που την ονόμαζαν Σαίνς, το γεγονός ξεχάστηκε λόγω του κατακλυσμού. Γι αυτές, λοιπόν, τις αιτίες πολλές γενιές αργότερα ο Κάδμος του Αγήνορα θεωρήθηκε ότι πρώτος αυτός έφερε τα γράμματα από τη Φοινίκη στην Ελλάδα και από τον καιρό του Κάδμου και στο εξής πίστευαν για τους Έλληνες πως έκαναν πάντα συμπληρωματικές ανακαλύψεις στην επιστήμη των γραμμάτων, καθώς ένα είδος καθολικής άγνοιας κατείχε τους Έλληνες…….»  ( Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 5, 57)

«…Στις Μούσες, δόθηκε από τον πατέρα τους, η ανακάλυψη των γραμμάτων και η σύνθεση των επών, η λεγόμενη ποιητική. Σε εκείνους που λένε πως οι Σύριοι είναι οι εφευρέτες των γραμμάτων, πως οι Φοίνικες  τα έμαθαν από εκείνους  και τα παρέδωσαν στους Έλληνες  και πως αυτοί οι Φοίνικες ήταν εκείνοι που έπλευσαν με τον Κάδμο στην Ευρώπη και πως γι αυτό οι Έλληνες ονομάζουν τα γράμματα Φοινικικά, απαντούν πως οι Φοίνικες δεν ήταν οι αρχικοί εφευρέτες και πως το μόνο που έκαναν ήταν να αλλάξουν τη μορφή των γραμμάτων και, καθώς η πλειοψηφία των ανθρώπων τα χρησιμοποίησε αυτό το είδος των γραμμάτων, γι αυτό τους δόθηκε η παραπάνω ονομασία»……  (Διόδωρος Σικελιώτης. βίβλος 5, 74)

«…φασίν τους Φοίνικας ουκ εξ αρχής ευρείν, αλλά τους τύπους των γραμμάτων μεταθείναι μόνον…». (Διόδωρος, Σικελιώτης, βίβλος 5, 74).

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Διόδωρος λέει τα ως άνω, επειδή ο Ηρόδοτος έχει πει ότι σύμφωνα με τους υπολογισμούς του τα γράμματα στην Ελλάδα τα έφερε ο Κάδμος, όταν ήρθε στην Ελλάδα από τη Φοινίκη, κάτι  για το οποίο δεν συμφωνεί ο Διόδωρος.

2) Με τα λεγόμενα αυτά του Ηρόδοτου δεν συμφωνεί ούτε και ο Πλούταρχος, ο οποίος μάλιστα  αποκάλεσε τον Ηρόδοτο «κακοήθη» στο έργο του «Ηθικά ή περί των Ηροδότου Κακοήθειες», όπου βλέπε περισσότερα.

3) Οι Υπολογισμοί του Ηρόδοτου, σχετικά με την Ελληνική γραφή, είναι λάθος, γιατί: Α) Όταν Ο Κάδμος ήρθε στην Ελλάδα,  έφερε πράγματι τη γραφή της ιδιαίτερης πατρίδας του, δηλαδή τη Φοινικική γραφή, και με την οποία έγραφαν οι Καδμείοι ή Θηβαίοι, καθώς και άλλοι Έλληνες, επειδή ήταν πιο εύκολη από τη γραμμική που υπήρχε πριν.  Όμως μετά που οι Θηβαίοι εξελληνίσθηκαν χρησιμοποίησαν την νέα Ελληνική γραφή που επινοήθηκε στο μεταξύ από τους Έλληνες σε αντικατάσταση και της Φοινικικής επειδή και η Φοινικική ήταν μια γραφή που δεν απέδιδε πλήρως τον Ελληνικό προφορικό λόγο. Β) Θα ήταν αληθές αυτό που λέει ο Ηρόδοτος, αν το σημερινό Ελληνικό σύστημα γραφής ήταν ακριβώς το ίδιο με το Φοινικό, κάτι όμως που δεν ισχύει. (Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο: «Ψεύδη για την Ελληνική γλώσσα και γραφή», Α. Κρασανάκη.)

 

 

 

3. ΨΕΥΔΗ ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ  ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

 

Πολλοί λένε ότι στην αρχαία Ελλάδα γίνονταν ανθρωποθυσίες, κτηνοβασίες και θεοποιήσεις ανθρώπων, αφού από τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς αναφέρονται η Θυσία της Ιφιγένειας, ο έρωτας της Πασιφάης με τον ταύρο Ποσειδώνα -γέννηση Μινώταυρου, θεοποίηση Μίνωα κ.α.  Ωστόσο αυτό είναι κακοήθεια, γιατί:

Α) Οι θεοποιήσεις των θεών του Ολύμπου έγιναν όπως ακριβώς και με το Χριστό και τους Αγίους στη Χριστιανική Θρησκεία. Δηλαδή επειδή εν ζωή είχαν ο Δίας, ο Ποσειδώνας κ.τ.λ. είχαν ευεργετήσει τους ανθρώπους, μετά το θάνατό τους ανακηρύχτηκαν θεοί. (Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο «Η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία», Α. Κρασανάκη)

Β) Ο αρχαίος Ελληνικός πολιτισμός και η αρχαία Ελληνική θρησκεία δεν επέτρεπε να γίνονται ανθρωποθυσίες και απλώς η μια που αναφέρεται ήταν για διδακτικούς λόγους ή κάτι ως η Θυσία του Ισαάκ  στους αρχαίους Εβραίους.

Στους Εβραίους  ο Θεός ζήτησε από τον Αβραάμ να θυσιάσει το γιο του Ισαάκ (κάτι που τελικά δεν άφησε ο θεός να γίνει) προκειμένου να δοκιμάσει  την πίστη του. Στους Έλληνες ο μάντης Κάλχας ζήτησε από τον Αγαμέμνονα να θυσιάσει τη κόρη του (κάτι όμως που τελικά δεν έγινε - ο λόγος που έχουμε την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» και την «Ιφιγένεια εν Ταύροις») προκειμένου να φυσήξει ούριος άνεμος για να φύγουν τα καράβια για την Τροία. Ο Μάντης Κάλχας ζήτησε από τον Αγαμέμνονα αυτή τη μεγάλη θυσία προκειμένου να του δείξει ότι δεν μπορεί από τη μια να είναι ασεβής σκοτώνοντας τα ελάφια της Θεάς Άρτεμης και από την άλλη να επικαλείται την εύνοια των θεών προκειμένου να του γίνει χάρη και να φυσήξει γι αυτόν ούριος άνεμος.

Γ) Η κτηνοβασία που αναφέρεται στο μύθο του Μινώταυρου δεν είναι αληθής. Ο μύθος του Μινώταυρου είναι μια ιστορία που αφενός έπλασαν οι Αττικοί συγγραφείς με σκοπό να γελοιοποιήσουν το Μίνωα, επειδή εκστράτευσε εναντίον τους και συνάμα πήρε ομήρους κάποιους νέους  για καταναγκαστικά έργα στην Κρήτη, όταν αυτοί δολοφόνησαν το γιο του Ανδρόγεω στα Παναθήναια, καθώς λένε οι Πλάτωνας και Πλούταρχος.  Βέβαια με τη μυθική ιστορία αυτή οι Αθηναίοι υποδείχνουν – προβάλλουν τα άσχημα αποτελέσματα που επιφέρουν αφενός τα μάγια και οι κτηνοβασίες (δηλαδή η γένεση τερατόμορφων όντων, όπως ο Μινώταυρος) και αφετέρου οι αθετήσεις υποσχέσεων προς τα θεία και τους φίλους. Ο Μίνωας φέρεται να τιμωρείται, με το να ερωτευθεί η γυναίκα του τον ταύρο, επειδή αφενός εκστράτευσε εναντίον των φίλων Αθηναίων και αφετέρου γιατί αθέτησε τις υποσχέσεις του προς τα θεία (επειδή δε θυσίασε τον ταύρο που του έδωσε επί τούτου ο Ποσειδώνας).

 

 

4. Η ΑΞΙΑ ΚΑΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ & ΓΡΑΦΗΣ

 

1. Η ελληνική γλώσσα και η ελληνική γραφή είναι από τις παλιότερες του κόσμου και της Ευρώπης, όπως μαρτυρούν τα γραπτά τους μνημεία, αλλά και η γλώσσα και η γραφή της έκφρασης του ανθρώπινου πνεύματος  στις πρώτες  μεγάλες στιγμές της δημιουργίας του.

Ειδικότερα η ελληνική γλώσσα είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την παγκόσμια γλώσσα και πολιτισμό, γιατί από τη μια χρησίμευσε να εκφράσει την πιο καλλιεργημένη και φιλοσοφημένη σκέψη του αρχαίου κόσμου και από την άλλη γιατί πάνω της στηρίζεται όχι μόνο η νέα ελληνική γλώσσα, αλλά και μια σειρά άλλων, όπως η λατινική και οι καλούμενες λατινογενείς γλώσσες (ιταλική, αγγλική, γαλλική κ.α.).

Δεν υπάρχει γλώσσα σήμερα που να μην έχει ελληνικές λέξεις και γι αυτό και δικαίως  πολλοί τη θεωρούν ως τη μητρική γλώσσα των άλλων. Μεταφράζοντας οι άλλοι λαοί τα αρχαία ελληνικά επιστημονικά, λογοτεχνικά κ.τ.λ. συγγράμματα μετέφεραν στις γλώσσες τους εκτός από το ελληνικό πνεύμα και πάρα πολλές ελληνικές λέξεις. Αμέτρητες είναι οι διεθνείς ελληνικές λέξεις. Η διεθνής αγγλική γλώσσα, για παράδειγμα,  χρησιμοποιεί σήμερα πάνω από 50.000 λέξεις, όπως υπολογίζεται, ελληνικής καταγωγής, όπως οι: Ευρώπη - Europe, αλφάβητο - alphabet, Γραμματική- Grammar, συλλαβή - syllabus, γράμμα - grammar,  δίφθογγοι - diphthongs, Άγγελος- Angel, Βίβλος- Bible, Βιβλιογραφία- Bibliography…

Ομοίως η ελληνική γραφή (το ελληνικό αλφάβητο) είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την παγκόσμια γραφή και τον πολιτισμό, όχι μόνο γιατί χρησίμευσε να καταγράψει την πιο καλλιεργημένη και φιλοσοφημένη σκέψη του αρχαίου κόσμου, που σήμερα μας καθοδηγεί, αλλά και γιατί  πάνω σ΄ αυτήν στηρίζεται όχι μόνο η νέα ελληνική γραφή (γράμματα και κανόνες), αλλά και μια σειρά άλλων γραφών, όπως οι γραφές με λατινικούς χαρακτήρες (αγγλική, ιταλική, γαλλική, γερμανική κ.α.), οι σλαβικές γραφές (βουλγαρική,  ρωσική κ.α.) κ.α., όπως θα δούμε πιο κάτω, άρα το μεγαλύτερο ποσοστό των σημερινών γραφών..

 2. Η ελληνική γλώσσα και η ελληνική γραφή είναι αυτές που γέννησαν και ανέπτυξαν τις επιστήμες και τις τέχνες.  Ανακαλύπτοντας οι Έλληνες πρώτοι το απλό, όμως τέλειο ελληνικό σύστημα  γραφής, όπως θα δούμε πιο κάτω, επομένως έχοντας τη δυνατότητα όχι μόνο να αποταμιεύουν άνετα την εμπειρία τους,  αλλά και να τη μελετούν στη συνέχεια, πέρασαν πρώτοι στα γράμματα, στις τέχνες και στις επιστήμες: Όμηρος, Ησίοδος,  Ηρόδοτος, Θουκυδίδης, Ηράκλειτος, Δημόκριτος Πλάτωνας, Αριστοτέλης, Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης,....  Τα πρώτα κείμενα Μαθηματικών, Φυσικής, Αστρονομίας, Νομικής, Ιατρικής, Ιστορίας, Γλωσσολογίας κ.τ.λ. γράφτηκαν στην ελληνική γλώσσα και γραφή. Τα πρώτα θεατρικά έργα, καθώς και τα βυζαντινά λογοτεχνικά έργα έχουν γραφτεί στην ελληνική γλώσσα.

 3. Η ελληνική γλώσσα και η ελληνική γραφή είναι αυτές με τις οποίες δημιουργήθηκαν-εκφράστηκαν οι πρώτοι αξιόλογοι στον κόσμο  πολιτισμοί: ο Μινωικός Ελληνικός Πολιτισμός  και ο Κλασσικός Ελληνικός Πολιτισμός, καθώς και οι πιο αξιόλογες θρησκείες, δηλαδή αυτή των θεών του Ολύμπου και η  Χριστιανική (της Καινής Διαθήκης). Απλώς ο Μινωικός πολιτισμός χρησιμοποίησε την Πελαγική ή άλλως Γραμμική γραφή και ο Κλασσικός τη σημερινή.

 4. Η ελληνική γλώσσα και ελληνική γραφή είναι αυτές που βοήθησαν στην αποκρυπτογράφηση πολλών αρχαίων γραφών,  επειδή πολλές πινακίδες είχαν  γραφεί δίγλωσσα, όπως π.χ. η στήλη της Ροζέτας με ελληνικά  και αιγυπτιακά, η επιγραφή Ράμπαδ στο Alep με ελληνικά, συριακά και αραβικά, η επιγραφή Αρράν στο Αουράν με ελληνικά και Αραβικά.

 5.  Η ελληνική γλώσσα και ελληνική γραφή ήταν οι πρώτες που έγιναν διεθνείς, Η ελληνική γλώσσα ήταν διεθνής από τους χρόνους του Μ. Αλέξανδρου (336 – 321 π.Χ.) μέχρι την πτώση της Κωνσταντινούπολης (1.453 π.Χ.), δηλαδή κάπου 1.800 χρόνια.  Ελληνικά μίλαγαν και έγραφαν σε όλον τον αρχαίο γνωστό κόσμο: Ρωμαίοι, Εβραίοι, Φοίνικες, Ινδοί,  Αφγανοί, Πέρσες, Αιγύπτιοι…. Οι περισσότεροι από τους Ρωμαίους είχαν ελληνική μόρφωση και ήσαν γνώστες της ελληνικής γλώσσας και γι αυτό άλλωστε πολλοί από τους αυτοκράτορές τους  εκφωνούσαν τους λόγους τους στο «Αθήναιον» της Ρώμης στα ελληνικά ή έγραφαν τα συγγράμματά τους και στην ελληνική γλώσσα: Μάρκος Αυρήλιος, Κικέρων κ.α.

Ομοίως οι απόστολοι:  Παύλος, Ιωάννης, Λουκάς και Ματθαίος, όπως και οι περισσότεροι Εβραίοι, είχαν ελληνική μόρφωση και ήταν γνώστες της ελληνικής γλώσσας. Η αιτία άλλωστε και για την οποία οι απόστολοι έγραψαν τα Ευαγγέλια κατευθείαν στην ελληνική γλώσσα, ενώ η παλαιά διαθήκη έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο μόνο μετά τη μετάφρασή της από τους Ο’ στην ελληνική.

 6.  Η ελληνική γλώσσα και η ελληνική γραφή, όπως θα δούμε πιο κάτω είναι οι πιο εύκολες και οι πιο τέλειες του κόσμου.

 

Επομένως και κατόπιν όλων όσων είδαμε πιο πριν, η ελληνική γλώσσα και η ελληνική γραφή πρέπει από τη μια  να τύχουν της παγκόσμιας  προσοχής και προστασίας και  από την άλλη να γίνουν και πάλι διεθνείς και οι επίσημες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

 

 Σχετικά με την αξία της ελληνικής

γλώσσας, έχουν πει:

 

Ø       Μάρκος Τίλλιος Κικέρων (ο επιφανέστερος άνδρας της αρχαίας Ρώμης): «Εάν οι θεοί μιλούν, τότε σίγουρα χρησιμοποιούν τη γλώσσα των Ελλήνων.»

Ø       Γκαίτε (ο μεγαλύτερος ποιητής και πεζογράφος της Γερμανίας): «Άκουσα στον Άγιο Πέτρο της Ρώμης το Ευαγγέλιο σε όλες τις γλώσσες. Η Ελληνική αντήχησε άστρο λαμπερό μέσα στη νύχτα.»

Ø       Claude Fauriel (Κλαύδιος Φωριέλ, Γάλλος Ακαδημαϊκός και ποιητής): «Η Ελληνική έχει ομοιογένεια σαν την Γερμανική, είναι όμως πιο πλούσια από αυτήν. Έχει την σαφήνεια της Γαλλικής, έχει όμως μεγαλύτερη ακριβολογία. Είναι πιο ευλύγιστη από την Ιταλική και πολύ πιο αρμονική από την Ισπανική. Έχει δηλαδή ότι χρειάζεται για να θεωρηθεί η ωραιότερη γλώσσα της Ευρώπης.»

Ø       Ελεν Κέλλερ (διάσημη τυφλή Αμερικανίδα συγγραφέας): «Αν το βιολί είναι το τελειότερο μουσικό όργανο, τότε η Ελληνική γλώσσα είναι το βιολί του ανθρώπινου στοχασμού.»

Ø       Μargarite Yourceyar (Μαργαρίτα Γιουρσέλ, Γαλλίδα συγγραφέας και ακαδημαϊκός): «Αγάπησα αυτή τη γλώσσα την ελληνική για την εύρωστη πλαστικότητά της, που η κάθε της λέξη πιστοποιεί την άμεση και διαφορετική επαφή της με τις αλήθειες και γιατί ό,τι έχει λεχθεί καλό από τον άνθρωπο, έχει ως επί το πλείστον λεχθεί σ’ αυτή τη γλώσσα».

Ø       Schiller (Γερμανός ποιητής, ιστορικός και φιλόσοφος): Καταραμένε Έλληνα, τα βρήκες όλα, φιλοσοφία, γεωμετρία, φυσική, αστρονομία’ τίποτε δεν άφησες για μας.

Ø       Βολταίρος (Γάλλος διαφωτιστής): «Είθε η Ελληνική γλώσσα να γίνει κοινή όλων των λαών.»

Ø       Γερμανός φιλόλογος  E, Norden: «Εκτός από την Κινεζική και την Ιαπωνική, όλες οι άλλες γλώσσες διαμορφώθηκαν κάτω από την επίδραση της Ελληνικής, από την οποία πήραν, εκτός από πλήθος λέξεων, τους κανόνες και την γραμματική.»

Ø       Ο. Βαντρούσκα (καθηγητής Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης): «Για έναν Ιάπωνα ή Τούρκο, όλες οι Ευρωπαϊκές γλώσσες δεν φαίνονται ως ξεχωριστές, αλλά ως διάλεκτοι μιας και της αυτής γλώσσας, της Ελληνικής.»

Ø       Will Durant (Αμερικανός ιστορικός και φιλόσοφος, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Columbia):  «Το αλφάβητο μας προήλθε εξ Ελλάδος δια της Κύμης και της Ρώμης. Η Γλώσσα μας βρίθει Ελληνικών λέξεων. Η επιστήμη μας σφυρηλάτησε μιαν διεθνή γλώσσα διά των Ελληνικών όρων. Η γραμματική μας και η ρητορική μας, ακόμα και η στίξης και η διαίρεσης εις παραγράφους… είναι Ελληνικές εφευρέσεις. Τα λογοτεχνικά μας είδη είναι Ελληνικά – το λυρικό, η ωδή, το ειδύλλιο, το μυθιστόρημα, η πραγματεία, η προσφώνηση, η βιογραφία, η ιστορία και προ πάντων το όραμα. Και όλες σχεδόν αυτές οι λέξεις είναι Ελληνικές.»

Ø       Φρανγκίσκος Λιγκόρα (Ιταλός καθηγητής Πανεπιστημίου και Πρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας προς διάδοση του πολιτισμού):  «Έλληνες να είστε περήφανοι που μιλάτε την Ελληνική γλώσσα ζωντανή και μητέρα όλων των άλλων γλωσσών. Μην την παραμελείτε, αφού αυτή είναι ένα από τα λίγα αγαθά που μας έχουν απομείνει και ταυτόχρονα το διαβατήριό σας για τον παγκόσμιο πολιτισμό.»

Ø       Φρειδερίκος Σαγκρέδο (Βάσκος καθηγητής γλωσσολογίας – Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας της Βασκωνίας): «Η Ελληνική γλώσσα είναι η καλύτερη κληρονομιά που έχει στη διάθεσή του ο άνθρωπος για την ανέλιξη του εγκεφάλου του. Απέναντι στην Ελληνική όλες, και επιμένω όλες οι γλώσσες είναι ανεπαρκείς.» «Η αρχαία Ελληνική γλώσσα πρέπει να γίνει η δεύτερη γλώσσα όλων των Ευρωπαίων, ειδικά των καλλιεργημένων ατόμων.» «Η Ελληνική γλώσσα είναι από ουσία θεϊκή.»

Ø       Ζακλίν Ντε Ρομιγύ (Γαλλίδα Ακαδημαϊκός και συγγραφεύς): «Η αρχαία Ελλάδα μας προσφέρει μια γλώσσα, για την οποία θα πω ότι είναι οικουμενική.» «Όλος ο κόσμος πρέπει να μάθει Ελληνικά, επειδή η Ελληνική γλώσσα μας βοηθάει πρώτα από όλα να καταλάβουμε την δική μας γλώσσα.» 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

 

 

Το παρόν βιβλίο είναι μια πρωτότυπη μελέτη και βασίζεται αποκλειστικά και μόνο σε επίσημες πηγές, όπως οι εξής:  Θουκυδίδης «Ιστορία Α», Όμηρος «Ιλιάδα» και «Οδύσσεια», Στράβων «Γεωγραφικά», Παυσανίας «Ελλάδος Περιήγησης», Διόδωρος Σικελιώτης «Ιστορική Βιβλιοθήκη», Ηρόδοτος" Ιστορίαι", Διονύσιος Αλικαρνασσέας, Ναυτική ιστορία Ελληνικού Έθνους, Α. Κρασανάκη, Ελληνική Ιστορία, Α. Κρασανάκη, Ελληνική Μυθολογία Α. Κρασνακη κ.α.

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο : ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ (Απαρχές κόσμου κλπ) ………………………………..... σελίδα 2

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο : ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ……..…………………………….. …… ….….  σελίδα 15

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο : ΚΛΑΣΣΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ …………………………………......………….. σελίδα 33

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο : ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ......................…. σελίδα 44

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο : ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ & ΕΛΛΗΝΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ..... σελίδα 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Google
Search WWW Search www.krassanakis.gr

ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ TRANSLATOR
ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΕ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ AYTH Ή ΑΛΛΕΣ ΣΕ ΟΠΟΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΘΕΛΕΤΕ