ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ (ΜΑΚΗΣ) Γ.

ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ

 

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

 

 

 

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Caryatid_Erechtheion_BM_Sc407.jpg/320px-Caryatid_Erechtheion_BM_Sc407.jpg

_Η ιστορία, οι αξίες, οι θεσμοί και η παγκόσμια προσφορά του Ελληνικού Πολισμού.

_Ο Μινωικός Πολιτισμός και ποιος ήταν επακριβώς.

_Ο ιουδαϊκός, ο ελληνικός και ο χριστιανικός πολιτισμός, επιρροές, ομοιότητες, διαφορές κλπ.

_Ψεύδη που λέγονται για τον Ελληνικό Πολιτισμό κ.α.

                                                       

 

 

 

 

 

 

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ «Η ΑΘΗΝΑ»

ΑΘΗΝΑ 2008

 

 

 

 

 

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

(ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΛΠ)

============

ΤΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ (ΜΑΚΗ) ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

(Επίτιμου Δ/ντη Υπουργείου Πολιτισμού)

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

 

Περιεχόμενα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ.. 2

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ 4

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ.. 4

1. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. 4

2. ΤΟ ΜΕΤΡΟ, Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. 4

3. ΟΙ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ-ΟΡΟΙ «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» ΚΑΙ «ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ». 5

4. ΑΠΑΡΧΕΣ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. 5

5. ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΜΑΔΙΚΟ ΒΙΟ ΣΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ.. 7

6. Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. 8

7. ΤΡΩΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣ. 9

8. ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΕΙΣ- ΚΑΘΟΔΟΣ ΔΩΡΙΕΩΝ.. 10

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ 11

ΜΙΝΩΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ 11

ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. 11

1. ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΛΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ. 11

2.  ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΟΚΡΑΤΟΡΙΑ.. 20

3. ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. 25

4. ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΜΙΝΩΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΕΚΜΙΝΩΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ - ΡΩΜΑΙΩΝ.. 26

5. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΟΣ, Η ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ. 29

6. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΟΤΙ Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ  ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΘΗΡΑΣ  31

7. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ Ο ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΔΕΝ ΗΣΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ. 34

8. Ο ΜΙΝΩΑΣ – ΤΟ ΕΡΓΟ ΚΑΙ Η ΜΥΘΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ. 38

9. ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ (ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ) 39

10. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ ΟΙ ΚΑΡΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΤΟΝ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ, ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ  48

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ 51

Ο ΚΛΑΣΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. 51

1. ΠΕΡΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ –  ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 51

2.  Η ΣΠΑΡΤΗ, Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΚΑΙ ΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΗΚΕ. 52

3. Η ΑΘΗΝΑ, Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. 53

4. ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ. 57

5. ΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ. 58

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ 63

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 63

1. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΜΜΑΧΙΑ - ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΑΣΙΑΣ & ΑΦΡΙΚΗΣ. 63

2. ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ  ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΙΑ.. 63

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’ 67

ΡΩΜΑΙΚΟΙ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 67

1. ΡΩΜΑΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 67

2. ΕΚΜΙΝΩΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ.. 68

3. ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 68

4. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ. 69

5. Η ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΖΩΗ.. 72

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’ 74

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΑΙ 74

ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ 74

1. Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΙΟ ΠΑΛΙΟΣ ΤΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΟΥ. 74

2. ΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ  ΚΑΙ ΟΙ ΦΟΙΝΙΚΕΣ  ΟΙΚΕΙΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΕΡΓΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.. 75

3. ΨΕΥΔΗ ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ  ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ.. 76

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. 77

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ: 77

 

 

 

 

 

 

https://scontent-mxp1-1.xx.fbcdn.net/hphotos-xaf1/v/t1.0-9/11201176_982905338407924_2876399352223434523_n.jpg?oh=587eb7c7eb3f18b2ab0d2eb40e605c72&oe=5697AF6F

Γυναικείο δαιδαλικό άγαλμα από την Ελεύθερνα Κρήτης,  γνωστό ως «η κυρία της Ωξέρ (Γαλλία)» “lady of auxeree”,  7ος  – 6ος  αιών π.Χ.  (Μουσείο Λούβρου)

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Caryatid_Erechtheion_BM_Sc407.jpg/320px-Caryatid_Erechtheion_BM_Sc407.jpg

Καρυάτις στο Ερέχθειο, 421/ 406 π.Χ., με χιτώνα ιωνικό. Παρατηρείται ο κόλπος πάνω από τη ζώνη

ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΑΙ ΑΘΗΝΑΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ

 

 

1. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

 

Πολιτισμός λέγεται το σύνολο των υλικών και πνευματικών επιτευγμάτων και δραστηριοτήτων (διανόηση, καλές τέχνες, κλπ) ενός κοινωνικού συνόλου (κοινωνικού, εθνικού, θρησκευτικού κλπ) σε ορισμένη ή μη εποχή και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του, όπως εκφράζεται μέσα από αυτά. Τα εκλεπτυσμένα ήθη και η πνευματική ανάπτυξη στη συμπεριφορά, στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, στην αισθητική έκφραση και στον τρόπο ζωής, ενός κοινωνικού συνόλου. Το σύνολο των αξιών που χαρακτηρίζουν μια ιστορική περίοδο ενός λαού  (λέμε π.χ. ελληνικός πολιτισμός, μεσογειακός πολιτισμός κλπ)  και κάθε καθαρά μορφωτικό και πνευματικό στοιχείο παρμένο ανεξάρτητα από άλλα εκπολιτιστικά επιτεύγματα. 

Πολιτισμένος λέγεται ο άνθρωπος που τηρεί όσα επιτάσσει ο πολιτισμός. Ο καλλιεργημένος, ο μορφωμένος, όμως όχι μόνο επιστημονικά, αλλά και στο χαρακτήρα, στη συμπεριφορά. Αυτός  που έχει εκλεπτυσμένη συμπεριφορά που μαρτυρά πνευματική και ψυχική καλλιέργεια.

 

2. ΤΟ ΜΕΤΡΟ, Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

 

Η πολιτισμική ανάπτυξη του ανθρώπινου γένους είναι η πολιτιστική δράση (υλικά και πνευματικά έργα, δραστηριότητες και έθιμα) και η πνευματική καλλιέργεια (αξίες, παραδόσεις, παιδεία, μόρφωση, αισθητική, εκλέπτυνση συμπεριφοράς) που συνιστάμενα διαμορφώνουν τον τρόπο ζωής των ανθρώπων κατά τόπους. Ως εκ τούτου ο πολιτισμός είναι μια πολυδιάστατη δομή, άρα δεν έχει χαρακτηριστική κλίμακα μέτρησης ώστε να αποτιμηθεί. Δηλαδή είναι δύσκολο  να βαθμολογήσουμε έναν πολιτισμό λαμβάνοντας υπόψη τις λεπτομέρειες όλων των σημείων που του δίνουν υπόσταση και για το λόγο αυτό υπήρχαν και υπάρχουν έντονες διαμάχες ακόμα και για τον ίδιο του τον ορισμό. Ο πολιτισμός ακολούθησε σταθερή ανοδική πορεία στα χρόνια του παρελθόντος, η οποία οδήγησε τους λαούς από την κατάσταση του πρωτογονισμού στο σύγχρονο τεχνικό πολιτισμό με τα μεγάλα επιστημονικά επιτεύγματα. Ο βαθμός όμως του πολιτισμού δεν είναι ταυτόσημος σε όλους τους πολιτισμούς. Υπάρχουν ακόμη λαοί σε κατάσταση υπανάπτυξης. Το βιοτικό επίπεδο και  η παιδεία, θρησκευτική και επιστημονική, είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες επηρεασμού του πολιτισμού. Η πολιτιστική καλλιέργεια του ανθρώπου αλλάζει από εποχή σε εποχή και συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές εξελίξεις. Στα ομηρικά έπη λ.χ. εξαίρονται οι πολεμικές αρετές και στην κλασική εποχή η παιδεία, ενώ στα χριστιανικά κείμενα του μεσαίωνα η πίστη και η προσήλωση προς το θεό και τα χριστιανικά ιδεώδη. Αργότερα , η τέχνη προσανατολίστηκε στα ανθρωπιστικά ιδεώδη και ο πολιτισμός ταυτίστηκε με τις επιδιώξεις τους. Στην εποχή μας ο πολιτισμός των προοδευμένων κρατών είναι ανάλογος προς τα κοινωνικά ιδεώδη τους. Γενικά , τόσο ο πολιτισμός, στην πλατιά του έννοια, όσο και αντικαθρεφτίζει το ύψος της εξέλιξης κάθε λαού και στον τεχνικό και στον πνευματικό τομέα.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Μεγάλη συμβολή στην ανάπτυξη του πολιτισμού πρόσφερε και προσφέρει η παιδεία.

2) Κύτταρα του πολιτισμού θεωρούνται σήμερα τα πολιτιστικά σωματεία, οι σκοποί των οποίων είναι:  Η μελέτη, καλλιέργεια, προαγωγή, προώθηση και διάδοση των Γραμμάτων, της Παιδείας και των Τεχνών: Της Ζωγραφικής, της Γλυπτικής, της Μουσικής, του Θεάτρου, του Κινηματογράφου, του Χορού και των Τεχνών γενικότερα. Η προαγωγή και η προώθηση των ιδεών και αξιών, των δομών και των λειτουργιών της Δημοκρατίας, της Ειρήνης, της Δικαιοσύνης, της ισότητας και της Ελευθερίας μεταξύ των ανθρώπων και των λαών. Η επιστημονική και αντικειμενική μελέτη και διάδοση της Ιστορίας. Η μελέτη,  καλλιέργεια και διάδοση της Φιλοσοφίας και Φιλολογίας, σε όλους τους τομείς και όλα τα πεδία της, με εκδόσεις, εκδηλώσεις, διαλέξεις, συζητήσεις, συγκεντρώσεις, συναντήσεις κλπ. Η προστασία, αναστήλωση και αποκατάσταση των αρχαίων μνημείων (Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού,  Χριστιανισμού, Βυζαντινού κλπ) και νέων μνημείων. Η μελέτη, έρευνα και τεκμηρίωση θεμάτων, που ενδιαφέρουν την  πολιτιστική παράδοση και δημιουργία. Η ίδρυση και συντήρηση μουσείων, όπως Τέχνης, Λαογραφικών, Φυσικής Ιστορίας και Εθνολογικών. Η προστασία, ανάδειξη, προβολή και αξιοποίηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η ανάδειξη, προβολή και διατήρηση  των  Ηθών και Εθίμων. Η επινόηση και χρήση  τεχνολογιών για τη βελτίωση του Βιοτικού επίπεδου των λαών και ανθρώπων.

 

 

3. ΟΙ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ-ΟΡΟΙ «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» ΚΑΙ «ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ»

 

Η ονομασία πολιτισμός (πόλις > πολίτης > πολιτισμός) λέγεται ότι εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα τον 18ο αι. από τον Αδαμάντιο Κοραή, ως αντιστοίχιση του γαλλικού civilisation (civil = πόλη, πολίτης κλπ) , όμως χρησιμοποιείται υποκαλύπτοντας και την έννοια του culture/kultur (= καλλιεργώ – καλλιέργεια, εννοείται πνευματική). Οι δύο αυτές λέξεις σε σύντομο χρονικό διάστημα απέκτησαν τόσο πολλές και διαφορετικές σημασίες, όσο και παρεξηγήσεις σχετικά με τον ορισμό τους.

Ο πολιτισμός ως αντιστοίχιση της λέξης culture/kultur διαχωρίζεται στη στενότερη έννοια του όρου και την πιο ευρεία, ανθρωπολογική του έννοια. «Με την ευρεία του έννοια ο πολιτισμός αντιπροσωπεύει σήμερα το σύνολο των διαφοροποιών στοιχείων, πνευματικών και υλικών, διανοητικών και συναισθηματικών που χαρακτηρίζουν μία κοινωνία ή μία κοινωνική ομάδα. Συμπεριλαμβάνει, εκτός των γραμμάτων και των τεχνών, τον τρόπο ζωής, τα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου, το σύστημα αξιών, τις παραδόσεις και τα δόγματα. Με τη στενή του έννοια εννοεί κυρίως το σύνολο των αξιών καθώς και τις γνωστικές και αισθητικές συνήθειες μίας κοινότητας και υπό αυτό το πρίσμα περιλαμβάνει την πολιτιστική κληρονομιά, τις τέχνες, τη λογοτεχνία και τα κινήματα σκέψης.

 

4. ΑΠΑΡΧΕΣ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

 

Οι Έλληνες, ο ελληνισμός  και οι βάρβαροι

 

Στην αρχαία Ελλάδα αντί των λέξεων πολιτισμένος και απολίτιστος χρησιμοποιούνταν οι λέξεις «Έλληνας/ες» και «βάρβαρος/οι».

Η ονομασία «Έλληνας» (που, όπως θα δούμε πιο κάτω, αρχικά είχε τοπική σημασία, μετά εθνική και τέλος και πνευματική) σήμαινε ο πολιτισμένος και «βάρβαρος» ο απολίτιστος, επειδή οι Έλληνες ήταν πιο ανεπτυγμένοι πολιτιστικά από τους άλλους λαούς και «ελληνισμός» =  «το ελληνίζειν, η μίμησης των ηθών και εθίμων του πολιτισμού γενικώς των Ελλήνων.» 

Ειδικότερα «ελληνισμός» στην καλούμενη «ελληνιστική εποχή» (= οι τρεις αιώνες π.Χ.) σήμαινε  τη «μίμηση» της γλώσσας και του πολιτισμού των Ελλήνων από τον  πολυεθνικό κόσμο της Ανατολής (Αίγυπτος, Συρία, Παλαιστίνη, Μεσοποταμία κ.ά.), που είχε προκύψει μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Στην Καινή Διαθήκη αναφέρονται και μάλιστα σε αντιδιαστολή (κάτι ως σοφοί και ανόητοι, κ.α.) οι ονομασίες «Έλληνες» και «βάρβαροι», που σημαίνει ότι ακόμη και η Χριστιανική Θρησκεία αναγνωρίζει ότι ο Ελληνισμός είναι κάτι καλό ή ότι η ονομασία «βάρβαροι» είχε έννοια ακριβώς αντίθετη από την ονομασία Έλληνες», πρβ:  «Έλλησί τε και βαρβάροις, σοφοίς τε και ανοήτοις οφειλέτης ειμί..ου γαρ επαισχύνομαι το ευαγγέλιον του Χριστού· δύναμις γαρ Θεού εστιν εις σωτηρίαν παντί τω πιστεύοντι, Ιουδαίω τε πρώτον και Ελληνι»…(προς Ρωμαίους Κεφ. 1, 14 -16) .

2) Ο διαχωρισμός «Έλληνες» και «βάρβαροι» ήταν κάτι  ως το «Τούρκοι» και «γκιαούρηδες» κατά την Τουρκοκρατία, όπου «γκιαούρηδες»  = οι άπιστοι, άρα οι μη Τούρκοι (= οι Έλληνες, οι Ιταλοί κ.α.).

3) Ορισμένοι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι υπήρχαν και βάρβαροι που ήσαν στη συμπεριφορά και στη ψυχή πολύ καλύτεροι από ορισμένους Έλληνες και συνεπώς οι άνθρωποι δεν πρέπει να κατατάσσονται σε κατηγορίες μόνο και μόνο ανάλογα με τη χώρα προέλευσής τους. Κάτι πολύ σωστό.

 

Ο μεταναστευτικός - νομαδικός βίος,

Οι αυτόχθονες και οι επήλυδες κάτοικοι της Ελλάδας

 

Σύμφωνα με τους: Θουκυδίδη (Α 3 – 9), Εκαταίο Μιλήσιο (Στράβων 7, 321), Ηρόδοτο (Ιστορία Α 54 - 58), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός, Ελένης εγκώμιο 68 – 69, Πανηγυρικός κ.α.), Διόδωρο (1, 23-24 και 28-29,  Μ, Απόσπασμα 3), Πλάτων (Μενέξενος, 245c-d), Ησίοδο (Κατάλογος γυναικών) κ.α.:

 

Σύμφωνα με Πάριο Χρονικό (είναι τρεις μεγάλες πλάκες από μάρμαρο Πάρου όπου οι αρχαίοι έγραφαν τα πιο σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα):

Ο Μίνωας Α’ βασίλευε το  έτος 1470 π.Χ.,  πρώτη φορά που φυτεύτηκαν σπόροι στην Ελλάδα ήταν στην Ελευσίνα  το έτος 1410 π.Χ. από τη Δήμητρα, την ανακηρυχθείσα μετά Θεά και ο Τρωικός πόλεμος έγινε το 1218 - 1209  π.Χ.

 

Α. Αρχικά, επειδή δεν υπήρχε η γεωργία, δεν υπήρχαν μόνιμοι κάτοικοι ούτε και πόλεις,  σύνορα και  κράτη. Υπήρχαν μόνο διάφορες φυλές που ζούσαν νομαδικά - μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής, ενώ η πολυπληθέστερη ομάδα όπου πήγαινε έδιωχνε αυτή που έβρισκε μπροστά της, για να εκμεταλλευτεί αυτή το χώρο. Αποτέλεσμα του γεγονότος αυτού ήταν οι άνθρωποι να ζουν και να συμπεριφέρονται παρόμοια με τα ζώα.

Στη συνέχεια, επειδή ο κόσμος πλήθυνε και ως εξ αυτού οι πηγές διατροφής δεν έφταναν για τη διατροφή του, κάποιες από τι φυλές άρχισαν να σχηματίζουν στρατό και να βάζουν  σύνορα για τη διασφάλιση των πηγών διατροφής τους (δηλαδή περιφρουρούσαν τις διάφορες εύφορες περιοχές που διέθεταν κυνήγι ή καρπούς)  και κάποιες άλλες φυλές εξαναγκάζονται να μετακινηθούν σε άγνωστα και μακρινά μέρη. Επακόλουθο ήταν ο άνθρωπος να περάσει ακόμη σε πιο βάρβαρο κατάσταση, γιατί αναπτύχθηκαν οι ληστείες, οι πειρατείες, οι φόνοι κ.α.

Τελευταία μετακίνηση φύλου στην Ελλάδα ήταν αυτή των Δωριέων με τους Ηρακλείδες, η οποία έγινε 80 χρόνια μετά τα Τρωικά, δηλαδή το 1129 π.Χ.,  και πρώτη φορά που φυτεύτηκαν σπόροι στην Ελλάδα ήταν στην Ελευσίνα  το έτος 1410 π.Χ. από τη Δήμητρα, την ανακηρυχθείσα μετά Θεά.

 

Β. Η Ελλάδα αρχικά ήταν κατοικία βαρβάρων και από αυτούς το πολυπληθέστερο και αυτόχθων φύλο ήσαν οι καλούμενοι Πελασγοί και γι αυτό η Ελλάδα αρχικά ονομάζονταν Πελασγία.  Επί μέρους φύλα των Πελασγών ήσαν οι Δωριείς (= οι μετέπειτα Σπαρτιάτες, Μακεδόνες κ.α.), οι Αιολείς (Θεσσαλείς), οι Αχαιοί (Μυκηναΐοι κ.α.) και οι Ίωνες (Αθηναίοι κ.α.). 

Οι Δωριείς ήταν το πρώτο φύλο που αποκόπηκε από τους βάρβαρους Πελασγούς και αποτέλεσε ξέχωρο έθνος, το ελληνικό και μετά προσχώρησαν σ’ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πάρα πολλοί βάρβαροι (= οι Καδμείοι ή Θηβαίοι, οι Δαναοί, οι Πέλοπες κ.α.):

«Εξάλλου, ολόκληρη σχεδόν η Ελλάδα κατοικία βαρβάρων υπήρξε, στους παλιούς καιρούς, έτσι λογάριαζαν όσοι μνημονεύουν αυτά τα πράγματα, γιατί ο Πέλοπας έφερε ένα λαό από τη Φρυγία στη χώρα που απ' αυτόν ονομάστηκε Πελοπόννησος, κι ο Δαναός από την Αίγυπτο, κι οι Δρύοπες, οι Καύκωνες κι οι Πελασγοί κι οι Λέλεγες και άλλοι τέτοιοι λαοί μοίρασαν τους τόπους πάνω και κάτω από τον ισθμό. Γιατί την Αττική κατέλαβαν Θράκες που ήρθαν με τον Εύμολπο, τη Δαυλίδα της Φωκίδας ο Τηρεύς την Καδμεία οι Φοίνικες που ήρθαν με τον Κάδμο, και την ίδια τη Βοιωτία κατέκτησαν οι Aονες, οι Τέμμικες και οι Ύαντες.» (Στράβων 7, 321)

 «Το Ελληνικό έθνος αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλά -  αυτό είναι η πεποίθησή μου, αφότου όμως ξέκοψε από το Πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή και μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ’ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πάρα πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. …» (Ηρόδοτος Α, 57- 58)

Το 1500 π.Χ. ξεσπούν στην Αίγυπτο λοιμώδεις ασθένειες και οι ντόπιοι τις αποδίδουν στους ασεβείς αλλόφυλους. Για να αποφύγουν την οργή των ντόπιων  οι  μετανάστες συσπειρώνονται και φεύγουν σε άλλα μέρη. Οι Εβραίοι με αρχηγό το Μωυσή πάνε στην Ιουδαία.  Οι Φοίνικες, οι οποίοι κατάγονταν από την Ερυθρά θάλασσα, φεύγουν από τη Θήβα της Αιγύπτου (εξ ου και η ονομασία  Θηβαίοι) με αρχηγό τον Αγήνορα και πάνε στη Φοινίκη της Ασίας. Από εκεί μετά ένα μέρος τους με αρχηγό τον Κάδμο (εξ ου και η ονομασία Καδμείοι ή Θηβαίοι) πάει στη Βοιωτία όπου ιδρύουν την πόλη-κράτος Καδμεία ή Θήβα  ( ονομάστηκε έτσι σε ανάμνηση της Αιγυπτιακής και προς χάρη του Κάδμου).  Οι Δαναοί με πλοία και με αρχηγό το Δαναό ( απ΄ όπου και Δαναοί)  μέσω Ρόδου πάνε στο Άργος της Πελοποννήσου όπου ενοποιήθηκαν με τους ντόπιους  Αχαιους του Άργους απ΄όπου και η ομηρική ονομασία «Αχαιοί ή Δαναοί ή Αργείοι». Επίσης πριν από τα Τρωικά κάποιοι Φρύγες με αρχηγό τον Πέλοπα (εξ ου και Πέλοπες) έφυγαν  από την Ασία και πήγαν στις Μυκήνες προκειμένου να λάβουν μέρος σε αθλητικούς αγώνες και συνάμα ο Πέλοπας  να παντρευτεί την κόρη του ντόπιου βασιλιά. Ωστόσο ο Πέλοπας κατέλαβε και το θρόνο και όλη την Πελοπόννησο, η οποία από τότε και εξής ονομάζεται με αυτό το όνομα:

«Την παλιά εποχή ξέσπασε λοιμώδης ασθένεια στην Αίγυπτο και οι ντόπιοι την απέδωσαν στους ασεβείς αλλόφυλους. Προ αυτού μερικοί από αυτούς συσπειρώθηκαν και ήρθαν στην Ελλάδα. Αρχηγοί τους ήσαν ο Κάδμος και ο Δαναός. Οι υπόλοιποι πήγαν στην Ιουδαία, που τότε ήταν ακατοίκητη, και των οποίων επικεφαλής ήταν ο επονομαζόμενος Μωυσής, ένας άνδρας με φρόνηση και ανδρεία».  (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος Μ, Απόσπασμα 3)

«Λένε επίσης οι Αιγύπτιοι πως και οι άποικοι που έφυγαν μαζί με το Δαναό από την Αίγυπτο εγκαταστάθηκαν  στην αρχαιότερη σχεδόν Ελληνική πόλη, στο Άργος και πως οι λαοί των Κόλχων στον Πόντο και την Ιουδαίων μεταξύ Αραβίας και Συρίας ιδρύθηκαν ως αποικίες από ανθρώπους που έφυγαν από εκεί….. ο Κάδμος ήταν από τις Θήβες της Αιγύπτου  και μαζί με τα άλλα παιδιά γέννησε και τη Σεμέλη. Στα κατοπινά χρόνια, ο Ορφέας, που απόκτησε μεγάλη φήμη ανάμεσα στους Έλληνες για τη μουσική, τις τελετές και τα θεολογικά ζητήματα, φιλοξενήθηκε από τους απογόνους του Κάδμου και δέχτηκε εξαιρετικές τιμές στις Θήβες». (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 1, 23-24 και 28-29)

 

Σημειώνεται ότι:

α) Οι Πελασγοί είχαν ως κοιτίδα τους το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) και  πρώτος σημαντικός βασιλιάς τους φέρεται ο Έλληνας απ΄όπου  και η μετέπειτα ονομασία Έλληνες.

β) Επί βασιλείας του Δευκαλίωνα, πατέρα του Έλληνα, έγινε κατακλυσμός στην Ελλάδα με από τον οποίο έπαθαν μεγάλες καταστροφές η Θεσσαλία, η Κρήτη, το Άργος της Πελοποννήσου και πολλά άλλα μέρη.

 

5. ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΜΑΔΙΚΟ ΒΙΟ ΣΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

 

Σύμφωνα με τους: Θουκυδίδη (3 – 9), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός), Πλάτωνα (Νόμοι, Μίνως), Αριστοτέλη (Πολιτικά Β, 1271, 10), Στράβωνα (βιβλίο 10 = Ι), Πλούταρχο (Λυκούργος  και Σόλων) κ.α.,  ο Μίνωας ήταν εκείνος που από τη μια ένωσε σε ενιαίο σύνολο όλα τα έθνη της Κρήτης  δημιουργώντας την πρώτη πολιτισμένη κοινωνία, την περίφημη Κρητική Πολιτεία , όπως θα δούμε πιο κάτω, και από την άλλη συγκρότησε πολεμικό ναυτικό με το οποίο έδιωξε από τις Κυκλάδες τους Κάρες και Φοίνικες που τις είχαν καταλάβει, επειδή μέχρι τότε ήταν ακατοίκητες και  τις οικίζει με μόνιμους κατοίκους που έφερε από την Κρήτη  με αποτέλεσμα από τη μια ο ίδιος να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες να μπορέσουν να ασχοληθούν και με τη ναυτιλία, να πλουτίσουν, να επικρατήσουν, να σταματήσουν το μεταναστευτικό βίο που τους εξανάγκαζαν οι κακοποιοί, να επικοινωνήσουν και να επικρατήσουν μετά στα τρωικά. Επομένως στο Ελληνικό πολεμικό ναυτικό και το Μίνωα οφείλεται η ύπαρξη, η ελευθερία, η ναυτική ανάπτυξη κ.τ.λ. της Ελλάδας και η επίσημη και ένδοξη ιστορία της Ελλάδας και του Ελληνικού ναυτικού, πολεμικού και εμπορικού,  ξεκινούν από την εποχή του Μίνωα.

(Περισσότερα βλέπε στο Κεφαλαίο Β’ «Μινωικός πολιτισμός»)

 

 

6. Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

 

Ο Όμηρος μας πληροφορεί ότι  επί εποχής Τρωικού Πολέμου και παλαιότερα με το όνομα  «Ελλάδα» ονομαζόταν μόνο μια περιοχή-πόλη που βρίσκονταν στο Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) και με το όνομα «Μυρμιδόνες ή Αχαιοί ή Έλληνες» ονομάζονταν μόνο όσοι κατοικούσαν στις πόλεις του Πελασγικού Άργους: Ελλάδα, Φθία, Αλος, και Αλόπη και Τραχίνα ( οι πόλεις αυτές ανήκαν στο κράτος του Πηλέα και ο στρατός τους στην Τροία είχε ως αρχηγό τους τον Αχιλλέα)  και με το όνομα «Πανέλληνες» (απ΄όπου προήλθε μετά τα τρωικά το εθνικό – γενικό όνομα Έλληνες) ονομάζονταν όλοι όσοι εκστράτευσαν εναντίον της Τροίας, πρβ:

«τους όσοι το Πελασγικόν  Άργος έναιον οι τ' Άλον οι τ΄ Αλόπην οι τε Τρηχίν ενέμοντο, οι τα' είχον Φθίην ηδ' Ελλάδα καλλιγύναικα, Μυρμιδόνες δε κελεύντο και Έλληνες και Αχαιοί, των δ' αύ πεντήκοντα νεών ήν αρχός Αχιλλεύς» (Ιλιάδα, Β, 681-5)

 «Λοκρών δ’ ηγεμόνευεν Οϊληος ταχύς Αίας  μείων, ου τι τόσος γε όσος Τελαμώνιος Αίας αλλά πολύ μειων· ολίγος μεν εην λινοθώρηξ, εγχείη δ εκέκαστο Πανέλληνες και Αχαιούς». (Ιλιάδα B 527 – 530)

Ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι μέχρι  τα Τρωικά δεν υπήρχαν οι  ονομασίες  Έλληνες και βάρβαροι, άλλως αυτό θα το ανέφερε ο Όμηρος. Αναφέρει επίσης ότι αρχικά στην Ελλάδα  υπήρχαν διάφορα φύλλα με πολυπληθέστερο τους Πελασγούς και ο Όμηρος με το όνομα Έλληνες ονομάζει μόνο εκείνους που ακολούθησαν τον Αχιλλέα από τη Φθιώτιδα στον πόλεμο της Τροίας, οι οποίοι ήσαν και οι πρώτοι Έλληνες.  Όμως από την εποχή που ο Έλληνας του Δευκαλίωνος και οι γιοί του απέβησαν ισχυροί στη Φθιώτιδα (δηλαδή στην περιοχή όπου υπήρχε η πόλη Ελλάδα και όπου ήσαν οι πρώτοι Έλληνες) και τη βοήθεια τους επικαλούντο οι κάτοικοι των άλλων πόλεων,  ονομάζονταν και αυτοί Έλληνες.  Επομένως για το Θουκυδίδη το όνομα Ελλάς – Έλληνες ναι μεν προήλθε από την πόλη Ελλάδα, όμως έγινε γενικό επί εποχής  του ηγεμόνα της πόλης Ελλάδας  με το όνομα « Έλλην», πρβ:  «Αλλ' από την εποχήν που ο Έλλην και οι υιοί του απέβησαν ισχυροί εις την Φθιώτιδα, και την βοήθειάν των επεκαλούντο οι κάτοικοι των άλλων πόλεων, τα διάφορα φύλα, συνεπεία της επικοινωνίας αυτής, ωνομάζοντο ήδη επί μάλλον και μάλλον Έλληνες, μολονότι πολύς επέρασε καιρός πριν το όνομα τούτο ημπορέση να επικράτηση γενικώς» (Θουκυδίδης Α, 3), «οι μεν πίστευαν ότι η Ομηρική Ελλάδα είναι η Φθία» (Στράβωνας, Θ΄ 431 - 432), «Η χώρα, ην οικούσι παρ Ομήρω οι υπό του Πηλέα Έλληνες, καλείται Ελλάς και κείται περι Σπερχειόν ποταμόν (Αρχίλοχος, απ. 47-52),  «καθότι και Έλληνας το σύμπαν γένος από τής εν Θεσσαλία ποτε καλουμένης Ελλάδος. (Παυσανίας Λακωνικά, ΧΧ 6-7)

 

Σημειώνεται ότι:

1) Το επίθετο «Έλλην, Ελληνίς ή Ελλανίς» = Ελλάνιος - Ελλήν(ιος,α,ο) προέρχεται από το ουσιαστικό «Ελλάς» , ενώ το όνομα «Ελλάς» ετυμολογικά φαίνεται  να αποτελείται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις «εα,ος + λαός ή ληός» = ο δικός μας, ο ίδιος, ο εαυτός λαός, πρβ και: βάσις λαού = βασιλεύς, παν + λαός = παλλάς, παλλαϊκός… Η ονομασία «λαός» είναι τονικό παρώνυμο της λέξης «λάος», κάτι όπως και τα πότε-ποτέ, γέρος –γερός…. Στην αρχαία ελληνική «λάος» = η ανόργανος ύλη, ο λίθος που ο Κρόνος (χρόνος) «κοίησε σε  λαό», δηλαδή σε ενόργανο ύλη, ενόργανο σώμα (λαός = ο στρατός ή ο άνθρωποι), «λαούς δε λίθους κοίησε Κρονίων » .

2) Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι  οι Δωδωναίοι, όταν άκουσαν μια βάρβαρη ιέρεια να μιλά, νόμισαν ότι μιλούσε ως το  όρνιο πελειάδα: «διότι βάρβαροι ήσαν, εδόκουν δε σφι ομοίως όρνισι φθέγγεσθαι» .  Επομένως ο Ηρόδοτος υπονοεί ότι η ονομασία «βάρβαρος» προήλθε από ηχοποίητη της φωνής των πελιάδων ( = τα περιστέρια, που ως γνωστό, βιρ..βιρ… > βιρβιρ..ίζουν ή βαρ..βαρ..ίζουν, κάτι ως τα γατιά που νιάου-νιάου > νιαουρίζουν κ.τ.λ.), πρβ: «Οι ιερείς του Δία του Θηβαίου μου είπαν ότι οι Φοίνικες άρπαξαν δυο ιέρειες από τη Θήβα (της Αιγύπτου) και τις πούλησαν, τη μια στη Λιβύη και την άλλη στην Ελλάδα. Αυτές οι γυναίκες είναι αυτές που  ίδρυσαν τα μαντεία στους τόπους που ανέφερα (στη Θήβα της Λιβύης και της Δωδώνης)  Έχω πάντως τη γνώμη ότι περιστέρες τις είπαν οι Δωδωναίοι αυτές τις γυναίκες, επειδή ήταν βάρβαρες  και η ομιλία τους τους φαινόταν σαν τη φωνή των πουλιών. …. Όσο όμως μιλούσε βαρβαρικά, αυτοί έπαιρναν την ομιλία της για φωνή πουλιού , γιατί πως είναι δυνατόν περιστέρα να μιλάει ανθρώπινη φωνή; Όσο για τα λεγόμενά τους ότι η περιστέρα ήταν μαύρη, δείχνουν ότι η γυναίκα ήταν Αιγύπτια ( Ηρόδοτος B 54 - 57)

3) Ετυμολογικά η λέξη «βάρβαρος» φαίνεται να είναι ηχοποίηση του «βαρ… βαρ..»  των αλαλαγμών των ζώων απ΄όπου και βαρβάτος  = ο κτηνώδης κ.α. και  βάρβαρος  = vrytus =  ο ζωώδης, άρα μεταφορικά ο αμόρφωτος, ο αγροίκος  κ.α βουβαίνω, βαμβαίνω, βρυχώμια, βαταλαλώ… και κάτι ως και τα: βαβ-βαβ > βαβαλίζω, βιρ-βιρ > βιρβιρίζω….

 

 

7. ΤΡΩΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣ

 

Τρεις γενιές μετά το θάνατο του Μίνωα, ο Αγαμέμνονας, που ήταν εγγονός του Πέλοπα, κατορθώνει να ενώσει τα δυο σκήπτρα των Μυκηνών στα χέρια του, του Πέλοπα και του Περσέα,  (δηλαδή ένωσε τους Πέλοπες με τους Δαναούς και Αχαιούς), με αποτέλεσμα οι Μυκήνες να γίνουν η πρώτη στρατιωτική και ναυτική δύναμη στον αρχαίο κόσμο. Ακολούθως ο Αγαμέμνονας, επειδή οι βάρβαροι (Τρώες, Φοίνικες κ.α.) συνέχιζαν να έρχονταν  στην Ελλάδα και να κλέβουν  τις γυναίκες και τις περιουσίες των Ελλήνων (όπως την αρπαγή της ωραίας Ελένης κ.α.) , οργανώνει μαζί με  άλλους Έλληνες ηγεμόνες  (Κρήτης, Αθήνας κ.α.) εκστρατεία εναντίον της Τροίας προκειμένου να διαλύσει το στρατό και το κράτος της.

Κατά τον Τρωικό πόλεμο, ο οποίος κράτησε δέκα χρόνια και νικητές ήσαν οι Έλληνες, ο αρχαίος γνωστός κόσμος χωρίστηκε στα δυο. Από τη μια ήσαν οι Έλληνες και από την άλλη οι βάρβαροι.  Έλληνες λέγονταν όσες πόλεις- κράτη: Αθήνα, Σπάρτη, κ.λ.π, είχαν πάει με το μέρος των Αχαιών ή Δαναών ή Αργείων (Κρήτες, Αθηναίοι κ.α.) και βάρβαροι όσοι είχαν πάει με το μέρος των ηττημένων Τρώων (Κάρες, Φοίνικες κλπ) , εκείνων που είχαν προκαλέσει τον πόλεμο αυτό με τις βαρβαρότητές τους (αρπαγές γυναικών και περιουσιών). 

Ειδικότερα σύμμαχοι, σύμφωνα με τον Όμηρο, των Ατρειδών (= οι Αχαιοί ή Αργείοι ή Δαναοί ή Πανέλληνες) ήσαν οι : Αργείοι, Κρήτες, Αθηναίοι, Ευβοιείς, Μαγνήτες, Κορίνθιοι, Λακεδαιμόνιοι, Αρκάδες, Κεφαλλήνες,  Πελασγοί της Θεσσαλίας  κ.α. 

Σύμμαχοι των Τρώων  ήσαν οι: Δαρδάνιοι, Καύκωνες, Θράκες, Λέλεγες, Φρύγες, Λύκιοι, Κάρες, Μαίονες, Φρύγες, Μυσοί, Παφλαγόνες, Κίκονες, Αλιζώνες, οι Πελασγοί της Λάρισας κ.α. 

«Η εκστρατεία στην Τροία από τον Αγαμέμνονα ήταν πράξη ωφελιμότατη για τους Έλληνες, για να μην υποστεί η Ελλάδα από τους βάρβαρους δεινά παρόμοια με κείνα που υπέστη παλαιότερα κατά την κατάληψη όλης της Πελοποννήσου από τον Πέλοπα, του Άργους από το Δαναό και της Θήβας από τον Κάδμο (Ισοκράτους Παναθηναϊκός 79-80),

 «Εξαιτίας  αυτών (της εκστρατείας των Ελλήνων στην Τροία) επήλθε τόσο μεγάλη μεταβολή, ώστε ενώ προηγουμένως οι βάρβαροι, που ζούσαν δυστυχισμένοι στους τόπους τους, και ο Δαναός, αφού έφυγε από την Αίγυπτο, κατέλαβε το Άργος, ο Κάδμος ο Σιδώνιος έγινε βασιλιάς της Θήβας, οι Κάρες αποίκησαν τα νησιά και ο Πέλοπας κυρίευσε την Πελοπόννησο οι μετά από αυτού του πολέμου, το γένος μας γνώρισε τόση ακμή, ώστε κατάφερε να αφαιρέσει από τους βάρβαρους μεγάλες πόλεις και τεράστιες εδαφικές εκτάσεις» (Ισοκράτης Ελένης εγκώμιο 68 – 69)

 

Σημειώνεται ότι:

Α) Πριν από τα Τρωικά δεν υπήρχε ο διαχωρισμός Έλληνες και βάρβαρους. Αυτό επήλθε μετά τα Τρωικά. Υπήρχε όμως ο ελληνισμός ως ιδέα και η πρώτη κοινή συνεργασία των Ελλήνων  ήταν η εκστρατεία στην Τροία. 

Β) Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο (Α1 – 4)  και καθώς του είπαν λέει οι λόγιοι των Περσών:

 α) Η έχθρα μεταξύ Ελλήνων και Βαρβάρων ξεκίνησε από τις εκατέρωθεν αρπαγές γυναικών (= την αρπαγή της Ελληνίδας Ιώ από τους Φοίνικες, της Φοινικιάς Ευρώπης από τους Έλληνες Κρήτες, της Μήδεια των Κόλχων από τους Έλληνες και της Ελληνίδας Ελένης από τους Τρώες) κ.α., μόνο που οι Έλληνες  έδωσαν πολύ σημασία σ’ αυτές τις αρπαγές και κυρίως της Ελένης και καταστρέψανε την Τροία, ενώ δεν έπρεπε, γιατί οι γυναίκες αυτές το ήθελαν.

β) Τα έθνη που κατοικούν στην Ασία  (Τρώες, Κάρες, Φοίνικες κ.α.), οι Πέρσες τα θεωρούν δικά τους, ενώ την Ευρώπη και τους Έλληνες (οι πόλεις-κράτη: Αθήνα, Σπάρτη κλπ) κάτι ξεχωριστό και στην άλωση του Ιλίου βρίσκουν τα αίτια έχθρας τους προς τους Έλληνες και γι αυτό τώρα οι βάρβαροι (Πέρσες, Μήδοι, Φοίνικες κλπ)  στρέφονται εναντίον της Ελλάδας (μιλά για τους Περσικούς Πολέμους με Ξέρξη κ.τ.λ.).

 

 

8. ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΕΙΣ- ΚΑΘΟΔΟΣ ΔΩΡΙΕΩΝ

 

Ο  Τρωικός πόλεμος  επέφερε μεγάλες μετακινήσεις και ανακατατάξεις φυλών στην Ελλάδα, λόγω της απουσίας του στρατού της στην Τροία, αλλά και στον υπόλοιπο αρχαίο γνωστό κόσμο λόγω της ήττας των βαρβάρων.  Από τη Μ. Ασία π.χ. έφυγαν φύλα και πέρασαν στην Ιταλία, από τη Θεσσαλία έφυγαν φύλα και άλλα πήγαν προς Μακεδονία και άλλα προς Πελοπόννησο κ.α.  Τελευταία από αυτές τις μετακινήσεις που έγινε στην Ελλάδα ήταν αυτή που ονομάζεται «Κάθοδος των Δωριέων με τους Ηρακλείδες». Στο εξής η Ελλάδα ηρέμησε, άρχισε να αναπτύσσεται και να κάνει και αποικίες.

Οι Δωριείς, που ήταν έθνος πολυπλάνητο, αρχικά, επί εποχής του βασιλιά Έλληνα, διέμεναν στη Θεσσαλία. Μετά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα φεύγουν από εκεί και πάνε στις πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου με αρχηγό το Δώρο απ΄όπου η περιοχή ονομάστηκε Δωρίδα και οι κάτοικοι Δωριείς. Πριν από τα τρωικά ένα μέρος με αρχηγό τον Τέκταμο (παππού του Μίνωα) πάει στην  Κρήτη όπου ενώθηκε με τους εκεί κατοίκους, τους Ετεόκρητες. Ογδόντα χρόνια μετά τα Τρωικά (= κάπου το 1129 π.χ. )  ένα μέρος από τους εναπομείναντες Δωριείς φεύγει και πάει στην Πίνδο - Μακεδονία όπου ονομάστηκε «έθνος Μακεδνό» (= οι μετέπειτα Μακεδόνες) και το άλλο οδηγούμενο από τους Ηρακλείδες  κατεβαίνει στην Πελοπόννησο και ονομάζεται «έθνος δωρικό» (= οι  μετέπειτα Σπαρτιάτες), το «έθνος δωρικόν τε και Μακεδονικόν».

«Ηρακλείδες» ονομάζονταν οι εξόριστοι βασιλιάδες του Άργους της Πελοποννήσου, επειδή έλεγαν ότι ήσαν απόγονοι του ημίθεου Ηρακλή. Οι Ηρακλείδες αρχικά πήγαν στην Αθήνα και από εκεί μετά στις πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου όπου συνάντησαν τους Δωριείς.

Όταν οι Δωριείς πήγαν στην Πελοπόννησο κατέλαβαν όλες σχεδόν τις πόλεις της (Σπάρτη, Μεσσήνη, Άργος κ.α.), στις οποίες ζούσαν Αχαιοί, Δαναοί και Πέλοπες προκειμένου να εγκαταστήσουν στο θρόνο και πάλι τους εξόριστους βασιλιάδες. Ωστόσο μετά δεν ξαναγύρισαν στον τόπο του, αλλά παρέμειναν εκεί καθιστώντας  τη Σπάρτη μια από τις πρώτες δυνάμεις του αρχαίου γνωστού κόσμου. 

«Ύστερα έβαλε μπρος  να εξετάσει ποιοι ανάμεσα στους Έλληνες ήσαν οι δυνατότεροι, που θα μπορούσε να κάνει φίλους. Και ψάχνοντας βρήκε πως ξεχώριζαν οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι, οι πρώτοι ανάμεσα στους Δωριείς, οι δεύτεροι ανάμεσα στους Ίωνες.  Γιατί τα έθνη αυτά ήσαν τα πιο γνωστά, όντας τα παλιά χρόνια το τελευταίο Πελασγικό, το πρώτο Ελληνικό. Οι Αθηναίοι ποτέ ως  τώρα δεν ξεσηκώθηκαν από τον τόπο τους, ενώ οι άλλοι ήταν πολυπλάνητοι. Γιατί όσο βασίλευε Δευκαλίων, κατοικούσαν τη Φθιώτιδα, στα χρόνια πάλι του Δώρου, του γιου του Έλληνα, τη χώρα στις πλαγιές της Όσσας και του Ολύμπου που τη λεν Ιστιαιώτιδα. Και αφότου και από την Ιστιαιώτιδα τους ξεσήκωσαν οι Καδμείοι, κατοικούσαν στην Πίνδο με το όνομα  έθνος Μακεδνόν. Από εκεί πάλι άλλαξαν τόπο και πήγαν στη Δρυοπίδα και από εκεί έφτασαν πια εκεί που είναι, δηλαδή στην Πελοπόννησο, και ονομάστηκαν έθνος Δωρικό». (Ηρόδοτος Α, 57)

«Συγκροτούσαν δε το στόλο (τον ελληνικό στη Μάχη της Σαλαμίνας) οι εξής: Από την Πελοπόννησο οι Λακεδαιμόνιοι με 16 πλοία, οι Κορίνθιοι, με τον ίδιο αριθμό πλοίων, το οποίον έδωσαν και εις το Αρτεμίσιον. Οι Σικυώνιοι, με δέκα πλοία, οι Επιδαύριοι με δέκα, οι Τροιζήνιοι με πέντε, οι Ερμιονείς με τρία. Όλοι αυτοί, εκτός των Ερμιονέων ανήκουν στο Δωρικό και Μακεδνόν έθνος, ελθόντες στην Πελοπόννησο  από τον Ερινεόν και την Πίνδον(«εόντες ούτοι πλην Ερμιονέων Δωρικό τε  και Μακεδνόν έθνος, εξε Ερινεού τα και Πίνδου»), και το τελευταίον από την Δρυοπίδα. Οι δε Ερμιονείς είναι καθαυτό Δρύοπες τους οποίους εξεσήκωσαν από τη σήμερον λεγόμενη Δωρίδα ο Ηρακλής και οι Μαλιείς. Εκ των Πελοπονησίων αυτοί ήσαν εις το στόλον (δηλαδή τον ελληνικό στη Μάχη της Σαλαμίνας)» (Ηρόδοτος Η, 43)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’

ΜΙΝΩΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ

ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Ο Μινωικός Πολιτισμός, όπως θα δούμε πιο κάτω,  άρχισε να αναπτύσσεται  στην Κρήτη πολλά χρόνια πριν από το Μίνωα, κάπου από το 3000 π.Χ. ,  όμως η μεγάλη άνθησή του ήταν επί εποχής του πιο αξιόλογου ηγεμόνα της εποχής αυτής, του Μίνωα, ο λόγος και για τον οποίο ο εν λόγω πολιτισμός ονομάστηκε Μινωικός από τον Evans. 

 

1. ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΛΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

 

Α. ΟΙ ΦΥΛΕΣ ΤΗΣ ΟΜΗΡΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ: ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ, ΚΥΔΩΝΕΣ,  ΑΧΑΙΟΙ, ΔΩΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠEΛΑΣΓΟΙ  ΚΡΗΤΗΣ

 

Ο Όμηρος (Οδύσσεια τ 178 – 183) αναφέρει ότι η Κρήτη είχε αναρίθμητο κόσμο  και 90 πόλεις (στην Ιλιάδα, Β 645 – 652, αναφέρει ότι η Κρήτη είχε 100 πόλεις), όμως αναφέρει μόνο τις εξής: την Κνωσό, την έδρα του Μίνωα και με επίνεια το Ηράκλειο και την Αμνισό, τη Γόρτυνα, τη Λύκτο, τη Μίλητο, τη Λύκαστο, τη Φαιστό και το Ρύτιο.  Αναφέρει επίσης ότι οι κάτοικοι των ως άνω πόλεων της Κρήτης ήσαν άλλοι Κύδωνες, άλλοι  Ετεοκρήτες, άλλοι Αχαιοί, άλλοι Δωριείς και άλλοι Πελασγοί:

«Κρητών δε Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευεν,     

οι Κνωσόν τ’ εσχον Γόρτυνα τε τειχιόεσσαν,

Λύκτον, Μίλητον τε και αργινόεντα Λύκαστον

Φαιστόν τε Ρύτιον τε, πόλεις εύ ναιετοώσας,

άλλοι θ’ οί Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο.

Τον μεν άρ’ Ιδομενεύς δουρί κλυτός ηγεμόνευε,   

Μηριόνης τ’ ατάλαντος νυαλίῳ νδρειφντ·

τοίσι δ’ άμ’ ογδώκοντα μέλαιναι νήες έποντο. (Ιλιάδα Β. 645 – 652)

 

Κρήτη τις γαι’ έστι, μέσω ενί οίνοπι πόντω,

καλή και πίειρα, περίρρυτος· εν δ’ άνθρωποι

πολλοί, απειρέσιοι, και εννήκοντα πόληες

άλλη δ’ αλλων Γλώσσα μεμιγμένη· εν μεν Αχαιοί,

εν δ’ Ετεοκρήτες μεγαλήτορες, εν δ’ Κύδωνες,

Δωριέες τε τριχαϊκες δίοι τε Πελασγοί.

τησι δ’ ενί Κνωσός, μεγάλη πόλις, ένθα τε Μίνως

εννέωρος βασίλευε Διός μεγάλου οαριστής…

πατρός εμοίο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος

Δευκαλίων δ’ εμέ τίκτε και Ιδομενήα άνακτα…... (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183)

 «Υπάρχει κάποια χώρα Κρήτη, στη μέση του γυαλιστερού Πόντου, ωραία και γόνιμη, που βρέχεται από θάλασσα,. Σ’ αυτή υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, αναρίθμητοι και ενενήντα πόλεις. Μιλούνε ανάμεικτη γλώσσα. Σ’ αυτή τη χώρα κατοικούν Αχαιοί, οι Κύδωνες, οι Ετεοκρήτες οι μεγαλόκαρδοι, κάποιοι από τους μακροτρίχηδες ή στα τρία χωρισμένους Δωριείς και οι θεϊκοί Πελασγοί. Σ’ αυτούς πρωτεύουσα είναι η Κνωσός, μεγάλη πόλη, όπου βασίλευε ο Μίνωας, ο ισχυρός, αγαπητός φίλος του Δία, ο πατέρας του δικού μου πατέρα, του μεγαλόψυχου Δευκαλίωνα, ο Δευκαλίωνας είναι αυτός που γέννησε εμένα (τον Αίθωνα) και το βασιλιά Ιδομενέα. Αλλά αυτός με τα κοίλα (πολεμικά) πλοία στην Τροία αναχώρησε μαζί με τους Ατρείδες, κι εγώ ονομάζομαι Αίθων, μικρότερος στην ηλικία.» (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183)

 

Β. ΟΙ  ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ: ΟΙ ΙΔΑΙΟΙ ΔΑΚΤΥΛΟΙ  Ή Κ(ΟΥ)ΡΗΤΕΣ > ΚΡΗΤΕΣ

 

Ανατρέχοντας στους αρχαίους συγγραφείς, ενδεικτικά: Παυσανίας («Ηλιακά», Α, 5 - 8 ),  Απολλώνιος Ρόδιος ( Αργοναυτικά Α 1125 – 1135), Διόδωρος Σικελιώτης (5, 64 - 65), Βυζαντινό «Ετυμολογικόν το Μέγα ήγουν η Μεγάλη Γραμματική»,  (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22) κ.α.  βλέπουμε να αναφέρουν ότι οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης ήταν οι καλούμενοι  Ετεόκρητες, οι οποίοι  ήσαν απόγονοι των Κουρητών και εκείνοι των Ιδαίων Δακτύλων. Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ονομάστηκαν έτσι,  επειδή αφενός γεννήθηκαν στην οροσειρά Ίδη  ή Ιδαία όρη  της Κρήτης,  στο σπήλαιο του όρους Δίκτη (=  εκεί όπου γεννήθηκε και ο Δίας)  ή  στα Ιδαία όρη ή Ίδη της Μ. Ασίας, στην περιοχή της Φρυγίας ή άλλως Τρωάδα και από εκεί μετά ήλθαν στην Κρήτη και αφετέρου οι πρώτοι  από αυτούς ήσαν τόσοι όσοι και τα δάκτυλα απ΄όπου και Δάκτυλοι. Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι (οι απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων) μετονομάστηκαν μετά σε Κ(ου)ρήτες > Κρήτες είτε γιατί επικούρησαν (από το επι-κουρώ = λατινικά curio) στη γέννηση και ανατροφή του Δία είτε γιατί ήσαν νέοι, παιδιά (από τα: κούροι > Κύρης, κόρες, κοράσια > Κουρήτες) των Ιδαίων Δακτύλων: 

Ο Απολλώνιος Ρόδιος στα Αργοναυτικά (Α, 507 – 511) και το Βυζαντινό «Ετυμολογικόν το Μέγα ήγουν η Μεγάλη Γραμματική» (11ος   αι.  μ.Χ. ) αναφέρουν ότι οι Κουρήτες ήσαν αφενός  πάρεδροι της Ιδαίας Μητέρας (= η ονομαζόμενη Ρέα στην Κρήτη και Κυβέλη στην Ασία) και αφετερου απόγονοι των Ιδαίων δακτύλων. Αναφέρουν επίσης ότι τους Ιδαίους Δακτύλους γέννησε η νύμφη Αγχιάλη στο στο όρος Δίκτη, δηλαδή στο ίδιο στο σπήλαιο  όπου γεννήθηκε και ο Δίας, και το όρος αυτό είναι ένα από τα όρη των Ιδαίων ορέων της Κρήτης, απ΄όπου και η ονομασία Ιδαίοι ή Κρητικοί Δάκτυλοι:

«Οι μούνοι πλεόνων μοιρηγέται ηδέ πάρεδροι Μητέρος Ιδαίης κεκληαται, όσοι έασιν Δάκτυλοι Ιδαίοι Κρηταιέες, ους ποτέ νύμφη Αγχιάλη Δικταίο ανά σπέος, αμφοτέρησιν δραξάμενη γαίης Οιαξιλίδος, εβλάστησε.» (Απολλώνιος Ρόδιος Αργοναυτικά Α 1125 – 1135)

 «.Ιδαίοι Δάκτυλοι Κρηταιέες ους ποτέ νύμφη Αγχιάλη Δικταίον ανά σπέος, αμφοτέρησιν δραξάμενη γαίης Οιαξιλίδος, εβλάστησε…… Ιδαίοι δε, επειδή εν Ίδει όρει της Κρήτης εγενήθηκαν   (Ετυμολογικόν το Μέγα ήγουν η Μεγάλη Γραμματική, 11ος   αι.  μ.Χ.)  

«οι δε τέως μακάρεσσι Θεοίς Τιτήσιν άνασσον, όφρα Ζευς έτι κούρος, έτι φρεσί νήπια ειδώς, Δικταίο ναίεεσκεν υπο σπέος, οι δε μιν ούπωγηγενέες…” (Απολλώνιος, Αργοναυτικά, Α, 507 – 511)

Ο Παυσανίας στα «Ηλιακά» αναφέρει ότι:  «Σχετικά με τους Ολυμπιακούς αγώνες, όσοι από τους  Ηλείους ασχολούνται με την αρχαιότητα λένε ότι ο Κρόνος ήταν ο πρώτος βασιλιάς στον ουρανό και πως οι άνθρωποι εκείνης της εποχής εκείνης, που ονομάζονταν χρυσή  γενικά, έκτισαν ναό προς τιμή του Κρόνου στην Ολυμπία. Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο  Ίδας και  ο Ιάσιος. Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται….»  (Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 )

Ο Διόδωρος Σικελιώτης στο βιβλίο του 3,61 αναφέρει ότι κατά το το μύθο των Ατλάντιων οι Κουρήτες ήσαν παιδιά του Δία, βασιλιά της Κρήτης, όμως οι Κρήτες δε συμφωνούν με το μύθο αυτό. Κατά το μύθο των Κρητών, λέει ο Διόδωρος Σικελιώτης (5, 64-65) οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης ήταν οι αυτ’όχθονες Ετεόκρητες, οι οποίοι  ήταν απόγονοι των Κουρητών και εκείνοι των Ιδαίων Δακτύλων, όμως μερικοί ιστορούν ότι οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες της Κρήτης δεν ήσαν αυτόχθονες, αλλά άποικοι, οι οποίοι είχαν έρθει στην Κρήτη  από τη Φρυγία προκειμένου να φροντίσουν την ανατροφή και φύλαξη του Δία στο όρος Δίκτη: «Οι κάτοικοι, λοιπόν, της Κρήτης λένε πως οι αρχαιότεροι κάτοικοι στο νησί ήταν αυτόχθονες, οι λεγόμενοι Ετεοκρήτες, των οποίων ο βασιλιάς,  Κρήτας το όνομα, ανακάλυψε πολλά και πολύ σημαντικά πράγματα στο νησί που είχαν τη δυνατότητα να ωφελήσουν την κοινωνική ζωή των ανθρώπων…. ... Πρώτοι, λοιπόν, απ΄ όσους μνημονεύονται από την παράδοση κατοίκησαν στην περιοχή της Ίδης στην Κρήτη, οι Ιδαίοι Δάκτυλοι. Ετούτοι, σύμφωνα με την παράδοση, ήσαν εκατό, ενώ άλλοι λένε πως ήταν μόνο δέκα που έλαβαν αυτή την ονομασία, ισάριθμοι με τα δάκτυλα. Μερικοί, όμως, μεταξύ των οποίων και ο Έφορος ιστορούν πως οι Ιδαίοι δάκτυλοι γεννήθηκαν στην Ίδη της Φρυγίας και πως πέρασαν στην Ευρώπη με τον Μυγδονα. Καθώς ήταν γητευτές , επιδίδονταν σε ξόρκια, τις τελετές και τα μυστήρια και ζώντας ένα διάστημα στη Σαμοθράκη  εξέπληξαν  σε μεγάλο βαθμό τους εκεί κατοίκους με αποτέλεσμα να γίνει μαθητής τους ο Ορφέας  ένας άνθρωπος προικισμένος με ξεχωριστή ικανότητα στην ποίηση και τη μελωδία, έγινε μαθητής τους κι έφερε πρώτος στους Έλληνες τα μυστήρια. Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους. Λένε, μάλιστα, πως ένας τους ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εξ αιτίας της συνωνυμίας οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν  πως ο γιος της Αλκμήνης εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες….  Μετά τους Ιδαίους Δακτύλους , συνεχίζει η εξιστόρηση, έγιναν εννέα Κουρήτες, Γι αυτούς άλλοι μύθοι λένε ότι ήταν γηγενείς και άλλοι πως ήταν απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων. …… Καθώς διακρινόταν για τη σύνεσή τους, έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα, διότι πρώτοι αυτοί συγκέντρωσαν τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή. Ανακάλυψαν επίσης τα ξίφη, τα κράνη και τους πολεμικούς χορούς. Λένε πως σ’ αυτούς παρέδωσε το Δία η Ρέα, κρυφά από τον πατέρα του Κρόνο,  και κείνοι τον πήραν και τον ανέθρεψαν…... (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5, 64-65)

Ο Στράβωνας αναφέρει ότι Ιδαίοι Δάκτυλοι κατ’ άλλους ήσαν ντόπιοι Κρήτες και κατ’ άλλους άποικοι, μετανάστες από τη Μ. Ασία. Ονομάστηκαν έτσι επειδή πρωτοκατοίκησαν στους πρόποδες της Ίδης ή Ιδαία όρη της Κρήτης ή της Μ. Ασίας. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης ήταν αφιερωμένες στη μητέρα των θεών, δηλαδή της Ρέας = αυτή που ονομαζόταν Κυβέλη στην Ασία. Από τον αριθμό τους ονομάστηκαν Δάκτυλοι, δηλαδή επειδή ήσαν τόσοι όσα και τα δάκτυλα. Απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων ήσαν οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες.  Κατά τα κρητικά κείμενα Κουρήτες ονομάστηκαν οι Κορυβαντες ή οι Τελχίνες που έφερε η Ρέα στην Κρήτη από τη Φρυγία ή από τη Ρόδο και τους έκανε τροφούς και φύλακες του Δία και ω ς εξ αυτού μετονομάστηκαν σε Κουρήτες. Ο Κύρβας, ένας από τους Κουρήτες , στη συνέχεια ίδρυσε την Ιεράπυτνα. Οι Κορύβαντες  ήσαν παιδιά του Ήλιου και της Αθηνάς, που λεγόταν και Τελχίνες και  κατ άλλους ήσαν παιδιά του είτε του Κρόνου είτε του Δία και της Καλλιόπης , ταυτόσημους με τους Καβείρους. Ο Στράβωνας αναφέρει επίσης ότι οι Κρήτες και οι Φρύγες ήσαν θρακικής καταγωγής, γιατί  αφενός οι Φρύγες ήταν άποικοι από τη Θράκη που ζούσαν στην Τρωάδα (βλέπε Στράβων 10.ΙΙΙ,16 C 471) και γι αυτό η Τρωάδα λεγόταν και Φρυγία και  αφετέρου οι Κρήτες  ήταν άποικοι από τη Φρυγία, απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων, οι οποίοι είχαν έρθει στην Κρήτη από τη Φρυγία συνοδεύοντας τη Ρέα προκειμένου να την επικουρήσουν στη γέννηση και ανατροφή του Δία  (βλέπε Στράβων 10.ΙΙΙ,19 C 471). Ο Στράβωνας (10.ΙΙΙ,19 C 472) αναφέρει επίσης ότι μερικοί ταυτίζουν τους Κουρήτες με τους Κύρβαντες, τους Καβείρους, τους Ιδαίου δακτύλους και τους Τελχίνες και μερικοί τους θεωρούν συγγενείς μεταξύ τους και τους διαφοροποιούν αντιδιαστέλλοντας μικρές μεταξύ τους διαφορές, Οι Κουρήτες ήσαν πνεύματα ή βοηθοί (= επίκουροι ή άλλως διάκονοι, ιερείς ) των Θεών, που άλλοτε εμφανίζονται μπλεγμένοι σε μερικές μυστικές ιερουργίες κι άλλοτε  σχετίζονται με το μεγάλωμα του Δία, όταν ήταν μωρό, στην  Κρήτη.  Μιλώντας γενικά και περιληπτικά, τους εμφανίζουν όλους να κατέχονται από ιερό ενθουσιασμό, ν’ ακολουθούν τη μανία του Βάκχου και, λειτουργώντας στις ιερές τελετές ως διάκονοι, να εμπνέουν τρόμο με πολεμικούς χορούς, γεμάτους θόρυβο, κρότους, κύμβαλα, τύμπανα και κλαγγή όπλων, αλλά και ήχους αυλού και μεγάλες κραυγές. Ο Στράβωνας αναφέρει επίσης ότι  με την ονομασία Κουρήτες παλιά λεγόταν οι κάτοικοι πολλών περιοχών που άλλοι λένε πως κατάγονταν από την Κρήτη και άλλοι από αλλού. Από αυτούς (όπως οι Κουρήτες της Χαλκίδας) ονομάστηκαν έτσι, επειδή κούρευαν τα μαλλιά τους και σε σχέση με τους Ακαρνάνες (= οι άκουροι) και άλλοι από  (όπως οι Κουρήτες της Αιτωλίας), επειδή ντύνονταν όπως οι κόρες κ.α. Κουρήτες λεγόταν επίσης και οι νέοι (οι κούροι και οι κόρες, τα κοράσια) χορευτές, επειδή είναι νέοι και συνάμα φροντίζουν τα μαλλιά τους και επίσης οι νέοι στρατιώτες, επειδή και αυτοί είναι νέοι και κουρεύουν τα μαλλιά τους. Στην  Κρήτη Κουρήτες ονομάζονταν οι νέοι άνθρωποι (δηλαδή ετυμολογία από τα: κούροι, κόρες, κοράσια = οι νέοι, νέες) που απέδιδαν ένοπλη κίνηση με χορευτικό βήμα, παρασταίνοντας το μύθο της γέννησης του Δία. Και αυτό, γιατί κάποιους από αυτούς κάποτε είχε πάρει η Ρέα βοηθούς, όταν επρόκειτο να γεννήσει στην Κρήτη το Δία, ώστε με τα τύμπανα και με παρόμοιους ήχους, με τον ένοπλο χορό και το θόρυβο να καλύπτουν τα κλάματα του Δία και έτσι να μην τα ακούσει ο παιδοκτόνος πατέρας του. Κουρήτες, λοιπόν, ονομάστηκαν, είτε επειδή ήταν νέοι , δηλαδή «κούροι», και πρόσφεραν αυτήν την υπηρεσία είτε επειδή «φρόντισαν τη νιότη» (δηλαδή επικούρησαν στη γέννηση) του Δία. Υπάρχουν και οι δυο εκδοχές…. (ώσθ’ οι Κουρήτες ήτοι δια το νέοι και κόροι όντες υπουργείν ή δια το κουροτροφείν τον Δία, λέγεται γαρ αμφοτέρως) ταύτης ξιώθησαν της προσηγορίας…… Στράβων 10, ΙΙΙ, 11 C 469), πρβ:

 «Αυτοί που μας παρέδωσαν τις αρχαίες παραδόσεις των Φρυγών και των Κρητών θεωρούν τους Κουρήτες πνεύματα ή βοηθούς των θεών. Άλλοτε εμφανίζονται μπλεγμένοι σε μερικές μυστικές ιερουργίες κι άλλοτε  σχετίζονται με το μεγάλωμα του Δία, όταν ήταν μωρό, στην  Κρήτη. Ακόμη , με τις οργιστικές τελετές στη Φρυγία προς τιμή της Μητέρας των Θεών, καθώς και στην Ίδη της Τρωάδας γης. Η ποικιλία των αφηγήσεων είναι τόσο μικρή, ώστε μερικοί ταυτίζουν τους Κουρήτες με τους Κυρβαντες, τους Καβείρους, τους Ιδαίου δακτύλους και τους Τελχίνες, μερικοί τους θεωρούν συγγενείς μεταξύ τους και τους διαφοροποιούν αντιδιαστέλλοντας μικρές μεταξύ τους διαφορές. Μιλώντας γενικά και περιληπτικά, τους εμφανίζουν όλους να κατέχονται από ιερό ενθουσιασμό, ν’ ακολουθούν τη μανία του Βάκχου και, λειτουργώντας στις ιερές τελετές ως διάκονοι, να εμπνέουν τρόμο με πολεμικούς χορούς, γεμάτους θόρυβο, κρότους, κύμβαλα, τύμπανα και κλαγγή όπλων, αλλά και ήχους αυλού και μεγάλες κραυγές….». (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 466, ΙΙΙ, 7)

«Στην Κρήτη δεν υπήρχαν μόνο αυτά αλλά και τελετουργίες για το Δία με οργιαστική λατρεία και με διακόνους, ωσάν αυτούς που βρίσκονται στην υπηρεσία του Διονύσου, δηλαδή Σάτυροι. Τους έλεγαν Κουρήτες και ήταν νέοι άνθρωποι που απέδιδαν ένοπλη κίνηση με χορευτικό βήμα, παρασταίνοντας τον μύθο της γέννησης του Δία, όπου παίζουν τον Κρόνο που συνήθιζε να καταπίνει τα παιδιά του, μόλις γεννιούνταν, και τη Ρέα να παλεύει να κρύψει τους πόνους της γέννας, να γεννάει το παιδί και να το κρύβει προσπαθώντας να γλιτώσει τη ζωή του με κάθε τρόπο. Λένε ότι γι αυτό πήρε βοηθούς τους Κουρήτες, που με τα τύμπανα και με παρόμοιους ήχους, με ένοπλο χορό και θόρυβο περιστοίχιζαν τη θεά και τρόμαξαν τον Κρόνο, ώστε να πάρουν το παιδί. Κουρήτες, λοιπόν, ονομάστηκαν, είτε επειδή ήταν νέοι , δηλαδή «κούροι», και πρόσφεραν αυτήν την υπηρεσία είτε επειδή «φρόντισαν τη νιότη» του Δία. Υπάρχουν και οι δυο εκδοχές.». (ώσθ’ οι Κουρήτες ήτοι δια το νεοι και κόροι όντες υπουργείν ή δια το κουροτροφείν τον Δία (λεγεται γαρ αμφοτέρως). ( Στράβων 10.ΙΙΙ,11 C 469»).

 «Στα κρητικά κείμενα, οι Κουρήτες λέγονται του Διός οι τροφοί και οι φύλακες. Η Ρέα τους έστειλε στην Κρήτη από τη Φρυγία. ‘Άλλοι λένε ότι στη Ρόδο ήσαν εννιά Τελχίνες. Ακολούθησαν τη Ρέα στην Κρήτη, ανέθρεψαν το Δία και μετονομάστηκαν Κουρήτες. Ο Κύρβας, ένας σύντροφός τους που ίδρυσε την Ιεράπυτνα (Κύρβαντα δε τούτον εταίρον Ιεραπύτνης όντα κτίστην), έδωσε αφορμή στους Πραισίους να λένε ανάμεσα στους Ροδίους ότι οι Κορύβαντες ήταν δαίμονες, παιδιά του Ήλιου και της Αθηνάς. Κάποιοι  λένε τους Κορύβαντες παιδιά του Κρόνου κι άλλοι παιδιά του Δία και της Καλλιόπης , ταυτόσημους με τους Καβείρους…….( Στράβων 10.ΙΙΙ,19 C 472»).

 Ο Σκήψιος θεωρεί πιθανόν Κουρήτες και Κορύβαντες να είναι οι ίδιοι: οι νεαροί («κουρήτες») που εκτελούσαν τον πολεμικό χορό για τις τελετές της Μητέρας των Θεών, οι ίδιοι που ονομάστηκαν Κορύβαντες από το ότι έβγαιναν να χορέψουν χτυπώντας το κεφάλι τους όπως βάδιζαν ρυθμικά. Ο ποιητής (Οδύσσεια θ 250) τους λέει «ανθρώπους που βαδίζουν ρυθμικά»: «Ελάτε τώρα οι καλύτεροι Φαίακες ποτ βαδίζετε ρυθμικά». Κι επειδή οι Κορύβαντες χόρευαν και μάλιστα με ένθεη μανία, λέμε «κορυβαντιώντες» όσους κινούνται φρενιασμένα. ( Στράβων 10.ΙΙΙ,20 C 472, μετάφραση Εκδόσεις «Κάκτος»).

«Λένε πως ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι οι πρώτοι κάτοικοι στους πρόποδες της Ίδης.  Πόδες λέγονται οι πρόποδες και κορυφές, οι μύτες των βουνών. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης, που ήταν όλες αφιερωμένες στη μητέρα των θεών (τη Ρέα), λέγονταν Δάκτυλοι. Ο Σοφοκλής θεωρεί πως οι πρώτοι πέντε ήσαν αρσενικοί. Εφηύραν το σίδερο και το κατεργάστηκαν πρώτοι, καθώς και πολλά ακόμη χρήσιμα στη ζωή πράγματα. Πέντε ήταν και οι αδελφές τους. Από τον αριθμό τους ονομάστηκαν Δάκτυλοι. Άλλοι τους λένε αλλιώς, ενώνοντας τα δύσκολα με τα δύσκολα και θέτουν διάφορα ονόματα: Κέλμη, Δαμνασέα, Ηρακλή και Ακμονα. Άλλοι τους θεωρούν εντόπιους από την Ίδη, άλλοι αποίκους. Πάντως συμφωνούν ότι αυτοί πρώτοι δούλεψαν το σίδερο στην Ίδη. Όλοι τους θεωρούν μάγους και υπηρέτες της Μητέρας των θεών που έφτασαν να ζουν στην Φρυγία, στην Ίδη. Λένε την Τρωάδα Φρυγία, επειδή Φρύγες επικράτησαν στην περιοχή, αφού ζούσαν και κοντά, τότε που αλώθηκε η Τροία. Υπονοούν μάλιστα πως απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων είναι οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες. Οι πρώτοι εκατό που γεννήθηκαν στην Κρήτη ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι. Απόγονοί τους αναφέρονται εννέα Κουρήτες. Ο καθένας τους έκανε δέκα παιδιά, τους Ιδαίους Δακτύλους.» ( Στράβων 10.ΙΙΙ,22 C 473, μετάφραση Εκδόσεις «Κάκτος»).

 

Σημειώνεται ότι:

1) Η οροσειρά Ίδη της Κρήτης έχει τα εξής όρη , εξ ου και Ίδη ή Ιδαία όρη:  Α) Το όρος η Δίκτη, όπου γεννήθηκαν και ανατράφηκαν αφενός ο Δίας και αφετέρου οι Ιδαίοι Δάκτυλοι. Β) Το όρος του Διός ή επί Ενετών monte di Giove / Jove / Jupiter > Ιόβα και επί Τουρκοκρατίας Γιούχτας, όπου θάφτηκε ο Δίας, Γ) Ο λόφος Πύτνα όπου ένας από τους Κουρήτες , ο Κύρβας,  μετά που οι Κουρήτες ανέθρεψαν το Δία στο Δικταίο άντρο, έχτισε την πόλη Ιεράπυτνα.  Δ) Η κορφή Ίδα ή Ιδαίον όρος,  που είναι και το πιο ψηλό όρος από τα Ιδαία, εξ ου και Ψηλορείτης κ.α.  Και επειδή η Δίκτη είναι ένα από τα Ιδαία όρη της Κρήτης, το σπήλαιο του Διός λεγόταν και Δικταίο ή Ιδαίο άντρο, ο Δίας Δικταίος ή Κρηταγενής κ.α.

2)  Στα αρχαία κείμενα με την ονομασία «Ίδη»  λεγόταν επίσης μια από τις δυο τροφούς του Δία στο Δικταίο Άντρο (η Ίδη και η Αδράστεια, κόρες του Μελισσέως, Απολλόδωρος Α, 1, 6 - 7) και επίσης  μια από τους συζύγους του Δία, για την οποία ο Δίας ονόμασε τη νήσο Κρήτη  «Ιδαία»  (Διόδωρος 3,61). Μερικοί  αρχαίοι συγγραφείς θεωρούν ότι η ονομασία Κρήτες >  Κρήτη έχει προέλθει από σύντμηση της λέξης κ(ου)ρήτες > Κρήτες, κάτι σωστό: «Πολυειδών διηγούνται, ότι ωνομάζετο το πάλαι η νήσος Κρήτη, η νυν παρά των Ευρωπαίων καλουμένη Κάνδια, και δια τι την ωνόμαζον ούτως. Τινές μεν λοιπόν συγγραφείς νομίζουσι ότι ωνομάσθη ούτως από κάποιον Κόρες ή Κορέτα, του οποίου το όνομα μεταλλάχθη έπειτα κατά Κρήτα.(«Ακριβής περιγραφή της Κρήτης» / μεταφρασθείσα από την βλαμαντικήν εις την γαλλικήν διάλεκτον κατά το 1705 παρά του Δ. Ο. Δάπερ, Μ. Δ.( Dapper, Olfert 1636-1689), εν η προσετέθη και το νομισματολόγιον αυτής εκ των του μιοννετου, μεταφρασθέντα και εκδοθέντα παρά του Μ. Βερνάρδου του Κρητός το 1835.)

3) Φρυγικής καταγωγής ήσαν και οι Πέλοπες, αυτοί που είχαν έρθει πριν από τα Τρωϊκά είχαν καταλάβει την Πελοπόννησο και με αρχηγό τον Πέλοπα, απ΄όπου η νήσος αυτή ονομάστηκε έτσι, δηλ. Πελοπόννησος.

 

Γ. ΟΙ ΚΥΔΩΝΕΣ

 

Οι Κύδωνες σύμφωνα με το Στράβωνα ήσαν αυτόχθονες Κρήτες  και σύμφωνα με τους Παυσανία, Πλάτωνα κ.α. ήσαν  επήλυδες Κρήτες, δηλαδή μετανάστες που είχαν έρθει στο νησί από την Αρκαδία – Γορτυνία της Πελοποννήσου (εξ ου και η Γόρτυνα της Κρήτης) και με αρχηγούς τους: Κύδωνα, Γόρτυ και Κατρέα, γιους του Τεγεάτη βασιλιά Λυκάονα και έκτισαν τις πόλεις που φέρουν το όνομά τους: Κυδωνία, Γόρτυνα κ.α., κάτι που είναι και η αλήθεια, αφού αυτό απεικονίζεται και στα νομίσματά των πόλεων αυτών:

«Η γλώσσα (των Κρητών) είναι «μεμειγμένη» (ανακατεμένη) και κατά τον ποιητή (Όμηρο): «εν δ’ Ετεοκρήτες μεγαλήτορες, εν δ’ Κύδωνες, Δωριέες τε τριχαϊκες δίοι τε Πελασγοί». Κατά τον Στάφυλο, ανατολικά της Κρήτης ζούνε οι Δωριείς, στα δυτικά οι Κύδωνες και στα νότια οι Ετεοκρήτες, με οικισμό τους τον Πράσο, όπου βρίσκεται το ιερό του Δικταίου Δία. Οι υπόλοιποι είναι πιο δυνατοί και κατέχουν τις πεδιάδες. Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες (μετανάστες). Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7)

 «Λέγουσι δε και όσοι Τεγεάτου των παίδων ελείποντο μετοικήσαι σφας εκουσίως ες Κρήτην, Κύδωνα και Αρχήδιον και Γόρτυνα’ και τούτων φασιν ονομασθήναι τας πόλεις Κυδωνίαν και Γόρτυνά τε και Κατρέα. Κρήτες δε ουχ ομολογούντες τῳ Τεγεατών λόγῳ Κύ́δωνα μὲν Ακακαλλίδος θυγατρός Μίνω καὶ Ερμού, Κατρέα δε φασιν εί̃ναι Μίνω, τον δε Γό́ρτυνα Ραδαμάνθυος.  ες δε αυτόν Ραδάμανθυν Ομήρου μεν εστιν εν Πρωτέως προς Μενέλαον  λόγοις ως ες τὸ πεδίον ή́ξοι Μενέλαος τὸ Ηλυσιον, πρότερον δε ετι Ραδάμανθυν ενταυθα ηκειν: Κιναίθων δε εν τοις έπεσιν εποίησεν <ως> Ραδάμανθυς μεν Ηφαίστου, Ήφαιστος δε είη Ταλω, Ταλων δε είναι Κρητος παιδα. οι μεν δη Ελλήνων λόγοι διάφοροι τα πλέονα καὶ ουχ  ή́κιστα επι τοις γενεσίν εισι..» (Παυσανίας Αρκαδικά,  VIII, 53, 4 - 6).

«Όσο για τους υπόλοιπους Έλληνες, φαντάζομαι οι Πελοποννήσιοι θα γίνουν πρόθυμα δεκτοί. Όπως  είπες πριν από λίγο υπάρχουν ανάμεσά μας πολλοί Αργίτες, αλλά και οι Γορτύνιοι, η πιο φημισμένη φυλή, αφού είναι μετανάστες από την ονομαστή Γόρτυνα της Πελοποννήσου…» (Πλάτων Νόμοι Δ, 708)

Ο Ηρόδοτος, σχετικά με την Κυδωνία, αναφέρει και τα εξής: «Αυτοί δε οι Σάμιοι την Κυδωνία στην Κρήτη έκτισαν, όχι γι αυτό το σκοπό πηγαίνοντας στην Κρήτη, αλλά, διώχνοντας του Ζακυνθινούς από το νησί. Έμειναν δε εκεί και ευδαιμόνησαν επί πέντε έτη, και έφτιαξαν τα ευρισκόμενα στην Κυδωνία ιερά και το ναό της Δίκτυννας. Τον έκτο όμως χρόνο οι Αιγινήτες σε ναυμαχία τους νίκησαν μαζί με άλλους Κρήτες. (Ηρόδοτος,  Γ, 44 και 59).

 

Δ. ΟΙ ΕΠΙΛΥΔΕΣ ΚΡΗΤΕΣ: ΔΩΡΙΕΙΣ, ΑΧΑΙΟΙ ΚΑΙ ΠΕΛΑΣΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

 

http://rolfgross.dreamhosters.com/Greece-Web/Crete/1982CreteKnossosEntryHall.jpgΑΝΑΚΤΟΡΟ ΚΝΩΣΟΥ

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, βλέπε π.χ.: Διόδωρος ( 5,64 και 4, 60), Ηρόδοτος (Α, 172 – 173 και Ζ , 169 - 171) κ.α., όταν ήταν βασιλιάς των Ετεοκρητών ο Κρηθέας, επειδή η Κρήτη είχε πάθει μεγάλη ερήμωση (τα αίτια  που ερημώθηκε τότε η Κρήτη δεν τα αναφέρει ο Ηρόδοτος, ωστόσο  τα αίτια αυτά πρέπει να ήταν ο κατακλυσμός  του Δευκαλίωνα, ο οποίος, σύμφωνα με το Πάριο χρονικό,  έγινε το έτος 1265 πριν από το Διόγνητο  = το έτος  1529 π.Χ.),   φεύγουν από το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία, που ειχε καταστραφεί απο τον Κατακλυσμό του Δευκαλίωνα) κάποιες φυλές των Αχαιών, Πελασγών και Δωριέων με αρχηγό τον Τέκταμο (ήταν γιος του Δώρου του Έλληνα και παππούς του Μίνωα)  και πάνε ως μετανάστες και καταλαμβάνουν ειρηνικά το ανατολικό μέρος του νησιού. Οι νέοι κάτοικοι αυτοί της Κρήτης, σε σχέση με τους παλαιότερους,  ονομάστηκαν επήλυδες, δηλαδή μετανάστες, άποικοι, ενώ οι ντόπιοι ονομάστηκαν Ετεοκρητες, επειδή ήσαν οι γνήσιοι Κρήτες.    Όταν πέθανε ο Τέκταμος τη βασιλεία των Δωριέων της Κρήτης πήρε ο γιος του Αστέριος, ο οποίος, επειδή η γυναίκα του δε του έκανε γιο, τη χώρισε και πήγε και έκλεψε από τη Φοινίκη την κόρη του βασιλιά της Τύρου Αγήνορα, την πανέμορφη Ευρώπη, κάτι που ήταν και μια από τις αιτίες που έγινε αργότερα ο Τρωικός πόλεμος. Απλώς η Ελληνική μυθολογία, για τους λόγους που θα δούμε σε άλλο κεφάλαιο, αναφέρει ότι την εν λόγω αρπαγή έκανε ο Δίας.   Όταν πέθανε ο Αστέριος,  συνεπλάκησαν οι γιοι του, ο Μίνωας και ο Σαρπηδόνας,  για το ποιος θα πάρει τη βασιλεία. Νίκησε ο Μίνωας  και ο Σαρπηδόνας με τους στασιαστές κυνηγημένοι κατέφυγαν στη Λυκία της Μ. Ασίας όπου έκτισαν την πόλη Μίλητο σε ανάμνηση της Κρητικιάς πόλης Μίλατος.  Στη συνέχεια  ο Μίνωας (βασίλευε το έτος 1470 π.Χ., σύμφωνα με το Πάριο χρονικό), με τη βοήθεια του αδελφού του Ραδάμανθυ, ένωσε σε ενιαίο σύνολο (και μάλιστα σε μια πρωτόγνωρη σε θεσμούς για την εποχή πολιτεία, όπως θα δούμε πιο κάτω) τους αυτόχθονες (Ετεοκρήτες και Κύδωνες) με τους επήλυδες (Αχαιούς, Πελασγούς και Δωριείς) Κρήτες με ηγεμόνιδα πόλη (εδρα του κοινού βασιλιά των Ενωμένων Κρητικών πόλεων) την Κνωσό:

«Κατά τον Στάφυλο, ανατολικά της Κρήτης ζούνε οι Δωριείς, στα δυτικά οι Κύδωνες και στα νότια οι Ετεοκρήτες, με οικισμό τους τον Πράσο, όπου βρίσκεται το ιερό του Δικταίου Δία. Οι υπόλοιποι είναι πιο δυνατοί και κατέχουν τις πεδιάδες. Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες. Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα  Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7)

«Ο Τέκταμος του Δώρου, του γιου του Έλληνα που ήταν γιος του Δευκαλίωνα, κατέπλευσε στην Κρήτη μαζί με Αιολείς και Πελασγούς κι έγινε βασιλιάς του νησιού, παντρεύτηκε την κόρη του Κρηθέα κι απόκτησε τον Αστέριο..». (Διόδωρος, βίβλος 4, 60)

 «Αφού διευκρινίσαμε όλα αυτά, απομένει να μιλήσουμε για τα έθνη τα οποία ήρθαν σε επιμειξία με τους Κρήτες. Ότι οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι ονομαζόμενοι Ετεοκρήτες, που θεωρούνται αυτόχθονες, το είπαμε πιο πριν. Μετά από αυτούς και πολλές γενιές αργότερα, Πελασγοί, που περιπλανιόνταν ένεκα συνεχών εκστρατειών και μεταναστεύσεων, έφτασαν στην Κρήτη και εγκαταστάθηκαν σε ένα μέρος του νησιού. Τρίτο ήταν, λένε, το γένος των Δωριέων που έφτασε στο νησί με αρχηγό τον Τέκταμο, το γιο του Δώρου. το μεγαλύτερο μέρος ετούτου του λαού συγκεντρώθηκε, λένε, από την περιοχή του Ολύμπου, αλλά ένα μέρος του ήταν από τους Αχαιούς της Λακωνίας, επειδή ο Δώρος είχε τη βάση εξόρμησης στην περιοχή του Μαλέα. Τέταρτο γένος που ανακατεύθηκε με τους κατοίκους της Κρήτης ήταν, λένε, ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που με τα χρόνια εξομοιώθηκαν στη γλώσσα με τους Έλληνες κατοίκους. Μετά απ΄αυτά, επικράτησαν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς και συνένωσαν τα έθνη του νησιού σε ενιαίο σύνολο...» ( Διόδωρος, 5, 80)

  «Ότι οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι ονομαζόμενοι Ετεοκρήτες, που θεωρούνται αυτόχθονες, το είπαμε πιο πριν. Μετά από αυτούς και πολλές γενιές αργότερα, Πελασγοί, που περιπλανιόνταν ένεκα συνεχών εκστρατειών και μεταναστεύσεων, έφτασαν στην Κρήτη και εγκαταστάθηκαν σε ένα μέρος του νησιού. Τρίτο ήταν, λένε, το γένος των Δωριέων που έφτασε στο νησί με αρχηγό τον Τέκταμο, το γιο του Δώρου. το μεγαλύτερο μέρος ετούτου του λαού συγκεντρώθηκε, λένε, από την περιοχή του Ολύμπου, αλλά ένα μέρος του ήταν από τους Αχαιούς της Λακωνίας, επειδή ο Δώρος είχε τη βάση εξόρμησης στην περιοχή του Μαλέα. Τέταρτο γένος που ανακατεύθηκε με τους κατοίκους της Κρήτης ήταν, λένε, ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που με τα χρόνια εξομοιώθηκαν στη γλώσσα με τους Έλληνες κατοίκους. Μετά απ΄αυτά, επικράτησαν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς και συνένωσαν τα έθνη του νησιού σε ενιαίο σύνολο.» ( Διόδωρος, Βίβλος 5, 80)

«Όταν όμως στην Κρήτη συνεπλάκησαν τα παιδιά της Ευρώπης, ο Μίνωας με το Σαρπηδόνα,  για το ποιος θα γίνει βασιλιάς, επεκράτησε ο Μίνωας και έδιωξε το Σαρπηδόνα με τους στασιαστές του και αυτοί κυνηγημένοι κατέφυγαν στην  Ασία, στο μέρος που ονομάζεται γη της Μιλυάδας …» (Ηρόδοτος Α, 172 - 173)

 «Σύμφωνα με την ιστορία των Πραισίων, όταν ερημώθηκε η Κρήτη, άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων, αλλά κυρίως Έλληνες ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη. Έπειτα στην Τρίτη γενιά μετά το θάνατο του Μίνωα, ξέσπασε ο Τρωικός πόλεμος, στον οποίο οι Κρήτες αποδείχτηκαν από τους καλύτερους πολεμιστές που είχε στη διάθεσή του ο Μενέλαος. Επιστρέφοντας, όμως, στην πατρίδα τους, η ανταμοιβή τους για τις υπηρεσίες που πρόσφεραν ήταν πείνα και πανούκλα που έπληξε ανθρώπους και ζώα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Κρήτη ερημώθηκε για δεύτερη φορά από τον πληθυσμό της.  Έτσι, οι σημερινοί Κρήτες, μαζί με όσους απέμειναν από τους προηγούμενους κατοίκους της, είναι η Τρίτη γενιά που ζει στο νησί.….» (Ηρόδοτος Ζ , 169 - 171)

«Όταν όμως στην Κρήτη συνεπλάκησαν τα παιδιά της Ευρώπης, ο Μίνωας με το Σαρπηδόνα,  για το ποιος θα γίνει βασιλιάς, επεκράτησε ο Μίνωας και έδιωξε το Σαρπηδόνα με τους στασιαστές του και αυτοί κυνηγημένοι κατέφυγαν στην  Ασία, στο μέρος που ονομάζεται γη της Μιλυάδας …» (Ηρόδοτος Α, 172 - 173)

 

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ  ΟΤΙ:

image034.jpgΤοιχογραφία Κνωσού

1) Ο Θουκυδίδης (Α, 2-9) αναφέρει ότι τρεις γενιές μετά το θάνατο του Μίνωα έγινε ο Τρωικός πόλεμος. Στον πόλεμο αυτό (έγινε από το 1228 -  1218 π.Χ., σύμφωνα με το Πάριο χρονικό) οι Κρήτες (και οι Ετεόκρητες και οι  επήλυδες Κρήτες), με αρχηγό τον εγγονό του Μίνωα, τον Ιδομενέα,  και ένα από τους μεγαλύτερους στόλους της εποχής πήγαν με το μέρος των Αργείων ή Αχαιών ή Δαναών ή  Πανελλήνων και γι αυτό ονομάστηκαν και οι Κρήτες (και οι Ετεοκρήτες, με τους Κύδωνες και οι επήλυδες Κρήτες: Αχαιοί, Δωριείς και Πελασγοί της Κρήτης) μετά από τον πόλεμο αυτό  Έλληνες (Περισσότερα για το θέμα αυτό βλέπε πιο κάτω).

2) Μερικοί ισχυρίζονται ότι οι Δωριείς ήρθαν από τα Ουράλια όρη στην Ελλάδα κατασφάζοντας στο διάβα τους όποιο λαό εύρισκαν μπροστά τους ή τους έφερναν αντίσταση και τελικά καταστάλαξαν στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη, κάτι που δεν ευσταθεί, αφού οι Δωριείς, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο και Θουκυδίδη,  είχαν κοιτίδα τους τη Θεσσαλία και αδελφικό φύλο των Αχαιών, των Ιώνων και των Αιολέων. Κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι οι Δωριείς, οι Αχαιοί και οι Πελασγοί της Κρήτης πήγαν στο νησί ως κατακτητές, κάτι που επίσης είναι ψευδές, γιατί, όπως βλέπουμε από τα ως άνω λεγόμενα των αρχαίων συγγραφέων, πήγαν στην Κρήτη ως μετανάστες.

3) Στην Κρήτη πήγαν δυο φορές φυλές των Δωριέων. Η πρώτη έγινε, όπως είδαμε πιο πριν,  πριν από την εποχή του Μίνωα ,όταν ήταν βασιλιάς των Ετεοκρητών ο Κρηθέας, με αρχηγό τον Τέκταμο. Η δεύτερη έγινε μετά τα Τρωικά κατά την καλούμενη Κάθοδος των Δωριέων με τους Ηρακλείδες (έγινε  80 χρόνια μετά τα τρωικά, ήτοι κάπου το 1120 π.Χ).  Τότε έφυγε ναυτικό των Δωριέων - Σπαρτιατών από τη Λακωνία και πήγε και ελευθέρωσε την πόλη Λύκτο της Κρήτης, την οποία είχαν καταλάβει οι Κνώσιοι και έτσι έκτοτε η Λύκτος έγινε οικιοθελώς αποικία και σπουδαίο κέντρο Δωρισμού (των Λακεδαιμονίων ή άλλως Σπαρτιατών) στην Κρήτη.

4)  Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει ότι «μετά την κάθοδο των Ηρακλειδών, Αργείοι και Λακεδαιμόνιοι  στέλνοντας αποίκους, ίδρυσαν αποικίες σε κάποια άλλα νησιά και, αφού κατέκτησαν και τούτο το νησί οίκησαν πόλεις σ’ αυτά». Κάτι που δεν είναι έτσι ακριβώς. Η πραγματική αλήθεια είναι ότι στην Κρήτη πήγαν δυο φορές Δωριείς. Η πρώτη ήταν λίγο πριν από το Μίνωα (ο Μίνωας βασίλευε το 1470 π.Χ.,.) και τότε Δωριείς έφυγαν από τη Θεσσαλία με αρχηγό τον Τέκταμο (=ο παππούς του Μίνωα) και πήγαν στην Κρήτη. Η δεύτερη φορά ήταν 80 χρόνια μετά από τα Τρωικά, η οποία έγινε με τους Ηρακλείδες (έγινε  το 1120 π.Χ.). Μάλιστα τη δεύτερη φορά δεν κατοίκησαν στην Κρήτη νέοι αφιχθέντες Δωριείς, αλλά τότε έφυγαν Δωριείς από τη Λακωνία και ελευθέρωσαν τη Λύκτο της Κρήτης  από την κηδεμονία των Κνωσίων και έκτοτε η Λύκτος έγινε οικειοθελώς αποικία των Λακεδαιμονίων ή άλλως Σπαρτιατών.

5) Σύμφωνα με τον Ισοκράτη («Πανηγυρικός», 23 -25 ), «αυτόχθονες» λέγονται οι πρώτοι που πάνε και μένουν σε κάποιο μέρος και «επήλυδες» ( από το «επί + έρχομαι, ήλθα, ελύλυθον») αυτοί που πάνε μετά, οι μετανάστες, οι έποικοι. Αυτόχθονες στην Κρήτη ήσαν οι Ετεοκρήτες  και επήλυδες οι Πελασγοί, οι Αχαιοί και οι Δωριείς, όμως αυτό δε σημαίνει και ότι ήσαν διαφορετικού έθνους. Αν οι  Ετεοκρήτες δεν ήσαν Έλληνες, αφενός οι αρχαίοι συγγραφείς θα τους αποκαλούσαν βάρβαρους (ή  π.χ. ο Όμηρος θα τους αποκαλούσε βαρβαρόφωνους, κάτι ως κάνει π.χ. για τους Κάρες) και συνάμα  ο Διόδωρος δε θα έκανε ξέχωρη μνεία για τους βάρβαρους που ένωσε ο Μίνωας σε ενιαίο σύνολο μαζί με τους Ετεοκρήτες, Κύδωνες, Αχαιούς, Πελασγούς και Δωριείς της Κρήτης, πρβ: «Ότι οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι ονομαζόμενοι Ετεοκρήτες, που θεωρούνται αυτόχθονες, το είπαμε πιο πριν. Μετά από αυτούς και πολλές γενιές αργότερα, Πελασγοί, που περιπλανιόνταν ένεκα συνεχών εκστρατειών και μεταναστεύσεων, έφτασαν στην Κρήτη και εγκαταστάθηκαν σε ένα μέρος του νησιού. Τρίτο ήταν, λένε, το γένος των Δωριέων που έφτασε στο νησί με αρχηγό τον Τέκταμο, το γιο του Δώρου. το μεγαλύτερο μέρος ετούτου του λαού συγκεντρώθηκε, λένε, από την περιοχή του Ολύμπου, αλλά ένα μέρος του ήταν από τους Αχαιούς της Λακωνίας, επειδή ο Δώρος είχε τη βάση εξόρμησης στην περιοχή του Μαλέα. Τέταρτο γένος που ανακατεύθηκε με τους κατοίκους της Κρήτης ήταν, λένε, ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που με τα χρόνια εξομοιώθηκαν στη γλώσσα με τους Έλληνες κατοίκους. Μετά απ΄αυτά, επικράτησαν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς και συνένωσαν τα έθνη του νησιού σε ενιαίο σύνολο.» ( Διόδωρος, Βίβλος 5, 80).

Άλλωστε, όταν πήγαν  οι Πελασγοί, οι Αχαιοί και οι Δωριείς  στην Κρήτη και βρήκαν εκεί τους  Ετεόκρητες  δεν υπήρχε ακόμη ο διαχωρισμός σε Έλληνες και βάρβαρους, αφού αυτό έγινε από τα τρωικά και εξής.  Ειδικότερα ο Εκαταίος ο Μιλήσιος (Στράβων 7, 321), ο Θουκυδίδης (Α, 3 – 9), ο Ησίοδος (Ηοίαι), ο Ηρόδοτος (Α 57-58, Α 65 κ.α.) κ.α., αναφέρουν ότι:

Α) Από τα Τρωικά και εξής ο αρχαίος γνωστός κόσμος χωρίστηκε στα δυο, από τη μια οι Έλληνες και από την άλλη οι βάρβαροι.  «Έλληνες» λέγονταν όσες πόλεις- κράτη (Αθήνα, Σπάρτη κλπ) είχαν πάει στην Αυλίδα και από εκεί εκστράτευσαν στην Τροία  (όσοι στα Τρωικά είχαν πάει με το μέρος των Αργείων ή Δαναών ή Αχαιών ή Πανελλήνων, άρα και τα Κρητικά φύλα: Κύδωνες, Ετεόκρητες κ.τ.λ., οι Ενωμένες Κρητικές πολιτείες που δημιούργησε ο Μίνωας)  και «βάρβαροι» όσοι είχαν πάει με το μέρος των ηττημένων Τρώων, οι οποίοι και είχαν προκαλέσει τον πόλεμο αυτό με τις βαρβαρότητές τους (αρπαγές γυναικών και περιουσιών).  Κατόπιν στους Ολυμπιακούς αγώνες «Έλληνες» ονομάζονταν και εκείνοι που είχαν ίδια καταγωγή ή  βασικά ίδια  παιδεία (θρησκεία, ήθη και έθιμα)  με τους εκστρατεύσαντες στην Τροία, όπως οι Μακεδόνες κ.α., ανεξάρτητα με το αν είχαν λάβει  ή όχι μέρος στον Τρωικό πόλεμο.

Β) Αρχικά όλος σχεδόν ο αρχαίος κόσμος ήταν κατοικία βαρβάρων, των καλούμενων Πελασγών, Καδμείων ή Θηβαίων, Δαναών, Καρών κ.α.,  με κύριο φύλο τους Πελασγούς απ΄όπου μετά τα Τρωικά μερικές φυλές αποκόπηκαν και αποτέλεσαν ξέχωρο έθνος, το Ελληνικό. Στη συνέχεια προσχώρησαν στο έθνος αυτό όλοι οι Πελασγοί (οι Δωριείς, οι Αχαιοί, οι Ίωνες και οι Αιολείς), καθώς και πολλοί άλλοι βάρβαροι (οι Δαναοί, οι Καδμείοι ή Θηβαίοι κ.α.).

Γ) Ο Τρωικός πόλεμος ήταν αυτό που χώρισε τον αρχαίο γνωστό κόσμο σε δυο στρατόπεδα, από τη μια οι Έλληνες (τα Ελληνικά κράτη: Αθήνα, Σπάρτη κλπ) και από την άλλη οι βάρβαροι (Οι Τρώες, οι Κάρες κ.α.). Σύμφωνα με το Πάριο χρονικό, ο Τρωικός πόλεμος διήρκησε δέκα χρόνια και η άλωση της Τροίας έγινε το 954 πριν από το Διόγνητο, άρα το 1218 π.Χ.

Δ) Την  αρχαία εποχή βλέπουμε να υπάρχουν  π.χ. Πελασγοί ή Δωριείς στη Θεσσαλία, Κρήτη, Μ. Ασία, Ιταλία κλπ, γιατί τότε δεν υπήρχαν ακόμη κράτη και σύνορα ή επειδή οι άνθρωποι  αρχικά ζούσαν  μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής μια και αρχικά δεν υπήρχε και η γεωργία, ενώ η πιο πολυαριθμότερη-ισχυρότερη ομάδα όπου πήγαινε έδιωχνε αυτή που έβρισκε μπροστά της για να εκμεταλλευτεί αυτή το χώρο. Τελευταία μετανάστευση φυλής που έγινε στον αρχαίο Ελληνικό χώρο ήταν αυτή των Δωριέων με τους Ηρακλείδες, η οποία έγινε 80 χρόνια μετά τα τρωικά, δηλαδή κάπου το 1120 π.Χ., και η οποία ήταν διαφορετική από αυτή που έγινε πιο πριν από το Μίνωα από άλλες δωρικές φυλές και με αρχηγό τον Τέκταμο, οι οποίες κατέληξαν στην Κρήτη. Μετά από αυτήν την  τελευταία μετακίνηση των Δωριέων ησύχασε λέει οριστικά η Ελλάδα και άρχισε να κάνει και αποικίες. (Περισσότερα βλέπε: Ελληνική Ιστορία, Α. Κρασανακη). 

 

2.  ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΟΚΡΑΤΟΡΙΑ

 

Α. Ο ΕΤΕΟΚΡΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Ανατρέχοντας στους αρχαίους συγγραφείς, ενδεικτικά: Διόδωρος Σικελιώτης (Βίβλος 4 και 5), Στράβων (Γεωγραφικά Ι) κ.α., βλέπουμε να αναφέρουν ότι οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης ήσαν οι καλούμενοι Ετεοκρήτες ή άλλως Ιδαίοι δάκτυλοι ή Κουρήτες) και αυτοί ήσαν εκείνοι που πρώτοι έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα. Αυτοί πρώτοι  συγκέντρωσαν λέει τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή κ.τ.λ. καθώς και εκείνοι που ίδρυσαν στην Ολυμπία τους Ολυμπιακούς αγώνες κ.α., πρβ (μτφ από τις εκδόσεις «Κάκτος»):

 «Οι κάτοικοι, λοιπόν, της Κρήτης λένε πως οι αρχαιότεροι κάτοικοι στο νησί ήταν αυτόχθονες, οι λεγόμενοι Ετεοκρήτες, των οποίων ο βασιλιάς,  Κρητας το όνομα, ανακάλυψε πολλά και πολύ σημαντικά πράγματα στο νησί που είχαν τη δυνατότητα να ωφελήσουν την κοινωνική ζωή των ανθρώπων…. ... Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους. Λένε, μάλιστα, πως ένας τους ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εξ αιτίας της συνωνυμίας οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν  πως ο γιος της Αλκμήνης εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες….  «Μετά τους Ιδαίους Δακτύλους έγιναν οι Κουρήτες, … Καθώς διακρινόταν για τη σύνεσή τους, έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα, διότι πρώτοι αυτοί συγκέντρωσαν τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή. Ανακάλυψαν επίσης τα ξίφη, τα κράνη και τους πολεμικούς χορούς. Λένε πως σ’ αυτούς παρέδωσε το Δία η Ρέα, κρυφά από τον πατέρα του Κρόνο,  και κείνοι τον πήραν και τον ανέθρεψαν…... (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5.64-65)

 «Τον Απόλλωνα αναγορεύουν εφευρέτη της λύρας και της μουσικής της. Εισήγαγε επίσης τη γνώση της ιατρικής που γίνεται μέσω της μαντικής τέχνης, που παλιά μ’ αυτή θεραπεύονταν όσοι αρρώσταιναν, καθώς βρήκε το τόξο, δίδαξε στους ντόπιους τα περί την τοξοβολία, αιτία για την οποία οι Κρήτες επιδόθηκαν με ζέση στην τοξοβολία και το τόξο ονομάστηκε Κρητικό» …..…  ο Απόλλωνας ονομάστηκε Δήλιος, Λύκιος και Πύθιος και η Άρτεμις Εφέσια, Κρησία, καθώς και Ταυροπόλος και Περσία, παρ΄όλο που και οι δυο είχαν γεννηθεί στην Κρήτη». ( Διόδωρος, 5, 65 και 5, 74 και 5, 77)

 

Β. Ο ΜΙΝΩΑΣ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΘΑΛΑΣΣΟΚΡΑΤΟΡΑΣ

 

 Σύμφωνα με τους Θουκυδίδη (3 – 9), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός), Διόδωρο (βίβλος 4 και 5), Στράβωνα (βίβλος 10)  κ.α., όταν  άρχισε να αναπτύσσεται η ναυτιλία και οι άνθρωποι να επικοινωνούν και με τα πλοία, οι Κάρες και οι Φοίνικες κατέλαβαν τις Κυκλάδες που μέχρι τότε ήταν ακατοίκητες και το έριξαν στην πειρατεία και στις ληστείες, με συνέπεια ο Μίνωας να συγκροτήσει  πολεμικό ναυτικό (άρα ο Μίνωας είναι ο ιδρυτής τους Ελληνικού πολεμικού ναυτικού) και να τους διώξει από τις Κυκλάδες και να τις οικήσει με Κρήτες. Αποτέλεσμα του Πολεμικού ναυτικού του Μίνωα ήταν από τη μια ο ίδιος να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες να μπορέσουν αφενός να ασχοληθούν και με τη ναυτιλία, να πλουτίσουν, , να σταματήσουν το μεταναστευτικό βίο που τους εξανάγκαζαν οι κακοποιοί,  να κτίσουν πόλεις κ.τ.λ.  και αφετερου να επικρατήσουν στον Τρωϊκό πόλεμο που έγινε τρεις γενιές μετά το θάνατο Μίνωα.

 

Νόμισμα Κνωσού, 3ος αι. π.Χ., με το Μίνωα, ο οργανωτής της Κρητικής Πολιτείας και ο θεμελιωτής της Μινωϊκής Θαλασσοκρατορίας (Μουσείο Ηρακλείου). 

Πριν από το Μίνωα τα νησιά του Αιγαίου δεν είχαν μόνιμους κατοίκους, ήταν μόνο λημέρια ληστών και πειρατών, επειδή δεν είχε ακόμη αναπτυχθεί η ναυτιλία και η γεωργία και ως εξ αυτού δεν μπορούσαν να μείνουν στα μικρά νησιά για πολύ καιρό μόνιμοι κάτοικοι. Μετά τα Τρωικά αναπτύχτηκαν περισσότερο οι Κάρες και κατέβαλαν και πάλι τις Κυκλάδες και έγιναν αυτοί τώρα θαλασσοκράτορες. Ωστόσο αργότερα, όταν αυξήθηκε η δύναμη των Ελλήνων, διώχτηκαν από τα νησιά και πάλι οι βάρβαροι:

 «Ο Μίνως, εξ όσων κατά παράδοσιν γνωρίζομεν, πρώτος απέκτησε πολεμικόν ναυτικόν, και εκυριάρχησεν επί του μεγαλυτέρου μέρους της θαλάσσης, η οποία ονομάζεται σήμερον Ελληνική. Κατακτήσας τας Κυκλάδας νήσους, ίδρυσεν αποικίας εις τας περισσοτέρας από αυτάς, αφού εξεδίωξε τους ληστές Κάρας και εγκατέστησε τους υιούς του ως κυβερνήτας. Ως εκ τούτου και την πειρατείαν φυσικά κατεδίωκεν όσον ημπορούσεν από την θάλασσαν αυτήν, διά να περιέρχωνται εις αυτόν ασφαλέστερον τα εισοδήματα των νήσων. Διότι εις την παλαιάν εποχήν οι Έλληνες, και όσοι από τους βαρβάρους εκατοικούσαν είτε τα ηπειρωτικά παράλια, είτε νήσους, όταν ήρχισαν να επικοινωνούν μεταξύ των συχνότερον δια θαλάσσης, επεδόθησαν εις την πειρατείαν υπό την αρχηγίαν ανδρών εκ των δυνατωτάτων, οι οποίοι ωθούντο εις τούτο και από τον πόθον του προσωπικού κέρδους και από την ανάγκην όπως επαρκούν εις την συντήρησιν των απορωτέρων οπαδών των. Και επιτιθέμενοι κατά πόλεων ατειχίστων και αποτελουμένων από άθροισμα κωμών, τας διήρπαζαν και εντεύθεν επορίζοντο κυρίως τα προς το ζην, διότι το έργον τούτο δεν έφερεν εντροπήν, αλλ' επέσυρε τουναντίον και κάποιαν δόξαν….Αλλ' ακόμη περισσότερον επεδίδοντο εις την πειρατείαν οι νησιώται Κάρες και Φοίνικες, οι οποίοι είχαν κατοικήσει τας περισσοτέρας από τας νήσους,……. Αλλ' αφότου συνεκροτήθη το πολεμικόν ναυτικόν του Μίνωος, αι δια θαλάσσης συγκοινωνίαι έγιναν ασφαλέστεροι, αφ' ενός μεν διότι οι κακοποιοί των νήσων αυτών εξεδιώχθησαν υπ' αυτού, κατά την εποχήν ακριβώς που προέβη εις εποικισμόν των περισσοτέρων, εξ αλλού δε διότι οι κάτοικοι των παραλίων ήρχισαν ήδη ν' αποκτούν μεγαλυτέρας περιουσίας και να έχουν μονιμωτέραν κατοικίαν, και μερικοί μάλιστα, όπως ήτο φυσικόν δι' ανθρώπους, των οποίων ηύξανε καθημερινώς ο πλούτος, και με τείχη περιέβαλλαν τας πόλεις των. Διότι, ένεκα του γενικού πόθου του κέρδους και οι ασθενέστεροι ηνείχοντο την εξάρτησιν από τους ισχυροτέρους και οι δυνατώτεροι, διαθέτοντες πλούτον, καθίστων υπηκόους των τας υποδεεστέρας πόλεις. Και μόνον βραδύτερον, όταν είχαν ήδη έτι μάλλον προαχθή εις την κατάστασιν αυτήν, εξεστράτευσαν κατά της Τροίας….( Θουκυδίδη Α, 4 - 8, σε νέα Ελληνική από τον εθνάρχη Ελ. Βενιζέλο).

 «Έτσι, χωρίς να θέλω να αναζωπυρώσω παλιές μνησικακίες σε βάρος σας, θα αναφέρω ότι ο Μίνωας ανάγκασε κάποτε τους κατοίκους της Αττικής να πληρώνουν βαρύ φόρο, επειδή είχε ναυτική δύναμη, ενώ οι Αθηναίοι δεν είχαν ακόμη αποκτήσει τα πλοία που διαθέτουν σήμερα ούτε χώρα πλούσια  σε ξυλεία, κατάλληλη για τη ναυπήγηση πλοίων και τη δημιουργία ισχυρού ναυτικού (Πλατων, νόμοι Δ, 706, b)

 «Την εποχή που τα νησιά των Κυκλάδων ήταν ακόμη έρημα, ο Μίνωας, βασιλιάς της Κρήτης, με μεγάλες ναυτικές και πεζικές δυνάμεις, ήταν θαλασσοκράτορας και έστελνε πολλές αποικίες από την Κρήτη, έτσι κατοίκησε τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων, ενώ ταυτόχρονα κατέλαβε και αρκετά μεγάλη παραθαλάσσια περιοχή της Ασίας … Όλα αυτά έγινα πριν τα Τρωικά. Μετά την άλωση της Τροίας, αναπτύχθηκαν περισσότερο οι Κάρες και έγιναν θαλασσοκράτορες, επικράτησαν στις Κυκλάδες και άλλες τις πήραν δικές τους κι έδιωξαν τους Κρήτες που τις κατοικούσαν, ενώ σε άλλες εγκαταστάθηκαν μαζί με τους προκατόχους τους Κρήτες. Αργότερα που αυξήθηκε η δύναμη των Ελλήνων, συνέβη να κατοικηθούν από αυτούς τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων και να εκδιωχθούν οι βάρβαροι…» (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος 5, 84)

  « Για τους παλαιότερους αγώνες που έγιναν για την ελευθερία των Ελλήνων ……... Πρώτα-πρώτα τις Κυκλάδες, για τις οποίες έγιναν πολλές επιχειρήσεις από την εποχή που βασιλιάς της Κρήτης ήταν ο Μίνωας, τελευταίοι τις κατέλαβαν οι Κάρες. Οι πρόγονοί μας, αφού τους έδιωξαν, δεν τόλμησαν να οικειοποιηθούν τη χώρα τους, αλλά έστειλαν φτωχότερους Έλληνες να κατοικήσουν εκεί…(Ισοκράτης Παναθηναϊκός, 43-44)

 

 

Γ. Ο ΜΙΝΩΑΣ ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ  ΠΡΩΤΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ - ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Σύμφωνα με τους: Πλάτωνα (Νόμοι, Μίνως), Αριστοτέλη (Πολιτικά Β, 1271, 10), Στράβωνα (βιβλίο 10 = Ι), Πλούταρχο (Λυκούργος  και Σόλων) κ.α., ο  Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ δεν ήσαν μόνο οι θεμελιωτές της θαλασσοκρατορίας των Κρητών, αλλά και οι οργανωτές της περίφημης πολιτείας των Κρητών, την οποία αντέγραψαν όλοι οι άλλοι Έλληνες.  Πρώτα οι Λακεδαιμόνιοι ή Σπαρτιάτες και μετά οι Αθηναίοι, όπως θα δούμε πιο κάτω.  Ειδικότερα ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήσαν λέει εκείνοι που πρώτοι ασχολήθηκαν με τις πολιτικές επιστήμες (νομική, κυβερνητική, διοίκηση κ.τ.λ.), ώστε να υπάρχει ισότητα, δικαιοσύνη, ευημερία και δημοκρατία στους Κρήτες ή ήσαν αυτοί που πρώτοι:  

Α) Βρήκαν την την αλήθεια για τη  διακυβέρνηση της πόλης, απ΄όπου μετά και πολιτεία, πολίτης και πολιτισμός. Για πρώτη φορά επί Μίνωα από τη μια θεσπίστηκαν λέει νόμοι και όργανα διοίκησης: βουλή, βουλευτές ή γερουσιαστές, έφοροι,  συντάγματα κ.α. και από την άλλη οι νόμοι (διοίκησης και συναλλαγών) ήταν ανάλογα με το περί δικαίου και ηθικής (ήθη και θρησκεία) συναίσθημα.

Β) Δημιούργησαν κράτος πρόνοιας: βρήκαν την κοινοκτημοσύνη, τη κοινή συμβίωση  και τα κοινά συσσίτια (κάτι ως ο σημερινός κουμμουνισμός),

Γ) Μερίμνησαν για τη ανάπτυξη της φιλοσοφίας και των γραμμάτων,

Δ) Ενωσαν τα έθνη ή φυλές ενός χώρου (της Κρήτης) σε ενιαίο σύνολο, άσχετα με την καταγωγή τους, δημιουργώτας το περίφημο «Κοινό των Κρητών» ( «Ενωμένες Κρητικές πολιτείες, κρητική πολιτεία), πρβ (μτφ από τις εκδόσεις «Κάκτος»):

 «Γι αυτό το λόγο ο Μίνωας θέσπισε αυτούς τους Νόμους για τους πολίτες του, εξαιτίας των οποίων η Κρήτη ευημερεί ανέκαθεν, καθώς και η Σπάρτη από τότε που άρχισε να τους χρησιμοποιεί, επειδή οι νόμοι αυτοί είναι θεϊκοί. (Πλάτων, Μίνως, 320 b),

 «Διότι για το ότι ήταν καλός και δίκαιος, καλός νομέας, όπως λέγαμε προηγουμένως, ισχυρότατη απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι οι νόμοι του Μίνωα παραμένουν αδιασάλευτοι, επειδή βρήκε την αλήθεια, σχετικά με τη διοίκηση της πόλης.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 – 321)

«η φιλοσοφία είναι παλαιότατη μεταξύ των Ελλήνων και περισσότερο στους Κρήτες και στους Λακεδαιμόνιους»… ( Πλάτων, Πρωταγόρας 342 a-c) κ.α.

“Στην ιστορία έχει γραφτεί πως ο Μίνωας ήταν έξοχος νομοθέτης, πρώτος που κυριάρχησε στις θάλασσες. Χώρισε το νησί στα τρία και σε κάθε μέρος έχτισε πόλη, την Κνωσό……. Κατά τον Έφορο, ο Μίνωας θαύμαζε κάποιο παλαιό, το Ραδάμανθυ, που είχε ίδιο όνομα με τον αδελφό του. Αυτός πρώτος αναφέρεται ότι εκπολίτισε το νησί με νόμους και κτίσεις πόλεων και συντάγματα, υποστηρίζοντας ότι φέρνει από τον ίδιο το Δία τους νόμους του…… Για την Κρήτη λέγεται ότι στα αρχαία χρόνια είχε καλή διακυβέρνηση και οι καλύτεροι από τους Έλληνες τη θαύμαζαν. Ανάμεσά στους πρώτους ήταν οι Λακεδαιμόνιοι, όπως ομολογούν ο Πλάτωνας στους Νόμους και ο Έφορος που περίγραψε το πολίτευμά τους στο έργο Ευρώπη.… (Στράβων «Γεωγραφικά» Ι’, C 476 – 478)

«Γι αυτό το λόγο ο Μίνωας θέσπισε αυτούς τους Νόμους για τους πολίτες του, εξαιτίας των οποίων η Κρήτη ευημερεί ανέκαθεν, καθώς και η Σπάρτη από τότε που άρχισε να τους χρησιμοποιεί, επειδή οι νόμοι αυτοί είναι θεϊκοί. (Πλάτων, Μίνως, 320 b)

«Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο γράμματα, αλλά και τραγούδια με τους νόμους και μερικά είδη μουσικής. Οι νεότεροι σιτίζονται στα λεγόμενα ανδρεία. Κάθονται να φάνε κατάχαμα όλοι μαζί, φορούνε πρόχειρα ρούχα, τα ίδια χειμώνα – καλοκαίρι, και υπηρετούν τους μεγαλύτερους, καθώς και τους εαυτούς των. Αυτοί που τρώνε κάνουν πολέμους με τις άλλες παρέες ή και μέσα στην ίδια παρέα. Μεταξύ τους. Σε κάθε ανδρείο υπάρχει παιδονόμος. Οι μεγαλύτερες ηλικίες έρχονται σε αγέλες. Αρχηγοί στις αγέλες είναι τα σημαντικά παιδιά, τα πιο δυνατά. Καθένας από αυτούς συγκεντρώνει γύρω του  όσα περισσότερα παιδιά μπορεί.  Σε κάθε αγέλη αρχηγός είναι συνήθως ο πατέρας του παιδιού που μαζεύει τα άλλα, υπεύθυνος στο να βγάζει τα παιδιά στο κυνήγι και να τιμωρεί τους απείθαρχους. Τρέφονται με δημόσια δαπάνη. ………..   Εκλέγουν δέκα άρχοντες. Για τα πολύ μεγάλα προβλήματα συμβουλεύονται τους Γέροντες. Δικαίωμα στο θεσμό έχουν οι επιτυχημένοι στο αξίωμα του κόσμου και άνθρωποι αναγνωρισμένης αξίας. (Στράβωνας, Γεωγραφικά 10, C 481 - 483, IV 17 – 20)

 

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ποιος από τους παλαιούς βασιλείς λέγεται ότι υπήρξε καλός νομοθέτης, του οποίου οι νόμοι διασώζονται ακόμα και σήμερα, επειδή είναι θεϊκοί;

ΕΤΑΙΡΟΣ:  Δεν μου έρχεται στον νου.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Δεν ξέρεις ποιοι Έλληνες έχουν τους παλιότερους νόμους;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Μήπως εννοείς τους Λακεδαιμονίους και το νομοθέτη Λυκούργο;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αλλά και αυτοί οι νόμοι σε καμία περίπτωση δεν υπάρχουν περισσότερο από τριακόσια χρόνια ή κάτι περισσότερο. Αλλά και οι καλύτεροι από τους νόμους τούτους από πού ήρθαν; Ξέρεις;

ΕΤΑΙΡΟΣ: Λένε από την Κρήτη.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»)

ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 – 321)

 

ΑΘΗΝΑΙΟΣ: Εννοείς, όπως αναφέρει ο Όμηρος, ο Μίνωας πήγαινε κάθε εννιά χρόνια και συμβουλεύονταν τον πατέρα του το Δία και στη συνέχεια έδινε νόμους στις πόλεις σας σύμφωνα με τις παραινέσεις του Θεού;

ΚΛΕΙΝΙΑΣ Ναι, αυτή είναι η κρητική άποψη… …………….

ΑΘΗΝΑΙΟΣ: Θα ‘πρεπε να πεις: Ξένε, δεν είναι τυχαίο που οι νόμοι της Κρήτης  έχουν τόσο μεγάλη φήμη σε ολόκληρο τον Ελληνικό κόσμο. (Ω ξένε, εχρην ειπειν, οι Κρητών νόμοι ουκ εισίν μάτην διαφερόντως εν πάσιν ευδόκιμοι τοις Έλλησιν) Είναι νόμοι δίκαιοι, που προσφέρουν ευτυχία σε όσους τους ακολουθούν, Δίνουν δηλαδή όλα τα αγαθά, τα οποία ανήκουν σε δυο κατηγορίες, ανθρώπινα και θεία.… (Πλάτωνα, Νόμοι, 625 - 631)

 

Αντίθετα πιο πριν στην Ελλάδα και για πολύ καιρό ακόμη στους άλλους λαούς  δεν υπήρχαν συντάγματα, βουλή και βουλευτές, κράτος μέριμνας  κ.τ.λ. Απλώς ο κάθε  ηγέτης (φύλαρχος ή τύραννος ή βασιλιάς) όριζε τους νόμους ανάλογα με τις δικές του επιθυμίες και νοημοσύνη. Ο βασιλιάς και γενικά  οι άρχοντες είχαν ό,τι ήθελαν και οι άλλοι ελάχιστα ή τίποτε, κανείς δεν τολμούσε να αντιμιλήσει, υπήρχε ειδωλολατρία, οι βασιλιάδες λατρεύονταν ως θεοί, γίνονταν ανθρωποθυσίες κ.τ.λ. Μάλιστα οι  λόγοι αυτοί  ήταν και η αιτία που: α) Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι οι νόμοι των άλλων πλην του Μίνωα ήσαν γελοίοι, για να τους αντιγράψουν. β) Οι Εβραίοι έλεγαν ότι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, θα τον καταστρέψει ο θεός, γ) Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αναφέρουν κανένα άλλο σπουδαίο αρχαίο πολιτισμό πλην μόνο το Μινωικό ή που έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος» 

 

ΠΟΤΕ ΕΖΗΣΕ Ο ΜΙΝΩΑΣ

 

Σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό και τους: Διόδωρο (4, 60 – 61 και   5, 79-80) και Πλούταρχο («Θησεύς 19.6), υπήρχαν δυο βασιλιάδες με το όνομα Μίνωας. Ο Μίνωας Α’ έζησε λέει το 1210 πριν από τον Διόγνητο (άρα  το 1474 π.Χ.) και ο Μίνωας Β’ το έτος 1031 πριν από το Διόγνητο (άρα το 1295 π.Χ.), ενώ η άλωση της Τροίας έγινε το έτος 945  πριν από το Διόγνητο (άρα το 1209 π.Χ.). Το αυτό λένε Όμηρος και Ηρόδοτος. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Μίνωας έζησε τρεις γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο: «Τρίτη δε γενεή μετά Μίνων τελευτήσαντα γενέσθαι Τρωικά» ( Ηρόδοτος Ζ, 171).  Το αυτό λέει και ο Όμηρος (Ιλιάδα Ν. 445 – 455).  Αρχικά ήταν λέει βασιλιάς της Κρήτης ο Μίνωας, μετά ο Δευκαλίωνας και μετά ο Ιδομενέας που πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο.  Παράβαλε ομοίως ότι ο Απολλόδωρος (Γ, 1-2, Γ 22,  Επιτομή, 1,6) λέει επίσης ότι ο Μίνωας ήταν προ πάππους του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου από της κόρες του γιου Κατρέα.

 

3. ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ ήταν οι πρώτοι στον κόσμο που βρήκαν την πραγματική αλήθεια για τη διοίκηση της πόλης, από όπου και  πολιτεία, πολίτης και πολιτισμός. Είναι αυτοί που πρώτοι θέσπισαν και καθιέρωσαν σωστούς θεσμούς: τους γραπτούς και σύμφωνα με το περί δικαίου αίσθημα νόμους, το σύνταγμα και τα όργανα διακυβέρνησης: βουλή, βουλευτές, εφόρους κλπ. Είναι αυτοί που πρώτοι καθιέρωσαν επίσης και το κράτος πρόνοιας: κοινά συσσίτια, κοινοκτημοσύνη, δημόσια δωρεάν παιδεία κλπ. Στην Ελλάδα και σε όλο τον αρχαίο κόσμο πριν από το Μίνωα  δεν υπήρχαν συντάγματα, βουλή και βουλευτές, καθώς και κράτος πρόνοιας  κ.τ.λ. και έτσι ο κάθε  φύλαρχος ή τύραννος ή βασιλιάς έκανε ό,τι ήθελε ή όριζε τους νόμους που ήθελε ή ανάλογα με τις προσωπικές του επιθυμίες και νοημοσύνη. Συνέπεια του γεγονότος αυτού ήταν και που:

Α) Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι οι νόμοι των άλλων πόλεων-κρατών του Μίνωα ήσαν γελοίοι, για να τους αντιγράψουν.

Β) Οι Εβραίοι έλεγαν ότι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, θα τον καταστρέψει ο θεός,

Γ) Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αναφέρουν κανένα άλλο σπουδαίο αρχαίο πολιτισμό πλην μόνο το Μινωικό ή που έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος»

Οι βάρβαροι (Φοίνικες, Πέρσες κ.τ.λ.) σε σχέση με τους αρχαίους Έλληνες δεν είχαν ούτε οργανωμένες πολιτείες ούτε παιδεία. Ζούσαν με πρωτόγονο ακόμη τρόπο, δηλαδή κατά φυλές και με ανήμερα ακόμη ήθη και έθιμα.  Είχαν απλώς ένα βασιλιά ή ηγέτη που έκανε ό,τι ήθελε  ή έβαζε νόμους, θρησκευτικούς και πολιτικούς,  ανάλογα με τη νοημοσύνη και τις επιθυμίες τους,  επιζητούσε να τον λατρεύουν ως θεό, πολλές φορές να κάνουν και για χάρη του ή για χάρη υποτίθεται του θεού του  ανθρωποθυσίες κ.α.  Και όλα αυτά δεν τα λένε μόνο οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς, αλλά ακόμη και η Αγία Γραφή, όπως θα δούμε σε άλλο μέρος για τον Ελληνικό πολιτισμό και την προσφορά του.

 

Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

 

Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι στην Κρήτη επί Μινωικής εποχής υπήρχε μητριαρχία, κάτι που είναι αυθαίρετο, γιατί αυτό λέγεται χωρίς σοβαρές αποδείξεις. Αυτό που προκύπτει από τις παραστάσεις στις τοιχογραφίες της Μινωικής Κρήτης είναι ότι οι γυναίκες φαίνεται να ασχολούνται  και με εργασίες που τότε θεωρούνταν ανδρικές, όπως ιερείς σε ιερά, ηθοποιοί, χορευτές, γυμναστές κλπ σε υπαίθριες θεατρικές και γυμνασιακές παραστάσεις κλπ και ως εκ τούτου, λόγω και της επτανησιακής φιλαρέσκειας της γυναίκας, να  έχουν πιο πολλά, πιο πολυτελή και πιο εντυπωσιακά ενδύματα από αυτά που έχουν οι άνδρες, Η γυναίκας επί εποχής Μινωιτών και για πολλά χρόνια μετά στις άλλες κοινωνίες (Αθηναίων, Σπαρτιατών, Ρωμαίων κλπ) ήταν μόνο για δουλειές παρα μέσα στο σπίτι και βασικά για τη γένεση και ανατροφή των παιδιών.

 

https://magickfromscratch.files.wordpress.com/2013/11/ariadne.jpg

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6d/Knossos_fresco_women.jpg

Τοιχογραφίες Κνωσού

σάρωση0258--Γυναικεία χορευτική ή τελετουργική παράσταση στην οποία οι γυναίκες  φορούν κοντόχι (κοντό χιτώνα) ή άλλως ζακέτα που αφήνει ακάλυπτα τα στήθη και ποδήρη (μάξι) φούστα διακοσμημένη  με ταινίες - μπορντούρες  - φραμπαλάδες κλπ.  (Χρυσό δαχτυλίδι Αρχάνων από τάφο Ισοπάτων Κνωσού, 1600/ 1400 π.Χ.)

 

 

 

 

 

4. ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΜΙΝΩΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΕΚΜΙΝΩΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ - ΡΩΜΑΙΩΝ

 

Ο Πλούταρχος (Λυκούργος, 4-7), ο Στράβωνας (Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483, 17 – 20), ο Ηρόδοτος κ.α., αναφέρουν ότι μετά που οι Δωριείς (οι μετέπειτα γνωστοί ως Σπαρτιάτες) κατέλαβαν όλη σχεδόν την Πελοπόννησο (Λακεδαιμόνα, Μεσσήνη, Άργος κ.τ.λ.), ο βασιλιάς Χαρίλλος έστειλε το νομοθέτη Λυκούργο σε όλα τα μέρη που φημίζονταν ότι είχαν οργανωμένη πολιτεία (Αίγυπτο, Κρήτη κ.α.), για να δει ποια ήταν η καλύτερη προκειμένου να την αντιγράψουν. Πήγε (ο Λυκούργος) λοιπόν για το σκοπό αυτό παντού, όμως όλες οι πολιτείες του φάνηκαν γελοίες ή ανάξιες λόγου, πλην μόνο της Κρήτης, την οποία στη συνέχεια αντέγραψαν οι Σπαρτιάτες, καλώντας από την Κρήτη στην Σπάρτη για το σκοπό αυτό και το νομοθέτη Θάλητα.

«την έννομη τάξη, όπως λένε οι ίδιοι οι Λακεδαιμόνιοι, ο Λυκούργος την έφερε από την Κρήτη» ( Ηρόδοτος, Α 65).


Μινωίτισα (Λεπτομέρεια από τη λίθινη σαρκοφάγο της Αγίας Τριάδας Κρήτης, 1400 π.Χ., Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

 «Έφυγε λοιπόν και πήγε (ο Λυκούργος) αρχικά στην Κρήτη. Εκεί γνώρισε τις πολιτείες και τα συστήματα τους, γνώρισε τους πρώτους στη δόξα άνδρες, θαύμασε ορισμένους από τους νόμους που υπήρχαν και τους παρέλαβε για να τους εφαρμόσει στην πατρίδα του, την Σπάρτη, ενώ άλλοι του φάνηκαν ανάξιοι. Έναν μάλιστα από εκείνους που νομίζονταν εκεί πέρα σοφοί και άξιοι πολίτες, αφού τον έπεισε με τη φιλία του, τον έστειλε στη Σπάρτη, Ήταν ο Θάλης, που φαινομενικά μεν ήταν ποιητής λυρικών τραγουδιών, στην πραγματικότητα όμως έκανε ό,τι οι μεγαλύτεροι νομοθέτες. Γιατί τα τραγούδια του ήταν λόγοι για ευπείθεια και ομόνοια, στολισμένοι με μελωδίες και ρυθμούς που είχαν σεμνότητα και εξημερωτική δύναμη, ακούγοντάς τα οι πολίτες εξημερώνονταν, χωρίς να νοιώθουν, στα ήθη, και η κοινή γνωριμία του ωραίου έφερνε κοντά τον ένα με τον άλλο. Έτσι ο Θαλής έγινε με κάποιον τρόπον ο πρόδρομος του Λυκούργου στην εκπαίδευση των Σπαρτιατών ….».  (Πλούταρχος, Λυκούργος, 4-7)

«Υποστηρίζουν κάποιοι ότι τα περισσότερα ήθη και έθιμα που θεωρούνται Κρητικά είναι Λακωνικά. Στην πραγματικότητα είναι Κρητικά, μόνο που οι Σπαρτιάτες τα εφήρμοσαν, ενώ οι Κρήτες σταμάτησαν να ασχολούνται με τα πολεμικά και οι πόλεις τους παρήκμασαν, ειδικά η Κνωσός.  …… . Έφυγε τότε ο νομοθέτης της Σπάρτης Λυκούργος για την Κρήτη.  Εκεί ήρθε και πλησίασε το Θάλητα , ένα μελοποιό και νομοθέτη. Έμαθε από αυτόν τον τρόπο που ο Ραδάμανθυς  πρώτα και αργότερα ο Μίνωας έφερναν τους νόμους τους, τάχα από το Δία προς τους ανθρώπους… (Στράβωνας, Γεωγραφικά Ι, IV, C 481 - 483, 17 – 20)

Ο Διογένης Λαέρτιος (Επιμενίδης, βιβλίο 1, 109 – 119), ο Πλούταρχος (Σόλων και Λυκούργος) κ.α.α, αναφέρουν ότι ο νομοθέτης των Αθηναίων Σόλωνας,  αφού μελέτησε τους Μινωικούς νόμους με τη βοήθεια του Επιμενίδη του Κρήτα (που ήταν ένας από τους 15 σοφούς της αρχαιότητας ή ένας από τους 12 στη θέση του Περίανδρου), έφτιαξε νέους νόμους με τους οποίους καταργήθηκαν οι βάρβαροι νόμοι και τα βάρβαρα ήθη που είχαν οι Αθηναίοι. Στους νόμους αυτούς  προβλεπόντανε ότι χάνει τα πολιτικά του δικαιώματα ο πολίτης εκείνος που, όταν υπάρχει στάση στην πόλη, δεν πηγαίνει με καμιά παράταξη, για να μην μένεις κανείς ατάραχος ή ασυγκίνητος στα δημόσια πράγματα, καθώς και το χάρισμα (τη γνωστή «σεισάχθεια») των χρεών των πολιτών, επειδή πολλοί από αυτούς είχαν γίνει δούλοι στους ευγενείς από τα χρέη.

 «Κάλεσε τότε τον Επιμενίδη από τη Φαιστό της Κρήτης, που μερικοί τον θεωρούν έναν από τους επτά σοφούς (αντί για τον Περίανδρο). …… Όταν ήρθε στην Αθήνα γνωρίστηκε με το Σόλωνα και τον βοήθησε πολύ στην προεργασία της νομοθεσίας του. Απλοποίησε τους νόμους τους σχετικούς με τις ιερές τελετές, έκαμε πιο ήπιους τους νόμους που αφορούσαν τα πένθη, επιτρέπονταν μόνο ορισμένες θυσίες στους νεκρούς και καταργώντας τις άγριες και βαρβαρικές συνήθειες που επικρατούσαν προηγούμενα ….  Χάνει τα πολιτικά του δικαιώματα ο πολίτης εκείνος που, όταν υπάρχει στάση στην πόλη, δεν πηγαίνει με καμιά παράταξη, για να μην μένεις κανείς ατάραχος ή ασυγκίνητος στα δημόσια πράγματα. (Πλούταρχος, Σόλων , 12 - 20)

«Και φαίνεται και λέγεται ότι  οι Λάκωνες μιμήθηκαν το κρητικό πολίτευμα στα περισσότερα σημεία. Τα περισσότερα από τα παλιότερα πολιτεύματα είχαν χειρότερη διάρθρωση από τα νεότερα. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν ο Λυκούργος άφησε την επιτροπεία του βασιλιά Χαρίλλου και έφυγε, έμεινε το μεγαλύτερο διάστημα στην Κρήτη λόγω της μεταξύ τους συλλογικότητας, γιατί οι Λύκτιοι ήταν Λάκωνες άποικοι, κι όταν πήγαν στη Λύκτο και την έκαναν αποικία, διατήρησαν τη νομοθεσία των κατοίκων της πόλης. Γι αυτό και τώρα οι περίοικοι έχουν τους ίδιους νόμους, επειδή πρώτος θέσπισε τη νομοθεσία ο Μίνως..( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

Ο Διονύσιος Αλικαρνασεύς (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία) αναφέρει ότι και οι Ρωμαίοι με το Νόμα αντέγραψαν το μινωικό πολιτισμό, πρβ: «Οι δε τα μυθώδη πάντα περιαιρούντες εκ της ιστορίας πεπλάσθαι φασίν υπό του Νόμα τον περί της Ηγερίας λόγον, ίνα ράον αυτώ προσέχωσιν οι τα θεία δεδιότες και προθύμως δέχωνται τούς υπ´ αυτού τιθεμνους νόμους, ως παρά θεών κομιζομένους.  Λαβείν δε αυτόν την τούτων μίμησιν αποφαίνουσιν εκ των Ελληνικών παραδειγμάτων ζηλωτήν γενόμενον της τε Μνω του Κρητός και της Λυκούργου του Λακεδαιμονίου σοφίας· ων ο μεν ομιλητς έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών εις το Δικταίον όρος, εν ω τραφήναι τόν Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπ των Κουρήτων νεογνόν όντα, κατέβαινεν εις το ιερόν άντρον και τους νόμους εκεί συντιθείς εκόμιζεν, ους απφαινε παρά του Διός λαμβάνειν· ο δε Λυκούργος εις Δελφούς αφικνούμενος υπό του Απόλλωνος έφη διδάσκεσθαι την νομοθεσίαν. (ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΕΩΣ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Λόγος Β’ LXI. 1-2)

 

ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ:

1) Ο  Άγγλος αρχαιολόγος Arthur Evans (1851-1943), ένας από αυτούς που ανάσκαψε την Κνωσό και τα άλλα Μινωικά κέντρα, σχετικά με την εξάπλωση του Μινωικού Πολιτισμού, λέει, χωρίς όμως να φέρει αποδείξεις και πηγές γι αυτά που λέει,  ότι η Κρήτη κατά το 1600 π.Χ. ήταν πάρα πολύ ανεπτυγμένη, πολιτιστικά και πολεμικά. Κατόπιν οι Μινωίτες άρχισαν να επεκτείνονται ως άποικοι στις περιοχές της μεσοελλαδικής Ελλάδας και οι εκεί κάτοικοι τους δέχονταν χωρίς αντίδραση, επειδή οι Μινωίτες ήταν πιο πολιτισμένοι και έτσι αυτοί καρπούνταν τα ευεργετήματα του υψηλού πολιτισμού τους με συνέπεια σιγά-σιγά να «εκμινωισθούν». Δηλαδή να φορούνε μινωικές ενδυμασίες, να ζούνε με μινωικό τρόπο ζωής, να λατρεύουνε τους ίδιους θεούς με τους Μινωίτες κ.τ.λ.  Αργότερα, όταν το επιχώριο (τοπικό) στοιχείο της μεσοελλαδικής Ελλάδας  αφομοίωσε τα γόνιμα διδάγματα του Κρητικού πολιτισμού, αφυπνίζεται και ζητούν και αυτοί εξουσία, δηλαδή να γίνουν άρχοντες κ.τ.λ. και έτσι έγινε ανατροπή πολλών μινωικών δυναστειών στις διάφορες πόλεις – κράτη με επιχώριες αχαϊκές.  Πιο απλά ο Evans είπε ότι η γένεση του  Μυκηναϊκού πολιτισμού ήταν αποτέλεσμα μινωικού αποικισμού, που μεταφυτεύθηκε αυτούσιος στα νησιά του Αιγαίου και στην ηπειρωτική Ελλάδα.

2) Μερικοί ισχυρίζονται λένε ότι, αφού ο Θουκυδίδης (Α, 3 – 9), ο Διόδωρος (Ιστορική βιβλιοθήκη) , ο Στράβωνας (Γεωγραφικά Χ) κ.α λένε ότι ο Μίνωας κατέλαβε τα νησιά του Αιγαίου, τα Μέγαρα και την Αθήνα, τη Σικελία, πολλά μέρη της Μ. Ασίας κ.α., άρα μπορεί έτσι να εξαπλώθηκε ο Μινωικός πολιτισμός. Ωστόσο η εξάπλωση ενός πολιτισμού γίνεται από μόνο του και εφόσον είναι με αρχές, με καλούς θεσμούς. Και οι Τούρκοι κατέλαβαν παλιότερα όλο σχεδόν τον αρχαίο κόσμο,  όμως ο πολιτισμός τους δεν έγινε αποδεκτός από κανένα άλλο λαό.

3) Σύμφωνα με την άποψη  του αρχαιολόγου  Alan  J. B. Wace και των οπαδών του, ο εκμινωϊσμός των Μεσοελλαδιτών δε συνέβηκε με αποικισμό, όπως λέει ο Evans, αλλά κατά το 1600 π.Χ. (ίσως να έγινε λέει τότε και κάποιος σεισμός στην Κρήτη) οι Μεσοελλαδίτες (Μυκηναίοι) έκαναν πειρατική επιχείρηση στην Κρήτη  κατά την οποία πυρπόλησαν τα ανάκτορα της Κνωσού και πήραν κατά την επιστροφή τους εκτός από τα λάφυρα και αιχμαλώτους καλλιτέχνες, ανθρώπους των γραμμάτων και τεχνών κ.τ.λ., οι οποίοι στη συνέχεια δίδαξαν τη μινωική θρησκεία και τις τέχνες στους Μεσοελλαδίτες. Κατόπιν, αφού οι Μεσοελλαδίτες αφομοίωσαν το Μινωικό πολιτισμό,  αφυπνίσθηκαν και δημιούργησαν  άλλον πολιτισμό που ήταν ανώτερης λογικής (π.χ. η θρησκεία του Δία από μονοπρόσωπη γίνεται το πολυπρόσωπο πάνθεο των Ολύμπιων θεών κ.τ.λ.), δηλαδή τον καλούμενο  Μυκηναϊκό πολιτισμό. Η ως άνω άποψη του Wace δεν έγινε αποδεκτή από τους οπαδούς του Evans, επειδή, σύμφωνα μ’ αυτούς, οι Μινωίτες δεν είχαν μόνο χερσαίες και ανακτορικές δυνάμεις, αλλά και θαλάσσιες (στόλο) που δε θα επέτρεπαν μια τέτοια εισβολή. Έπειτα και να είχε γίνει λέει τότε σεισμός στην Κρήτη, οι Μυκηναΐοι δεν ήταν δυνατόν να τον είχαν προβλέψει, ώστε να είχαν προετοιμαστεί και να εισβάλουν στην Κρήτη.

 

 

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Snake_Goddess_-_Heraklion_Achaeological_Museum_retouched.jpg

Snake goddess, c1600 BC, Minoan:

Ειδώλια από Φαγεντιανή με γητεύτρες όφεων ή άλλως θεές των όφεων. (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου Κρήτης).

Ο Διόδωρος αναφέρει ότι  οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες  (οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης) ήταν αυτόχθονες, όμως «μερικοί, μεταξύ των οποίων και ο Έφορος,  ιστορούν  πως οι Ιδαίοι Δάκτυλοι , είχαν γεννηθεί στην Ίδη της Φρυγίας και πως πέρασαν στην Ευρώπη με το Μύγδονα και καθώς ήταν γητευτές , επιδίδονταν σε ξόρκια, τις τελετές και τα μυστήρια και ζώντας ένα διάστημα στη Σαμοθράκη  εξέπληξαν  σε μεγάλο βαθμό τους εκεί κατοίκους με αποτέλεσμα να γίνει μαθητής τους ο Ορφέας,  ένας άνθρωπος προικισμένος με ξεχωριστή ικανότητα στην ποίηση και τη μελωδία» (βλέπε Διόδωρος  5.64,4.

 

5. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΟΣ, Η ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ

 

1) Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι οι Δωριείς ήσαν αυτοί που δημιούργησαν τον πρώτο αξιόλογο πολιτισμό, κάτι που είναι αναληθές. Ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός 46 – 56, 204 – 206  κ.α.),  απαντώντας σε κάποιον που έλεγε ότι οι Δωριείς ή άλλως οι Σπαρτιάτες είναι  αυτοί που δημιούργησαν τους καλύτερους θεσμούς στην Ελλάδα, του απάντησε τα εξής:  «Αν είναι έτσι τα πράγματα, αν δεχτούμε ότι έχεις δίκιο, όταν λες  ότι οι άνθρωποι αυτοί (οι Σπαρτιάτες, οι Δωριείς) υπήρξαν οι δημιουργοί των καλύτερων θεσμών, τότε, αναγκαστικά, όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που έζησαν πολλές γενιές πριν οι Σπαρτιάτες εγκατασταθούν στην Πελοπόννησο, πρέπει να μη διέθεταν κανένα από αυτά τα προσόντα, δηλαδή ούτε οι στρατιώτες που εκστράτευσαν στην Τροία, ούτε οι σύγχρονοι του Ηρακλή και του Θησέα, ούτε ο Μίνωας, ο γιος του Δία, ούτε ο Ραδάμανθυς, ούτε ο Αιακός ούτε κάποιος από τους μεγάλους άνδρες που υμνούνται γι αυτές τις αρετές, οπότε κακώς έχουν τη φήμη που απολαμβάνουν»… (Ισοκράτους Παναθηναϊκός 205)

2) Κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι ο Μινωικός Πολιτισμός αναπτύχθηκε, επειδή η Κρήτη βρίσκεται ανάμεσα σε τρεις ηπείρους και σε περιοχές που από πολύ παλιά είχαν αναπτυχθεί σπουδαίοι πολιτισμοί, όπως ο αιγυπτιακός, καθώς και το ότι η Κρήτη έχει εύφορο έδαφος και καλές κλιματολογικές συνθήκες, κάτι που είναι αυθαίρετο και αναληθές, γιατί:

Α) Μέχρι την εποχή του Μίνωα, καθώς λέει ο Θουκυδίδης, αφενός δεν είχε αναπτυχθεί ακόμη η ναυτιλία και αφετέρου η Κρήτη είναι μια χώρα που βρίσκεται καταμεσής σε πέλαγος, άρα είναι άτοπον να λέμε ότι ο Μινωικός πολιτισμός ήταν απόρροια του ότι η Κρήτη βρίσκεται κοντά σε τρεις ηπείρους κλπ

Β) Εκτός της Κρήτης υπάρχουν και  άλλες χώρες που πλησιάζουν στην Αίγυπτο, Ασία και Ευρώπη, μάλιστα με πιο καλύτερες συγκοινωνιακές, κλιματολογικές και εδαφικές συνθήκες και όμως εκεί δε συνέβηκε κάτι τέτοιο. 

3) Κατ’ άλλους η περιοχή του Αιγαίου και ειδικότερα το νησί της Κρήτης θεωρείται το λίκνο του δυτικού ευρωπαϊκού πολιτισμού, επειδή οι αρχαίοι Κρητικοί, ως ναυτικός λαός και με εκτεταμένο εμπόριο στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή,  είχαν επηρεαστεί από πολλές πηγές και δημιούργησαν μια κοινωνία με ένα  δικό της στυλ πολιτισμού, καθώς και φορεσιάς, ανόμοιο από τις παλαιότερες μορφές της Αιγύπτου, αλλά και της Ελλάδος πόλη.

 Ωστόσο η αλήθεια, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς : Θουκυδίδη (Α, 3 -9), Αριστοτέλης (Πολιτικά) κ.α. . είναι  ότι οι Κρητικοί επί εποχής Μίνωα δημιούργησαν τον πρώτο αξιόλογο επί γης πολιτισμό, γιατί  οι Κρητικές πόλεις τότε αντί να σπαταλούν το χρόνο και τις δυνάμεις τους στο να τρώγονται μεταξύ τους ή για το ποια θα ηγεμονεύει ή εκμεταλλεύεται την άλλη ή  να κτίζει τείχη γύρω της για προστασία  κλπ, όπως γίνονταν στις άλλες περιοχές τότε,  ενώθηκαν κάτω υπό την ηγεμονία ενός αξιόλογου ανδρός, του Μίνωα και έτσι προόδευσαν πρώτοι. Ο λόγος και για τον οποίο οι κρητικές πόλεις δεν έχουν τείχη. Μόνο η Φαιστός πήγε να κάνει, όμως μετά τα σταμάτησε.

Ο Αριστοτέλης λέει  ότι η Κρήτη ήταν προορισμένο να κυριαρχήσει στους Έλληνες, επειδή έτυχε από τη μια να έχει το Μίνωα (εννοείται το άνθρωπο που ένωσε τα Κρητικά φύλα, που συγκρότησε πολεμικό ναυτικό, που ήταν καλός νομοθέτης κ.λπ.) και από την άλλη να βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση, δηλαδή σε μια θάλασσα που στις τριγύρω παραλίες της έχουν εγκατασταθεί  σχεδόν όλοι Έλληνες, οι  οποίοι βοήθησαν-προστάτεψαν τους Κρήτες με το Μίνωα ως Έλληνες να αναπτυχθούν: «Φαίνεται ότι η Κρήτη ήταν προορισμένη να κυριαρχήσει στους Έλληνες χάρη στην ευνοϊκή της θέση, γιατί βρίσκεται σε θάλασσα που στα παράλιά της έχουν εγκατασταθεί σχεδόν όλοι Έλληνες. Η απόσταση από την Πελοπόννησο είναι μικρή, όπως και από την Ασιατική παραλία γύρω από το Τριόπιο και τη Ρόδο. ΄Ετσι ο Μίνωας έγινε θαλασσοκράτορας’ άλλα νησιά τα κατάκτησε και σε άλλα εγκατέστησε αποίκους από την Κρήτη, τέλος εκστρατεύοντας στη Σικελία πέθανε εκεί κοντά στην Καμικο».( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10)

4) Κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι αφού οι Βαβυλώνιοι, οι Αιγύπτιοι κ.α. είχαν πριν από τους Κρήτες γραπτούς, νόμους, μεγάλα οικοδομήματα, πυραμίδες κ.τ.λ., άρα ο Μινωικός πολιτισμός δεν είναι ο παλιότερος και αξιολογότερος πολιτισμός, αλλά ο Αιγυπτιακός ή ο Βαβυλωνιακός κλπ, κάτι που είναι αναληθές, γιατί:

Α) Πριν από το Μινωικό πολιτισμό δεν υπήρχε πολιτισμός, αλλά πρωτόγονος βίος, αφού,  σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφεί, ς:

α) Πριν από το Μίνωα δεν υπήρχαν μόνιμες πόλεις και η διακυβέρνηση μιας ομάδας ή φυλής κλπ γίνονταν με εντολές που έδινε ο κάθε φύλαρχος ή βασιλιάς κλπ, ανάλογα με τη νοημοσύνη του.

β) Αρχικά στον αρχαίο γνωστό κόσμο (Μεσόγειο) και μέχρι να συγκροτηθεί το πολεμικό ναυτικό του Μίνωα (τελευταία μετακίνηση ήταν η  κάθοδος των Δωριέων με τους Ηρακλείδες),  οι άνθρωποι ζούσαν ακόμη βάρβαρα, δηλαδή μεταναστευτικά για εξεύρεση πηγών διατροφής, ενώ οι πολυαριθμότερες ομάδες όπου πήγαιναν έδιωχναν αυτούς που έβρισκαν μπροστά τους προκειμένου να εκμεταλλευτούν αυτές το χώρο. Απλώς μέχρι τότε κάποιοι  άρχοντες των Αιγυπτίων και Βαβυλωνίων έκαναν μερικά μεγάλα τεχνικά χειρονακτικά έργα είτε για λόγους επίδειξης δύναμης είτε για να τους θεωρήσουν ως θεούς.

Β) Άλλο τέχνη και άλλο πολιτισμός. Τα τεράστια οικήματα: παλάτια, πυραμίδες κλπ της Αιγύπτου, δεν είναι πολιτιστικά έργα, αλλά  τεχνικά και μάλιστα τα περισσότερα προϊόντα καταναγκαστικών έργων, δούλων. Πολιτισμός είναι οι άνθρωποι να περνούν καλά, να ευημερούν,  να ζουν μέσα σε δίκαια και δημοκρατική πολιτεία, δηλαδή σε μια κοινωνία με θεσμοθετημένα όργανα και λογικούς ή σύμφωνα με το περί δικαίου αίσθημα νόμους κ.τ.λ. Σε μια κοινωνία, με βουλή, με βουλευτές, με νόμους και συντάγματα κ.τ.λ., όπως ήταν η Κρητική πολιτεία.

Γ) Η μινωική Κρήτη και γενικά η αρχαία Ελλάδα ασφαλώς και δεν ήταν παράδεισος ή κοινωνία αγγέλων. Ήταν όμως καλύτερα από κάθε άλλη περιοχή. Και αυτό δεν το λένε μόνο οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς, αλλά και η Αγία γραφή. Αν ανατρέξουμε στην Παλαιά Διαθήκη, θα δούμε ότι στην Αίγυπτο και την Ασία  υπήρχαν μεν πολιτείες με μια κάποια οργάνωση, όμως επικρατούσε και ειδωλολατρία, υπήρχαν πολλά άσχημα ήθη και έθιμα ενίοτε γινόντουσαν και ανθρωποθυσίες, υπήρχε η δια βίου δουλεία, υπήρχαν μαγείες κ.τ.λ. Η αιτία άλλωστε για την οποία ήρθε ο Ιησούς στον κόσμο.

Δ) Ρίχνοντας μια ματιά στα κτίρια και στις τοιχογραφίες που έχουν διασωθεί στις μινωικές πόλεις: Κνωσό, Γόρτυνα, Φαιστό  κ.τ.λ., θα δούμε ότι οι Μινωίτες είχαν πολιτισμό που προκαλεί το θαυμασμό για την εποχή του.  Βλέπουμε π.χ. ότι: Α)  Οι Κρήτες είχαν γραφή, γραπτούς νόμους, πάρα πολύ ωραία σπίτια και μάλιστα με λουτρό, με ορόφους και λεπτή τεχνική,  Β) οι Κρήτες τελούσαν εκδηλώσεις (αθλητικές, κοινωνικές, λατρευτικές κ.τ.λ.), Γ)  Οι γυναίκες και οι άνδρες είχαν καλογυμνασμένα – καλλίγραμμα σώματα και παράλληλα φορούσαν ωραιότατα και κομψότητα φορέματα, καθώς και κοσμήματα (σκουλαρίκια, κολιέ κ.τ.λ.), Δ) Οι αθλητές φορούσαν ωραιότατες αθλητικές ενδυμασίες και δεν ήσαν γυμνοί όπως οι βαρβαροφέροντες ολυμπιακοί αθλητές κ.α. 

 

6. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΟΤΙ Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ  ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΘΗΡΑΣ

 

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Σπ. Μαρινάτο  η Κρήτη και ο Μινωικός πολιτισμός καταστράφηκαν γύρω στα 1450 π.Χ. από την τρομακτική έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας και  τη δύσκολη κατάσταση στην οποία βρέθηκαν τότε οι Μινωίτες την εκμεταλλεύτηκαν οι Αχαιοί Μυκηναίοι, που εισέβαλαν στην Κρήτη, κατέλαβαν την Κνωσό και επέβαλαν την κυριαρχία τους. Ωστόσο η θεωρεία αυτή  μπορεί να ακούγεται ως συναρπαστική, όμως είναι αυθαίρετη, αναληθής, γιατί:

1) Δεν αναφέρει κάτι τέτοιο ούτε η παράδοση ούτε και κάποιος από τους  αρχαίους συγγραφείς.

2) Έκρηξη του Ήφαιστου της Θήρας έγινε , όμως ο  Στράβων,  που επικαλείται ένα αρχαιότερό του ιστορικό, τον Ποσειδώνιο, αναφέρει ότι κατά την έκρηξη του εν λόγω ηφαιστείου συνέβησαν επακριβώς τα εξής, απ όπου δεν προκύπτει ότι η Κρήτη καταστράφηκε από σεισμό ή παλιρροιακό κύμα: «(Καθά φησί Ποσειδώνιος….)  η θήρα έχει ιδρύσει αποικία στην Κυρήνη. Ανάμεσα στη Θήρα και στη Θηρασία ξεσηκώθηκαν φλόγες από τη θάλασσα και το φαινόμενο συνεχίστηκε για 4 ημέρες, έτσι που ολόκληρη η θάλασσα έβραζε και φλεγόταν. Οι φλόγες έβγαλαν στη επιφάνεια σιγά-σιγά ένα νησί που σχηματίστηκε λες από ενοποιημένη διάπυρη μάζα και που είχε περίμετρο 12 στάδια. Μόλις σταμάτησε το φαινόμενο πρώτοι τόλμησαν να πλησιάσουν στον τόπο οι θαλασσοκράτορες τότε Ρόδιοι και ίδρυσαν στο νησί ιερό του Ασφαλίου Ποσειδώνα..» .(Ποσειδώνιος, ΑΠΑΝΤΑ Α 14-15 και Στράβων, Γεωγραφικά Α, ΙΙΙ 16).

Σημειωτέον ότι ο Ποσειδώνιος αναφέρει και   για ένα σεισμό που έγινε λέει στη Φοινίκη και  κατάπιε μια πόλη χτισμένη πιο πέρα από τη Σιδώνα και το φαινόμενο αυτό επεκτάθηκε ως τις Κυκλάδες, Εύβοια, Συρία κ.α. Επομένως, αν η Κρήτη είχε καταστραφεί από την έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας,  το γεγονός είναι πάρα πολύ σημαντικό και ως εκ τούτου ο Ποσειδώνιος θα το ανέφερε και αυτό.

3) Ο Διόδωρος Σικελιώτης ( 6, 60 και 5, 80), ο Ηρόδοτος (  Ζ , 169 – 171) , ο Στραβών ( Ι, ΙV 6 – 7) κ.α. αναφέρουν ότι οι Αχαιοί, οι Δωριείς και οι Πελασγοί της Κρήτης δεν είχαν πάει στο νησί ως κατακτητές, αλλά ως μετανάστες από το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) και συγκεκριμένα από τη Δωρίδα ή άλλως Εστιώτιδα (= οι πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου) μετά από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και πριν από την εποχή του Μίνωα, με αρχηγό τον Τέκταφο ή Τέκταμο (γιο του Δώρου του Έλληνα και παππού του Μίνωα), επειδή η Κρήτη είχε τότε μερικώς ερημώσει. Αναφέρουν επίσης ότι ο Αρχηγός των μεταναστών, ο  Τέκταμος, παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά των ντόπιων, γινόμενος αυτός στο εξής βασιλιάς όλου του νησιού. Ακολούθως στα τρωικά όσες φυλές, εντός και εκτός Κρήτης, πήγαν με το μέρος των Μυκηναίων στον πόλεμο της Τροίας ονομάστηκαν Έλληνες. Στο πόλεμο αυτό  οι Κρήτες με αρχηγό τον εγγονό του Μίνωα πήγαν με το μέρος των Μυκηναίων και έτσι και οι Κρήτες ονομάστηκαν Έλληνες:

«Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες. Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα  Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7)

«Ο Τέκταμος του Δώρου, του γιου του Έλληνα που ήταν γιος του Δευκαλίωνα, κατέπλευσε στην Κρήτη μαζί με Αιολείς και Πελασγούς κι έγινε βασιλιάς του νησιού, παντρεύτηκε την κόρη του Κρηθέα κι απόκτησε τον Αστέριο..». (Διόδωρος, βίβλος 4, 60)

«Δώρων: και οι Κρήτες Δωριείς εκαλούντο. «Δωριέες τε τριχάικες, δίοι τε Πελασγοί (od. XIX,177). Περί ων ιστορεί Ανδρων, Κρητός εν τη νήσω βασιλεύοντος, Τέκταφον τον Δώρου του Έλληνος, ορμήσαντα εκ της εν Θετταλία τότε μεν Δωρίδος, νυν δε Ιστιαιώτιδα καλουμένης, αφίκεσθαι εις Κρήτην μετά Δωριέων τε και Αχαιών και Πελασγών, των ουκ απαράντων εις Τυρρηνίαν»> (Στ. Βυζάντιος)

«Σύμφωνα με την ιστορία των Πραισίων, όταν ερημώθηκε η Κρήτη, άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων, αλλά κυρίως Έλληνες ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη. Έπειτα στην Τρίτη γενιά μετά το θάνατο του Μίνωα, ξέσπασε ο Τρωικός πόλεμος.….» (Ηροδότου Ιστορία Ζ , 169 - 171)

 4) Αν η Κρήτη είχε καταστραφεί από παλιρροϊκά κύματα, πυρκαγιές κλπ θα βλέπαμε θαλασσινά στοιχεία (φύκια, άμμο, όστρακα, ψόφια ψάρια  κ.τ.λ.) να βρίσκονται στα μινωικά ανάκτορα, στις πεδιάδες και τα βουνά της Κρήτης. Ωστόσο  κάτι τέτοιο δεν είδαν οι αρχαιολόγοι Evans, Καλοκαιρινός κ.α.

5) Οι υπολογισμοί του Μαρινάτου είναι λανθασμένοι. Ο Μαρινάτος υπολογίζει ότι η Κρήτη καταστράφηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου της θήρας, που κατ’ αυτόν έγινε το 1450 π.Χ., επειδή σε αρχαία υπόγεια αποθήκη στην Αμνισό της Κρήτης βρέθηκε κίσηρη (= η  ελαφρόπετρα που  δημιουργούν τα ηφαίστεια) και συνάμα οι αρχαιολογικές ανασκαφές δείχνουν ότι την εποχή  αυτή παρατηρείται  αφενός αλλαγή της Γραμμικής Γραφής Α’ σε Γραμμική Β’, μια γραφή που είναι όμοια με τη Μυκηναϊκή, και αφετέρου ανοικοδόμηση των ανακτόρων της Κνωσού και στην οικοδόμηση αυτή περιλαμβάνονται και μη κρητικά αρχιτεκτονικά στοιχεία. Ωστόσο η υπόθεση αυτή είναι λάθος, γιατί πέρα των όσων είπαμε πιο πριν: α) Η κίσηρη που βρέθηκε στην Κρήτη  ήταν μέσα σε αποθήκη και όχι διάσπαρτη στις παραλίες, στα βουνά και τις πεδιάδες. Επομένως η κίσηρη αυτή ήρθε στην Κρήτη  με πλοίο για εμπορικούς ή άλλους λόγους. β)  Μια ανοικοδόμηση ανακτόρων δε γίνεται μόνο ύστερα από μια έκρηξη ηφαιστείου, αλλά και ύστερα  από σεισμό, φθορά χρόνου, πυρκαγιά κ.α. γ) Ο Λαβύρινθος και τα ανάκτορα της Κνωσού δεν κτίστηκαν από Κρήτα αρχιτέκτονα, αλλά από τον εξόριστο Αθηναίο Δαίδαλο, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, επομένως γι αυτό και τα ανάκτορα της Κνωσού φέρουν και μη κρητικά αρχιτεκτονικά στοιχεία. δ)  Η γραφή ενός λαού δεν αλλάζει μόνο μετά από την κατάκτησή του από άλλο, αλλά και ύστερα και από την κατάργηση της  ή με την επινόηση κάποιας άλλης πιο εύκολης.

6) Αν η Κρήτη είχε καταστραφεί το 1450 π.Χ.,  το γεγονός είναι πολύ σημαντικό και το Πάριο χρονικό (= οι μαρμάρινες πλάκες στις οποίες οι αρχαίοι έγραφαν τα σημαντικότερα πρόσωπα και γεγονότα) ή κάποιος από τους αρχαίους συγγραφείς θα το ανέφερε, αφού αναφέρουν γεγονότα που αφενός είναι παλαιότερα από τη χρονολογία αυτή και αφετέρου λιγότερο ενδιαφέροντα.

7) Όταν ο Μαρινάτος δημοσίευσε τη μελέτη του, σχετικά με τη θεωρεία του για την έκρηξη και την καταστροφή της Κρήτης από την έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας, στο αγγλικό περιοδικό Antiquity το 1939, οι ξένοι αρχαιολόγοι του είπαν ότι η μελέτη του είναι με ανεπαρκή στοιχεία.

8)  Τα ανάκτορα και οι αρχαίες πόλεις της Κρήτης έχουν καταστροφική εικόνα όχι γιατί καταστράφηκαν απο την έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας, αλλά γιατί λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν  αρχικά από τους Ρωμαίους και οριστικά από τους Άραβες Σαρακηνούς. Επίσης είχαν καταστραφεί και από πυρκαγιά και πολύ παλιότερα, επί εποχής γραμμικής γραφής, η οποία έψησε μερικές από τις πινακίδες πηλού με γραμμική γραφή και γι αυτό σώθηκαν, όμως μετά ανοικοδομήθηκαν (τα ανάκτορα) και πάλι.

9) Ο Πλάτωνας (Νόμοι, Μίνως), ο Αριστοτέλης (Πολιτικά Β, 1271, 10), ο Πλούταρχος (Σόλων, Λυκούργος), ο Διογένης Λαέρτιος (Επιμενίδης.), ο Διονύσιος Αλικαρνασεύς (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία) κ.α., αναφέρουν ότι η Κρητική Πολιτεία, οι θεσμοί,. Ο πολιτισμός που δημιούργησε ο Μίνωας με τον αδελφό του Ραδάμανθυ δεν αφανίστηκ, αλλά αντιγράφτηκε πρώτα από τους Σπαρτιάτες με το Λυκούργο και τη βοήθεια του Κρητικού νομοθέτη Θάλητα, μετά από τους Αθηναίους με το Σόλωνα και τη βοήθεια του Κρητικού σοφού και χρησμολόγου Επιμενίδη και μετά από τους Ρωμαίους με το Νόμα και   έτσι ευημέρησαν – εκπολιτίστηκαν και αυτροί.

10) Η καταστροφή της Κνωσό δεν έγινε από την  έκρηξη του ηφαίστειου της Θήρας, αλλά από τους Άραβες Σαρακηνούς, οι οποίοι  λεηλάτησαν και πυρπόλησαν τις κρητικές πόλεις, όταν κατέλαβαν την Κρήτη. 

 

ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΚΡΩΤΗΡΙ ΤΗΣ ΘΗΡΑ, 2700 - 1450 Π.Χ.

http://4.bp.blogspot.com/-EFDloiDjX0A/VSfvwPT_ZGI/AAAAAAAAC0Q/jRjh702KGlQ/s1600/detail%2Bof%2Bthe%2Bprocession%2Bof%2Bladies%2Bfresco%2Bfrom%2Bakrotiri.jpg

Κυρία Θήρας. Φορά κοντομάνικη ζακέτα, φούστα, ζώνη μέσης, βραχιόλι, σκουλαρίκια κλπ.

http://4.bp.blogspot.com/-DzO1JieQddk/VSfvxamXMDI/AAAAAAAAC0s/uMMW-h_r3Kw/s1600/fresco%2B'the%2Bsaffron%2Bgatherer'.jpgΚορίτσι Θήρας. Φορά κοντομάνικη ζακέτα, φούστα /ζιπ κιλότα, ζώνη μέσης, περιβραχιόνια στο μπράτσο , βραχιόλια στο χέρι και περισφύρια στα πόδια, σκουλαρίκια κλπ.

http://www.veniceclayartists.com/wp-content/uploads/2013/09/2669630579_5b11d7d41e.jpg

Κορίτσι της Θήρας, που κρατά κομπολόι ή περιδέραιο (κολιέ)

http://www.os3.gr/arhive_taxidi/pseira/santorini.gif

Κορίτσι Θήρας που μαζεύει λουλούδια κρόκου

Minoan Women Clothing | Minoan clothing was suitable to the mild climate of Crete and bore ...:

Κυρία Θήρας. Φορά κοντομάνικη ζακέτα, φούστα, ζώνη μέσης κλπ

https://scontent-mxp1-1.xx.fbcdn.net/hphotos-xta1/v/t1.0-9/11998862_1004194496279008_8612531698620614076_n.jpg?oh=a0c3cf8e945fbd1f37380bea93af9411&oe=56A3D5A8

Ιέρεια Θήρας που κρατά θυμιατήρι. Φορά ποδήρη φόρεμα , βραχιόλι, σκουλαρίκια, κολιέ κλπ

 

 

7. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ Ο ΜΙΝΩΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΔΕΝ ΗΣΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ

 

Μερικοί ανθέλληνες ισχυρίζονται ότι οι Μινωίτες δεν ήσαν Έλληνες, αλλά ίδιους έθνους με τους Κάρες και τους Λέλεγες και συνεπώς ο Μινωικός πολιτισμός δεν  ήταν ελληνικός, αφού ο Ηρόδοτος ( Α 172 -173 ) αναφέρει ότι αρχικά την Κρήτη την κατείχαν οι βάρβαροι και ο Όμηρος (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183)   ότι οι Κρήτες μιλούσαν μεμειγμένη γλώσσα. Ωστόσο και η άποψη αυτή είναι αναληθής, γιατί:

Α) Ο Ηρόδοτος πράγματι στο εδάφιο Α 172 -173  αναφέρει ότι αρχικά (πριν από το Μίνωα) όλη την Κρήτη την κατείχαν οι βάρβαροι, όμως αυτό το λέει, επειδή γι αυτόν  (βλέπε εδάφιο Ηρόδοτος Α 56 – 58)  όλοι οι λαοί, ακόμη και οι Έλληνες, ήσαν αρχικά βάρβαροι και λίγο πριν από την εποχή του Μίνωα αποκόπηκαν οι Δωριείς από τους Πελασγούς ( μέρος των οποίων ήταν και οι φυλές αυτές που πήγαν στην Κρήτη με αρχηγό τον Τέκταμο, παππού του Μίνωα) και αποτέλεσαν ξέχωρο έθνος, το Ελληνικό. Στο έθνος αυτό μετά, συνεχίζει να λέει ο Ηρόδοτος, προσχώρησαν όλοι οι Πελασγοί (οι Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.), καθώς και πολλοί άλλοι βάρβαροι.   Έτσι για τον Ηρόδοτο στην Κρήτη πριν από το Μίνωα υπήρχαν από τη μια  οι Δωρείς ή Έλληνες   ( και εκείνων ο βασιλιάς, ο Αστέριος του Τέκταμου,   πήγε στη Φοινίκη και έκλεψε την πριγκίπισσα Ευρώπη, τη μάνα του Μίνωα)  και από την άλλη οι βάρβαροι ακόμη Ετεοκρήτες, Πελασγοί και Αχαιοί, τους οποίους μετά ένωσε ο Μίνωας σε ενιαίο σύνολο με τους Δωριείς ή Έλληνες, πρβ: «Και ψάχνοντας έβρισκε πως ξεχώριζαν οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι, οι πρώτοι ανάμεσα στους Δωριείς, οι δεύτεροι ανάμεσα στους Ίωνες. Γιατί αυτά τα έθνη ήσαν τα πιο γνωστά, όντας τα παλιά χρόνια το τελευταίο πελασγικό, το πρώτο ελληνικό. Οι Αθηναίοι ποτέ ώς τώρα δεν ξεσηκώθηκαν από τον τόπο τους, ενώ οι άλλοι ήσαν πολυπλάνητοι. Γιατί όσο βασίλευε ο Δευκαλίων, κατοικούσαν τη Φθιώτιδα, στα χρόνια πάλι του Δώρου, γιου του Έλληνος, τη χώρα στις πλαγιές της Όσσας και του Ολύμπου που τη λεν Ιστιαιώτιδα. Κι αφότου και από την Ιστιαιώτιδα τους ξεσήκωσαν οι Καδμείοι, κατοικούσαν στην Πίνδο με το όνομα έθνος Μακεδνόν. Από εκεί πάλι άλλαξαν τόπο και πήγαν στη Δρυοπίδα και από τη Δρυοπίδα έφτασαν πια εκεί που είναι, δηλαδή στην Πελοπόννησο, και ονομάστηκαν έθνος Δωρικό. …………… Το ελληνικό έθνος, αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλεί — αυτή είναι η πεποίθησή μου· αφότου όμως ξέκοψε από το πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. Τέλος είμαι της γνώμης ότι το Πελασγικό έθνος πρωτύτερα και εφόσον ήταν βαρβαρικό, ποτέ δε γνώρισε μεγάλη δύναμη. (Ηρόδοτος Α, 56- 58)

Β) Ο Όμηρος (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183 )   δεν αναφέρει ότι οι κάτοικοι της Κρήτης  μιλούσαν ξένη ή μη ελληνική γλώσσα, αλλά «μεμειγμένη γλώσσα»,  δηλ. με λέξεις από πολλές Ελληνικές διαλέκτους. Και το λέει αυτό, επειδή η Κρήτη από τη μια ήταν ένα ενιαίο κράτος και από την άλλη αποτελείτο από πολλές φυλές (Ετεοκρήτες, Δωριείς, Αχαιούς, Πελασγούς και Κύδωνες) που κάθε μια από αυτές είχε τη δική της διάλεκτο, κάτι που δε συνέβαινε στις άλλες πόλεις-κράτη. Αν δεν ήταν έτσι  ή αν κάποιο από τα φύλα της Κρήτης ήταν βαρβαρικό, ο Όμηρος θα έλεγε ότι το τάδε φύλο είναι βαρβαρόφωνο, όπως λέει π.χ. για τους Κάρες

Γ) Ο Όμηρος (Ιλιάδα Β 402 – 405 και Β 645 – 652) αναφέρει ότι στον πόλεμο της Τροίας όλοι οι άνδρες των πόλεων της Κρήτης  (Κνωσού, Γόρτυνας, Λύκτου, Λύκαστου κλπ) αφενός ήσαν με το μέρος των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων και αφετέρου είχαν αρχηγό τον ο Ιδομενέα, που ήταν εγγονός του Μίνωα και ένας από τους Γενικούς αρχηγούς όλων των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων:  «…δε γέροντας αριστήας Παναχαιών, Νέστορα μεν πρώτιστα και Ιδομενέα άνακτα…» (Ιλιάδα, Β 402 – 405). Επομένως ο Μίνωας και οι κάτοικοι της Κρήτης επί Μίνωα  (Ετεοκρήτες, Κύδωνες κλπ) ήταν   μέρος των Αχαιών ή Αργείων ή Δαναών ή Πανελλήνων, άρα Έλληνες,πρβ: «Ο θαυμαστός στο δόρυ Ιδομενέας ήταν αρχηγός των Κρητών, οι άντρες της Κνωσού, της Γόρτυνας με τα τείχη, της Λύκτου, της Μιλήτου, της ασπροχώματης Λύκαστου, της Φαιστού και του Ρύτιου, πόλεις καλοκτισμένες, που κατοικούν στην Κρήτη με τις 100 πόλεις. Όλοι αυτοί είχαν αρχηγό τον Ιδομενέα, ικανό στο δόρυ και τον Μηριόνη, τον ισότιμο του ανδροφονιά Ευαλιου, έφεραν μαζί τους 80 μαύρα καράβια» (Ιλιάδα Β 645 – 652)

Πέραν αυτών ο Διονύσιος Αλικαρνασευς (Λόγος Β LXI 1-2), ο Ηρόδοτος (Γ 121), ο Διόδωρος Σικελιώτης (1, 94 και 5, 54 και 78-79), ο Πλάτωνας (Μίνως 318 – 321), ο Απολλόδωρος κ.α.  λένε ξεκάθαρα ότι ο Μίνωας και οι Μινωίτες ήσαν Έλληνες, πρβ:

«Οι δε τα μυθώδη πάντα περιαιρούντες εκ της ιστορίας πεπλάσθαι φασίν υπό του Νόμα τον περί της Ηγερίας λόγον, ίνα ράον αυτώ προσέχωσιν οι τα θεία δεδιότες και προθύμως δέχωνται τούς υπ´ αυτού τιθεμένους νόμους, ως παρά θεών κομιζομένους.  Λαβείν δε αυτόν την τούτων μίμησιν αποφαίνουσιν εκ των Ελληνικών παραδειγμάτων ζηλωτήν γενόμενον της τε Μίνω του Κρητός και της Λυκούργου του Λακεδαιμονίου σοφίας.. (ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΕΩΣ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Λόγος Β’ LXI. 1-2)

 «Ο Μίνωας, που ήταν ο μεγαλύτερος των αδελφών, έγινε βασιλιάς του νησιού και ίδρυσε σ’ αυτό αρκετές πόλεις, με γνωστότερες την Κνωσό, Φαιστό και Κυδωνία. Ο ίδιος θέσπισε και αρκετούς νόμους για τους Κρήτες, προσποιούμενος ότι τους έλαβε από τον πατέρα του το Δία με τον οποίο συνομιλούσε μέσα σε κάποια σπηλιά. Απέκτησε, επίσης, μεγάλη ναυτική δύναμη, κυρίευσε τα περισσότερα νησιά κι έγινε ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας…«Κτήσασθαι δε (Μίνωα) και δύναμιν ναυτικήν μεγάλην και των νήσων τας πλείστας καταστρέψασθαι και πρώτον των Ελλήνων θαλαττοκρατήσαι»  (Διόδωρος Σικελιώτης 5, 78 και 79) 

 «Ούτος (ο Μίνωας) πρώτος των Ελλήνων ναυτικήν δύναμιν αξιόλογον συστησάμενος εθαλασσοκράτησε» (Διόδωρος βίβλος IV, 60,3)

 «Της Καρπάθου πρώτοι κάτοικοι ήσαν κάποιοι από εκείνους που εκστράτευσαν μαζί με το Μίνωα, την εποχή που έγινε ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας… «Την δε Κάρπαθον πρώτοι μεν ώκησαν των μετά Μίνω τινές συστρατευσάντων, καθ’ όν χρόνο εθαλασσοκράτησε πρώτος των Ελλήνων» (Διόδωρος Σικελιώτης, 5 54)

 «Ο Πολυκράτης είναι ο πρώτος που ξέρουμε  από τους Έλληνες, ο οποίος έβαλε στο νου του να κυριαρχήσει στη θάλασσα, εκτός από το Μίνωα από την Κνωσό και από κανένα άλλο ίσως που κυριάρχησε στη θάλασσα πριν από εκείνον» (Ηρόδοτος Γ 121)

«Πρώτος, λένε, που έπεισε το λαό να χρησιμοποιεί γραπτούς νόμους ήταν ο Μνεύης. Αυτός λοιπόν προσποιήθηκε πως του έδωσε τους νόμους ο Ερμής, με τη διαβεβαίωση πως θα φέρουν μεγάλα καλά στη ζωή των ανθρώπων, όπως ακριβώς έκανε, λένε, στους Έλληνες ο Μίνωας στην Κρήτη και ο Λυκούργος στους Λακεδαιμονίους, που ο ένας είπε ότι πήρε τους νόμους από το Δία και ο άλλος από τον Απόλλωνα…. «καθάπερ πάρ Έλλησι ποιήσαι φασίν εν μεν την Κρήτη Μίνωα, παρά δε Λακεδαιμονίοις Λυκούργον, του μεν παρά Διός, τον δε παρ’ Απόλλωνος φήσαντα τούτους παρ ειληφέναι…» (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος 1, 94)

 

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Αυτοί λοιπόν, οι Κρήτες, έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες; («Ουκούν ούτοι, οι Κρήτες, παλαιοτάτοις νόμοις χρώνται των Ελλήνων»)

ΕΤΑΙΡΟΣ: Ναι.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ:  Ξέρεις ποιοι ήταν οι άξιοι βασιλείς τους; Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς, γιοι του Δία και της Ευρώπης’ δικοί τους είναι οι νόμοι.  (Πλάτωνα «Μίνως», 318 b – 321)

 

Θα ‘πρεπε να πεις: Ξένε, δεν είναι τυχαίο που οι νόμοι της Κρήτης  έχουν τόσο μεγάλη φήμη σε ολόκληρο τον Ελληνικό κόσμο. (Ω ξένε, εχρην ειπειν, οι Κρητών νόμοι ουκ εισίν μάτην διαφερόντως εν πάσιν ευδόκιμοι τοις Έλλησιν) Είναι νόμοι δίκαιοι, που προσφέρουν ευτυχία σε όσους τους ακολουθούν, Δίνουν δηλαδή όλα τα αγαθά, τα οποία ανήκουν σε δυο κατηγορίες, ανθρώπινα και θεία.… (Πλάτωνα, Νόμοι, 625 - 631)

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Παυσανίας  αποκαλεί το Μίνωα άρχοντα της Ελληνικής θάλασσας ( = το Αιγαίο ή σωστότερα το Αρχιπέλαγος ) και τον εγγονό του, τον Ιδομενέα,  Αχαιό και Έλληνα, όταν περιγράφει τα αφιερώματα στο ναό της Ολυμπίας, πρβ:

 «Υπάρχουν κοινά αφιερώματα όλων των Αχαιών (στο ναό της Ολυμπίας) και παριστάνουν όλους αυτούς που πήραν μέρος στην κλήρωση για τη μονομαχία με τον Έκτορα, όταν αυτός προκάλεσε όποιον Έλληνα ήθελε να συμμετάσχει μαζί του. Είναι στημένα κοντά στο μεγάλο ναό …. Και απέναντι σε απ αυτά, σε διαφορετικό βάθρο, βρίσκεται ο ανδριάντας του Νέστορα… Εκείνος με τον πετεινό στην ασπίδα  είναι ο Ιδομενέας, απόγονος του Μίνωα.(Παυσανίας Ηλιακά Α 25, 8-9)

«Και τούτου οι Κρήτες τον ταύρον  ες  την γην πέμψαι σφίσι Ποσειδώνα φασίν ότι Θαλάσσης άρχων Μίνως της Ελληνικής ουδενός Ποσειδώνα ήγεν άλλου Θεού μάλλον εν τιμή, κομιθέναι μεν δη ταύρον τούτον φασιν ες Πελοπόννησον εκ Κρήτης και Ηρακλέι των δώδεκα καλουμένων…. ».. (Παυσανίας,  Ελλάδος περιήγησις, «Αττικά, 27,7),

2) Ο Αριστοτέλης (Πολιτικά 1, 1271, 10) λέει  ότι η Κρήτη ήταν επόμενο, προορισμένο να κυριαρχήσει στους Έλληνες, επειδή βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση, σε μια θάλασσα που στις τριγύρω παραλίες της έχουν εγκατασταθεί  όλοι οι Έλληνες και επομένως, θέλει να πει ο Αριστοτέλης, οι  Έλληνες βοήθησαν τους Κρήτες και το Μίνωα ως Έλληνες να αναπτυχθεί και συνάμα να κατακτήσει και βαρβαρικά μέρη: «Φαίνεται ότι η Κρήτη ήταν προορισμένη να κυριαρχήσει στους Έλληνες χάρη στην ευνοϊκή της θέση, γιατί βρίσκεται σε θάλασσα που στα παράλιά της έχουν εγκατασταθεί σχεδόν όλοι Έλληνες. Η απόσταση από την Πελοπόννησο είναι μικρή, όπως και από την Ασιατική παραλία γύρω από το Τριόπιο και τη Ρόδο. ΄Ετσι ο Μίνωας έγινε θαλασσοκράτορας’ άλλα νησιά τα κατάκτησε και σε άλλα εγκατέστησε αποίκους από την Κρήτη, τέλος εκστρατεύοντας στην Σικελία πέθανε εκεί κοντά στην Καμικο».( Αριστοτέλης Πολιτικά Β, 1271, 10) = σε αρχαία ελληνικά:   «δοκεί δ η νήσος και  προς την αρχήν την Ελληνικήν πεφυκέναι και κείσθαι καλως, πάσῃ γαρ επίκειται τῃ θαλάττῃ, σχεδόν των Ελλήνων ιδρυμένων περί την θάλατταν πάντων’ απέχει γαρ τη με της Πελοποννήσου μικρόν, τη δε της Ασίας του περί Τριόπιον τόπου και Ρόδου, διο και την της θαλάττης αρχήν κατέσχεν ο Μίνως, και τας νήσους τας μεν εχειρώσατο τας δ’ ώκισεν, τέλος επιθέμενος τη Σικελία τον βίον ετελεύτησεν εκεί περί Καμικόν…» (Αριστοτέλους Πολιτικά Β  1271, 10),

3) Ο Διόδωρος (5,80) αναφέρει καθαρά ότι και οι Ετεοκρήτες ήσαν Έλληνες και όχι βάρβαροι, πρβ . «τέταρτο γένος που ανακατεύθηκε με τους κατοίκους της Κρήτης: Ετεόκρητες, Πελασγούς και Δωριείς-Αχαιούς  ήταν, λένε, ένα συνονθύλευμα βαρβάρων που με τα χρόνια εξομοιώθηκαν στη γλώσσα με τους Έλληνες κατοίκους». Αν οι Ετεοκρήτες δεν ήταν Έλληνες, ο Διόδωρος δε θα έλεγε ότι ο Μίνωας ένωσε τους Ετεόκρητες, Κύδωνες, Δωριείς και Αχαιούς μαζί με ένα συνονθύλευμα βαρβάρων σε ενιαίο σύνολο.

4) Πριν από τον Τρωικό πόλεμο , σύμφωνα με το Θουκυδίδη (Α, 2 -9), δεν υπήρχαν σύνορα, καθώς και Έλληνες και βάρβαροι παρά μόνο διάφορα μεταναστευτικά φυλά με μεγαλύτερο τους Πελασγούς.  Μετά τα Τρωικά όσοι είχαν πάει με το στρατόπεδο των Αχαιών , όπως οι Κρήτες, οι Σπαρτιάτες κλπ , ονομάστηκαν Έλληνες και όσοι με τους Τρώες ονομαστήκαν Βάρβαροι.  Ο  Ηρόδοτος, ο Πλάτωνας (Μενέξενος), ο Ισοκράτης (Παναθηναϊκός, Ελένης Εγκόσμιο κ.α.) κ.α. αναφέρουν ότι βαρβαρικής καταγωγής απ΄ όσους έμεναν στην Ελλάδα πριν από τον Τρωικό πόλεμο ήσαν μόνο οι Δαναοί και οι Καδμείοι ή Θηβαίοι (οι οποίοι είχαν έρθει λέει  στην Ελλάδα από την Αίγυπτο ), καθώς και  οι Πέλοπες, που είχαν έρθει λέει στην Ελλάδα από τη Φρυγία. 

5) Η μόνη διαφορά που είχαν οι Ετεοκρήτες από τους Δωριείς και Αχαιούς ήταν ότι οι πρώτοι ήσαν αυτόχθονες στην Κρήτη και οι άλλοι επήλυδες,  δηλαδή είχαν πάει το νησί από τη Θεσσαλία  μετά από τους Ετεόκρητες. Κάτι όπως είχε συμβεί και με τους Δωριείς Σπαρτιάτες, που και αυτοί  είχαν πάει στην Πελοπόννησο από τη Δωρίδα, και τους ντόπιους. Σύμφωνα με τον Όμηρο στην Κρήτη ζούσαν Ετεόκρητες, Κύδωνες, Αχαιοί, Πελασγοί και Δωριείς, που  σύμφωνα με τους άλλους αρχαίους συγγραφείς (Ηρόδοτο, Διόδωρο, Στράβωνα κ.α.) οι Ετεόκρητες ήσαν αυτόχθονες (απόγονοι των Ιδαίων Δάκτυλων ή Κουρήτων), ενώ οι άλλοι μετανάστες. Μετά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, λένε, επειδή η Κρήτη ερήμωσε κατά πολύ, έφυγαν από το Πελασγικό Άργος = η Θεσσαλία) μερικές φυλές Αχαιών, Πελασγών και Δωριέων με αρχηγό τον Τέκταμο (παππούς του Μίνωα και γιος του Δώρου του Έλληνα) και πήγαν και κατοίκησαν στο νησί, επειδή η Θεσσαλία είχε καταστραφεί από τον εν λόγω κατακλυσμό. Στη συνέχεια και όταν έγινε βασιλιάς των Δωριέων ο Μίνωας ένωσε σε ενιαίο σύνολο όλα τα φύλα του νησιού. Μάλιστα, όταν πήγαν οι Αχαιοί, οι Δωριείς και οι Πελασγοί της Κρήτης στο νησί  και βρήκαν εκεί τους Ετεόκρητες   δεν υπήρχε ακόμη ο διαχωρισμός σε «Έλληνες» και «βάρβαρους», αφού αυτό έγινε μετά τα τρωικά, σύμφωνα με τους Θουκυδίδη (Α, 3 -9), Ηρόδοτο (Α 54 – 57 κ.α.), Ησίοδο (Κατάλογος γυναικών) κ.α.

6) Το ότι ο Μίνωας και οι Κρήτες επί Μίνωα  ήσαν Έλληνες φαίνεται και από το ότι: α) Ο Μίνωας αναφέρεται μόνο στην Ελληνική μυθολογία, β) Ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς έγιναν κριτές του Άδη των Ελλήνων. γ) Οι αρχαίοι Κρήτες αφενός λάμβαναν μέρος στους Αγώνες των άλλων Ελλήνων και αφετέρου φέρονται ως ιδρυτές των Ολυμπιακών Αγώνων. Σύμφωνα με τον Παυσανία (Ηλιακά) οι πρώτοι που αγωνίστηκαν στην Ολυμπία και αυτοί που ίδρυσαν τους Ολυμπιακούς Αγώνες ήσαν ο Κρηταγενή Δίας και ο Ιδαίος Ηρακλής. Μετά  ένας απόγονος του Ιδαίου Ηρακλή, ο Κλύμενος,  ήρθε από την Κρήτη και καθιέρωσε τους αγώνες στην Ολυμπία και ίδρυσε βωμό προς τιμή του προγόνου του Ηρακλή και όλων των Κουρήτων, δίνοντας στον Ηρακλή την επωνυμία Παραστάτης. Ο Παυσανίας λέει ακόμη ότι ο Κλύμενος ίδρυσε και ιερό στην Ολυμπία για την Κυδωνία Αθηνά (Παυσανίας Ηλιακά Β, 7,6 κ.α.) και Κρητικοί Ολυμπιονίκες ήσαν οι: Εργοτέλης, Σωτάδης, Φιλωνίδης κ.α

Σύμφωνα με τον κατάλογο των Ολυμπιονικών και τον Παυσανία (Ηλιακά), Κρήτες Ολυμπιονίκες ήσαν οι εξής:  Διόγνητος, Πυγμαχία,  488 π.Χ., Εργοτέλης ο Φιλάνωρος, Δόλιχος,  464 π.Χ., Εργοτέλης ο Φιλάνωρ, Δόλιχος,   472 π.Χ.,  Ικαδίων,  Στάδιο παίδων, 456 π.Χ.,  Αιγείδας, Δόλιχος, 448 π.Χ., , …..ώνιος, Δόλιχος, 396 π.Χ., Σωτάδης, Δόλιχος, 99η Ολυμπιάδα 384 π.Χ. , Φιλωνίδης ο Χερσονήσιος, Πώρος ο Μάλιος, 56 π.Χ., Δάμας ή Δαμασίας ο Κυδωνιάτης, Στάδιο, 25 μ.Χ., Σατορνίλος Γορτύνιος, στάδιον, 209 μ.Χ. κ.α.

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, ο γιος του Μίνωα, ο Ανδεόγεω, έλαβε μέρος στα Παναθήναια και ενώ  πήγαινε να λάβει μέρος σε αγώνες των Θηβαίων, δολοφονήθηκε από τους Αθηναίους από φθόνο, πρβ:  «αυτός δε ήκεν εις Αθήνας, και τον των Παναθηναίων αγώνα επετέλει, εν ω ο Μίνωος παις Ανδρόγεως ενίκησε πάντας. τούτον Αιγευς επι τον Μαραθώνιον έπεμψε ταύρον, υφ’ ου διεφθάρη. ένιοι δε αυτόν λέγουσι πορευόμενον εις Θήβας επί τον Λαϊου Αγώνα προς των αγωνιστών ενεδρευθέντα δια φθόνον απολέσθαι..»  (Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη Β και  Γ).

 

28Μινωική τελετή θυσίας με  μουσικό να παίζει 7χορδη κιθάρα και Μινωίτες και μινωίτισες να φορούν  εντυπωσιακές φορεσιές αποτελούμενες από κοντομάνικη ζακέτα (ζιπούνι, πανωκόρμι) και μακριά φούστα, καθώς και με χαμηλοκάβαλη βράκα, σαλβάρι ( Από τη λίθινη σαρκοφάγο Αγ. Τριάδας Κρήτης, 1400 π.Χ., Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

sarcophagus_from_chamber_tomb1335751180943Μινωική τελετή θυσίας με μουσικό που παίζει αυλό και  δυο  Μινωίτισες  με εντυπωσιακές τουαλέτες που αποτελούνται από κοντομάνικο ζιπούνι (ζακέτα/ Πανωκόρμι) και ποδήρη (μάξι) φο’ύστα, καθώς και με χαμηλοκάβαλη βράκα ή άλλως σαλβάρι (Από τη λίθινη σαρκοφάγο Αγ. Τριάδας Κρήτης, 1400 π.Χ., Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

 

8. Ο ΜΙΝΩΑΣ – ΤΟ ΕΡΓΟ ΚΑΙ Η ΜΥΘΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ

 

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, όπως είδαμε πιο πριν: 

1)  Ο Μίνωας ήταν όχι μόνο Έλληνας, αλλά και ο οργανωτής (νομοθέτης) της Πολιτείας, την οποία αντέγραψαν όλοι οι Έλληνες,  και ο θεμελιωτής της θαλασσοκρατορίας των Κρητών.  Ήταν ο πρώτος από τους Έλληνες  ηγεμόνες των αρχαίων πόλεων-κρατών που αφενός θέσπισε  νόμους - ο λόγος  που οι Έλληνες τον αποκάλεσαν μέγα Έλληνα νομοθέτη και μετά το θάνατό του ανακηρύχθηκε κριτής του Aδη των Ελλήνων - και αφετέρου συγκρότησε πολεμικό ναυτικό (άρα είναι και ο ιδρυτής του Ελληνικού ναυτικού)  και μ’ αυτό έδιωξε από την Ελληνική θάλασσα (= το Αρχιπέλαγος = το Αιγαίο και το Κρητικό πέλαγος) τους ληστές και πειρατές Κάρες και Φοίνικες, ελευθέρωσε τους θαλάσσιους διαδρόμους από τους κακοποιούς κ.τ.λ.  με συνέπεια ο ίδιος  να γίνει θαλασσοκράτορας  και οι θαλάσσιοι διάδρομοι να απελευθερωθούν και έτσι οι Έλληνες να μπορέσουν να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν, να ασχοληθούν με τις ναυτικές εργασίες, να πλουτίσουν, να επικρατήσουν, να σταματήσουν το μεταναστευτικό βίο ( δηλαδή να αποκτήσουν μόνιμη και ασφαλή κατοικία – πατρίδα κ.τ.λ.) που τους εξανάγκαζαν οι κακοποιοί Κάρες και Φοίνικες, κ.τ.λ., άρα ο Μίνωας είναι η αιτία που υπάρχει και πολιτισμός και  Ελλάδα.

2) Στο Ελληνικό πολεμικό ναυτικό και το Μίνωα οφείλεται η ύπαρξη, η ελευθερία, η ναυτική ανάπτυξη κ.τ.λ. της Ελλάδας και η επίσημη και ένδοξη ιστορία της Ελλάδας και του Ελληνικού ναυτικού, πολεμικού και εμπορικού,  ξεκινούν από την εποχή του Μίνωα.

  Αφότου, λέει ο Θουκυδίδης,  συγκροτήθηκε το πολεμικό ναυτικό του Μίνωα και διώχτηκαν μ’ αυτό οι κακοποιοί Κάρες και Φοίνικες από το Αιγαίο, οι δια θαλάσσης συγκοινωνίες έγιναν ασφαλέστεροι, οι Έλληνες των παράλιων πόλεων μπόρεσαν να αποκτήσουν  μόνιμη και ασφαλή κατοικία (άρα πατρίδα), να ασχοληθούν με ναυτικές εργασίες, να πλουτίσουν κ.τ.λ.

3) Στο Ελληνικό πολεμικό ναυτικό και το Μίνωα οφείλεται η ύπαρξη και ανάπτυξη του πρώτου Ελληνικού και συνάμα ευρωπαϊκού πολιτισμού – του καλούμενου «Μινωικού πολιτισμού».

Ο Μίνωας, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς (Παυσανίας, Διόδωρος, Πλάτωνας, κ.α.), δεν ήταν μόνο ο πρώτος Έλληνας θαλασσοκράτορας, αλλά και ο πρώτος στον αρχαίο κόσμο  που θέσπισε νόμους σωστούς, ως οι θεϊκοί (νόμους που συμβάδιζαν σύμφωνα με το περί δικαίου ή θείου συναίσθημα, κάτι που δεν υπήρχε στους άλλους λαούς, εκεί ήταν ανάλογα με το δίκαιο του ισχυρού ή του βασιλιά).  Επομένως αφενός ο πρώτος Ελληνικός πολιτισμός  ήταν ο Μινωικός και όχι ο Μυκηναϊκός, όπως, κακώς, λένε τα σημερινά σχολικά βιβλία και αφετέρου ο μινωικός πολιτισμός είναι ο πρώτος στον κόσμο

. Αυτά είναι και η αιτία που έχουν πλαστεί τόσοι πολλοί μύθοι γύρω από το όνομά του Μίνωα με συνέπεια, λόγω και των υπερβολών των μύθων, πολλοί σήμερα να νομίζουν ότι δεν υπήρξε.

 

Σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό και τους: Διόδωρο (4, 60 – 61 και   5, 79-80) και Πλούταρχο («Θησεύς 19.6), υπήρχαν δυο βασιλιάδες με το όνομα Μίνωας. Ο Μίνωας Α’ έζησε λέει το 1210 πριν από τον Διόγνητο (άρα  το 1474 π.Χ.) και ο Μίνωας Β’ το έτος 1031 πριν από το Διόγνητο (άρα το 1295 π.Χ.), ενώ η άλωση της Τροίας έγινε το έτος 945  πριν από το Διόγνητο (άρα το 1209 π.Χ.). Το αυτό λένε Όμηρος και Ηρόδοτος. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Μίνωας έζησε τρεις γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο: «Τρίτη δε γενεή μετά Μίνων τελευτήσαντα γενέσθαι Τρωικά» ( Ηρόδοτος Ζ, 171).  Το αυτό λέει και ο Όμηρος (Ιλιάδα Ν. 445 – 455).  Αρχικά ήταν λέει βασιλιάς της Κρήτης ο Μίνωας, μετά ο Δευκαλίωνας και μετά ο Ιδομενέας που πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο.  Παράβαλε ομοίως ότι ο Απολλόδωρος (Γ, 1-2, Γ 22,  Επιτομή, 1,6) λέει επίσης ότι ο Μίνωας ήταν προ πάππους του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου από της κόρες του γιου Κατρέα.

(Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο «ΚΡΗΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, Α.Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ)

 

 

9. ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ (ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ)

 

Α. Η ΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΚΡΗΤΩΝ

 

http://www.krassanakis.gr/minoan.files/gortyna.jpg

 

(Απόσπασμα από τη στήλη VI του νομικού κώδικα της Γόρτυνα. Μετάφραση στη νέα Ελληνική:  Χαρ. Κριτζάς, Διευθυντής Επιγραφικού Μουσείου Αθηνών)

 

Ο Πλάτωνας («Μίνως», 318 – 321) αναφέρει ότι οι Κρήτες  έχουν τους πιο παλιούς νόμους απ’ όλους τους Έλληνες και τους νόμους αυτούς τους έκαναν ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς. Επίσης ο Στράβωνας (Ι 17) αναφέρει  ότι επί εποχής του ίχνη των παλιών μινωικών νόμων απέμειναν στους Λυττίους, στους Γορτυνίους και σε  μερικά σημερινά χωριά. Παραθέτουμε αμέσως πιο κάτω απόσπασμα από το Νομικό Κώδικα της Γόρτυνας, ο οποίος είναι γραμμένος με το σημερινό Ελληνικό αλφάβητο, όμως σε μια από τις πολλές παλιές παραλλαγές του και βουστροφηδόν. Ο Νομικός Κώδικας της Γόρτυνας χρονολογείται από το πρώτο μισό του 5ου αι. π.Χ. αι.  (480 – 460 π.Χ.) και γι αυτό αποτελεί αφενός τον πιο αρχαίο νομικό κώδικα που γνωρίζουμε και αφετέρου ένα από τα πιο παλιά (όχι, όμως από τα αρχαιότερα) γραπτά μνημεία του Ελληνικού αλφαβητικού συστήματος γραφής. 

 «Τα ίδια ισχύουν και οσάκις δίνει (κάποιος περιουσία) στη θυγατέρα του. Όσο ζει ο πατέρας να μην μπορεί να πουλά ή να δίνει ως ενέχυρο ο γιος κάτι από την πατρική περιουσία. Όσα, όμως, ο ίδιος έχει αποκτήσει ή κληρονομήσει, αν θέλει ας τα εκποιεί. Ούτε ο πατέρας (να μπορεί να πουλήσει ή να δώσει ως ενέχυρο) την περιουσία των παιδιών του, την οποία τα ίδια  έχουν αποκτήσει ή κληρονομήσει. Ούτε ο άντρας να (μπορεί να) εκποιεί ή να υπόσχεται την (περιουσία) της γυναίκας του, αλλά ούτε και ο γιος την (περιουσία) της μητέρας του. Εάν τυχόν κάποιος αγοράσει ή λάβει ως ενέχυρο ή δεχθεί ως υπόσχεση (κάτι), σε αντίθεση με όσα αναγράφονται τώρα εδώ, τα μεν περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν στη μητέρα ή τη γυναίκα, εκείνος δε που πούλησε, ενεχυρίασε ή έδωσε υπόσχεση, θα καταβάλει στον αγοραστή ή σ’ αυτόν που έλαβε το ενέχυρο ή δέχθηκε την υπόσχεση τα διπλά και, αν του έχει επιβληθεί και άλλη ποινή, το απλό. Για παλαιότερες όμως παραβάσεις, να μην τίθεται θέμα δίκης. Αν όμως ο εναγόμενος ισχυρίζεται αναφορικά με το πράγμα για το οποίο διεξάγεται η δίκη, ότι δεν ανήκει στη μητέρα  ή τη γυναίκα, η δίκη να γίνεται ενώπιον αρμόδιου δικαστή, όπου ορίζεται για κάθε περίπτωση . Αν η μητέρα πεθάνει και αφήσει παιδιά, τη μητρική περιουσία να τη διαχειρίζεται ο πατέρας, χωρίς όμως να την πωλεί ή να την ενεχυριάζει, αν δεν συμφωνήσουν τα παιδιά μετά την ενηλικίωση τους. Αν κάποιος διαφορετικά (προς όσα ορίζονται) αγοράσει ή λάβει ως ενέχυρο (κάτι) τα μεν περιουσιακά στοιχεία να παραμένουν στα παιδιά, σ’ αυτόν δε που αγόρασε ή έλαβε ως ενέχυρο να πληρώσει αυτός που πούλησε ή ενεχυρίασε το διπλάσιο της αξίας του. Εάν δε του έχει επιβληθεί και άλλη ποινή το απλό. Αν όμως (ο άνδρας) νυμφευθεί άλλη γυναίκα , τη διαχείριση της μητρικής περιουσίας να την έχουν τα παιδιά. Εάν κάποιος από υποχρέωση σε κάποιον που του το ζήτησε , τον ελευθερώσει από μια άλλη πόλη, όπου βρέθηκε (αιχμάλωτος), μακριά από το δήμο του, να παραμείνει (ο απελευθερωθείς) στην εξουσία του απελευθερώσαντος έως ότου καταβάλει το οφειλόμενο ποσό. Αν, όμως, δεν συμφωνούν σχετικά με το ποσό ή δεν παραδέχεται (ο απελευθερωθείς) ότι ζήτησε να ελευθερωθεί, να αποφασίζει ο δικαστής, αφού ορκιστεί, λαμβάνοντας υπόψη τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς…. >>

 

Β. Η ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ, ΤΑ ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΜΕΤΑΛΛΑ  ΚΑΙ  ΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΚΡΗΤΩΝ

 

Ο Πλούταρχος, ο Διόδωρος, το Πάριο Χρονικό κ.α. αναφέρουν αφενός ότι εκείνοι που ανακάλυψαν πρώτοι τα μέταλλα, το χαλκό και το σίδηρο, και έκαναν χρήσιμα εργαλεία  ήσαν οι Κρητες και αφετέρου ο Θησέας έκοψε νόμισμα μετά την επιστροφή του από την Κρήτη και αρχικά τα νομίσματα ήσαν από σίδερο και χαλκό και στη συνέχεια οι Αργείοι έκοψαν πρώτοι αργυρό νόμισμα και οι Λυδοί χρυσό, πρβ:

«Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους.  (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,64)

  «Έκοψε (ο Θησέας μετά την επιστροφή του από Κρήτη) και νόμισμα όπου χάραξε ένα βόδι ή για να παραστήσει το Μαραθώνιο ταύρο ή το στρατηγό  Μίνωα ή σαν ένα κάλεσμα των πολιτών στη γεωργία. Λέγουν μάλιστα πως από εκείνον πήραν το όνομά τους τα νομίσματα «εκατόμβοιον» και «δεκάβοιον» (Πλουτάρχου «Θησεύς», 25).

ΑΦ’ ΟΥ ΜΙΝΩΣ [Ο] ΠΡΟΤΕΡΟΣ Ε]ΒΑ[ΣΙΛΕΥΣΕ ΚΡΉΤΗΣ ΚΑΙ Α[ΠΟΛ]ΛΩΝΙΑΝ ΩΙΚΙΣΕ ΚΑΙ ΣΙΔΗΡΟΣ ΗΥΡΕΘΗ ΕΝ ΤΗι ΙΔΗι, ΕΥΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΙΔΑΙΩΝ ΔΑΚΤΥΛΩΝ ΚΕΛΜΙΟΣ Κ[ΑΙ ΔΑΜΝΑΜΕΝΕΩΣ, ΕΤΗ ΧΗΔΔ, ΒΑΣΙ]ΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝΔΙΟΝΟΣ.= σε νέα Ελληνική: Όταν ο Μίνως ο πρώτος βασίλεψε στην Κρήτη και έκανε οικισμό στην Απολλωνία, σίδηρος ευρέθηκε στην Ίδη, βρέθηκε από τους Ιδαίους Δακτύλους Κέλμιο και Δαμναμενέω, έτος ΧΗΗΔ = 1210,  όταν ο Πανδίων βασίλευε στην Αθήνα.

ΑΦ’ ΟΥ Φ[ΕΙ]ΔΩΝ Ο ΑΡΓΕΙΟΣ ΕΔΗΜΕΥΣ[Ε ΤΑ] ΜΕΤ[ΡΑ ΚΑΙ ΣΤ]ΑΘΜΑ ΚΑΤΕΣΚΕΥΑΣΕ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑ ΑΡΓΥΡΟΥΝ ΕΝ ΑΙΓΙΝΗι ΕΠΟΙΗΣΕΝ, ΕΝΔΕΚΑΤΟΣ ΩΝ ΑΦ’ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΕΤΗ ΓΗΔΔΔΙ, ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ [ΦΕΡΕΚΛ]ΕΙΟΥΣ….. = σε νέα Ελληνική: Όταν ο Φείδων ο Αργείος κοινοποίησε τα μέτρα και σταθμά κατασκεύασε αργυρό νόμισμα που το έφτιαξε στην Αίγινα, έγινε 11ος από τον Ηρακλή, έτος ΓΗΔΔΔΙ = 631, όταν ο Φερέκλειος βασίλευε στην Αθήνα.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Πολλοί λένε ότι ο Ηρόδοτος λέει ότι πρώτοι οι Λύδιοι έκοψαν νόμισμα. Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί ο Ηρόδοτος (Α, 94) αναφέρει επακριβώς τα εξής: Λυδοί δε νόμοισι μεν παραπλήσοισι χρεώνται και Έλληνες, χωρίς ή ότι θήλεα τέκνα καταπορνευουσι, πρώτοι δε ανθρώπων των ημείς ήδμεν νόμισμα χρυσού και αργυρού κοψάμενοι εχρήσαντο, πρώτοι δε και κάπηλοι εγένοντο.  φασι δε αυτοί Λυδοί και τας παιγνίας τας νυν σφίσι τε και Έλλησι κατεστεώσας εωυτών εξεύρημα γενέσθαι· άμα δε ταύτας τε εξευρεθήναι παρα σφίσι λέγουσι και Τυρσηνίην αποικίσαι, ώδε περί αυτών λέγοντες(Ηρόδοτος,  Α, 94).

Στη νέα Ελληνική: «Οι Λύδιοι έχουν παραπλήσια με τους Έλληνες έθιμα μόνο που αφήνουν τις κόρες του να πορνεύονται. Πρώτοι αυτοί, όσο ξέρουμε, από τους ανθρώπους, έκοψαν και έθεσαν σε κυκλοφορία νομίσματα από χρυσό και ασήμι και αυτοί πάλι πρώτοι έγιναν κάπηλοι. Οι ίδιοι οι Λύδιοι ισχυρίζονται πώς και τα παιγνίδια, που συνηθίζονται σήμερα στον τόπο τους και στην Ελλάδα, είναι δική τους εφεύρεση. (Ηρόδοτος,  Α, 94).

Επομένως ο Ηρόδοτος δε λέει ότι πρώτοι οι Λύδιοι έκοψαν νόμισμα, όπως λένε πολλοί, αλλά ότι πρώτοι οι Λυδοί έκοψαν και έθεσαν σε κυκλοφορία νομίσματα από χρυσό και ασήμι.  Δεδομένου τώρα ότι  ο χαλκός είναι το πιο παλιό ανακαλυφθέν μέταλλο και δεδομένου ότι οι αρχαίοι  Έλληνες χρησιμοποιούσαν αρχικά τάλαντα και νομίσματα που ήσαν από χαλκό, όπως είδαμε πιο πριν, άρα τα πρώτα νομίσματα ήταν χάλκινα και το νόμισμα είναι Ελληνική επινόηση.  

2)   Η  Κύπρος ήταν μία από τις σημαντικότερες πηγές χαλκού της Αρχαιότητας, ο λόγος, προφανώς,  και για τον οποίο ονομάστηκε και έτσι, δηλαδή Κύπρος. Cuprum (λατινικά)= Cooper (αγγλικά) = o χαλκός, Ο χαλκός στην άγριά του μορφή είναι πράσινος απ’ όπου και cupressus (λατινικά) = ο κυπάρισσος ή άλλως το κυπαρίσσι, Cupreus,a,um = ο χάλκινος,η,ο ή ο βαθυ-πράσινος,η,ο (Χάλκανθος) ή ο Κυπραίος,α,ο,

 (Περισσότερα για τα νομίσματα βλέπε στο βιβλίο:

 «Νομισματική ιστορία και Αρχαία Νομίσματα Κρήτης, Α. Κρασανάκη.)

 

 

Γ. ΤΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ  ΑΓΩΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΚΡΗΤΩΝ

 

ΑΡΧΑΙΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΕΣ

(Από τον Πίνακα Ολυμπιονικών του Ιδρύματος μείζονος Ελληνισμού)

 

Διόγνητος, Πυγμαχία,  488 π.Χ.

Εργοτέλης ο Φιλάνωρος, Δόλιχος,  464 π.Χ.

Εργοτέλης ο Φιλάνωρ, Δόλιχος,   472 π.Χ.

Ικαδίων,  Στάδιο παίδων, 456 π.Χ.

Αιγείδας, Δόλιχος, 448 π.Χ., ,

…..ώνιος, Δόλιχος, 396 π.Χ.

Σωτάδης, Δόλιχος, 99η Ολυμπιάδα 384 π.Χ.

Φιλωνίδης ο Χερσονήσιος, 

Πώρος ο Μάλιος, 56 π.Χ.

Δάμας ή Δαμασίας ο Κυδωνιάτης, Στάδιο, 25 μ.Χ.

Σατορνίλος Γορτύνιος, στάδιον, 209 μ.Χ.

 

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα (Νόμοι Α, 625 d),  η σωματική άσκηση στην αρχαία Κρήτη ήταν επιβεβλημένη δια νόμου και οι Κρήτες εφεύραν τα γυμνάσια,  πρβ: «..ήρχοντο των γυμνασίων πρώτοι μεν Κρήτες…» (ΠΛΑΤΩΝ, ΝΟΜΟΙ 452 c, 9).  Σύμφωνα επίσης με τους αρχαίους συγγραφείς (Παυσανία, Απολλόδωρο, Πλούταρχο, Στράβωνα κ.α.):

Α)  Οι Κρήτες επί Μίνωα αφενός τελούσαν αθλητικούς αγώνες (λιθοβόλια, ταυροκαθάψια, πυγμαχίες κ.τ.λ.) και στους νικητές δίνονταν έπαθλα και αφετέρου λάμβαναν μέρος στους αθλητικούς αγώνες των άλλων Ελλήνων (Παναθήναια, Ίσθμια, Ολυμπιακούς κ.α.).  Μάλιστα ο γιος του Μίνωα Ανδρόγεως είχε πρωτεύσει στα Παναθήναια και από ζήλια οι Αθηναίοι τον δολοφόνησαν κατά την ώρα που πήγαινε στη Θήβα, για να λάβει μέρος και στους εκεί αγώνες προς χάρη του Λάίου, πρβ:

«αυτός δε ήκεν εις Αθήνας, και τον των Παναθηναίων αγώνα επετέλει, εν ω ο Μίνωος παις Ανδρόγεως ενίκησε πάντας. τούτον Αιγεύς επί τόν Μαραθώνιον έπεμψε ταύρον, υφ’ ου διεφθάρη… μετ’ ου πολώ δε θαλασσοκρατών επολέμησε στολω τας Αθήνας» (Απολλόδωρος Γ 15. 7 και 8)

«Φιλόχορος δε φησιν ου ταύτα συγχωρείν Κρήτας, αλλά λέγειν ότι φρουρά μέν ην ο Λαβύρινθος, ουδέν έχων κακόν αλλ’ ή το μη διαφυγείν τους φυλαττομένους, αγώνα δε ο Μίνως επ’ Ανδρόγεω γυμνικόν εποίει και τους παίδας άθλα τοις νικωσιν εδίδου τέως εν τω Λαβυρυνθω φυλαττομένους· ενίκα δε τους προτερους αγώνας ο μέγιστον παρ’ αυτώ δυνάμενος τότε και στρατηγών, όνομα Ταύρος,…». (Πλούταρχου «Θησεύς», 16 - 19)

B) Οι αρχαίοι κάτοικοι της Κρήτης λέγονταν Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Ετεόκρητες και αυτοί ίδρυσαν τους Ολυμπιακούς αγώνες. Απλώς ο Πέλοπας, τους αφιέρωσε λέει στο Δία, πρβ:

 «Σχετικά με τους Ολυμπιακούς αγώνες, όσοι από τους  Ηλείους ασχολούνται με την αρχαιότητα λένε ότι ο Κρόνος ήταν ο πρώτος βασιλιάς στον ουρανό και πως οι άνθρωποι εκείνης της εποχής εκείνης, που ονομάζονταν χρυσή  γενικά, έκτισαν ναό προς τιμή του Κρόνου στην Ολυμπία. Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο  Ίδας και  ο Ιάσιος. Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται. Λένε ότι ο Ηρακλής έφερε την αγριελιά από τις υπερβόρειες χώρες,  τις χώρες που ήσαν πέρα από τον άνεμο Βορέα…   Άλλοι λένε ότι ο Δίας, πάλεψε σ’ αυτό το μέρος με τον ίδιο τον Κρόνο, για τη βασιλεία και άλλοι ότι καθιέρωσε τους αγώνες, επειδή, νίκησε τον Κρόνο. Ανάμεσα στους νικητές, αναφέρεται και ο Απόλλωνας, που νίκησε τον Ερμή στον αγώνα δρόμου και τον Αρη στην πυγμαχία… Λένε αργότερα ο Κλύμενος, γιος του Κάρδη, ήρθε από την Κρήτη πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό που έγινε στην Ελλάδα την εποχή του Δευκαλίωνα. Κατάγονταν από τον Ιδαίο Ηρακλή και καθιέρωσε τους αγώνες στην Ολυμπία και ίδρυσε βωμό προς τιμή του προγόνου του Ηρακλή και όλων των Κουρήτων, δίνοντας στο Ηρακλή την επωνυμία Παραστάτη. Ο Ενδυμίωνας, όμως, γιος του Αέθλιου, εκθρόνισε τον Κλύμενο και πρόσφερε την εξουσία ως έπαθλο σε όποιο από τα παιδιά του νικούσε στον αγώνα δρόμου στην Ολυμπία. Μια γενιά μετά τον Ενδυμίωνα, ο Πέλοπας τέλεσε τους αγώνες προς τιμή του Ολύμπιου Δία…. ο γιος του Αμυθάονας, ξάδελφος του Ενδυμίωνα  από την πλευρά του Κρηθέα τέλεσε τα Ολύμπια και μετά από αυτόν ο Πελίας και ο Νηλέας μαζί….>> (Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 )

 

 «Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους. Λένε, μάλιστα, πως ένας τους, ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εξ αιτίας της συνωνυμίας, οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν πως ο γιος της Αλκμήνης ( = Ο Ηρακλής  γιος του Δία και της Θηβαίας Αλκμήνης) εγκαθίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες»  (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,64)

 «Διότι υπήρχαν δυο προγενέστεροι του (Ηρακλή) που είχαν το ίδιο όνομα, ο πιο αρχαίος Ηρακλής, σύμφωνα με το μύθο, είχε γεννηθεί στους Αιγυπτίους και, αφού καθυπόταξε με τα όπλα μεγάλο μέρος της οικουμένης, τοποθέτησε τη στήλη της Λιβύης, ενώ ο δεύτερος (Ηρακλής) που ήταν ένας από τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης, έγινε γητευτής, απόκτησε στρατηγικές γνώσεις και συνέστησε τους Ολυμπιακούς αγώνες. Ο τελευταίος (Ηρακλής), που γεννήθηκε πριν από τα Τρωικά από την Αλκμήνη και το Δία, γύρισε μεγάλο μέρος της οικουμένης, εκτελώντας τα προστάγματα του Ευρυσθέα. Αφού έφερε σε πέρας όλους τους άθλους, έστησε στήλη στην Ευρώπη, επειδή όμως είχε το ίδιο όνομα και προτιμούσε τον ίδιο τρόπο ζωής με τους άλλους δυο, καθώς είχαν περάσει πολλά χρόνια, όταν πέθανε κληρονόμησε και τις πράξεις των αρχαίων, ως να είχε υπάρξει ένας μόνο Ηρακλής όλους τους αιώνες» (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 74)

«Μετά που ο Ηρακλής καθάρισε τον στάβλο του Αυγεία, ανέλαβε τον άθλο να φέρει από την Κρήτη τον ταύρο, τον οποίο, λένε, είχε ερωτευθεί η Πασιφάη (και έκανε το Μινώταυρο). Έπλευσε στην Κρήτη και εξασφαλίζοντας τη συνεργασία του βασιλιά Μίνωα τον έφερε στην Πελοπόννησο, διαπλέοντας όλο εκείνο το πέλαγος πάνω στην πλάτη του. Μετά την εκτέλεση και τούτου του άθλου, οργάνωσε τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες, διαλέγοντας την ωραιότερη τοποθεσία για την τόσο σπουδαία πανήγυρη, που ήταν η πεδιάδα πλάί στον Αλφειό ποταμό, όπου αφιέρωσε τον αγώνα στον Δία τον πατέρα του. Έπαθλο για τους νικητές όρισε στεφάνι, διότι ο ίδιος ευεργέτησε τον ανθρώπινο γένος χωρίς να λάβει κανένα μισθό….. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 4, 18) 

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Μερικοί αρχαίοι συγγραφείς, όπως π.χ. ο Λυσίας, αναφέρουν σκέτα ότι ο Ηρακλής είναι εκείνος που ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες, δηλαδή χωρίς να ξεκαθαρίζουν για  ποιον Ηρακλή απ΄όλους εννοούν. Ωστόσο όποιος Ηρακλής και να είναι αυτός, έχει σχέση με την Κρήτη, αφού ο μεν Ιδαίος είναι Κρητικός από μάνα και πατέρα  και ο άλλος είναι Κρητικός από τον πατέρα του. Στην πραγματικότητα ο Κρητικός και ο Θηβαίος Ηρακλής θα πρέπει να είναι το αυτό πρόσωπο, αφού έχουν τον αυτό πατέρα.

2) Στις τοιχογραφίες της Κνωσού (όπως σ’ αυτές με την ταυρομαχία, τον πρίγκιπα  ή αθλητή  της Κνωσού κ.α.) βλέπουμε ότι οι αθλητές δεν είναι  τελείως γυμνοί, όπως ήσαν στους Ολυμπιακούς αγώνες (και χωρίς να χρησιμοποιούν καρφιά, βέλη κ.τ.λ., όπως γίνεται σήμερα στις ταυρομαχίες), αλλά με ωραιότατα  αθλητικά καλλιτεχνικά κοντοβράκια και κοντομάνικα. 

3) Σύμφωνα με τον Πλούταρχο («Θησεύς» ), στην Κρήτη ήταν έθιμο να παρακολουθούν τους αγώνες και οι γυναίκες, κάτι που δεν επιτρεπόταν κανονικά  στους Ολυμπιακούς αγώνες: <<…διο και του Θησέως αγωνίσασθα συνεχώρησεν ο Μίνως’ έθους δ’ όντος εν Κρήτη θεάσθαι και τας γυναίκας…>> (Πλουτάρχου (Θησεύς 19)

4) Ο Παυσανίας, σχετικά με τους ολυμπιονίκες Εργοτέλη, Σωτάδη και Φιλωνίδη λέει τα εξής: «Ο Εργοτέλης ήταν γιος του Φιλάνορα, νίκησε δυο φορές στο δόλιχο στην Ολυμπία και δυο φορές στα Πύθια, στον Ισθμό και στη Νεμέα. Αυτός δεν ήταν αρχικά Ιμεραίος, όμως λέει η επιγραφή στο άγαλμά του στην Ολυμπία, αλλά, λένε, ότι ήταν Κρητικός από την Κνωσό. Ξορίστηκε από εκεί μετά από μια επανάσταση και κατέφυγε στην Ιμέρα, όπου του έδωσαν πολιτικά δικαιώματα και άλλες τιμές. Γι αυτό, όπως ήταν φυσικό, στους αγώνες επρόκειτο να ανακηρυχτεί νικητής ως Ιμεραίος (εμφανίζεται ως Ιμέριος, δηλαδή  από την Ιμέρα Σικελίας και όχι από την Κρήτη». (Παυσανίας, Ηλιακά Β, 4, 11)

«Ο Φιλωνίδης, γιος του Ζώτου, από τη Χερσόνησο της Κρήτης, ήταν ταχυδρόμος του Αλέξανδρου, γιου του Φιλίππου» (Ηλιακά Β, 16,5)

« Ο Σωτάδης, δόλιχος 99η Ολυμπιάδα, ήταν Κρητικός, όμως οι Κρήτες τον εξόρισαν γιατί πήρε χρήματα από τους Εφέσιους και αγορεύτηκε Εφέσιος (Ηλιακά Β, 6)

 

Δ. Η ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ, ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΤΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΜΙΝΩΑ

 

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ – ΜΙΝΩΑΣ

Το πλοίο και η ναυπηγική τέχνη έχουν αφετηρία τους την Ελλάδα, όπως μαρτυρούν τα αρχαιολογικά ευρήματα, οι μύθοι, οι αρχαίοι συγγραφείς (Όμηρος, Ξενοφώντας κ.α.) και οι ναυτικές ορολογίες., π.χ. ναυς, ναυτικό, ναυπηγείο κλπ > nave, nautical etc.  Η αιτία γι αυτό είναι το ότι  στην Ελληνική Θάλασσα (= το Αιγαίο Πέλαγος) υπάρχουν πάρα πολλά νησιά  που πολλά από αυτά φαίνονται και για γυμνού οφθαλμού από την ξηρά οπότε αυτό προκαλούσε στο να κατασκευάσει κάποιος πλεούμενο και να πάει εκεί. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι στην Ελληνική θάλασσα κυκλοφορούσαν μορφές πλοίων ήδη από πολύ παλιά, 14 – 17 αι. π.Χ. και η η Ιλιάδα και η Οδύσσεια του Ομήρου είναι οι παλαιότερες γραπτές αναφορές, σχετικά με μεθόδους κατασκευής πλοίων, καθώς και οι αρχαιότερες γραπτές μαρτυρίες γύρω από τη ναυτική ζωή και τη ναυπηγική τέχνη, πρβ:

 “Κι αφού σκάρωσε κατάστρωμα κι αρμολόγησε στραβόξυλα πυκνά, το μαστόρευε.. και μέσα στήριξε κατάρτι με ταιριασμένη αντένα κι έκαμε και το τιμόνι του να κυβερνάει το σκάφος. . . κι η Καλυψώ λινά τού κουβαλούσε για τα πανιά. Κι αυτός με τέχνη τα έφτιαξε κι αυτά, κι έδεσε μέσα ξάρτια και καραβόσκοινα”.  ( Οδύσσεια, ε 253-260)

«ότι ο δήμος έστιν ο ελαύνων τα ναύς και ο την δύναμιν περιτιθείς τη πόλει, και οι κυνερνήται και οι κελευσταί και οι ναυπηγοί- ούτοι εισιν οι την δύναμιν περιτιθέντες τη πόλει πολύ μάλλον ή οι οπλίται και οι γενναίοι και οι χρηστοί (Ξενοφών, Αθηναίων Πολιτεία Ι 1-2)

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο αρχικά οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν ως πλεούμενα τις λάρνακες  και μια τέτοια χρησιμοποίησε  ο Δευκαλίωνας, ο πατέρας του Έλληνα, για να διασωθεί με τη γυναίκα του Πύρρα από τον κατακλυσμό που έγινε επί των ημερών τους, πρβ: «Προμηθέως δ παις Δευκαλύων εγένετο. ούτος βασιλεύων των περί την Φθίαν τόπων γαμεί Πύρραν την Επιμηθέως και Πανδώρας, ην έπλασαν θεοί πρώτην γυναίκα. επεί δε αφανίσαι Ζευς το χαλκούν ηθέλησε γένος, υποθεμένου Προμηθέως Δευκαλύων τεκτηνάμενος λάρνακα, και τα επιτήδεια ενθέμενος, εις ταύτην μετα Πύρρας εισέβη. Ζευς δε πολύν υετόν απ ουρανού χέας τα πλείστα μέρη της Ελλάδος κατέκλυσεν, ώστε διαφθαρήναι πάντας ανθρώπους, ολίγων χωρίς οι συνέφυγον εις τα πλησίον υψηλά όρη. τότε δε και τα κατά Θεσσαλίαν όρη διέστη, και τα εκτός Ισθμού και Πελοποννήσου συνεχέθη πάντα. Δευκαλίων δε εν τη λάρνακι δια της θαλάσσης φερόμενος <εφ> ημέρας εννέα και νύκτας <τας> ίσας τω Παρνασώ προσίσχει, κακεί των όμβρων παύλαν λαβόντων εκβάς θύει Διί φυξίω. (Απολλόδωρο Α 7, 2 )

Ο Απολλόδωρος αναφέρει επίσης ότι ο πρώτος που κατασκεύασε μεγάλο πλοίο (πεντηκόντορο = πλοίο με 50 κουπιά)  ήταν ο Δαναός και μ’ αυτό ήρθε από την Αίγυπτο με τα παιδιά του, αρχικά στη Ρόδο και  από εκεί στο Άργος (= η πόλη, αλλά και η Πελοπόννησος πριν ονομαστεί έτσι) όπου  συγχωνεύτηκε με τους εκεί Αχαιούς κατοίκους του Άργους (εξ ου μετά: «Αργείοι = Αχαιοί ή Δαναοί» = οι κάτοικοι του Άργους και κατ’ επέκταση όλοι οι εκστρατευσαντες στην Τροία), πρβ: «Δαναός τοις Αιγύπτου παίδας δεδοικώς, υποθεμένης Αθηνάς αυτώ ναύν κατεσκεύασε πρώτος και τας θυγατέρας ενθέμενος έφυγε. προσσχών δε ‘Ρόδω το της Λινδίας άγαλμα Αθηνάς ιδρύσατο. εντεύθεν δε ήκεν εις Άργος, και την βασιλείαν αυτώ παραδίδωσι Γελάνωρ ο τότε βασιλεύων <αυτός δε κρατήσας της χώρας αφ’ εαυτού τους ενοικούντας Δαναούς ωνόμασε (Απολλόδωρο Β 1, 4 )

Το Πάριο χρονικό (είναι μια μαρμάρινη πλάκα του 3ου αι. π.Χ. στην οποία οι αρχαίοι ανέγραφαν τα σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα με  τις χρονολογίες τους) αναφέρει ότι ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα (= ο κατακλυσμός του Νώε για  τους Εβραίους) έγινε το έτος 1265 πριν από το Διόγνητο = το 1529 π.Χ.,  ο Έλληνας βασίλευε το έτος 1257 π.Δ. = 1521 π.Χ. και ο Δαναός ήρθε στο Άργος το έτος  1247 π.Δ. = 1511 π.Χ., γεγονότα που επιβεβαιώνονται όχι μόνο από τον Απολλόδωρο, αλλά και από τα λεγόμενα του Ισοκράτη (Παναθηναικός, Ελένης Εγκώμιο κ.α.), Πλάτωνα (Μενέξενος), Αριστοτέλη (Μετεωρολογικά) κ.α. ειδικότερα το Πάριο χρονικό αναφέρει συγκεκριμένα τα εξής, σχετικά με τους Δαναό και Έλληνα: «Αφού ο κατακλυσμός έγινε επί εποχήςτου Δευκαλίωνος, και ο Δευκαλίων έφυγε με τα νερά από την Λυκώρεια  στην Αθήνα προς Κραναό και  ίδρυσε το ιερό του Ολυμπίου Διός και θυσίασε για την σωτηρία του, έτος ΧΗΗΓΔΠ (1265), όταν ο Κραναός βασίλευε στην Αθήνα» ….. Από όταν πλοίο κατασκευασμένο από τον Δαναό πενήντα κουπιών από την Αίγυπτο στην Ελλάδα έπλευσε και ονομάστηκε πεντηκόντορος, και οι θυγατέρες του Δαναού .. και .. Ελίκη και Αρχεδίκη κληρώθηκαν μεταξύ των υπολοίπων της Λινδίας Αθηνάς το ιερόν ιδρύσαν και θυσίασαν στην ακτή (..) στην Λίνδο της Ρόδου, έτος 1247, όταν ο Εριχθόνιος βασίλευε στην Αθήνα».

(Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο:

ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, Α.Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ)

 

 

ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΗΣΑΝ ΟΙ ΠΙΟ ΠΑΛΙΟΙ ΚΑΙ ΠΙΟ ΚΑΛΟΙ ΝΑΥΤΙΚΟΙ

 

Σύμφωνα με τους Θουκυδίδη (3 – 9), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός), Διόδωρο (βίβλος 4 και 5), Στράβωνα (βίβλος 10)  κ.α., όπως ειδαμε πιο πριν, όταν  άρχισε να αναπτύσσεται η ναυτιλία και οι άνθρωποι να επικοινωνούν και με τα πλοία, οι Κάρες και οι Φοίνικες κατέλαβαν τις Κυκλάδες που μέχρι τότε ήταν ακατοίκητες και το έριξαν στην πειρατεία και στις ληστείες, με συνέπεια ο Μίνωας να συγκροτήσει  πολεμικό ναυτικό (άρα ο Μίνωας είναι ο ιδρυτής τους Ελληνικού πολεμικού ναυτικού) και να τους διώξει από τις Κυκλάδες και να τις οικήσει με Κρήτες. Αποτέλεσμα του Πολεμικού ναυτικού του Μίνωα ήταν από τη μια ο ίδιος να γίνει θαλασσοκράτορας και από την άλλη να ελευθερωθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι και έτσι οι Έλληνες να μπορέσουν να ασχοληθούν και με τη ναυτιλία, να πλουτίσουν, να επικρατήσουν, να σταματήσουν το μεταναστευτικό βίο που τους εξανάγκαζαν οι κακοποιοί και να κτίσουν πόλεις κ.τ.λ. 

 

lezship

 Πήλινα ομοιώματα πλοίων όπως αυτά του πολεμικού ναυτικού του Μίνωα,  από το Mόχλο και το Παλαίκαστρο Κρήτης. 2800 – 2400 π.χ. (Ηράκλειο, Αρχαιολογικό Μουσείο.)

lezship2

 Πλοία ως η λάρνακα,  από την Aγία Tριάδα Κρήτης. (Ηράκλειο, Αρχαιολογικό Μουσείο)

 

ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΟΝΤΟΡΟΥΣ ΣΤΑ ΙΣΤΙΑ

Αρχικά  τα πλοία ήσαν μόνο με κουπιά και επειδή τα κουπιά λέγονταν  «κόντοροι» ( κοντάρι = το κουπί, αλλά και κάθε μακρύ ξύλο κ.α.) τα πλοία αυτά λέγονταν «κόντοροι νήες» ή  ανάλογα με την ποσότητα των κουπιών τους:  τριαντακόντοροι (= με 30 κουπιά),  πεντηκόντοροι (= με 50 κουπιά κ.τ.λ.) κ.ο.κ.ε.

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο (Α 7, 2) η πρώτη πεντηκόντορος ναύς (= το πλοίο με 50 κουπιά) που κατασκευάστηκε ήταν η Αργώ, το πλοίο  των Αργοναυτών, την οποία κατασκεύασε από ξύλο φηγός (= η δρυς, η βελανιδιά)  της Δωδώνης ο Άργος απ’ όπου πήρε και το όνομά της: « επί τούτο πεμπόμενος Ιάσων Άργον παρεκάλεσε τον Φρίξου, κακείνος Αθηνάς υποθεμένης πεντηκόντορον ναύν κατεσκεύασε την προσαγορευθείσαν από του κατασκευάσαντος Αργώ· κατα δε την πρώραν ενήρμοσεν Αθηνά φωνήεν φηγού της Δωδωνίδος ξύλον. ως δε η ναύς κατεσκευάσθη, χρωμέν ο θεός αυτώ πλειν επέτρεψε συναθροίσαντι τούς αρίστους της Ελλάδος. (Απολλόδωρος Α 9,16)

Μετά επινοήθηκαν τα πλοία με πανιά (ιστία), που, σύμφωνα με τον Παυσανία (βοιωτικά 11), ο Δαίδαλος ήταν εκείνος που τα επινόησε, προκειμένου να αποφύγει το πολεμικό ναυτικό του Μίνωα που μέχρι τότε ήταν χωρίς πανιά, πρβ: Ο Δαίδαλος, λέγεται, για να φύγει από την Κρήτη  κατασκεύασε δυο μικρά πλοία για τον ίδιο και το γιο του τον Ίκαρο, και πρόσθεσε σ’ αυτά πανιά (ιστία) που δεν είχαν ακόμη επινοηθεί, ώστε εξαιτίας του ευνοϊκού ανέμου να ξεπεράσουν το ναυτικό του Μίνωα που έπλεε με κουπιά. Ο ίδιος ο Δαίδαλος σώθηκε τότε.  Το πλοίο όμως του Ικάρου , που ήταν λιγότερος έμπειρος στη διακυβέρνησή του , ανατράπηκε . αυτός πνίγηκε και το κύμα τον έβγαλε στο νησί πέρα από τη Σάμο, που τότε ήταν ανώνυμο. Ο Ηρακλής, όταν βρήκε το νεκρό, τον ανεγνώρισε και τον έθαψε εκεί όπου και τώρα σώζεται μικρός σωρός χώματα σε ακρωτήριο που προβάλει ατό Αιγαίο. Από τον Ίκαρο πήρε το όνομα και το νησί και η γύρω απ΄ αυτό θάλασσα..( Παυσανίας «Ελλάδος Περιήγησις, Βοιωτικά», 11)

Αντίθετα, σύμφωνα με τον Ησιόδειο μύθο  εκείνοι που τα επινόησαν ήταν οι Αιγινήτες ή άλλως Μυρμιδόνες, πρβ: «Κι αυτή συλλαμβάνοντας γέννησε τον αλογόχαρο Αιακό. Κι όταν έφτασε στην πλήρωση της πολυαγάπητης νιότης, όντα μόνος στεναχωριόταν. Κι ο πατέρας των ανθρώπων και θεών, όσα μυρμήγκια ήταν μέσα στο ποθητό νησί, τα έκανε άντρες και βαθυζωνες γυναίκες. Αυτοί πρώτοι έβαλαν πανιά στο ποντοπόρο Καράβι.» (Ησίοδος, Απόσπασμα 56 – στίχος 205). Τα μυρμήγκια, ως γνωστόν, όταν μετακομίζουν βγάζουν φτερά και προφανώς έτσι αποκάλεσαν οι αρχαίοι τους Αιγινήτες λόγω του ότι έβαζαν πανιά στα πλοία τους.

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Ο Διόδωρος Σικελιώτης  (βίβλος 4, 78) λέει ότι ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος διέφυγαν όχι με πλοίο, αλλά με φτερά, πρβ: Ο Δαίδαλος μαθαίνοντας πως ο Μίνωας είχε εκτοξεύσει απειλές εναντίον του για την κατασκευή της αγελάδας, φοβήθηκε, λένε, την οργή του βασιλιά κι έφυγε με πλοίο από την Κρήτη, με τη βοήθεια της Πασιφάης που του έδωσε το πλοίο. Μαζί του έφυγε και ο γιος του ο Ίκαρος κι έβαλαν πλώρη για κάποιο νησί στη μέση του πελάγους, καθώς όμως αποβιβάστηκαν απρόσεκτα εκεί, ο Ίκαρος έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε, έτσι το πέλαγος αυτό ονομάστηκε Ικάριο και το νησί Ικαρία…..Μερικοί, όμως συγγραφείς μύθων παραδίδουν ότι, ενώ ο Δαίδαλος ήταν ακόμη στην Κρήτη και τον έκρυβε η Πασιφάη, θέλοντας ο βασιλιάς Μίνωας  να τιμωρήσει οπωσδήποτε το Δαίδαλο, αλλά μη μπορώντας να τον βρει, ερευνούσε όλα τα πλοία στο νησί και υποσχέθηκε να δώσει πάρα πολλά χρήματα σε όποιον του βρει το Δαίδαλο. Τότε, λοιπόν, ο Δαίδαλος έχασε κάθε ελπίδα διαφυγής με πλοίο και κατασκεύασε φτερούγες με τέχνη θαυμαστή, σοφά σχεδιασμένες και κολλημένες άψογα με κερί, αφού τις προσάρμοσε στο σώμα του γιου του και στο δικό του, μπόρεσαν να πετάξουν με τρόπο απίστευτο και να δραπετεύσουν πάνω από το Κρητικό Πέλαγος. Ο Ίκαρος, όμως, με την απειρία της νιότης πετούσε πολύ χαμηλά κι έπεσε στη θάλασσα, γιατί ο ήλιος έλιωσε το κερί που συγκρατούσε τα φτερά του, ενώ ο δαίδαλος, που πετούσε κοντά στη θάλασσα βρέχοντας, κάθε τόσο τις φτερούγες κατάφερε να φτάσει, ως εκ θαύματος, στη Σικελία....>> (Διόδωρος, βίβλος 4, 78)

2) Αν παρατηρήσουμε  τα πλοία στις αγγειογραφίες κ.τ.λ. πριν από την εποχή του Μίνωα, θα δούμε ότι πράγματι αυτά δε φέρουν πανιά. Ο Θησέας, σύμφωνα με το μύθο, πήγε στην Κρήτη με πλοία που είχαν πανιά, όμως δεν τα επινόησε αυτός. Τα είχε επινοήσει ο Δαίδαλος, για να αποδράσει από την Κρήτη

3) Οι ερευνητές λένε ότι επειδή τα πλοία με πανιά έτρεχαν  πάρα πολύ γρήγορα («πετούσαν» από τη μεγάλη ταχύτητα) σε σχέση προς τα κωπήλατα ή έδιναν την εντύπωση φτερών,  γι αυτό και ειπώθηκε – διαδόθηκε από τους ναύτες του Μίνωα ότι ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος πέταξαν με φτερά.

4) Αρχικά τα πλοία στην Ελλάδα, όπως βλέπουμε στα αρχαία κείμενα, λέγονταν «νήες («η ναύς, της νηός»….,  από το «νάω – άνω, άνωσις»), απ΄ όπου και τα: ναυτιλία, ναυτικό, ναύτης, Ναύαρχος, ναύσταθμος, ναυπηγική, αργοναύτης… English: navy, nautical, Argonaut, …  Portuguese nau, Spanish nao

5) Οι «λάρνακες» λέγονται και «γούρνες» και είναι  είτε σκαφτοί (εξ ου και «σκάφη») κορμοί δέντρων είτε σκαφτές πέτρες (στην περίπτωση αυτή δε χρησιμοποιούνται για πλεούμενα, αλλά ως θήκες νεκρών, ανθράκων κ.α.).

6) Σύμφωνα με την εβραϊκή μυθολογία, το μόνο ζευγάρι που διασώθηκε από τον κατακλυσμό ήταν αυτό του Νώε, που μπήκε μέσα σε μια κιβωτό.  «Η κιβωτός», μάλλον ξένη λέξη, είναι το κιβώτιο  που μεταξύ των σανίδων του υπάρχει μόνωση, για να μη περνά μέσα νερό και βουλιάζει.

 

 

Ε. Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΩΝ ΘΕΩΝ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΚΡΗΤΩΝ

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης (5.64-77), ο οποίος έζησε το 90 – 20 π.Χ., άρα επί εποχής που λατρεύονταν ακόμη οι Θεοί του Ολύμπου,  αναφέρει ότι οι Κρήτες διηγούνται το μύθο που λέει ότι οι περισσότεροι από τους θεούς, όπως ο Δίας, η Λητώ,  ο Απόλλων (= ο γιος του Δία και της Λητούς),  η Άρτεμη (η κόρη του Δία και της Λητούς και δίδυμη αδελφή του Απόλλωνα)  κλπ γεννήθηκαν στην Κρήτη και επειδή από εκεί πήγαν και σε πολλά άλλα μέρη κάνοντας ευεργεσίες και αγαθοεργίες, μετά το θάνατο ανακηρύχτηκαν αιώνιοι (λέμε ακόμη: αιώνια αυτού η μνήμη) ή άλλως θεοί, επειδή οι άνθρωποι νομίζουν ότι και από εκεί που βρίσκονται, μπορούν ακόμη να τους ευεργετούν. Δηλαδή οι αρχαίοι Κρήτες είπαν στο Διόδωρο ότι οι θεοί τους αρχικά ήσαν άνθρωποι,  κάτι όπως και ο Χριστός και οι Άγιοι σήμερα. Η Δήμητρα, λέει, βρήκε τη γεωργία και τους καρπούς που από αυτήν ονομάστηκαν δημητριακά, ο Απόλλωνας, λέει, βρήκε τα έγχορδα όργανα, δηλαδή το τόξο και τη κιθάρα με τη μουσική της, η Αθηνά, λέει, βρήκε τον αργαλειό και την ενδυμασία  κλπ  ¨Έτσι από τους τόπους και τις πράξεις που έλαβαν χώρα στο κάθε μέρος που πήγαιναν και για παράδειγμα ο Απόλλωνας ονομάστηκε Λύκιος, Πύθιος και η Άρτεμη Εφεσία, Περσία…. παρόλο που και οι δυο είχαν γεννηθεί στην Κρήτη, πρβ: «Τον Απόλλωνα αναγορεύουν εφευρέτη της λύρας και της μουσικής της. Εισήγαγε επίσης τη γνώση της ιατρικής που γίνεται μέσω της μαντικής τέχνης, που παλιά μ’ αυτή θεραπεύονταν όσοι αρρώσταιναν, καθώς βρήκε το τόξο, δίδαξε στους ντόπιους τα περί την τοξοβολία, αιτία για την οποία οι Κρήτες επιδόθηκαν με ζέση στην τοξοβολία και το τόξο ονομάστηκε Κρητικό» …..…  ο Απόλλωνας ονομάστηκε Δήλιος, Λύκιος και Πύθιος και η Άρτεμις Εφέσια, Κρησία, καθώς και Ταυροπόλος και Περσία, παρ΄όλο που και οι δυο είχαν γεννηθεί στην Κρήτη». ( Διόδωρος, 5, 65 και 5, 74 και 5, 77)

 

Minoan Priest King   Feathered Prince of Lilies   Fresco Art   Knossos, Crete, Greece:

Ο καλούμενος «πρίγκιπας με τα κρίνα», ο οποίος φορά ωραία κοντή περισκελιδα, όπως το σημερινό σορτς και περιλαίμιο – περιδεραιο, καθως και βραχιόλια και περισφύρια.  (τοιχογραφια κνωσου)

Reproduction of the "Cupbearer" fresco By Emile Gilliéron père, 1908 Period: Late Minoan II-IIIA Date: ca. 1450-1300 B.C. Culture: Minoan The "Cupbearer" fresco was the first portrayal of an ancient Cretan to be discovered during Evans's excavations at Knossos. The original is in the Archaeological Museum of Herakleion, Crete.:

Μινωιτης οινοχόος, 1450-1300 π.χ , που φορά πολυτελές και κεντητό ζωμα, που στις άκρες του έχει κρόσσια και χάντρες. Φορά  επίσης περιβραχιόνια στα μπράτσα και περισφύρια στα πόδια ( Τοιχογραφια Κνωσού, Α.Μ. Ηρακλειου)

 

 

10. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΤΙ ΟΙ ΚΑΡΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΤΟΝ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ, ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ

 

Μερικοί ισχυρίζονται ότι πριν από το Μινωικό Πολιτισμό υπήρξε ένας άλλος σημαντικός πολιτισμός στο Αιγαίον, ο Κυκλαδικός Πολιτισμός τον οποίον δημιούργησαν οι Κάρες και οι Λέλεγες. Ωστόσο αυτό είναι ψευδές, γιατί:

1) Ανατρέχοντας στους αρχαίους συγγραφείς: Πλούταρχος (Σόλων), Πλάτων (Νόμοι, Μίνως), Διονύσιος Αλικαρνασσέας (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία), Δ. Λαέρτιος (Επιμενίδης) κ.α. (βλέπε «Μινωϊκός Πολιτισμός»)  βλέπουμε να αναφέρουν ότι ο πρώτος  αξιόλογος πολιτισμός που δημιουργήθηκε ήταν ο Μινωικός και αυτόν στη συνέχεια αντέγραψαν πρώτα οι Σπαρτιάτες επί Λυκούργου, μετά οι Αθηναίοι επί Σόλωνα και τέλος οι Ρωμαίοι επί Νόμα.

2) Ο Όμηρος αναφέρει ότι οι Κάρες ήταν βαρβαρόφωνοι και σύμμαχοι των Τρώων, που κατοικούσαν στην περιοχή της Μιλήτου της Μ. Ασίας, πρβ: «Ο Νάστης ήταν αρχηγός των Κάρων, που ήσαν βαρβαρόφωνοι, που κατοικούσαν στην Μίλητο, το πυκνοφυτεμένο βουνό των Φθιρών και τους τόπους του ποταμού Μαιάνδρου και τις ψηλές κορυφές της Μυκάλης (Ιλιάδα Β 867). Αναφέρει επίσης ότι οι Κάρες, οι Παίονες, οι Λέλεγες (άρα Κάρες και Λέλεγες ήσαν ξέχωρες φυλές), οι Πελασγοί (της Ασίας) κ.α. ήσαν σύμμαχοι των Τρώων, οι οποίοι  κάποια στιγμή είχαν λάβει θέσεις στο πόλεμο ως εξής: «Προς το μέρος της θάλασσας οι Κάρες και οι Παίονες με τα αγκυλωτά τόξα κι οι Λέλεγες και οι Καύκωνες και οι Θείοι Πελασγοί είναι, ενώ προς το μέρος της Θύμβρης έλαχαν οι Λύκιοι και οι ένδοξοι Μυσοί κι οι αλογομάχοι Φρύγες κι εξοπλισμένοι με άρματα αλόγων Μαίονες» ((Όμηρος, Ιλιάδα Κ 424 – 435)

3) Ο Ηρόδοτος αναφερει ότι οι Κάρες λέγονταν και Λέλεγες, είχαν πάει στη Μ. Ασία από τα νησιά του Αιγαίου, όμως οι Κάρες δε συμφωνούν μ’ αυτό, και δεν εχουν πραγματοποιήσει κανένα λαμπρό έργο, πρβ (σε μετάφραση Δ. Ν. Μαρωνίτη):

«…Από αυτούς που αναφέραμε (τους Κάρες, Καυνίους και Λυκίους), οι Κάρες έφτασαν στη στεριά από τα νησιά, γιατί παλιότερα, όντας υπήκοοι του Μίνωα και με το όνομα Λέλεγες, έμεναν στα νησιά χωρίς να του πληρώνουν φόρο, όσο μπόρεσα να εξακριβώσω ακολουθώντας την παράδοση …….. στερα από πολλά χρόνια, οι Δωριείς και οι Ίωνες ξεσήκωσαν τους Κάρες από τα νησιά, κι έτσι αυτοί έφτασαν στη στεριά. Έτσι λεν οι Κρήτες πως έχουν τα πράγματα, σχετικά με τους Κάρες. Οι ίδιοι οι Κάρες δεν συμφωνούν μαζί τους και ισχυρίζονται ότι είναι ντόπιοι στεριανοί και ότι είχαν πάντα αυτό το όνομα που έχουν και τώρα. Φέρνουν για απόδειξη ένα αρχαίο ιερό του Κάριου Δία που βρίσκεται στα Μύλασσα, όπου συμμετείχαν οι Λυδοί και οι Μυσοί, που ήσαν αδέλφια με τους Κάρες»… (Ηροδότου Ιστορία Α, 170) 

 « Οι Καύνιοι κατά τη γνώμη μου είναι ντόπιοι, οι ίδιοι ισχυρίζονται ότι ήρθαν από την  Κρήτη….. «Οι Κάρες το διάστημα αυτό και για πολλά χρόνια ήσαν ένας λαός ξεχωριστός ανάμεσα σε όλους τους άλλους. Αυτοί είναι που βρήκαν τρία πράγματα, που τα χρησιμοποιούν και οι έλληνες το να προσδένουν δηλαδή οι έλληνες στις περικεφαλαίες τους λοφία, το να βάζουν στην ασπίδα τους εμβλήματα και γενικά αυτοί είναι οι πρώτοι που έκαναν ασπίδες με εσωτερική λαβή…  Οι Κάρες υποδουλώθηκαν στον Άρπαγο, δίχως να πραγματοποιήσουν κανένα λαμπρό έργο ούτε οι ίδιοι οι Κάρες έχουν να δείξουν κάτι παρόμοιο ούτε και όσοι Έλληνες μένουν εκεί». (Ηρόδοτος Α 171 - 174)

4) Ο Θουκυδίδης, ο Διόδωρος και ο Ισοκράτης αναφέρουν από τη μια ότι πριν από το Μίνωα τα νησιά του Αιγαίου ήσαν έρημα και από την άλλη οι Κάρες ήταν ένας λαός πειρατικός που είχε καταλάβει τα νησιά  του Αιγαίου και μαζί με τους Φοίνικες καταλήστευαν τους Έλληνες, πολλές φορές σε συνεργασία με άλλους Έλληνες, με συνέπεια ο Μίνωας να συγκροτήσει  πολεμικό ναυτικό και να τους διώξει από εκεί και στη συνέχεια να εγκαταστήσει εκεί μόνιμους κατοίκους με μετανάστες που έφερε από την Κρήτη, πρβ:

«Ο Μίνως, εξ όσων κατά παράδοσιν γνωρίζομεν, πρώτος απέκτησε πολεμικόν ναυτικόν, και εκυριάρχησεν επί του μεγαλυτέρου μέρους της θαλάσσης, η οποία ονομάζεται σήμερον Ελληνική. Κατακτήσας τας Κυκλάδας νήσους, ίδρυσεν αποικίας εις τας περισσοτέρας από αυτάς, αφού εξεδίωξε τους ληστές Κάρας και εγκατέστησε τους υιούς του ως κυβερνήτας ….Αλλ' ακόμη περισσότερον επεδίδοντο εις την πειρατείαν οι νησιώται Κάρες και Φοίνικες, οι οποίοι είχαν κατοικήσει τας περισσοτέρας από τας νήσους,……. Αλλ' αφότου συνεκροτήθη το πολεμικόν ναυτικόν του Μίνωος, αι δια θαλάσσης συγκοινωνίαι έγιναν ασφαλέστεροι, αφ' ενός μεν διότι οι κακοποιοί των νήσων αυτών εξεδιώχθησαν υπ' αυτού, κατά την εποχήν ακριβώς που προέβη εις εποικισμόν των περισσοτέρων, εξ αλλού δε διότι οι κάτοικοι των παραλίων ήρχισαν ήδη ν' αποκτούν μεγαλυτέρας περιουσίας και να έχουν μονιμωτέραν κατοικίαν, και μερικοί μάλιστα, όπως ήτο φυσικόν δι' ανθρώπους, των οποίων ηύξανε καθημερινώς ο πλούτος, και με τείχη περιέβαλλαν τας πόλεις των. .( Θουκυδίδη Α, 4 - 8, σε νέα Ελληνική από τον εθνάρχη Ελ. Βενιζέλο).

 «Την εποχή που τα νησιά των Κυκλάδων ήταν ακόμη έρημα, ο Μίνωας, βασιλιάς της Κρήτης, με μεγάλες ναυτικές και πεζικές δυνάμεις, ήταν θαλασσοκράτορας και έστελνε πολλές αποικίες από την Κρήτη, έτσι κατοίκησε τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων, ενώ ταυτόχρονα κατέλαβε και αρκετά μεγάλη παραθαλάσσια περιοχή της Ασίας … Όλα αυτά έγινα πριν τα Τρωικά. Μετά την άλωση της Τροίας, αναπτύχθηκαν περισσότερο οι Κάρες και έγιναν θαλασσοκράτορες, επικράτησαν στις Κυκλάδες και άλλες τις πήραν δικές τους κι έδιωξαν τους Κρήτες που τις κατοικούσαν, ενώ σε άλλες εγκαταστάθηκαν μαζί με τους προκατόχους τους Κρήτες. Αργότερα που αυξήθηκε η δύναμη των Ελλήνων, συνέβη να κατοικηθούν από αυτούς τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων και να εκδιωχθούν οι βάρβαροι…» (Διόδωρος Σικελιώτης, Βίβλος 5, 84)

 « Για τους παλαιότερους αγώνες που έγιναν για την ελευθερία των Ελλήνων θα μιλήσουμε παρακάτω……... Πρώτα-πρώτα τις Κυκλάδες, για τις οποίες έγιναν πολλές επιχειρήσεις από την εποχή που βασιλιάς της Κρήτης ήταν ο Μίνωας, τελευταίοι τις κατέλαβαν οι Κάρες. Οι πρόγονοί μας, αφού τους έδιωξαν, δεν τόλμησαν να οικειοποιηθούν τη χώρα τους, αλλά έστειλαν φτωχότερους Έλληνες να κατοικήσουν εκεί…   (Ισοκράτης. Παναθηναϊκός, 43-44)

5) Αυτοί που υποστηρίζουν ότι πριν από το μινωικό πολιτισμό υπήρξε ο Κυκλαδικός στηρίζονται στο ότι στις Κυκλάδες έχουν βρεθεί λέει διάφορα ειδώλια που είναι αφενός αρχαιότερα από αυτά των μινωικών και αφετέρου διαφορετικής τεχνοτροπίας από αυτής των Μινωικών. Ωστόσο αυτό είναι ένα λάθος επιχείρημα, γιατί από τη μια  τα έργα τέχνης δεν παραμένουν πάντα εκεί που φτιάχνονται, αλλά όπου επιθυμεί ο κατασκευαστής ή  ο αγοραστής τους  και από την άλλη και στα Μουσεία της Κρήτης υπάρχουν ειδώλια που δεν είναι όλα μινωικής τεχνοτροπίας, επειδή αφενός η Κρήτη δεν έχει πολιτισμό μόνο ενός αιώνα και αφετέρου οι τέχνες δεν  εφευρέθηκαν επί εποχής του Μίνωα, αλλά  παλαιότερο, επί της καλούμενης εποχής των Ιδαίων δακτύλων ή μετέπειτα Κ(ου)ρητών-Κρητών

6) Οι Κάρες και οι Φοίνικες , σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, ήταν ένας λαός που πρόσφερε μισθοφορικές υπηρεσίες, κυρίως ναυτικές, στους  βάρβαρους (Πέρσες, Μήδους, Αιγύπτιους κ.α.) και κατά την εκστρατεία του Ξέρξη στην Ελλάδα προξένησαν πάρα πολλά δεινά στους Έλληνες.  Στη ναυμαχία π.χ. της Σαλαμίνας, λέει ο Διόδωρος (βιβλίο 7, 18),  οι Κάρες βοηθούσαν τους Πέρσες με 90 τριήρεις και οι Φοίνικες με 300. 

 

Επομένως και σύμφωνα με όσα ειδαμε πιο πριν: Α) Οι Κάρες και οι Λέλεγες ήσαν ξέχωρα φύλα. Β) Οι  Κάρες δεν έχουν να επιδείξουν κανένα πολιτισμό ή κανένα λαμπρό έργο, άρα κακώς λέγεται ότι αυτοί μπορεί να δημιούργησαν τον Κυκλαδικό πολιτισμό.  Απλώς οι Κάρες έκαναν την εφεύρεση των λοφίων στις περικεφαλαίες, τα εμβλήματα και την εσωτερική λαβή στις ασπίδες. Γ) Οι Κάρες έγιναν κάποτε, μετά τους Κρήτες, θαλασσοκράτορες, όμως παρέμεναν πάντα βάρβαροι, απολίτιστοι και γι αυτό αρχικά ο Μίνωας και μετά οι Δωριείς και οι Ίωνες τους έδιωξαν από τα νησιά. Και αφού αρχικά οι Κυκλάδες ήταν ακατοίκητες και μετά περιήλθαν στους Κρήτες, καθώς και σε άλλους Έλληνες (Ϊωνες και Δωριείς), άρα ο Κυκλαδικός πολιτισμός είναι Ελληνικός,  ο αυτός με το Μινωικό.

 

 Σημειώνεται ότι:

1) Ο Ησίοδος αναφέρει για τους Λέλεγες τα εξης:  «Οι Λέλεγες κατοικούσαν στην απότομη Πήδασο, κοντά στην Σατνιόεντα με βασιλιά τους τον Άλτη και πατέρα της Λαοθόης», καθώς και ότι: «ο Λοκρός έγινε αρχηγός του λαού των Λελέγων, αυτός που κάποτε ο Δίας που έχει άφθαρτη σοφία, διαλεγμένες πέτρες από τη γη έδωσε στο Δευκαλίωνα (Ησίοδος, Απόσπασμα 63 = στίχος 234 και απόσπασμα 102). 

2) Από τους Φοίνικες κατάγονταν οι Καρχηδόνιοι. Την Καρχηδόνα στη Λιβύη την έκτισαν λέει οι Φοίνικες Ζωρος και Καρχηδόνας πενήντα χρόνια μετά την άλωση της Τροίας, σύμφωνα με τον Αππιανό (Λιβυκή 8, 1). Σύμφωνα επίσης με τους μύθους, οι Καρχηδόνιοι ήσαν λέει απόγονοι της γυναίκας ενός βασιλιά των Φοινίκων, της Διδούς, η οποία, αφού έκλεψε τα χρήματα τους άνδρα της, εξαφανίστηκε με τον εραστή της  και στη συνέχεια έκτισε την Καρχηδόνα,

3) Ετυμολογικά το όνομα «Κάρες» σημαίνει αυτοί που κατοικούν είτε στη χώρα «Καρία» είτε στα κάρια -άκρια μέρη (κάρα = η κεφαλή και κάρες - άκρες = τα ακρωτήρια). «Καρία» ή σωστότερα «Καρική» λεγόταν η χώρα στη Μ. Ασία που βρίσκεται απέναντι από τη Ρόδο και τη Νήσο Ικαρία. Η νήσος Ικαρία, σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, ονομάστηκε έτσι από το ότι πνίγηκε ή έπεσε και σκοτώθηκε εκεί ο Ίκαρος, ο γιος του Δαίδαλου.

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’

Ο ΚΛΑΣΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

 

1. ΠΕΡΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ –  ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

 

Ο Πλάτωνας (Μενέξενος) αναφέρει ότι κατά τον 5ο αι. π.Χ. ο βασιλιάς Κύρος, αφού ελευθέρωσε τους Πέρσες, μετά υποδούλωσε τους κυρίαρχους Μήδους και ηγεμόνευσε στη υπόλοιπη Ασία μέχρι την Αίγυπτο. Ο γιος του Καμβύσης κυριάρχησε στην Αίγυπτο και όση από την Αφρική του ήταν δυνατόν, ενώ ο τρίτος ο Δαρείος επέκτεινε τα όριά του στην ξηρά μέχρι τη Σκυθία, ενώ στη θάλασσα και στα νησιά κυριάρχησε με πλοία. Κατηγορώντας ο Δαρείος τους Αθηναίους και Ερετριείς, ο Δαρείος προφασιζόμενος ότι επιβουλεύτηκαν τις Σάρδεις, έστειλε 500.000 στρατιώτες με πλοία, φορτηγά και πολεμικά, και 300 πολεμικά πλοία και με επικεφαλής το Δάτη. Ηττήθηκαν από τους Αθηναίους στο Μαραθώνα, τιμωρώντας έτσι πρώτοι οι Αθηναίοι την υπερηφάνεια της Ασίας και στήνοντας πρώτοι τρόπαια των βαρβάρων, γινόμενοι οδηγητές και δάσκαλοι των άλλων για το ότι η δύναμη των Περσών δεν ήταν αήττητη. Ακολουθεί η φημισμένη θυσία των Σπαρτιατών στις Θερμοπύλες, αλλά και υπέρλαμπρες νίκες των Ελλήνων στη Σαλαμίνα, στις Πλαταιές κ.α. απέναντι των μυριάδων βαρβάρων (5.000.000 Περσών, Φοινίκων Καρών κ.α. στρατιωτών) του Ξέρξη.

Ο Δαρείος Α’ (550 – 485 π.Χ.) ήταν ο πρώτος από τους Πέρσες ηγεμόνες που του ήρθε η ιδέα να υποδουλώσει την Ελλάδα, όμως ηττήθηκε από τους Αθηναίους στο Μαραθώνα το 490 π.Χ. Ο Ξέρξης την Άνοιξη του 480 π.Χ., δέκα χρόνια μετά την καταστροφή του πατέρα του στο Μαραθώνα και αφού πιο πριν είχε υποτάξει την Αίγυπτο και τη Βαβυλώνα, ξεκίνησε να υποτάξει και την Ελλάδα, αυτό που δε μπόρεσε να κάνει ο πατέρας του,  και την Ευρώπη. Ωστόσο  ηττήθηκε από τους Έλληνες στη ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.), στη ναυμαχία της Μυκάλης και στη μάχη στις Πλαταιές. (479 π.Χ.). Αποτυχημένος γύρισε στα Σούσα, όπου τον δολοφόνησαν οι στρατηγοί του Αρταβάνος και Μιθριδάτης το 465 π.Χ. Ο Αρταξέρξης Α’  (465 – 424 π.Χ.) ήταν γιος του Ξέρξη και υπέταξε τη Βακτριανή (Μέρος Ινδίας και Αφγανιστάν) και την Αίγυπτο. Νικήθηκε ο στόλος του από τον Κίμωνα στη Ρόδο το 449 π.Χ. και έτσι βρήκαν την ευκαιρία πολλές πόλεις της Μ. Ασίας και ελευθερώθηκαν από τους Πέρσες. Ο Αρταξέρξης Β’ (405 – 359 π.Χ.) ήταν γιος του Δαρείου και της Παρυσάτιδος. Νίκησε τον αδελφό του Κύρο στην αιματηρά διεκδίκηση της εξουσίας και τους Έλληνες που πήγαν για βοήθειά του και πήρε την εξουσία.

Μετά τις νίκες αυτές των Ελλήνων, λένε πάντα οι αρχαίοι συγγραφείς, η Αθήνα γίνεται η πρώτη δύναμη στον κόσμο στη θάλασσα και η Σπάρτη στην ξηρά. Ωστόσο γρήγορα ήρθε ο ζήλος μεταξύ τους για τα πρωτεία,  δηλαδή για το ποιος θα γίνει μοναδικός κυβερνήτης του αρχαίου γνωστού κόσμου. Από τη μια η Αθήνα και από την άλλη η Σπάρτη με τους εκατέρωθεν συμμάχους. Ακολουθούν μεγάλοι εμφύλιοι πόλεμοι και μάλιστα για ασήμαντες αφορμές, με μεγαλύτερο τον καλούμενο Πελοποννησιακό πόλεμο. Σε πρώτη φάση κερδίζουν οι Σπαρτιάτες, οι οποίοι είχαν αρχικά συμμάχους τους Θηβαίους, τους οποίους η Αθήνα μετά τα περσικά είχε κάνει υποτελείς, επειδή  είχαν μηδίσει.

Μετά τη νίκη των Σπαρτιατών επι των Αθηναίων, οι Πέρσες δίδουν χρήματα  στους Θηβαίους (οι Θηβαίοι ήταν βαρβαρικής καταγωγής και γι αυτό και μήδισαν και δεν έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο, καθώς λέει και ο Ηρόδοτος )  για να αποσπαστούν από τους Σπαρτιάτες και συνάμα να δημιουργήσουν αντισπαρτιατικό ρεύμα στην Ελλάδα. Οι Θηβαίοι στη συνέχεια συμμαχούν με τους Αθηναίους (οι οποίοι επέβλεπαν ότι έτσι μπορούσαν να έρθουν και πάλι στα πράγματα)  και νικούν τους Σπαρτιάτες  στα Λεύκτρα και Μαντινεία και έτσι η Θήβα γίνεται τώρα η ηγεμονεύουσα των Ελλήνων. Ωστόσο αυτό θα κρατήσει μόνο για ελάχιστο χρόνο, 9 χρόνια, γιατί θα κατέβουν μετά οι Μακεδόνες και θα εκθεμελιώσουν τη Θήβα.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ: Α’  Πελοποννησιακός πόλεμος 431 - 421 π.Χ.,  Β’  Πελοποννησιακός πόλεμος  415 - 404 π.Χ. Κάθοδος Μυρίων 404 – 400 π.Χ. Εκστρατεία Σπαρτιατών στη Μ. Ασία, 400 – 387 π.Χ. Μάχη στα Λεύκτρα 371 π.X. και Μαντινείας 362 π.Χ., νίκες των Θηβαίων επί των Σπαρτιατών. Μάχη της Χαιρώνειας 338 π.Χ., ήττα Θηβαίων (με συμμάχους τους Αθηναίους) από Μακεδόνες

 

 

2.  Η ΣΠΑΡΤΗ, Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΚΑΙ ΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΗΚΕ

 

Ο Ηρόδοτος (Α, 57 και Η 43) αναφέρει ότι οι Σπαρτιάτες ήσαν οι πρώτοι που ξέκοψαν από τους βάρβαρους Πελασγούς και δημιούργησαν ξέχωρο έθνος, το ελληνικό και μετά προσχώρησαν σ’ αυτό όλοι οι Πελασγοί (οι Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.) και πολλοί άλλοι βάρβαροι.

Ο Θουκυδίδης (Α, 3 - 19) αναφέρει ότι  αρκετά χρόνια πριν από τους Περσικούς πολέμους οι περισσότερες Ελληνικές πόλεις – κράτη δεν είχαν σταθερό πολίτευμα με συνέπεια να μην παρουσιάζουν τίποτε αξιόλογο. Μόνο οι Λακεδαιμόνιοι κατόρθωσαν κάποια στιγμή να διατηρήσουν το ίδιον πολίτευμα επί πολλά χρόνια και έτσι ανεδείχθησαν ισχυροί και μπόρεσαν να ρυθμίζουν και τα των άλλων πόλεων. Λέει, επίσης, ότι πριν από τους Περσικούς πολέμους, η Αθήνα, λόγω του ότι δεν είχε σταθερό πολίτευμα, είχε ασήμαντο στόλο. Διέθεταν μόνο μερικές  πεντηκοντόρους. Και μόνον βραδύτερο έπεισε ο Θεμιστοκλής τους Αθηναίους, ενώ βρισκόταν ήδη σε πόλεμο προς τους Αιγινήτες και αναμένονταν ο βάρβαρος (οι Πέρσες με τον Ξέρξη), να κατασκευάσουν πολεμικά πλοία, με τα οποία και ναυμάχησαν στη Σαλαμίνα. Ακολούθως και μετά τη νίκη των Ελλήνων επί των Περσών, οι Αθηναίοι και οι Λακεδαιμόνιοι αναδείχθηκαν δυο οι πιο ισχυρές δυνάμεις στην Ελλάδα,  των μεν Αθηναίων στη θάλασσα και των Λακεδαιμονίων στη ξηρά.

Ο Ξενοφώντας (Λακεδαιμονίων Πολιτεία), σχετικά με τη Σπάρτη αναφέρει τα εξής:  «Στη Σπάρτη απαγορεύεται  η αλαζονεία, η μέθη, οι αισχρές πράξεις ή τα αισχρά λόγια, οι κολακείες και η παιδεραστία.  Η κλοπή επιτρέπεται, όμως να μη σε πιάσουν.  Στη Σπάρτη τα θηλυκά γυμνάζονται εξίσου με τα αρσενικά. Οι άνδρες με νόμο πρέπει να παντρεύονται στο καιρό της σωματικής ακμής. Οι Έλληνες αφότου τα παιδιά τους αρχίζουν να καταλαβαίνουν, τους επιβάλουν δούλους και παιδαγωγούς και τα στέλνουν στους δασκάλους, για να μάθουν γράμματα, μουσική και γυμναστική. Επιπλέον  κάνουν τα πόδια των παιδιών τους τρυφερά, φορώντας τους παπούτσια  και αποχαυνώνουν το σώμα τους, αλλάζοντας συνέχεια ρούχα. Στη Σπάρτη υπάρχει ένας άνδρας παιδονόμος, αντί κάθε γονέας χωριστά, ο οποίος συγκεντρώνει τα παιδιά, τα επιβλέπει, και τα τιμωρεί αν κάνουν αταξίες. Στα παιδιά δεν φορούν παπούτσια (οι μεγάλοι φορούσαν), σκληραγωγώντας τα με ανυποδησία. Φορούν ένα ρούχο όλο το χρόνο, ώστε να προσαρμόζονται στο κρύο και στη ζέστη. Η τροφή τους είναι λιτή. Κάθε νέος λαμβάνει τόση τροφή, ώστε να μη βαραίνει από την πολυφαγία. Έτσι, λόγω στέρησης, τα παιδιά γίνονται πιο επινοητικά στο να βρίσκουν συμπλήρωμα τροφής και στον πόλεμο να μην έχουν προβλήματα. Όταν ο παιδονόμος απουσιάζει κάθε γέροντας που παρευρίσκεται εκεί κάνει κουμάντο στα παιδιά. Στη Σπάρτη υπάρχουν κοινά συσσίτια, αθλητικοί αγώνες γυμνικοί, χοροί κ.τ.λ. Στις άλλες πόλεις κάθε πολίτης είναι και κύριος των παιδιών , των δούλων και της περιουσίας του. Στη Σπάρτη καθένας είναι κύριος των δικών του παιδιών και των ξένων. Δεν υπάρχει ατομικός πλούτος. Όλοι υπακούν στους άρχοντες και τους νόμους

Ο Πλάτωνας, για τη Σπάρτη, μεταξύ των άλλων αναφέρει: «Και, ειλικρινά, στην πόλη σας, φίλοι Λακεδαιμόνιοι, πρέπει κανείς να αναγνωρίσει το εξής: Κανείς, πλούσιος ή φτωχός, απλός πολίτης ή βασιλιάς, δεν έχει ιδιαίτερες διακρίσεις ή ξεχωριστή εκπαίδευση πέρα από εκείνη που όρισε στην αρχή ο νομοθέτης σας με τη βοήθεια κάποιου θεού… (Πλάτων Νόμοι Γ, 696, β)

Ο Πλούταρχος, για τη Σπάρτη, μεταξύ των άλλων αναφέρει: Ένας ηλικιωμένος πάει στην Ολυμπία να παρακολουθήσει τους Ολυμπιακούς αγώνες. Μόλις μπαίνει στο στάδιο  κοιτάζει να βρει άδειο κάθισμα να καθίσει, όμως δεν βλέπει πουθενά. Μπρος σ’ αυτό πάει εκεί που κάθονται τα παιδιά μήπως φιλοτιμηθεί και σηκωθεί κάποιο και καθίσει . Περνά από τα Αθηναιόπουλα, τίποτε. Περνά από άλλα τίποτε…. Στο τέλος φτάνει στα Σπαρτιατόπουλα, τα οποία  μόλις τον βλέπουν σηκώνονται όλα με μιας, για να καθίσει. Ο γέρος μπρος σ’ αυτό και ενώ τα Αθηναιόπουλα χειροκροτούσαν για την καλή πράξη των Σπαρτιατόπουλων, ο ηλικιωμένος αναφωνεί: Μόνο στη Σπάρτη ωφελεί κάποιος να γερνάει. Αλίμονο, τι συμφορά. Όλοι οι Έλληνες ξέρουν το καλό όμως μόνο οι Λακεδαιμόνιοι το εφαρμόζουν. ( Πλούταρχος, Αποφθέγματα Λακωνικά)

«Η Σπάρτη, που έκανε μια ζωή όχι πόλης, αλλά ενός ανθρώπου φιλόσοφου και ασκητή και, ακόμα, καθώς λέγουν οι ποιητές για τον Ηρακλή πως έχοντας ένα ξύλο κι ένα δέρμα περιτριγύριζε την οικουμένη τιμωρώντας τους παράνομους κι άγριους τυράννους, έτσι κι αυτή κυβερνώντας την Ελλάδα (που εκούσια δεχόταν την εξουσία της) με μια σκυτάλη και έναν τρίβωνα, κατέλυε τις άδικες εξουσίες και τα τυραννικά πολιτεύματα, έκρινε για τους πολέμους, έπαυε τις στάσεις πολλές φορές δίχως να κινήσει ούτε μια ασπίδα αλλά στέλνοντας έναν πρεσβευτή της, στον οποίον όλοι αμέσως έκαναν ότι του πρόσταζε, τρέχοντας όλοι σαν τις μέλισσες όταν φαινόταν ο αρχηγός και μπαίνοντας σε τάξη. Τόση ευνομία και τάξη υπήρχε στην πόλη.  (Πλούταρχος, Λυκούργος, 30)

Αλλά και η μουσική καλλιέργεια και τα τραγούδια τους απασχολούσαν όσο και η άμιλλα στη σαφήνεια του λόγου. Η μουσική είχε κάτι που ξεσήκωνε το θυμικό και προκαλούσε ορμή και ενθουσιασμό γεμάτο δράση, κατ τα λόγια ήταν αφελή και απλά, για τα πράγματα σοβαρά και ηθοπλαστικά. Γιατί συνήθως ήταν οι έπαινε που ευδαιμόνιζαν όσους έπεσαν για τη Σπάρτη, και κατηγορίες για όσους δείλιασαν, για την πικρή και τη δυστυχισμένη ζωή που ζούσαν, και υπόσχεση ή διαβεβαίωση για την αρετή, ανάλογα με την ηλικία τους. Από τα τραγούδια αυτά καλό είναι να δώσουμε ένα δείγμα: καθώς στις γιορτές σχηματίζονταν τρεις χοροί αντίστοιχα στις τρεις ηλικίες, άρχιζε το τραγούδι ο χορός των γερόντων: αμμές ποκ’ ήμες άλκιμοι νεανίαι (= ήμαστε κάποτε άλκιμοι νέοι).Ο χορός των ανδρών απαντούσε κι έλεγε: αμμές δε γ’ ειμές, αι δε λης, πειραν λαβέ. (= ‘Είμαστε εμείς τώρα, αν θες, δοκίμασε). Και τρίτος ο χορός των παιδιών: αμμές δε γ’ εσσόμεσθα πολλώ κάρρωνες (= Κι εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροι). Και γενικά, αν κάποιος εξέταζε τα λακωνικά ποιήματα, μερικά από τα οποία σώζονται ακόμη στα χρόνια μας, και τους ρυθμούς των εμβατηρίων τους, που τους χρησιμοποιούσαν βαδίζοντας με αυλό ενάντιο στους εχθρούς, θα σχημάτιζε τη γνώμη πως και ο Τέρπανδρος και ο Πίνδαρος καλά είδαν σ’ αυτά συνδυασμένη την ανδρεία με τη μουσική. Γιατί ο Τέρπανδρος έγραψε για τους Λακεδαιμονίους: Όπου η αιχμή των νέων θάλλει και η γλυκιά μούσα και η πλατύδρομη δικαιοσύνη.Ο Πίνδαρος είπε: «Όπου οι βουλές των γερόντων και των νέων ανδρών, αριστεύουν οι αιχμές και οι χοροί και η Μούσα και η Αγλαία». (Πλούταρχος, Λυκούργος, 21)

 

 

3. Η ΑΘΗΝΑ, Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

 

Αρχικά στην Αττική υπήρχαν οι εξής 12 συνοικίες, τα εξής βασίλεια:  ο Πειραιάς, η Ελευσίνα, η Κηφισιά, η Κεκροπία, η Επακρία, η Τετράπολη, ο Κύθηρος, η Δεκέλεια, η Άφιδνα, ο Θορικός, η Βραυρώνα και το Κυδ-αθήναιο (βρίσκονταν κοντά στην Ακρόπολη).  Τις εν λόγω συνοικίες συνένωσε ο Θησέας το 1251 π.Χ. (= το έτος  987 πριν από το Διόγνητο, σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό) και δημιούργησε το περίφημο δήμο των Αθηναίων, εξ ου και ο καλούμενος «συνοικισμός του Θησέα».  Αυτός είναι και ο λόγος που παλιά λέγανε «ΑΙ ΑΘΗΝΑΙ» και όχι «Η ΑΘΗΝΑ», που λέμε σήμερα. Όταν ο Θησέας συνένωσε τις συνοικίες της Αττικής επέβαλε  η ένωση αυτή  να διοικείται από ένα όργανο που αποτελείται από ένα αντιπρόσωπο της κάθε συνοικίας  αντί  να υπάρχει  κάποιος βασιλιάς ή ένας μόνο αρχηγός. Το σώμα, ο λαός  που προέκυψε ονομάστηκε «δήμος» και το νέο σύστημα διακυβέρνησης «δημοκρατία».

Στους κλασσικούς χρόνους, η Αθήνα διαμορφώνεται ως η κεντρική πολιτική, στρατιωτική, οικονομική και ναυτιλιακή δύναμη της Ελλάδας και κατά τον 5ο  αι. π.Χ. ο Πειραιάς είναι το σπουδαιότερο λιμάνι της Μεσογείου. Οι Αθηναίοι βρέθηκαν πολύ πιο μπροστά απ΄ την εποχή τους, χαράσσοντας θαυμάσια ναυτική πολιτική, που στηριζόταν στη δύναμη των Τριηρών τους. Η Αθηναϊκή θαλασσοκρατορία αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο "χτίζεται" ο Χρυσούς Αιών, όπου: Ποίηση, Φιλοσοφία, Τέχνες και Επιστήμες γνωρίζουν μια ανεπανάληπτη άνθιση.   Ειδικότερα, οι Αθηναίοι πολίτες κατά την κλασσική καλούμενη περίοδο δείχνουν πιο πολύ προτίμηση στα γράμματα και τις τέχνες απ ότι στις άλλες Ελληνικές πόλεις. Στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν πάρα πολλές σχολές για την αγωγή των νέων και η πόλη ήταν τόπος συνάντησης διανοουμένων και τόπος εκπαίδευσης ανθρώπων από όλο τον αρχαίο γνωστό κόσμο. Στην Αθήνα υπήρχαν επίσης και θέατρα όπου παίζονταν θεατρικές παραστάσεις με ηθικοπλαστικό περιεχόμενο και συνάμα υπήρχαν και μεγάλες εορτές όπως τα Παναθήναια, τα Διονύσια, τα Ελευσίνια κ.α. Οι Αθηναίοι φημίζονταν από πιο παλιά ότι ήσαν και άριστοι αρχιτέκτονες και μηχανικοί, γλύπτες κ.α., όπως ο περίφημος Δαίδαλος που έφτιαξε τα παλάτια του Μίνωα στην Κρήτη. 

Το 428 – 427 π.Χ.: Γεννιέται ο μεγάλος αρχαίος φιλόσοφος Πλάτων που αφενός ίδρυσε την περίφημη Ακαδημία και αφετέρου ανέπτυξε ένα βαθυστόχαστο και πολύπλευρο φιλοσοφικό σύστημα. Η φιλοσοφική σκέψη του Πλάτωνα είναι σημείο αναφοράς όλων των φιλοσόφων κάθε εποχής, ακόμη και σήμερα, αφού τα έργα του άσκησαν έντονη επίδραση και ποικίλες αντιδράσεις.

Το 336 - 335 π.Χ.  Ο μεγάλος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης ιδρύει φιλοσοφική σχολή στην Αθήνα που πήρε το όνομα «Περίπατος» και μας έμεινε γνωστό ως λύκειο του Αριστοτέλη.

Ο Λυσίας, σχετικά με την προσφορά της Αθήνας, λέει: «Πρώτοι και μοναδικοί την εποχή εκείνη (οι Αθηναίοι) εκδίωξαν τις δυναστείες που είχαν και εγκαθίδρυσαν τη δημοκρατία, θεωρώντας μεγαλύτερη ομόνοια την ελευθερία όλων και, καθιστώντας κοινές τις ελπίδες που προέρχονταν από τους κινδύνους, πολιτεύονταν με ελεύθερο φρόνημα, σύμφωνα με το νόμο, τιμωρώντας τους φαύλους, με την αντίληψη πως είναι έργο θηρίων να επικρατούν το ένα πάνω στο άλλο δια της βίας, ενώ στους ανθρώπους προσιδιάζει να ορίσουν τη δικαιοσύνη με το νόμο, να πείσουν με τη λογική και να υπηρετούν έμπρακτα τα δυο τούτα, κυβερνώμενοι από το νόμο και διδασκόμενοι από τη λογική….. Άλλωστε μόνοι έναντι πολλών μυριάδων βαρβάρων κινδύνευσαν (οι Αθηναίοι) υπέρ όλης της Ελλάδας….» (Λυσίας, «Επιτάφιος τοις Κορινθίοις βοηθοίς», 17-21)

Μάλιστα, επειδή η Ελληνική παιδεία κατά τους κλασσικούς καλούμενους χρόνους στην Αθήνα έχει φθάσει σε πολύ υψηλό επίπεδο, ο Αθηναίος συγγραφές περήφανα διαλαλεί:   «Η πόλη μας (η Αθήνα) έχει ξεπεράσει τόσο πολύ τους άλλους ανθρώπους ως προς την καλλιέργεια του πνεύματος ( τη σκέψη και το λόγο), ώστε οι  μαθητές της έχουν γίνει δάσκαλοι των άλλων και έκανε το όνομα των Ελλήνων να χρησιμοποιείται  πλέον όχι ως προσδιοριστικό της καταγωγής μας, αλλά του καλλιεργημένου πνεύματος και να ονομάζονται περισσότερο Έλληνες εκείνοι που έχουν τη δική μας παιδεία παρά εκείνοι που ανήκουν στην ίδια φυλή με μας.». ( Ισοκράτης, «Πανηγυρικός,  50»). 

 

Σημειώνεται επίσης ότι οι  Αθηναίοι συγγραφείς (Πλάτωνας, Ισοκράτη κ.α.)  αποκαλούν τους συμπατριώτες τους Αθηναίους αφενός αυτόχθονες και αφετέρου πιο καλούς και πιο γνήσιους (πιο καθαρόαιμους και πιο ανόθευτους) Έλληνες, επειδή οι άλλες μεγάλες Ελληνικές πόλεις (= η Σπάρτη και η Θήβα) που ήθελαν να ηγεμονεύσουν των Ελλήνων αφενός συναλλάσσονταν με τους βάρβαρους Πέρσες προκειμένου να επιτύχουν το σκοπό τους  και αφετέρου είχαν κατοίκους που  κάποιο ποσοστό τους ήταν βάρβαρα φύλα που είχαν πάει εκεί πριν από τα Περσικά και είχαν αναμειχθεί με τους εκεί Έλληνες.  Τα φύλα αυτά ήσαν: α)  οι Κάδμοι ή Καδμείοι που με τον Κάδμο έφυγαν από τη Φοινίκη και είχαν πάει στη  Βοιωτία και ίδρυσαν την Καδμεία ή Θήβα, β) οι  Δαναοί που με το Δαναό έφυγαν από την Αίγυπτο και είχαν πάει στο Άργος και αναμείχθηκαν με τους εκεί  Αχαιούς εξ ου και Αχαιοί = Αργείοι = Δαναοί) και γ) οι Πέλοπες που έφυγαν από τη Μ. Ασία με τον Πέλοπα και είχαν πάει και καταλάβει την Πελοπόννησο. Τους Αχαιούς, Δαναούς και Πέλοπες μετά κατέλαβαν οι Δωριείς, πρβ:

«Ως προς τους άλλους διαψεύστηκε, αφού συμφώνησαν στην παράδοση, σύνηψαν συνθήκες και ορκίστηκαν οι Κορίνθιοι, οι Αργείοι και οι Βοιωτοί και οι άλλοι σύμμαχοι, ότι θα παρέδιδαν τους Έλληνες της ηπείρου, αν τους έδιναν χρήματα ο βασιλιάς (των Περσών). Μόνοι εμείς δεν τολμήσαμε  ούτε Έλληνες να παραδώσουμε ούτε όρκους (προδοσίας ή υποταγής) να κάνουμε. Γιατί είναι τόσο ευγενικό, ελεύθερο και σταθερό το φρόνημα της πόλης μας και φυσικά εχθρική προς τους βάρβαρους, επειδή είμαστε γνήσιοι Έλληνες και ανόθευτοι από τους βάρβαρους. Άλλωστε δε συγκατοικούν με μας ούτε Πέλοπες, ούτε Κάδμοι ούτε Δαναοί, ούτε Αιγύπτιοι αλλά βάσει του νόμου Έλληνες και χωρίς βαρβαρικές προσμείξεις, γεγονός από το οποίο δημιουργήθηκε στην πόλη μας το μίσος για τις ξένες φυλές…». (Πλάτων, Μενέξενος, 245c-d)

 

 

ΑΣΧΟΛΙΕΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

 

Οι Αθηναίοι πολίτες σε σχέση με αυτούς των άλλων πόλεων αρέσκονταν πιο πολύ στα γράμματα και τις τέχνες. Στην Αθήνα υπήρχαν πάρα πολλές σχολές για την αγωγή των νέων και η πόλη ήταν τόπος συνάντησης διανοουμένων και τόπος εκπαίδευσης ανθρώπων από όλο τον αρχαίο γνωστό κόσμο.  Πέρα από την παιδεία, στην Αθήνα υπήρχαν θέατρα όπου παίζονταν θεατρικές παραστάσεις με ηθικοπλαστικό περιεχόμενο. Επίσης, υπήρχαν μεγάλες εορτές όπως τα Παναθήναια, τα Διονύσια, τα Ελευσίνια κ.α.

Οι Αθηναίοι όμως φημίζονταν από πιο παλιά ότι ήσαν άριστοι αρχιτέκτονες και μηχανικοί, γλύπτες κ.α., όπως ο περίφημος Δαίδαλος που έφτιαξε τα παλάτια του Μίνωα.  

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ:

Το 428 – 427 π.Χ.: Γεννιέται ο μεγάλος αρχαίος φιλόσοφος Πλάτων που αφενός ίδρυσε την περίφημη Ακαδημία και αφετέρου ανέπτυξε ένα βαθυστόχαστο και πολύπλευρο φιλοσοφικό σύστημα. Η φιλοσοφική σκέψη του Πλάτωνα είναι σημείο αναφοράς όλων των φιλοσόφων κάθε εποχής, ακόμη και σήμερα, αφού τα έργα του άσκησαν έντονη επίδραση και ποικίλες αντιδράσεις.

Το 336 - 335 π.Χ.  Ο μεγάλος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης ιδρύει φιλοσοφική σχολή στην Αθήνα που πήρε το όνομα «Περίπατος» και μας έμεινε γνωστό ως Λύκειο του Αριστοτέλη.

 

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ

 

«Λειτουργία» λέγονταν η οικονομική βοήθεια των πλουσίων πολιτών στο κράτος, προκειμένου να υπάρχει η δυνατότητα συμμετοχής και των φτωχών στα αγαθά της πόλης. Οι λειτουργίες ήταν:

α) «Τα θεωρικά». Αυτή ήταν λειτουργία του ιδίου του κράτους. Το δημόσιο ταμείο έδινε χρήματα στους φτωχούς πολίτες της Αθήνας για να αγοράσουν το εισιτήριο στο θέατρο

β) «Η χορηγία». Ο εύπορος πολίτης αναλάμβανε τη επιχορήγηση κάποιου δημόσιου έργου

 γ) «Η εστίασις». Ήταν ένα δείπνο στο οποίο έτρωγαν τα άτομα της ιδίας φυλής και είχε ως σκοπό τη γνωριμία των μελών της.

δ) «Η γυμνασιαρχία». Ήταν η οικονομική δαπάνη για τη διακόσμηση των αγωνιστικών χώρων και την προπόνηση των αθλητών.

ε)»Η τριηραρχία».  Ήταν η οικονομική δαπάνη για τη συντήρηση και τον εξοπλισμό τριήρους (αθηναϊκό πλοίο, ναυς με τρις σειρές κουπιά), η οποία ήταν και η πιο δαπανηρή λειτουργία. Αυτός που αναλάμβανε την οικονομική δαπάνη λεγόταν «τριήραρχος» και μάλιστα είχε το δικαίωμα να κυβερνάει την τριήρη εν καιρό πολέμου. Από το έτος 357 π.Χ. το ζήτημα αυτό ρυθμίστηκε με νόμο του Περίανδρου. Οι 1200 πλουσιότεροι φορολογούμενοι κατανέμονταν σε 20 ομάδες (συμμορίαι), που υποδιαιρούνταν σε τομείς (συντέλειαι), καθένας από τους οποίους είχε επιφορτιστεί με τη συντήρηση ενός πλοίου. Ενώ αρχικά ο τριήραρχος κυβερνούσε το πλοίο, για το οποίο ήταν υπεύθυνος, αργότερα το σύστημα των συμμοριών έγινε προαιρετική υπηρεσία. Τα μέλη της συντέλειας μπορούσαν είτε να διορίσουν κάποιον από αυτούς κυβερνήτη του πλοίου είτε να πληρώσουν τεχνικό.

 

Ο ΧΡΥΣΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ

 

Κατά τους κλασσικούς χρόνους (τέλος 5ου και 4ος  αι. π.Χ.), οι  ναυτικές δραστηριότητες και τέχνες στην Αθήνα γνωρίζουν απαράμιλλη άνθηση, με δείγματα αυτής της προόδου την καταστροφή των ναυτικών δυνάμεων των Περσών στο Αρτεμίσιο, στη Σαλαμίνα και τη Μυκάλη. Είναι η εποχή που τα όρια του Ελληνικού κόσμου καταλαμβάνουν όλη τη λεκάνη της Μεσογείου. Χαρακτηριστική η φράση του Περικλή «Μέγα το της θαλάσσης κράτος», κάτι που αναγράφεται στο έμβλημα του σύγχρονου Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.  Είναι η εποχή που  η Αθήνα διαμορφώνεται ως η κεντρική πολιτική, στρατιωτική, οικονομική και ναυτιλιακή δύναμη της Ελλάδας και κατά τον 5ο  αι. π.Χ. ο Πειραιάς είναι το σπουδαιότερο λιμάνι της Μεσογείου. Οι Αθηναίοι, καθώς λένε οι ιστορικοί, βρέθηκαν πολύ πιο μπροστά απ΄ την εποχή τους, χαράσσοντας θαυμάσια ναυτική πολιτική, που στηριζόταν στη δύναμη των Τριηρών τους.  Η Αθηναϊκή θαλασσοκρατορία αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο "χτίζεται" ο Χρυσούς Αιών» του Περικλή, όπου Ποίηση, Φιλοσοφία, Τέχνες και Επιστήμες γνωρίζουν μια ανεπανάληπτη άνθιση.  Οι κωπηλάτες των Αθηναϊκών Τριηρών, τα λεγόμενα «ξύλινα τείχη» της πόλης των Αθηνών,  ήταν Αθηναίοι Πολίτες, όχι δούλοι, και ήταν τιμή γι αυτούς να συμμετάσχουν ως κωπηλάτες σε ναυμαχίες και άλλες πολεμικές διενέξεις. Τα υπόλοιπα ναυτικά κράτη, μπορεί να μην υιοθέτησαν επακριβώς την τεχνική ναυπήγησης των Αθηναίων, όμως εμπνεύστηκαν από τη ναυτική πολιτική τους.

 

«ΠΑΣ ΜΗ ΕΛΛΗΝ ΒΑΡΒΑΡΟΣ»

 

Επειδή στον αρχαίο γνωστό κόσμο υπήρχαν από τη μια οι Έλληνες (τα κράτη: Αθήνα, Σπάρτη κ.τ.λ.) που διακρίνονταν για το πολιτιστικό τους επίπεδο (για την καλλιέργεια του πνεύματος) και από την άλλη οι άλλοι λαοί (Πέρσες, Φοίνικες κ.α.) που δεν είχαν αναπτύξει πολιτισμό,  κάποιοι από τους αρχαίους Έλληνες  έλεγαν «Πας μη Έλλην βάρβαρος». 

Ανατρέχοντας π.χ. στον Ξενοφώντα βλέπουμε να αναφέρει ότι όλοι στο Περσικό κράτος, ακόμη και οι σατράπες, καλούνταν δούλοι και όταν έβλεπαν  το βασιλιά τους έπεφταν στη γη και φιλούσαν το έδαφος, κάτι που οι Έλληνες έκαναν λέει μόνο στους Θεούς (παράβαλε σήμερα τις καλούμενες «μετάνοιες»). Προ αυτού  ο Σπαρτιάτης στρατηγός Αγησίλαος, για να πείσει λέει το σατράπη Φαρναβάζο να αντιταχθεί στους Πέρσες και να πάει με το μέρος των Ελλήνων, όταν οι Σπαρτιάτες είχαν εκστρατεύσει στην Ασία, του λέει: «Οι  άνθρωποι, Φαρναβάζε, γίνονται φίλοι στις Ελληνικές πόλεις και συ τώρα μπορείς να αντιταχθείς  στο πλευρό μας, αν θες να ζεις χωρίς να προσκυνάς κανένα και χωρίς να έχεις δεσπότη, απολαμβάνοντας τους καρπούς της περιουσίας σου, γιατί η ελευθερία είναι ισάξια όλων των αγαθών του κόσμου. Ακόμη αν έχει λεφτά τι άλλο θέλεις; Είσαι απόλυτα ευτυχής.» (Ξενοφώντας, Ελληνικά Δ’).

 

Σημειώνεται επίσης ότι :

1) Σαφώς οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήσαν οικογένεια αγγέλων με τη χριστιανική έννοια του όρου. Και πολέμους έκαναν μεταξύ τους και πλούσιοι και φτωχοί Έλληνες υπήρχαν κλπ. Ωστόσο στην Ελλάδα ήταν πολύ καλύτερα τα πράγματα απ΄ότι ήταν στα άλλα μέρη.

2) Ανατρέχοντας στην Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε  να γίνεται πολιτιστική περιγραφή των εθνών της Αφρικής και Ασίας με πολύ χειρότερα λόγια  απ΄ ότι αναφέρει ο Πλούταρχος. Η Αγία Γραφή λέει π.χ. ότι τα έθνη της Αφρικής και της Ασίας (Αιγύπτιοι, Μαρωνίτες, Μωαβίτες κ.α.)  είχαν γίνει τόσο πολύ αμαρτωλά (επειδή λάτρευαν τα είδωλα, έκαναν ανθρωποθυσίες κ.τ.λ.) ή είχαν τόσο πολύ μιανθεί, που οι Εβραίοι σοφοί έλεγαν στους συμπατριώτες τους από τη μια ότι ο Θεός θα στείλει το γιο του, τον Ιησού Χριστό, για να τους σώσει, και από την άλλη ότι ο θεός θα καταστρέψει όλα τα έθνη, καθώς και τους ίδιους τους Εβραίους, αν δε μετανοήσουν.

 

 

4. ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

 

Φυσικά η ζωή στην αρχαία Ελλάδα δεν ήταν παράδεισος, ήταν όμως  κατά πολύ πιο ωραία απ΄ ότι στις άλλες χώρες  (Περσία, Φοινίκη κ.λπ.).  Στην Ελλάδα και οι δούλοι περνούσαν καλύτερα απ΄ ό,τι στις άλλες χώρες. Ειδικότερα και σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, στην Ελλάδα αρχικά δεν υπήρχαν δούλοι, αυτό έγινε μετά τα περσικά, πρβ: «Διότι κατά την εποχήν  εκείνην (μετά τη μάχη του Μαραθώνα και επί Μιλτιάδη, πατέρα του Κίμωνα) δεν είχον ακόμη δούλους ούτε αυτοί (οι Αθηναίοι) ούτε και οι άλλοι Έλληνες» (Ηρόδοτος 6,137). 

Μετά τα περσικά δούλοι στην αρχαία Ελλάδα γίνονταν: α) Οι αιχμάλωτοι πολέμου (άνδρες, γυναίκες) που καταδικάζονταν σε καταδικαστικά έργα, καθώς  και όσοι χρωστούσαν χρήματα και δεν είχαν να τα εξοφλήσουν, β) Τα παιδιά των δούλων  και οι φτωχοί που πουλιόντουσαν οικιοθελώς σε πλούσιους, κάτι ως οι μισθοφόροι, προκειμένου  να πάρει λεφτά η οικογένειά τους, αλλά και για να ζήσουν οι ίδιοι καλύτερα.

Πολλοί βάρβαροι, όπως οι Φοίνικες, έκαναν επιδρομές σε μέρη που δεν προστατεύονταν και άρπαζαν όποιους έβρισκαν, Έλληνες ή βάρβαρους, και στη συνέχεια τους πουλούσαν στις αγορές (σκλαβοπάζαρα) ως δούλους δήθεν ότι οι ίδιοι τους είχαν αγοράσει από αλλού ή ήταν αιχμάλωτοί πολέμου. 

Στη Σπάρτη δεν υπήρχαν δούλοι, υπήρχαν όμως οι είλωτες. Οι είλωτες, καθώς λέει ο Ηρόδοτος, ήσαν οι υπόδουλοι Μεσσήνιοι (οι Μεσσήνιοι αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τους Ηρακλειδείς βασιλιάδες της Σπάρτης και γι αυτό κατακτήθηκαν από τους Σπαρτιάτες και ) στους οποίους η Σπάρτη είχε αναθέσει τη γεωργία, την κτηνοτροφία και γενικά όλες τις χειρωνακτικές δουλειές, επειδή οι Σπαρτιάτες ήταν μόνιμοι στρατιωτικοί και δεν τους έμενε καιρός για τέτοια, πρβ: «Πλείστοι από τους Είλωτας ήσαν απόγονοι των παλαιών Μεσσηνίων, οι οποίοι είχαν υποδουλωθεί κατά τον πρώτον Μεσσηνιακό πόλεμον, και ως εκ τούτου ονομάσθηκαν όλοι Μεσσήνιοι. (Θουκυδίδης, Ιστοριών 1, 101, μετάφραση Ελευθερίου Βενιζέλου).

Οι είλωτες δεν ανήκαν σε ιδιώτες, όπως οι δούλοι, αλλά στο κράτος των Σπαρτιατών και αν ήθελαν να ελευθερωθούν ή να γίνουν όμοιοι (= ισότιμοι με τους Σπαρτιάτες πολίτες) το μόνο που είχαν να κάνουν ήταν να πάνε στο Σπαρτιατικό στρατό και εκεί να δείξουν ανδρεία ή να πολεμήσουν για χάρη της Σπάρτης.  Πολλοί είλωτες αυτό έκαναν, οι οποίοι λέγονταν  νεοδαμώδεις. Οι υπόλοιποι δεν το έκαναν επειδή θεωρούσαν τους Σπαρτιάτες ως κατακτητές.

Οι δούλοι στην Αθήνα δεν ήσαν ελεύθεροι, αλλά ιδιοκτησία του κυρίου τους που μπορούσε μάλιστα να τους πουλήσει κιόλας και αφετέρου μπορούσαν να αποκτήσουν την ελευθερία τους, μόνο αν έδινε κάποιος στα αφεντικά τους το ποσό που τους χρωστούσαν ή το ποσό που τους αγόρασαν. Προ αυτής της κατάστασης, ο Σόλωνας έκανε τη λεγόμενη «σεισάχθεια» με την οποία απελευθερώθηκαν οι δούλοι. 

Ο Αριστοτέλης, σχετικά με τους δούλους, τους είλωτες και περίοικους και πως αντιμετωπίζονται στην Κρήτη και στη Σπάρτη, αναφέρει τα εξής (μετάφραση από τις εκδόσεις «Κάκτος»):  «Οι Κρήτες επέτρεψαν ελεύθερα στους δούλους τα πάντα, εκτός από δυο πράγματα, την εκγύμναση και την κατοχή όπλων. Αν λοιπόν εκείνοι οι υποστηρικτές της πολιτείας του Σωκράτη θεσπίσουν ό,τι ισχύει και στις υπόλοιπες πόλεις, τότε πώς θα ισχύει κοινοκτημοσύνη? ….(Αριστοτέλης Πολιτικών Β, 1264α,15)

 «Για παράδειγμα στη Θεσσαλία, πολλές φορές οι πενέστες  επαναστάτησαν κατά των Θεσσαλών, όπως κατά των Σπαρτιατών οι είλωτες (που καραδοκούν την ευκαιρία να γίνει κάποιο ατύχημα στην πόλη). Στους Κρητικούς δεν συνέβη ακόμη κάτι παρόμοιο. Ίσως το φαινόμενο να οφείλεται στο ότι από τις γειτονικές πόλεις, αν και  πολεμούν μεταξύ τους, καμία δεν συμμαχεί με τους επαναστάτες, αφού δεν τις συμφέρει, μια κι εκείνες έχουν υπόδουλους τους περιοίκους. Αντίθετα οι γείτονες των Σπαρτιατών είχαν εχθρικές διαθέσεις απέναντί τους, όπως οι Αργείοι, οι Μεσήνιοι και οι Αρκάδες. Οι Θεσσαλοί από την αρχή αντιμετώπιζαν επαναστάσεις, επειδή πολεμούσαν λαούς που έμεναν κοντά στα σύνορά τους, όπως τους Αχαιούς, τους Περραιβούς και τους Μάγνητες. …. (Αριστοτέλης Πολιτικών Β, 1269 β,10)

«Η Κρητική νομοθεσία  έχει πολλές ομοιότητες με τη Σπαρτιατική. Στη Σπάρτη τη γη καλλιεργούν είλωτες, στην Κρήτη οι περίοικοι, και στις δυο χώρες όμως εφαρμόζονται τα συσσίτια, και παλιά οι Λάκωνες τα αποκαλούσαν όχι «φιδίτια», αλλά «ανδρεία», όπως οι Κρήτες. Από τούτο συμπεραίνουμε ότι από εκεί προέρχεται το σύστημα..» (Αριστοτέλους Πολιτικά Β  1271 - 1272  α – b 10)

 «Η ξενηλασία των Λακεδαιμονίων ισοδυναμεί εδώ με την απόσταση. Έτσι οι περίοικοι υπομένουν, ενώ οι είλωτες συχνά εξεγείρονται. Οι Κρήτες δεν έχουν εξουσία στο εξωτερικό, ενώ ξενική εισβολή μόνο πρόσφατα συνέβη στο νησί, αποκαλύπτοντας την αδυναμία των νόμων.  (Αριστοτέλους Πολιτικά Β  1271 - 1272  α – b 10)

 

 

5. ΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

 

Στην αρχαία Ελλάδα  τελούνταν κάθε χρόνο πάρα πολλές εκδηλώσεις, ο ι σπουδαιότερες από αυτές ήταν τα Ολύμπια, τα Νέμεα,  τα Ίσθμια και τα Πύθια.  Στη διάρκειά τους μια ιερή εκεχειρία σταματούσε κάθε εχθροπραξία ανάμεσα στις Ελληνικές πόλεις. 

Εκτός αυτών υπήρχαν και πάρα πολλές άλλες, όμως τοπικής εμβέλειας: Παναθήναια, τα Ανθεστήρια, τα Πανιώνια κ.α.

 

 

ΤΑ ΟΛΥΜΠΙΑ

 

Τα Ολύμπια ήταν η δημοφιλέστερη και η μεγαλύτερη γιορτή των Ελλήνων, σωστότερα όλων όσων λάτρευαν τους θεούς του Ολύμπου,  με κέντρο την Ολυμπία. Περιελάμβαναν ιεροτελεστίες, θυσίες (σφαγή ζώων προς χάρη του θεού,  που μετά ψηνόταν και διαμοιράζονταν για κοινό φαγοπότι) και αθλητικούς αγώνες.  Εκτός όμως από αυτή τη γιορτή, από το έτος 556 της αρχαίας χρονολόγησης, άρχισαν να γιορτάζονται Ολύμπια και σε άλλες πόλεις, ενώ από το έτος 516 γιορτάζονταν Ολύμπια και απ’ τους Έλληνες της Ιωνίας και της Σικελίας. Έτσι λοιπόν έχουμε Ολύμπια στην Αθήνα, τα οποία ιδρύθηκαν από τον Πεισίστρατο με την ευκαιρία της θεμελίωσης του Ναού του Ολυμπίου ∆ιός, το λεγόμενο «Ολυμπείον», στις όχθες του Ιλισσού το 530 της αρχαίας χρονολόγησης.  Ολύμπια γιορτάζονταν και στις Αιγαίς της Μακεδονίας, τα οποία ιδρύθηκαν από τον Αλέξανδρο το 335 της αρχαίας χρονολόγησης, προς τιμή του Δία και των Μουσών. Τα Ολύμπια γιορτάζονταν κάθε τετραετία το μήνα Απολλώνιο από την 10η ως την 16η . Η πρώτη και τελευταία μέρα των γιορτών ήταν αφιερωμένη αποκλειστικά στις Θυσίες και τις ιεροτελεστίες. Την προτεραία της ενάρξεως των αγώνων, γινόταν η επίσημη τελετή της ορκωμοσίας των αθλητών μαζί με τους γονείς και τους γυμναστές τους, μπροστά στο άγαλμα του Ορκίου ∆ιός. Αφού θυσίαζαν έναν αγριόχοιρο, ορκίζονταν ότι δε θα μεταχειρίζοντο τεχνάσματα για τη νίκη και ότι θα συμμορφώνονταν προς τους κανονισμούς. Τα πρώτα αλωνίσματα στην Ολυμπία ήταν ο δρόμος, η πάλη και η πυγμαχία. Μετά προστέθηκαν: ο δίαυλος, ο δόλιχος (δρόμος μεγάλων αποστάσεων), το πένταθλο, η αρματοδρομία, το παγκράτιο (συνδυασμός πάλης και πυγμαχίας) και η σκυταλοδρομία. Οι ολυμπιονίκες  ως έπαθλο έπαιρναν ένα στεφάνι κότινο (από αγριελιά). Κανονικά  κατά την έναρξη των αγώνων, οι αθλητές εμφανιζόταν με στεφάνι ελιάς και αν ήταν νικητές έπαιρναν στεφάνι από φοίνικα. Η έναρξη των αγώνων γινόταν μόλις οι Ελλανοδίκες, που ήταν ντυμένοι με πορφύρα και εστεμμένοι με δάφνη, ελάμβαναν τη θέση τους. Το πρόγραμμα των Ολυμπίων είχε ως εξής : 10η – θυσίες βοδιών, όρκοι των αθλητών και των Ελλανοδικών, σπονδές στον τάφο του Πέλοπος. 11η – Αγωνίσματα : στάδιο, δίαυλος, δόλιχος. 12η –Πένταθλο, στεφανηφορία και θυσίες εκ μέρους των αθλητών. 13η –Πάλη , πυγμαχία, παγκράτιο 14η –Στάδιο παίδων, πάλη παίδων, πυγμαχία παίδων, οπλίτης. 15η –Τέθριππον, κέλης, απήνη, κάλπη, συνωρίς, τέθριππον πωλικόν, συνωρίς πωλική, κέλης πωλικός, στεφανηφορία και θυσίες εκ μέρους των νικητών των τριών τελευταίων ημερών. 16η –Πομπή και παρέλαση. Εκάτομβη στο βωμό του Ολυμπίου ∆ιός προς τιμή όλων των Ολυμπίων Θεών στο Πρυτανείο. Στην τελευταία μέρα, η οποία έκλεινε τα Ολύμπια, την επίσημη πομπή αποτελούσαν οι Ολυμπιονίκες , οι Ελλανοδίκες, οι θεωροί των άλλων πόλεων και το πλήθος των θεατών. Οι θυσίες γίνονταν στο βωμό του Ολυμπίου Δία, τα εναγίσματα στους βωμούς των άλλων Ιερών προς τιμή των ηρώων, ενώ σε όλες αυτές τις ιεροπραξίες προϊστατο η ιέρεια της Δήμητρας.

Ο Παυσανίας («Ηλιακά» Α, 5 - 8 ), ο Διόδωρος (Βιβλιοθήκη Ιστορική 4, 18 και 5, 64 - 66), ο Στράβων (Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22) κ.α., σχετικά με τον ιδρυτή και το έτος ίδρυσης των Ολυμπιακών αγώνων, αναφέρουν ότι η Κρήτη αρχικά λέγονταν Ιδαία και μετά Κρήτη, καθώς και ότι οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης λέγονταν Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες και  ένας από αυτούς, ο  Ιδαίος Ηρακλής πήγε στην Ολυμπία και ίδρυσε εκεί τους Ολυμπιακούς αγώνες. Αναφέρουν επίσης ότι εκείνος που τους καθιέρωσε ήταν ο Κλύμενος, ο γιος του Κάρδη, που ήρθε από την Κρήτη πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό που έγινε στην Ελλάδα την εποχή του Δευκαλίωνα.  Απλώς ο Πέλοπας τους αφιέρωσε λέει στο Δία.

Ο Λυσίας, σχετικά με τον ιδρυτή και το σκοπό ίδρυσης των Ολυμπιακών αγώνων, αναφέρει τα εξής: «Για άλλα πολλά και ένδοξα έργα αξίζει να μνημονεύσουμε τον Ηρακλή… και όταν τους αγώνες αυτός άρχισε πρώτος, από αγάπη για την Ελλάδα. Στο παρελθόν άλλωστε όλες οι πόλεις φέρονταν εχθρικά η μια προς την άλλη’ όταν εκείνος ανέτρεψε τους τυράννους και καταδίωξε τους παράνομους, θέσπισε στο ωραιότερο μέρος της Ελλάδος αγώνες, όπου αθλούνταν τα σώματα, επιδεικνυόταν η μεγαλοδωρία του πλούτου και του πνεύματος, ώστε εξ αιτίας όλων τούτων να συγκεντρωνόμαστε στο ίδιο σημείο, άλλα μεν να βλέπουμε άλλα δε να ακούμε‘ και θεώρησε την εδώ συγκέντρωση αρχή της ομόνοιας μεταξύ των Ελλήνων. (Λυσίας, Ολυμπιακός)

 

 

ΤΑ ΠΥΘΙΑ

 

Τα Πύθεια γιορτάζονταν από την 7η ως την 11η του μήνα Ηρακλείου προς τιμή του Πύθιου Απόλλωνος, στο ιερό που λεγόταν «Πυθώς», στους Δελφούς ανά πενταετία. Η εκτέλεση των Πυθικών αγώνων άρχιζε και έληγε με διάφορες ιεροπραξίες. Αυτή της ενάρξεως ήταν επιβλητική και περιελάμβανε επίσημη πομπή που αποτελείτο από την Αμφικτιονία με τις ιερές θεωρίες της, από αντιπροσώπους των διαφόρων πόλεων και θρησκευτές και τέλος, από τα σφάγια που οδηγούντο για τη μεγάλη θυσία. Η πομπή μετέβαινε σε παράταξη, μέσω της Ιεράς Οδού, στο ναό του Απόλλωνος, στο βωμό του οποίου αναπέμπονταν δεήσεις και προσφέρονταν θυσίες. Το πρόγραμμα των Πυθίων, περιελάμβανε μουσικό αγώνα κιθαρωδίας, ο οποίος ήταν επικολυρική ραψωδία που συνοδευόταν με κιθάρα. Το θέμα του ήταν η νίκη του Απόλλωνος κατά του Πύθωνος και ο υψίφωνος κιθαρωδός ήταν ντυμένος με μεγαλοπρέπεια. Ο μουσικός αγών περιελάμβανε ακόμη τον «αυλητικό», μουσική σύνθεση που εκτελείτο μόνο από αυλητή και την «αυλωδία», άσμα με τη συνοδεία αυλού. Στην αυλωδία, μετείχαν ο τραγουδιστής (αυλωδός) και ο αυλητής, ενώ το θέμα ήταν πάλι η εξύμνηση της πάλης του Απόλλωνος με τον Πύθωνα. Η μουσική του ήταν περιγραφική και μιμητική, ενώ διαιρείτο σε πέντε μέρη. Το πρώτο μέρος λεγόταν «πείρα» και περιέγραφε την προετοιμασία του Θεού προς πάλη. Το δεύτερο λεγόταν «κατακελευσμός» και περιέγραφε την πρόκληση του Θεού προς τον Πύθωνα. Το τρίτο μέρος λεγόταν «ιαμβικό» και περιέγραφε τον αγώνα και την αγωνία του Πύθωνος. Το τέταρτο λεγόταν «σπονδείον» και εξυμνούσε τη νίκη του Απόλλωνος. Το πέμπτο λεγόταν «καταχόρευσις» και ήταν ο νικητήριος παιάν, το θριαμβευτικό άσμα του Θεού. Επίσης τα Πύθια περιελάμβαναν ποιητικούς, δραματικούς, γυμνικούς και ιππικούς αγώνες. Το πρόγραμμα των Πυθικών αγώνων διεξαγόταν ως εξής : την πρώτη μέρα ο μουσικός αγών, τη δεύτερη, τρίτη και τέταρτη οι γυμνικοί και την Πέμπτη οι ιππικοί αγώνες. Όλοι οι γυμνικοί αγώνες διεξάγονταν στο στάδιο και προ της ενάρξεως των αγώνων, οι αθλητές πρόσφεραν θυσία στον ήρωα Εύδρομο, στο Ιερό κοντά στο στάδιο. Το έπαθλο των αγώνων ήταν στεφάνι από κλάδο δάφνης, τον οποίο έκοβε από την Ιερά Δάφνη της κοιλάδας των Τεμπών «αμφιθαλής παίς». Ο Πυθιονίκης είχε το δικαίωμα να εγείρει στους Δελφούς το άγαλμά του, σε ανάμνηση του θριάμβου του.

 

ΤΑ ΝΕΜΕΑ

 

Τα Νέμεα ήταν πανελλήνια γιορτή συνάμα με αθλητικούς αγώνες της αρχαιότητας  που τελούνταν στην κοιλάδα της Νεμέας του Νομού Κορινθίας κάθε δυο χρόνια. Αρχικά προς τιμή κάποιου ήρωα, πιθανότατα του Οφέλτη και στη συνέχεια προς τιμή του νέμειου Δία.  Μαζί με τα Ολύμπια, τα Ίσθμια και τα Πύθια ήταν οι σπουδαιότεροι αθλητικοί αγώνες στην Αρχαία Ελλάδα και πολλές από τις ωδές του ποιητή Πίνδαρου είναι αφιερωμένες στους νικητές των Νεμέων. Στη διάρκειά τους μια ιερή εκεχειρία σταματούσε κάθε εχθροπραξία ανάμεσα στις Ελληνικές πόλεις. Σύμφωνα με την παράδοση, η περιοχή αυτή επιλέχτηκε ως τόπος εορτασμού των Νεμέων από τον Αργείο βασιλιά Άδραστο, επειδή στο σημείο εκείνο κατά τη διάρκεια της εκστρατείας των Επτά επί Θήβαις, συνάντησε τη βασίλισσα της Λήμνου Υψιπύλη με το γιο της Οφέλτη, γιο του ιερέως της Νεμέας Λυκούργου, και οδηγήθησαν από αυτόν σε γειτονική πηγή επειδή διψούσαν. Ένα φίδι όμως δάγκωσε τον Οφέλτη και πέθανε. Οι Αργείοι αρχηγοί ίδρυσαν τα Νέμεα προς τιμή του. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή τα Νέμεα ιδρύθηκαν από τον Ηρακλή σε ανάμνηση της νίκης του κατά του λέοντος της Νεμέας. Τα Νέμεα γιορτάζονταν κάθε δύο χρόνια, το δεύτερο και τέταρτο έτος εκάστης Ολυμπιάδος, το μήνα Εκατομβαιώνα. Οι αγώνες διεξάγονταν εντός του ιερού χώρου του Ναού του Νεμείου ∆ιός όπου υπήρχε ιππόδρομος και στάδιο. Οι αγώνες διαρκούσαν πολλές ημέρες και – όπως σε όλες τις πανελλήνιες εορτές – επικρατούσε εκεχειρία. Μετά τη θυσία στο Νέμειο ∆ία, άρχιζαν τα γυμνικά και ιππικά αγωνίσματα, τα οποία ήταν στάδιο, δόλιχος, δρόμος ίππειος, δρόμος οπλιτών, πάλη, πυγμή, παγκράτιο, πένταθλο, άρμα. Για τους γυμνικούς αγώνες υπήρχαν τρεις κατηγορίες αθλητών, παιδιά, έφηβοι και άνδρες. Επίσης η γιορτή ήταν εμπλουτισμένη με αγώνες μουσικούς και δραματικούς, ενώ το έπαθλο των νικητών ήταν στεφάνι από χλωρό σέλινο. Αρχικά αγωνοθέτες των Νεμέων ήταν οι Κλεωνείς, επειδή ο τόπος εκείνος ανήκε στη δικαιοδοσία των Κλεωνών. Αργότερα όμως, από το 460 της αρχαίας χρονολόγησης ανέλαβαν τη διεξαγωγή της γιορτής οι Αργείοι.

 

ΤΑ ΙΣΘΜΙΑ

 

Ο ιδρυτής των Ισθμίων, σύμφωνα με το μύθο, ήταν ο Ποσειδώνας ή ο Θησέας, όμως η επίσημη ιστορία τους αρχίζει από το 582 π.Χ. Διοργανώνονταν κάθε δύο χρόνια, στα μέσα του καλοκαιριού. Κάθε δύο χρόνια συνέπιπταν με τους Ολυμπιακούς αγώνες. Η διεξαγωγή των αγώνων γίνονταν από την πόλη της Κορίνθου, μέχρι το 146 π.Χ., όταν η Κόρινθος καταστράφηκε και η διεξαγωγή πέρασε στα χέρια της Σικυώνας,  μέχρι που να ξανακτιστεί η Κόρινθος. Ο τόπος διοργάνωσης τους ήταν το ιερό δάσος με τα έλατα στον Ισθμό της Κορίνθου. Εκεί βρίσκονταν ο ναός του Ποσειδώνα και ο αγωνιστικός ιππόδρομος, το στάδιο, το θέατρο και ένα γυμναστήριο, το «Κράνειο». Περιελάμβαναν αγώνες γυμναστικής, δρόμου, πάλης, πυγμαχίας, παγκράτιο και πένταθλο. Αργότερα το πρόγραμμα επεκτάθηκε έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνει και αγώνες ιππασίας και αρματοδρομίες. Αργότερα το πρόγραμμα συμπληρώθηκε έτσι ώστε να περιλαμβάνει και διαγωνισμό μουσικής, ποίησης και ρητορικής. Η τιμητική απονομή γίνονταν με κλαδί  φοίνικα, αργότερα με κλαδί ελάτου.

 

ΤΑ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ

 

Τα Παναθήναια ήταν γιορτή των Αθηνών αφιερωμένη στη θεά Αθηνά, η οποία λάμβανε χώρα στην πόλη κάθε τέσσερα χρόνια. Χωριζόταν στα Μικρά και στα Μεγάλα Παναθήναια. Τα Μικρά γιορτάζονταν κάθε χρόνο και τα Μεγάλα κάθε τέσσερα χρόνια. Η λέξη Παναθήναια σημαίνει «γιορτή για όλους τους Αθηναίους», δηλαδή για όλους τους κατοίκους της Αττικής. Στους πιο αρχαιότερους χρόνους, οι κάτοικοι της Αθήνας, δηλαδή οι κάτοικοι της περιοχής γύρω από την Ακρόπολη γιόρταζαν τα «Αθήναια». Όταν ο Θησέας ένωσε τους δήμους της Αττικής και όρισε την Αθήνα ως πρωτεύουσα, η γιορτή αυτή επεκτάθηκε έτσι ώστε να ταιριάζει στον τώρα μεγαλύτερο ρόλο της Αθήνας, και ονομάστηκε «Παναθήναια», δηλαδή για όλους τους κατοίκους της νεοσύστατης διοικητικής περιοχής. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι μικρές μηνιαίες θυσίες γίνονταν προς τιμή του φιδιού της Ακρόπολης, του Ερεχθέα. Μυθικός ιδρυτής των Αθήναιων ήταν σύμφωνα με την παράδοση ο Εριχθόνιος. Το εορταστικό πρόγραμμα του μήνα Εκατομβαιώνα  των μεγάλων Παναθηναίων ήταν ως εξής: 21η, 22α, 23η μουσικοί διαγωνισμοί, 24η, 25η διαγωνισμοί αθλητισμού, 26η ιππικοί αγώνες ,27η Πυρρίχια και Ευάνδρια , 28η Λάμπιοι, Πάννυχοι, Πομπή, θυσία και δείπνος και 29η  Ιστιοπλοϊκοί αγώνες. Επίσης διεξάγονταν αγώνες μεταξύ κιθαρωδών και αυλωδών. Στους νικητές έκαστου αγωνίσματος, έδιναν χρηματικό βραβείο και στον πρώτο μεταξύ των νικητών, στεφάνι. Οι γυμνικοί αγώνες διεξάγονταν στο Παναθηναϊκό Στάδιο, διαρκούσαν δύο μέρες και περιελάμβαναν δρόμο, πάλη, παγκράτιο και πένταθλο. Έπαιρναν μέρος τρεις κατηγορίες αθλητών : παιδιά, έφηβοι και άνδρες. Τα παιδιά αγωνίζονταν στο δόλιχο, το στάδιο, το δίαυλο, την πάλη, την πυγμή και παγκράτιο. Οι άνδρες στο δόλιχο, το στάδιο, το δίαυλο, τον ίππιο, το πένταθλο, την πάλη, την πυγμή, το παγκράτιο και τον οπλίτη. Οι νικητές των αγώνων έπαιρναν ως έπαθλο «παναθηναϊκούς αμφορείς» γεμάτους λάδι. Οι παναθηναϊκοί αμφορείς είχαν στην κοιλιά τους την εικόνα της Αθηνάς Ορθίας και γύρω από αυτή την επιγραφή «των Αθήνηθεν άθλων» και από την άλλη παράσταση σκηνής γυμνικού αγωνίσματος. Ο ιππικός αγών διεξαγόταν στον ιππόδρομο των Αθηνών, ο οποίος βρισκόταν στη θέση «Εχελίδαι», κοντά στον Πειραιά και ήταν χώρος οκτώ σταδίων. Οι ιππικοί αγώνες αποτελούνταν από αγώνες ίππων με αναβάτη ή αρματοδρομίες. Οι ιππικοί αγώνες διαρκούσαν δύο μέρες : Την πρώτη μέρα διεξάγονταν : α) αγών «εκ των πολιτών» : δύο διαγωνίσματα του αποβάτου και τέσσερεις δρόμοι με το άρμα. β) αγών «εκ των φυλάρχων» : τρεις δρόμοι. γ) αγών «εκ των ιππίων» : τρεις δρόμοι. Τη δεύτερη μέρα διεξάγονταν : «αγών εκ πάντων» και «αγών εκ των πολιτών» με άρματα μάχης και παρελάσεως. Σε αυτούς τους ιππικούς αγώνες μπορούσαν να πάρουν μέρος όλοι οι Έλληνες, αλλά και ξένοι. Η γιορτή περιελάμβανε επίσης και τον χορό «Πυρρίχη», ο οποίος ήταν χορός με όπλα, σε ανάμνηση του ότι η πάνοπλος Θεά Αθηνά χόρεψε μετά τη νίκη της εναντίον των γιγάντων. Ο χορός εκτελείτο και από τις τρεις κατηγορίες αθλητών (παιδιά, έφηβοι και άνδρες). Ο νικητής χορός έπαιρνε ως έπαθλο ένα βόδι. Οι χορευτές του κάθε χορού ήταν 24, ανά 12 σε δύο ημισφαίρια, γυμνοί, μόνο με περικεφαλαία και ασπίδα. Επίσης από τις δέκα φυλές των Αθηνών, έπαιρναν μέρος σε αγώνα ευανδρία οι αντιπροσωπευτικότεροι σε σφρίγος και ωραίο ανάστημα άνδρες. Η νικήτρια ομάδα έπαιρνε ως έπαθλο ένα βόδι και ασπίδες. Στο διαγωνισμό ευανδρίας, υπαγόταν και ο αγών θαλλοφόρων, όπου κάθε φυλή παρουσίαζε τους θαλερώτερους γέροντες, οι οποίοι μετά την ανάδειξη τους ως νικητών, κρατώντας κλάδους ελιάς, έπαιρναν μέρος και στη μεγάλη πομπή των Παναθηναίων. Η λαμπαδηδρομία ήταν δρόμος ανδρών που κρατούσαν αναμμένες λαμπάδες. Την επιμέλεια της λαμπαδηδρομίας αναλάμβαναν οι φυλές και ως βραβείο έπαιρναν «νικητήριο» η φυλή και «άθλον» ο νικητής. Η λαμπαδηδρομία ήταν αγώνισμα μεταφοράς πυρσού, ο οποίος προερχόταν από το τελετουργικό άναμα της πυράς βωμού και από την πομπή μεταφοράς του φωτός για την τέλεση θυσιών. Στα Παναθήναια έτρεχαν δέκα ομάδες λαμπαδηδρόμων, τοποθετημένοι κατά διαστήματα, μεταβιβάζοντας τη λαμπάδα ο ένας στον άλλο και επιδίωκαν να φέρουν πρώτοι τη φλόγα στο βωμό χωρίς να σβήσει η λαμπάδα. Το έπαθλο ήταν κοινό για τη νικήτρια ομάδα. Οι λαμπαδηδρομίες μπορούσαν επίσης να γίνουν νύκτα ή οι λαμπαδηδρόμοι να ήταν έφιπποι. Η λαμπαδηδρομία των Παναθηναίων, γινόταν την εσπέρα της 27ης Εκατομβαιώνος και οι αγωνιστές ξεκινούσαν απ’ το βωμό του Προμηθέως που βρισκόταν στην Ακαδημία και τερμάτιζαν στην πόλη των Αθηνών. Επίσης τη νύχτα της 27ης προς την 28η του μηνός διεξαγόταν η «πανυχίς», που ήταν παιάνας προς τιμή της Θεάς, από χορωδία παρθένων της Αθήνας. Τέλος τα αγωνίσματα έκλειναν με τη «Νεών άμιλλα» που ήταν διαγωνισμός πλοίων, ιστιοπλοϊκοί αγώνες και λεμβοδρομίες, οι οποίες γίνονταν την 29η του μηνός, στην είσοδο του λιμένος Πειραιώς, στον τάφο του Θεμιστοκλέους. Οι ιεροπραξίες των Παναθηναίων διεξάγονταν την 28η του μηνός. Ο κύριος σκοπός του τελετουργικού τούτου μέρους, ήταν η επίσημη πομπή και η προσφορά του υφανθέντος πέπλου για την επένδυση του ξοάνου της Θεάς, καθώς επίσης και θυσίες και δεήσεις, προς έκφραση της ευγνωμοσύνης των Αθηναίων για την προστασία της πόλεως απ’ τη Θεά. Μόλις γινόταν η άνοδος της πομπής στην Ακρόπολη, γινόταν και η παράδοση του πέπλου και ακολουθούσαν οι θυσίες.. Οι θυσίες προσφέρονταν πρώτα στην Αθηνά Υγεία και μετά στο βωμό της Αθηνάς Πολιάδος, ενώ ένα από τα ωραιότερα ζώα θυσιαζόταν στο βωμό της Απτέρου Νίκης. Την ώρα που ψήνονταν τα ζώα, ο Κήρυξ ευχόταν υπέρ της σωτηρίας και υγείας της Αθήνας και των άλλων πόλεων. Μετά τη θυσία, τα κρέατα διανέμονταν στους πανηγυριστές. Τέλος γίνονταν αγώνες ευανδρίας, ομαδικού χαρακτήρος, όπου απαγορευόταν η συμμετοχή ξένων. Οι έφηβοι έκαναν παρέλαση σε ομάδες και το έπαθλο – που ήταν ομαδικό – ήταν βόδι ή ασπίδες.

 

ΤΑ ΠΑΝΙΩΝΙΑ

 

Τα Πανιώνια, ήταν Ιωνική γιορτή που τελούνταν στο Πανιώνιο της Πριήνης.  Ήταν αφιερωμένα στο θεό Ποσειδώνα και ως γιορτή θεσμοθετήθηκε από το Νειλέα, οικιστή της Μιλήτου, ενώ  γιορτάζονταν και στη Σμύρνη όπου η γιορτή περιελάμβανε εκτός από θυσίες και αγώνες.

 

ΤΑ ΑΝΘΕΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΥΔΡΟΦΟΡΙΑ

 

Τα Ανθεστήρια γιορτάζονταν στην Αθήνα από την 11η ως την 13η του μηνός Ανθεστηριώνος (τέλος Φεβρουαρίου-αρχές Μαρτίου) προς τιμή του ∆ιονύσου και του χθονίου Ερμού. Κατά τη διάρκεια της γιορτής τελούνταν αγωνίσματα και τα βραβεία των νικητών τα διένεμε ο άρχοντας, ο οποίος είχε και την επιμέλεια της γιορτής. Τα Υδροφόρια ήταν μια γιορτή που γινόταν την τρίτη μέρα των Aνθεστηρίων σε ανάμνηση όσων πνίγηκαν κατά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα: "Yδροφόρια, εορτή πένθιμος Aθήνησιν επί τοις εν τω κατακλυσμώ απολομένοις". Κατά τη γιορτή αυτή έριχναν άρτους από σιτάρι και μέλι σε ένα χάσμα που υπήρχε μέσα στο ναό του Oλυμπίου Διός γιατί από το χάσμα εκείνο πίστευαν ότι η Γη είχε απορροφήσει τα νερά του κατακλυσμού. Με τα Υδροφόρια τελείωνε η γιορτή των Ανθεστηρίων.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

(Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ)

 

 

1. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΜΜΑΧΙΑ - ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΑΣΙΑΣ & ΑΦΡΙΚΗΣ

 

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς (Θουκυδίδη, Δημοσθένη, Ισοκράτη κ.α.) λίγα χρόνια μετά τα περσικά οι Ελληνικές πόλεις-κράτη χωρίστηκαν στα δυο, από τη μια οι Αθηναίοι και οι σύμμαχοί τους και από την άλλη οι Σπαρτιάτες και οι σύμμαχοί τους,  και άρχισαν διαμάχονταν  μεταξύ τους για τα πρωτεία.  Βλέποντας αυτό οι Πέρσες πήραν θάρρος και άρχισαν επεμβαίνουν και πάλι στα Ελληνικά πράγματα. Προ αυτού οι Έλληνες ρήτορες της εποχής άρχισαν με επιστολές και λόγους τους να καλούν  τους ηγέτες όλων των Ελληνικών κρατών να πάψουν τις εμφύλιες διαμάχες και να ενωθούν προ του κοινού και πάλι κινδύνου. Ωστόσο επειδή αυτό δεν  γίνονταν, μερικοί από αυτούς άρχισαν να καλούν το βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο, ο οποίος στο μεταξύ είχε καταστήσει τη Μακεδονία ένα ισχυρό Ελληνικό κράτος, για να επέμβει στα Ελληνικά πράγματα. Ο Φίλιππος δράττει της ευκαιρίας και κατεβαίνει νότια και νικά στη Χαιρώνεια το 338 π.Χ. τους Θηβαίους και τους συμμάχους τους: Αθηναίους κ.α..  Στη συνέχεια καλεί  συνέδριο των Ελλήνων (Αθηναίων, Μακεδόνων κ.τ.λ.) στην Κόρινθο και εκεί αποφασίζετε (από όλους τους Έλληνες, πλην της Σπάρτης)  να ιδρυθεί Πανελλήνια Συμμαχία που θα κάνει  και εκδικητική εκστρατεία στην Ασία, για να τιμωρηθούν οι βάρβαροι τόσο για τις επεμβάσεις τους στα Ελληνικά κράτη όσο και για τα έκτροπα που είχαν προξενήσει στην Ελλάδα όταν είχαν έρθει με τους Δάτη, Ξέρξη κ.τ.λ.  Το μαθαίνουν αυτό ο Πέρσες και βάζουν κρυφά ανθρώπους και δολοφονούν το  Φίλιππο. Την αρχηγία της Πανελλήνιας συμμαχίας αναλαμβάνει τώρα ο γιος του Φιλίππου ο Αλέξανδρος Γ’ , ο οποίος αρχικά κατεβαίνει νότια και καταστρέφει τώρα εκ βάθρων τη Θήβα (οικίσθηκε και πάλι επί Κάσσανδρου), επειδή δεν ήθελε να υπακούσει στους Μακεδόνες και από την άλλη με χρήματα των Περσών προσπαθούσε να δημιουργήσει εμφύλιες διαμάχες στην Ελλάδα προς το συμφέρον τόσο των Περσών όσο και των Θηβαίων, και στη συνέχεια εκστρατεύει στην Ασία έχοντας στο πλευρό του όλους σχεδόν τους Έλληνες, πλην τους Σπαρτιάτες. 

Ωστόσο φτάνοντας στην Ασία  ο Αλέξανδρος, όπως μας πληροφορούν Πλούταρχος και Αρριανός, βλέπει μια χώρα όπου οι περισσότεροι άνθρωποι ήσαν υπόδουλοι, οι άνθρωποι να έχουν  αποκτήσει βάρβαρα ήθη και έθιμα, να υπάρχει πείνα κ.τ.λ. Μπρος α’ αυτά ο Αλέξανδρος, αντί να εκδικείται που οι βάρβαροι της Ασίας σκότωσαν ακόμη και τον πατέρα του, άρχισε να ελευθερώνει, να εκπολιτίζει, να κτίζει σχολεία κ.τ.λ.  Αποτέλεσμα δε του γεγονότος αυτού ήταν σε σύντομο διάστημα από τη μια να κατακτήσει όλο το γνωστό αρχαίο κόσμο της Ασίας και Αφρικής και από την άλλη να ανακηρυχθεί και από τους Έλληνες και από τους βάρβαρους «μέγας» και γιος του Θεού Δία.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η μάχη στο Γρανικό ποταμό το 334 π.Χ. Η μάχη της Ισσού το 333 π.Χ. Η μάχη στα Γαυγάμηλα το 331 π.Χ. Κατάκτηση Ινδικής 327 π.χ.

 

2. ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ  ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

 

Α. ΤΙ ΒΡΗΚΕ Ο Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ

 

Ανατρέχοντας στον Πλούταρχο ( Περί της Αλεξάνδρου Τύχης ή Αρετής ) βλέπουμε να αναφέρει ότι όταν πήγε ο Μ. Αλέξανδρος  στην Ασία και Αφρική βρήκε εκεί ένα κόσμο με θηριώδη, ζωώδη, ανήμερα ακόμη ένστικτα, όπως  να τρώνε τους νεκρούς τους, να παντρεύονται ακόμη και τις μάνες τους, να προσκυνούνε τους βασιλιάδες κ.α., πρβ:

 «Αν όμως εξετάσεις τα αποτελέσματα της διδασκαλίας του Αλέξανδρου, θα διαπιστώσεις ότι έμαθε τους Υρξανούς να παντρεύονται, δίδαξε τους Αραχώσιους να καλλιεργούν τη γη, έπεισε τους Σογδιανούς να φροντίζουν τους γονείς τους και να μην τους σκοτώνουν, και τους Πέρσες να σέβονται τις μητέρες τους και να μην τις παντρεύονται. Πόσο αξιοθαύμαστη είναι η φιλοσοφία, χάρη στην οποία οι Ινδοί λατρεύουν Ελληνικούς Θεούς, και οι Σκύθες θάβουν τους νεκρούς τους και δεν τους τρώνε! Θαυμάζουμε τη δύναμη του Καρνεάδη, που έκανε τον Κλειτόμαχο, ο οποίος προηγουμένως λεγόταν Ασδρούβας, Καρχηδόνιος την καταγωγή, να υιοθετήσει τον Ελληνικό τρόπο ζωή. Θαυμάζουμε το χαρακτήρα του Ζήνωνα, που έπεισε το Διογένη το Βαβυλώνιο να επιδοθεί στη φιλοσοφία. Όταν όμως ο Αλέξανδρος εκπολίτισε την Ασία, ο Όμηρος διαβαζόταν παντού, και τα παιδιά των περσών, των Σουσιανών και των Γεδρωσίων μάθαιναν να απαγγέλνουν τις τραγωδίες του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Ο Σωκράτης, όταν αντιμετώπισε την κατηγορία ότι εισάγει καινά δαιμόνια, καταδικάστηκε εξαιτίας των συκοφαντών που υπήρχαν στην Ασία. Χάρη όμως στον Αλέξανδρο, η Βακτρία και ο Καύκασος προσκύνησαν τους θεούς των Ελλήνων. Ο Πλάτωνας έγραψε ένα μόνο σύγγραμμα για την πολιτειακή οργάνωση και δεν έπεισε κανένα, εξαιτίας της αυστηρότητας του έργου. Ο Αλέξανδρος αντίθετα, ίδρυσε περισσότερες από εβδομήντα πόλεις μέσα στις βάρβαρες χώρες, και διέσπειρε σε όλη την Ασία τα Ελληνικά (γράμματα και αξιώματα), νικώντας τον απολίτιστο και θηριώδη τρόπο ζωής («Αλέξανδρος δ’ υπέρ εβδομήκοντα πόλεις βαρβάροις έθνεσιν εγκτίσας και κατασπείρας την Ασία Ελληνικοίς τελεσι της ανημέρου και θηριώδους εκράτησε διαίτης»)   Λίγοι από εμάς διαβάζουμε τους «Νόμους» του Πλάτωνα, αλλά δεκάδες χιλιάδων ανθρώπων εφάρμοσαν και εξακολουθούν να εφαρμόζουν  τους νόμους του Αλέξανδρου, αποβαίνοντας έτσι πιο ευτυχείς όσοι νικήθηκαν από τον Αλέξανδρο απ΄ ό,τι όσοι απέφυγαν. Και τούτο γιατί τους δεύτερους δεν τους απάλλαξε κανείς από την άθλια ζωή, ενώ τους πρώτους τους ανάγκασε ο νικητής τους να ζουν ευτυχισμένοι Όταν ο Θεμιστοκλής εξόριστος έλαβε μεγάλες δωρεές από το βασιλιά και τρείς πόλεις να του πληρώνουν φόρους, η μια με ψωμί, η άλλη με κρασί και η τρίτη με κρέας, είπε: «Παιδιά μου, θα καταστρεφόμαστε, αν δεν είχαμε ήδη  καταστραφεί». Έτσι λοιπόν και για τις πόλεις που κατέκτησε ο Αλέξανδρος είναι πιο σωστό να πούμε: Δεν θα είχαν εκπολιτιστεί, αν δεν είχαν νικηθεί. Η Αίγυπτος δεν θα είχε την Αλεξάνδρεια, η Μεσοποταμία τη Σελεύκεια, η Σογδιανή την Προφθασία, η Ινδία τη Βουκεφάλα ούτε ο Καύκασος Ελληνική πόλη, με την ίδρυση των οποίων στις χώρες αυτές εξαλείφτηκε η βαρβαρότητα και το υποδεέστερο στοιχείο μεταβλήθηκε ύστερα από την επαφή του με το ανώτερο. Αν, λοιπόν, οι φιλόσοφοι καυχώνται ότι εξευγενίζουν και κάνουν προσαρμόσιμα τα σκληρά και απαίδευτα στοιχεία τους ανθρώπινου χαρακτήρα, εφόσον ο Αλέξανδρος κατάφερε ν’ αλλάξει τη θηριώδη φύση πάρα πολλών φυλών, εύλογα θα μπορούσε να θεωρηθεί Φιλόσοφος.» (Πλουτάρχου Περί της Αλεξάνδρου Τύχης ή Αρετής, Α, 3 – 7,  328  )

 

Β. ΤΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

 

Σχετικά με τους Έλληνες και βάρβαρους, την πολιτεία και προσφορά του Μ. Αλέξανδρου στην Ελλάδα και τον κόσμο, ο Πλούταρχος αναφέρει:

«Ακόμα, η τόσο αξιοθαύμαστη «Πολιτεία» του Ζήνωνα, του ιδρυτή της τάσης των Στωικών, μπορεί να συνοψιστεί στην εξής μία συνισταμένη: δεν πρέπει να κατοικούμε διαχωρισμένοι σε ξεχωριστές πόλεις και δήμους με διαφορετικούς ο καθένας κανόνες δικαίου, αλλά να θεωρούμε όλους τους ανθρώπους του κόσμου αυτού συμπολίτες και συνδημότες…., αλλά εκείνος που έδωσε στη θεωρία την έμπρακτη μορφή της ήταν ο Αλέξανδρος. Αυτός δηλαδή δεν ακολούθησε τη συμβουλή του Αριστοτέλη να συμπεριληφθεί στους Έλληνες σαν να ήταν ηγέτης τους και στους βάρβαρους σαν να ήταν απόλυτος κύριος τους και να αντιμετωπίζει τους Έλληνες ως φίλους και συγγενείς τους ενώ τους άλλους λαούς σαν να ήταν ζώα ή φυτά. Αν ενεργούσε κατ’ αυτό τον τρόπο, θα γέμιζε την ηγεμονία του με αναρίθμητους πολέμους, εξορίες και υπονομευτικές στάσεις. Εκείνος αντίθετα, πίστευε ότι ήρθε ως κοινός Θεόσταλτος συμφιλιωτής και ειρηνοποιός για όλο τον κόσμο, και για τούτο εξανάγκαζε δια των όπλων όσους δεν μπορούσε να πείσει δια του λόγου να ενωθούν μαζί του, και συνένωσε σε ενιαίο σώμα τους ανθρώπους από τους διάφορους τόπους, ενώνοντας και αναμειγνύοντας σαν σε κύπελλο φιλίας τους τρόπους ζωής, τα ήθη, τους γάμους και τις συνήθειές τους.

 Όρισε σε όλους να θεωρούν πατρίδα τους την οικουμένη, ακρόπολη τους το στρατόπεδό του, συγγενικούς τους όλους τους καλούς ανθρώπους και ξένους τους κακούς. Δεν τους άφησε να διακρίνουν ανάμεσα σε Έλληνες και βάρβαρους με βάση τη χλαμύδα και την πέλτη, το σπαθί ή τον μανδύα, αλλά όρισε να διαπιστώνεται το Ελληνικό στοιχείο από την αρετή του και το βαρβαρικό από τη φαυλότητά του («Το μεν Ελληνικόν αρετήν το δε βάρβαρον κακίαν τεκμαίρεσθαι») , ενώ τα ενδύματα, τα φαγητά, οι γάμοι και ο τρόπος ζωής θεωρούνταν κοινά για όλους, αναμεμειγμένα σε ενιαίο σύνολο με τους δεσμούς τους αίματος και της τεκνοποιίας. (Πλουτάρχου Περί της Αλεξάνδρου Τύχης ή Αρετής, Α, 3 – 7,  329 )

 

 

Σημειώνεται ότι:

α) Ανατρέχοντας στον Αρριανό βλέπουμε το Μακεδόνα φιλόσοφο Καλλισθένη να λέει (παρουσία του Μ. Αλέξανδρου, στον άλλο φιλόσοφο Ανάξαρχο, όταν ο τελευταίος πρότεινε να προσκυνούν Έλληνες και βάρβαροι το Μ. Αλέξανδρο):  «Θυμήσου ότι δε συμβουλεύεις και δε συναναστρέφεσαι  τον Καμβύση ή τον Ξέρξη, αλλά το γιο του Φιλλίπου, απόγονο του Ηρακλή και του Αιακού, που οι πρόγονοί του ήρθαν από το Άργος στη Μακεδονία και κυβέρνησαν τους Μακεδόνες όχι με τη βία, αλλά με νόμο. Και οι Έλληνες δεν απέδωσαν θεϊκές τιμές στον Ηρακλή όσο ακόμη ήταν ζωντανός και όταν απέθανε, περίμεναν να επιτρέψει ο Θεός των Δελφών  την αποθέωσή του. Κι αν ακόμη πρέπει να σκεφτόμαστε όπως οι βάρβαροι, επειδή βρίσκουμε σε βαρβαρική γη, εγώ Αλέξανδρε απαιτώ από σένα να θυμηθείς την Ελλάδα, που για χάρη της έκανες όλη την εκστρατεία, για να θέσης την Ασία κάτω από την Κυριαρχία των Ελλήνων>..» (Αρριανός Αλεξάνδρου Ανάβασις 11).

Επομένως οι Έλληνες σε σχέση προς τους βάρβαρους δε δέχονται ούτε να τους κυβερνά κάποιος με βία ή χωρίς νόμους ούτε και να τους εξαναγκάζει να τον προσκυνούν ως θεό ή να τον βλέπουν ως θεό,   έστω  και αν αυτός είναι βασιλιάς, όπως κάνουν ή δέχονται  οι βάρβαροι.

β) Ανατρέχοντας στον Ξενοφώντα  βλέπουμε να λέει ότι όλοι στο Περσικό κράτος, ακόμη και οι σατράπες καλούνταν δούλοι και όταν έβλεπαν  το βασιλιά τους έπεφταν στη γη και φιλούσαν το έδαφος, κάτι που οι Έλληνες έκαναν λέει μόνο στους Θεούς (παράβαλε σήμερα τις καλούμενες «μετάνοιες»). Προ αυτού  ο Σπαρτιάτης στρατηγός Αγησίλαος, για να πείσει λέει το σατράπη Φαρναβάζο να αντιταχθεί στους Πέρσες και να πάει με το μέρος των Ελλήνων, όταν οι Σπαρτιάτες είχαν εκστρατεύσει στην Ασία, του λέει: «Οι άνθρωποι, Φαρναβάζε, γίνονται φίλοι στις Ελληνικές πόλεις και συ τώρα μπορείς να αντιταχθείς  στο πλευρό μας, αν θες να ζεις χωρίς να προσκυνάς κανένα και χωρίς να έχεις δεσπότη, απολαμβάνοντας τους καρπούς της περιουσίας σου, γιατί η ελευθερία είναι ισάξια όλων των αγαθών του κόσμου. Ακόμη αν έχει λεφτά τι άλλο θέλεις; Είσαι απόλυτα ευτυχής.» (Ξενοφώντας, Ελληνικά Δ’)

γ) Ο Ηρόδοτος, σχετικά με τα ήθη και νοοτροπία των Περσών σε σχέση με τους Μακεδόνες και τους άλλους Έλληνες, αναφέρει: «Όταν λοιπόν αυτοί οι Πέρσες απεσταλμένοι έφτασαν και παρουσιάστηκαν μπροστά στον Αμύντα, απαιτούσαν να δώσει γη και ύδωρ στο βασιλιά Δαρείο…… και εκείνος ετοίμασε  μεγάλο δείπνο… Κι όταν απόφαγαν οι Πέρσες το έριξαν στο πιοτό κι είπαν τα εξής: Ξένε Μακεδόνα, εμείς οι Πέρσες έχουμε ένα συνήθειο, όταν στρώνουμε τραπέζι μεγάλο, βάζουμε τότε να καθίσουν δίπλα μας και τις αγαπητικιές μας και τις νόμιμες γυναίκες. Εσύ λοιπόν, μια και μας δέχτηκες με τόσο καλή διάθεση και μας φιλοξενείς πλουσιοπάροχα και δίνεις γη και ύδωρ στο βασιλιά Δαρείο, συμμορφώσου με τις δικές μας συνήθειες». Σ’ αυτά αποκρίθηκε ο Αμύντας «Πέρσες, εμείς δεν έχουμε αυτή τη συνήθεια, αλλά μια και εσείς που είστε αφεντικά ζητάτε κι ετούτο, θα το έχετε.»  ……… και μόλις ο Αμύντας αποσύρθηκε, ύστερα από παράκληση του γιου του Αλέξανδρου, λέει στους Πέρσες «Ξένοι μου, δεν υπάρχει για σας κανένα πρόβλημα μ’ αυτές τις γυναίκες….. αν δεν έχετε αντίρρηση, αφήστε τις, να πάνε να λουσθούν και θα σας έρθουν λουσμένες». Αυτά είπε, κι οι Πέρσες τα καλοδέχτηκαν. Κι ύστερα, μόλις οι γυναίκες βγήκαν, ο ίδιος ο Αλέξανδρος πήρε αμούστακα παλικάρια, πόσες ήταν οι γυναίκες, τόσα τους έντυσε με τα ρούχα των γυναικών, τους έδωσε κοντομάχαιρα και τους πέρασε μέσα, και περνώντας τους έλεγε στους Πέρσες τα εξής» Πέρσες, μη πείτε πως η φιλοξενία που σας προσφέρουμε δεν είναι μια πανδαισία με όλα της….. τις μητέρες και τις αδελφές μας σας τις χαρίσουμε μ’ όλη μας την καρδιά, για να ξέρετε πως έχετε από όλες τις τιμές που σας αξίζουν, ακόμη στο βασιλιά που σας έστειλε κάντε γνωστό πως ένας Έλληνας, ο αντιβασιλιάς των Μακεδόνων, σας καλόστρωσε και το τραπέζι και το κρεβάτι.» Ο Αλέξανδρος ύστερα απ΄αυτά τα λόγια έβαλε δίπλα  σε κάθε Πέρση να καθίσει ένας Μακεδόνας – τάχατε γυναίκα κι αυτοί, μόλις οι Πέρσες έκαναν να τους χαϊδέψουν, τους καθάρισαν.»  (Ηρόδοτος Ε  17-22)

 

 

Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΟΤΙ ΟΙ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ΗΣΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ

ΚΑΙ ΟΤΙ Ο  Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ  ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΔΟΞΟΙ ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ ΤΟΥ

ΕΚΑΝΑΝ ΤΗ ΓΗ ΝΑ ΗΣΥΧΑΣΕΙ

 

Ανατρέχοντας στην Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε να αναφέρει  ότι οι Μακεδόνες ήσαν Έλληνες, καθώς και ότι ο Μ. Αλέξανδρος και οι ένδοξοι σύντροφοί του έκαναν τη γη να ησυχάσει κ.τ.λ., πρβ:  «Και εγένετο μετά το πατάξαι Αλέξανδρον τον Φιλίππου τον Μακεδόνα, ος εξήλθεν εκ της γης Χεττειείμ, και επάταξε τον Δαρείον βασιλέα Περσών και Μήδων και εβασίλευσεν αντ᾿ αυτού πρότερος επί την Ελλάδα.  και συνεστήσατο πολέμους πολλούς και εκράτησεν οχυρωμάτων πολλών και έσφαξε βασιλείς της γης· και διήλθεν έως άκρων της γης και έλαβε σκύλα πλήθους εθνών. και ησύχασεν η γη ενώπιον αυτού, και υψώθη, και επήρθη η καρδιά αυτού. και συνγαγε δύναμιν ισχυρν σφόδρα και ήρξε χωρών και εθνν και τυράννων, και εγνοντο αυτ εις φρον.  και μετά ταύτα έπεσεν επί την κοίτην και έγνω ότι αποθνσκει. και εκλεσε τους παίδας αυτού τούς ενδόξους τους συντρόφους αυτού απ νετητος και διείλεν αυτοίς την βασιλεαν αυτού τι ζντος αυτού.  και εβασλευσεν Αλέξανδρος έτη δώδεκα και απθανε.  και επεκρτησαν οι παίδες αυτού έκαστος εν τ τπ αυτού.  και επθεντο πάντες διαδήματα μετά το αποθανείν αυτόν κα οι υιοί αυτν πσω αυτν έτη πολλ κα επλθυναν κακά εν τη γη. κα εξλθεν εξ αυτν ρζα μαρτωλς Αντοχος Επιφανής, υιός Αντιχου βασιλέως, ος ην όμηρα εν τη Ρώμη· και εβασίλευσεν εν έτει εκατοστώ και τριακοστώ και εβδόμω βασιλείας Ελλήνων.   (Μακκαβαίων, Κεφ. 1 , 1 – 10)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’

ΡΩΜΑΙΚΟΙ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

 

( ΕΛΛΗΝΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ )

 

 

1. ΡΩΜΑΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

 

Ο Διόδωρος (37, αποσπάσματα) αναφερει ότι μετά τα Τρωικά ο βασιλιάς των Περσών εκστράτευσε εναντίον της Ελλάδας. Ωστόσο η στρατιωτική ευφυΐα του Θεμιστοκλή σε συνδυασμό με τη γενναιότητα των Ελλήνων νίκησε τους Πέρσες. Περίπου την ίδια εποχή 300.000 Καρχηδόνιοι εκστράτευσαν εναντίον της Σικελίας, αλλά ο Γέλων, αρχηγός των Συρακουσών με ένα μόνο στρατήγημα και μέσα σε μια στιγμή, έκαψε 200 πλοία σε τακτική μάχη 150.000 εχθρών και αιχμαλώτισε ισάριθμους. Ωστόσο οι απόγονοι αυτών που επιτέλεσαν αυτά τα τόσο μεγάλα κατορθώματα. νικήθηκαν από τους Ρωμαίους που έφεραν σε πέρας το Μαρσικό πόλεμο. Στη συνέχεια, η εξαιρετικά μεγάλη ευφυΐα και ανδρεία του Αλέξανδρου του Μακεδόνα του επέτρεψε η τύχη να νικήσει την Περσική αυτοκρατορία. Ωστόσο κατά τις νεότερες εποχές οι Ρωμαίοι κατέκτησαν με τα όπλα  τους Μακεδόνες.

Ο Μαρσικός πόλεμος που συνέβηκε στα χρόνια του Διόδωρου, καθώς λέει ο ίδιος, ήταν ο μεγαλύτερος  απ΄όλους όσους έγιναν προηγουμένως. Ονομάστηκε έτσι, επειδή αρχηγοί ήταν οι Μάρσοι. Ο πόλεμος αυτός ήταν εναντίον της Ρώμης απ΄όλα τα έθνη της Ιταλίας (Σαυνίτες, Λευκαντοί, Ασκολανοί κ.α.)

Ειδικότερα, γύρω στο 597 π.Χ. ο βασιλιάς των Ετρούσκων Πορσίνας κυρίευσε τη Ρώμη, πόλη που ο λαός της αποτελείτο από Λατίνους και Ετρούσκους.  Κατόπιν αυτού οι Ρωμαίοι και οι Έλληνες  της Ιταλίας, στην Ιταλία ως γνωστόν υπήρχε η Μεγάλη Ελλάδα,  αποφάσισαν να συνεργαστούν, προ του κοινού κινδύνου των Ετρούσκων. Ο Ιέρωνας των Συρακουσών νίκησε το 474 π.Χ. τον Ετρουσκικό στόλο κοντά στην Κύμη. Οι Ετρούσκοι μετά την ήττα και των συμμάχων τους των Καρχηδονίων στην Ιμέρα άρχισαν να παρακμάζουν, κάτι που επωφελήθηκε η Ρώμη κυριεύοντας κάθε ετρουσκική πόλη, αλλά και κάθε άλλη πόλη στην Ιταλία. Ακολούθως νίκησαν, ύστερα όμως και από ήττες, τους Γαλάτες κ.α.

Οι Ελληνικές κράτη-πόλεις  της Μ. Ελλάδας (Ν. Ιταλίας) και της Σικελίας κατά την περίοδο που η Ρώμη πολεμούσε με τους άλλους ιταλικούς λαούς (Λατίνους, Ετρούσκους, Σαμνίτες, Λευκανούς κ.τ.λ.), επειδή απειλούνταν να πάνε με το μέρος πότε του ενός και πότε του άλλου, προτίμησαν να πάνε με το μέρος των Ρωμαίων. Μόνο η  ισχυρή Ελληνική αποικία Τάραντας έμεινε ανεξάρτητος. Προ αυτού οι Ρωμαίοι τους κήρυξαν τον πόλεμο και οι Ταραντίνοι κάλεσαν τη βοήθεια του Πύρου, του Έλληνα βασιλιά της Ηπείρου, που ονειρευόταν να κάνει μια αυτοκρατορία στη δύση, κάτι όπως έκανε ο Μ. Αλέξανδρος στην ανατολή, ενώνοντας καταρχήν τις Ελληνικές πόλεις-κράτη της δύσης (Ν. Ιταλίας, Σικελίας, Ισπανίας κ.α.). Ο Πύρος δέχτηκε την πρόταση των Ταραντίνων και πήγε στην Ιταλία ως σύμμαχός τους εναντίον των Ρωμαίων. Καταρχήν νίκησε τους Ρωμαίους στην Ηράκλεια (280 π.Χ.) και στο Ισκλο (279 π.Χ.), αλλά νικήθηκε στο Βενεβέντο (275 π.Χ.) και αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Ήπειρο άπρακτος. Το 274 π.Χ. υπέταξε τη Μακεδονία και έπειτα στράφηκε προς την Πελοπόννησο όπου σκοτώθηκε τυχαία στο Aργος.

Η Ρώμη μετά την υποταγή και των Ελληνικών πόλεων της Ιταλίας συμπεριλήφθηκε στις μεγάλες δυνάμεις της Μεσογείου, της Καρχηδόνας, της Αιγύπτου και της Μακεδονίας. Αργότερα ακολούθησε ο πόλεμος κατά των Καρχηδονίων, των Μακεδόνων κ.α. με επικράτηση τελικά των Ρωμαίων.

Σημειώνεται επίσης ότι ο ρωμαϊκός κίνδυνος για την Ελλάδα εμφανίστηκε το 229 π.Χ., όταν στα παράλια της Ιλλυρίας εγκαταστάθηκαν οι Ρωμαίοι. Τη στιγμή εκείνη οι Έλληνες ήταν διαιρεμένοι και φθείρονταν με εμφύλιους πολέμους, όπως μεταξύ της Αιτωλικής και Αχαϊκής Συμπολιτείας, ο γνωστός ως Συμμαχικός πόλεμος (227-217 π.Χ.). Η κατάσταση αυτή ευνοούσε τους Ρωμαίους στο κατακτητικό έργο τους: νίκησαν το βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο Ε΄ στη μάχη στις Κυνός Κεφαλές (200 π.Χ.), κοντά στα Φάρσαλα, και τον υποχρέωσαν να αποχωρήσει απ' όλες τις κτήσεις του στη Μ. Ασία, Θράκη, Νότια Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου πελάγους. Το 190 π.Χ. κοντά στη Μαγνησία νίκησαν τον Αντίοχο, τον οποίο υποχρέωσαν να τους παραχωρήσει όλες τις ευρωπαϊκές κτήσεις του και τη Μ. Ασία, διαλύοντας έτσι το βασίλειο των Σελευκιδών. Το 168 π.Χ. στη μάχη της Πύδνας νίκησαν τον Περσέα και υπέταξαν ολόκληρη τη Μακεδονία. Τέλος, το146 π.Χ., ο Ρωμαίος στρατηγός Μόμμιος κυρίευσε την Κόρινθο, λεηλάτησε και κατάστρεψε την πόλη και κατάσφαξε ή πούλησε δούλους τους κατοίκους της. Έτσι η Ρώμη υπέταξε με τη βία των λεγεώνων της ολόκληρη την Ελλάδα.

Η κατάσταση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους το 146 π.Χ. και η σταδιακή προσάρτηση της εκτεταμένης ελληνιστικής επικράτειας δεν κατάφερε βέβαια να εξασθενίσει το σύνολο του Ελληνικού δυναμικού.  Παρά τη δεινή δοκιμασία που γνώρισε ο ελληνισμός και ιδιαίτερα στις πιο προηγμένες και περισσότερο πλούσιες χώρες με Ελληνικό ή ελληνίζοντα πληθυσμό, κατόρθωσε να ανταπεξέλθει υλικά και πολιτιστικά. Η Ελληνική πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία γίνεται αποδεκτή σαν πρότυπο και η Ελληνική γλώσσα αποτελεί και αυτή μέσο επικοινωνίας και ειδικά στο επίπεδο της διανόησης.

 

2. ΕΚΜΙΝΩΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ

 

Ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς (Ρωμαϊκή Αρχαιολογία) αναφέρει ότι  οι Ρωμαίοι με το Νόμα αντέγραψαν το μινωικό πολιτισμό, πρβ: «Οι δε τα μυθώδη πάντα περιαιρούντες εκ της ιστορίας πεπλάσθαι φασίν υπό του Νόμα τον περί της Ηγερίας λόγον, ίνα ράον αυτώ προσέχωσιν οι τα θεία δεδιότες και προθύμως δέχωνται τούς υπ´ αυτού τιθεμνους νόμους, ως παρά θεών κομιζομένους.  Λαβείν δε αυτόν την τούτων μίμησιν αποφαίνουσιν εκ των Ελληνικών παραδειγμάτων ζηλωτήν γενόμενον της τε Μνω του Κρητός και της Λυκούργου του Λακεδαιμονίου σοφίας· ων ο μεν ομιλητς έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών εις το Δικταίον όρος, εν ω τραφήναι τόν Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπ των Κουρήτων νεογνόν όντα, κατέβαινεν εις το ιερόν άντρον και τους νόμους εκεί συντιθείς εκόμιζεν, ους απφαινε παρά του Διός λαμβάνειν· ο δε Λυκούργος εις Δελφούς αφικνούμενος υπό του Απόλλωνος έφη διδάσκεσθαι την νομοθεσίαν. (ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΕΩΣ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Λόγος Β’ LXI. 1-2)

 

 

3. ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

 

Την 11η Μαΐου του 306 μ.Χ. ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος, ο οποίος  από τη  ρωμαϊκή σύγκλητο ονομάστηκε θεός, από την ιστορία μέγας και από τη χριστιανική Εκκλησία άγιος και ισαπόστολος, μεταφέρει την έδρα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στην Ελληνική πόλη Βυζάντιο στο Βόσπορο ή στο εξής Κωνσταντινούπολη (από το όνομά του Μ. Κωνσταντίνου) προκειμένου οι αυτοκράτορες στο εξής να βρίσκονται κοντύτερα στα ευαίσθητα σημεία της αυτοκρατορίας, από τα οποία γίνονταν εισβολές βαρβάρων. Η μεταφορά αυτή είχε σημαντικές επιπτώσεις τόσο στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία – ο λόγος που στο εξής μιλούμε για Βυζαντινή αυτοκρατορία - όσο και στον Ελληνισμό, γιατί ξανά η Ελλάδα γίνεται το επίκεντρο του κόσμου, αφού η Κωνσταντινούπολη, η νέα Ρώμη, ήταν Ελληνική πόλη. Ο Μ. Κωνσταντίνος στη συνέχεια βλέποντας η αυτοκρατορία να σπαράζεται από μεγάλες διαμάχες και διώξεις μεταξύ  ελληνιστών (= αυτών που λάτρευαν τους 12 θεούς του Ολύμπου) και χριστιανών, κηρύσσει ανεξιθρησκία το 313 μ.Χ., κάτι που  θεωρήθηκε από τους χριστιανούς όλων των λαών της αυτοκρατορίας, οι οποίοι τότε ήσαν κατά πολύ περισσότεροι από τους Ελληνιστές,  ως ειρηνική νίκη, αλλά και κάτι ως ισοπολιτεία μεταξύ των λαών που αποτελούσαν την αυτοκρατορία αυτή, με επακόλουθο η αυτοκρατορία αυτή και για 1000 και πλέον χρόνια να γνωρίσει εσωτερική ειρήνη και μεγάλη ευημερία.

Η διαίρεση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σε Ανατολική και Δυτική το 395 π.Χ. και η ανάδειξη της Κωνσταντινούπολης ως πρωτεύουσας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, επανάφερε στο προσκήνιο το Αιγαίο Πέλαγος.  Την περίοδο μάλιστα μεταξύ 4ου και 7ου αιώνα μ.Χ. στη λεκάνη της Μεσογείου η Βυζαντινή θαλασσοκρατορία αναβαθμίζει και πάλι το Αιγαίο σε σταυροδρόμι εμπορίου.

 

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΕΞΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

 

Ο εξελληνισμός κάπως του Ανατολικού κράτους άρχισε σιγά-σιγά από τότε που διαλύθηκε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, μετά δηλ. το θάνατο του Μ. Θεοδοσίου (395 μ.Χ.). Τότε από τους δύο γιους του ο Ονώριος έγινε αυτοκράτορας στη Δύση και ο Αρκάδιος στην Ανατολή. Το Δυτικό Ρωμαϊκό κράτος ακολούθησε τη δική του ανεξάρτητη πορεία και σύντομα διαλύθηκε κάτω από την πίεση των σκυθικών, γοτθικών και άλλων φύλων που τους επόμενους αιώνες κατακλύζουν την Ευρώπη, ενώ από το Ανατολικό τμήμα προέκυψε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία που για αρκετούς αιώνες θα γνωρίσει ειρήνη και ευημερία.

 

ΠΤΩΣΗ ΑΘΗΝΑΣ

ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ

 

Τον 4ο αι. μ.Χ. ακμάζει η φιλοσοφική σχολή της Αθήνας όπου σπουδάζουν σπουδαίες πνευματικές προσωπικότητες και δημόσια πρόσωπα όπως ο Μ. Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, ο Λιβάνιος, ο Ιουλιανός ο Παραβάτης κ.α. Το 396 μ.Χ. γίνεται λεηλασία και καταστροφή της Αθήνας από τους Γότθους του Αλάριχου.

Τον 5ο  αι. η Αθήνα χάνει την αίγλη της και μετατρέπεται σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Πολλά αρχαία μνημεία μετατρέπονται σε χριστιανικούς ναούς. Το 529 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός με διάταγμά του κλείνει τη φιλοσοφική σχολή των Αθηνών. Ο Παρθενώνας μετατρέπεται σε χριστιανική εκκλησία. Σημειώνεται επίσης ότι με την επικράτηση του Χριστιανισμού ολοκληρωτικά στην Ελλάδα και στην Ιταλία και το νέο θρησκευτικό-πολιτιστικό πνεύμα που δημιουργήθηκε, οι Ολυμπιακοί και γενικώς όλοι οι αθλητικοί αγώνες θεωρήθηκαν ως ειδωλολατρικές εκδηλώσεις με αποτέλεσμα την κατάργησή τους από το Θεοδόσιο Α΄ το 393 μ.Χ. (293η Ολυμπιάδα).

 

 

4. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ

 

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ

 

Σύμφωνα με τους μελετητές αρχικά υπήρχε ο Ελληνισμός και ο Ιουδαϊσμός, που αντιπροσώπευαν αρχικά δύο πνευματικά και πολιτιστικά μεγέθη τόσο ασυμβίβαστα μεταξύ τους, ώστε αρκεί να διαπιστωθεί η παρουσία του ενός για να αποκλεισθεί αυτόματα η παρουσία του άλλου. Η αντίθεση μεταξύ Ιουδαϊσμού και Ελληνισμού υπήρξε τόσο σφοδρή, ώστε οδήγησε και σε σκληρούς, μακροχρόνιους και πολλές φορές αιματηρούς αγώνες αλληλοεξοντώσεως. Μέσα σ' αυτή την εξοντωτική πάλη πραγματοποιούταν μια σταθερή και βαθιά διείσδυση του Ελληνισμού στον Ιουδαϊσμό και αντίστροφα. Ο Ελληνισμός που κυριαρχούσε πολιτιστικά στον ιστορικό χώρο του Ιουδαϊσμού προκαλούσε την αντίδραση του Ιουδαϊσμού, γιατί με την αναπόφευκτη διείσδυσή του γινόταν απειλητικός για την ίδια την υπόσταση του Ιουδαϊσμού..

 

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ

 

Η Αγία Γραφή  αναφέρει ότι ο θεός έστειλε στη γη το Γιο του, τον Ιησού Χριστό, προκειμένου να τον σώσει από τα ανομήματά του. Και τελικά χάρη στο Λόγο και στη Θυσία του Ιησού Χριστού ο κόσμος πράγματι άλλαξε κατά πολύ. Με το κήρυγμά του ίδιου του Κυρίου και των Μαθητών και Οπαδών του καταργήθηκαν πολλά άσχημα πράγματα στην ανθρωπότητα, όπως οι δια βίου δουλεία, το δουλεμπόριο, οι ανθρωποθυσίες, οι αιμομιξίες, το δίκαιο του ισχυρού  κ.α.

Ο Χριστός καυτηρίασε τους «υποκριτές γραμματείς και Φαρισαίους» και συνάμα κήρυττε μια κοινωνία χωρίς σύνορα, χωρίς μίση, με ισότητα, δικαιοσύνη. Στο Λόγο του Ιησού Χριστού, τον οποίο  υπερασπίστηκαν με θυσίες και αίμα οι πρώτοι οπαδοί του,  περιλαμβάνονταν τα σοφά αποφθέγματα: «Αγαπάτε αλλήλους», «Ος συ μισείς ετέρω μη ποιήσεις», «Μπροστά στο Θεό και στην Εκκλησία Του, δεν υπάρχουν δούλοι ή ελεύθεροι, αλλά όλοι ίσοι» κ.α.

 

Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΕΙΝΑΙ Η ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

 

Σύμφωνα με πολλούς μελετητές ο χριστιανισμός ήταν η ταφόπλακα του ελληνισμού πολιτισμού και σύμφωνα με κάποιους άλλους αυτό δεν είναι αληθές. Ο Χριστιανισμός είναι λέει η συνέχεια του ελληνισμού. Ο Χριστιανισμός έσωσε τον παρακμάζοντα τότε Αρχαίο Κόσμο. Είναι η συγκεφαλαίωση και η συνέχειά του. ‘Έδωσε λύσεις και ανέστησε έναν κόσμο νεκρό. Είναι ο αρχαίος κόσμος, η αδιάσπαστη συνέχεια και η φυσική του πορεία. Είναι ο ίδιος, ο Αρχαίος Ελληνικός Κόσμος - είναι η τελευταία μεγάλη επιλογή και ανακάλυψη του Αρχαίου Κόσμου και η απόφαση της διαχρονικής του πορείας.  Και αυτό, γιατί:

Α) Στα χρόνια του Χριστού η Θρησκεία των Ολύμπιων θεών είχε παρακμάσει. Υπήρχαν πάρα πολλές αιρέσεις (αλλιώς λατρεύονταν ο Δίας στη Φρυγία, αλλιώς στην Κρήτη, αλλιώς στην Αίγυπτο κ.α.) και γενικά κάθε κράτος την εποχή αυτή είχε διαμορφώσει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις καθώς βόλευε.

Β) Ο Χριστιανισμός ρίζωσε όπου υπήρχε ελληνικός πολιτισμός.  Όπου είχαν διαδοθεί οι ελληνικές πολιτιστικές αξίες, εκεί ο Χριστιανισμός ρίζωσε και επικράτησε. Όπου ο ελληνισμός διαδόθηκε και επηρέασε σοβαρά τα πνεύματα, ο Χριστιανισμός ακολούθως επικράτησε. Τα σύνορα εξαπλώσεως του Χριστιανισμού συμπίπτουν ακριβώς με τα σύνορα εξαπλώσεως του ελληνισμού. Δεν υπήρξε περίπτωση λαού που δέχθηκε σοβαρή επίδραση του ελληνισμού και να μη δέχθηκε τον Ιησού Χριστό στη συνέχεια. Όπως δεν υπήρξε περίπτωση λαού ανατολικού πολιτισμού που να δέχθηκε μαζικά τον Ιησού Χριστό. Από τους αρχαίους λαούς μόνο οι Έλληνες και όσοι είχαν επηρεασθεί ισχυρά απ’ αυτούς δέχθηκαν μαζικά τον Χριστιανισμό.  Οι Εβραίοι, παρ’ ότι στα πλαίσια του έθνους τους εμφανίστηκε και έδρασε ο Ιησούς Χριστός, δεν Τον εδέχθησαν. Στην Περσία το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού κηρύχθηκε, όμως οι χριστιανοί εκεί ουδέποτε ήσαν κάτι περισσότερο από μια μικρή μειοψηφία. Στις Ινδίες τον Χριστιανισμό κήρυξε ο Απόστολος Θωμάς, όμως και εκεί ελάχιστοι χριστιανοί υπάρχουν. Η κουλτούρα των Ινδιών φαίνεται να προβάλλει μια ιδιαίτερη αντίσταση στον Χριστιανισμό. Το ίδιο παρατηρούμε σ’ όλο τον χώρο της Άπω Ανατολής. Επομένως υπάρχουν μέσα στον ελληνικό πολιτισμό κάποια στοιχεία που βοηθούν την αποδοχή του Ιησού Χριστού, ενώ αντίθετα υπάρχουν κάποια στοιχεία στην ανατολική πολιτιστική παράδοση που είναι αντίθετα.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Για τη διάσωση και προβολή του Χριστιανισμού δε συνέβαλαν οι Εκκλησίες του Χριστού σε όλα τα μέρη του κόσμου και  οι οποίες έχουν ως πρότυπό τους την αρχαία Ελληνική Εκκλησία του δήμου.

2) Οι Ολύμπιοι θεοί, όπως και οι Χριστιανικοί αρχικά ήταν και αυτοί άνθρωποι που εν ζωή είτε επέδειξαν μεγάλες ικανότητες είτε προσέφεραν μεγάλες υπηρεσίες στους συνανθρώπους τους και ως εξ αυτού θεοποιήθηκαν, κάτι ως ο Χριστός και οι Άγιοι σήμερα στη χριστιανική θρησκεία. Απλώς σήμερα υπάρχει ένας μόνο θεός και πάρα πολλοί άγιοι και δαίμονες, ενώ παλιά υπήρχαν και πολλοί θεοί και πολλοί άγιοι και δαίμονες.

3) Η Καινή Διαθήκη, τα Ευαγγέλια, γράφτηκαν στην Ελληνική γλώσσα και  οι περισσότεροι από τους μαθητές του Χριστού (Ιωάννης, Μάρκος, Ματθαίος και Λουκάς), καθώς και ο απόστολος των Εθνών Παύλος, εκτός του ότι μίλαγαν Ελληνικά, είχαν και Ελληνική μόρφωση, επειδή η Ελληνική γλώσσα ήταν τότε διεθνής.

 

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ

 

Η χριστιανική θρησκεία τελικά αποδέχτηκε όλους τους θεσμούς του Ελληνισμού, πλην της λατρείας των Ολύμπιων Θεών. Μάλιστα, επειδή οι χριστιανοί ήθελαν την κατάργηση της Θρησκείας των Ολύμπιων θεών και οι καλούμενοι Ελληνιστές (= όσοι πίστευαν στους Ολύμπιους Θεούς) δεν το ήθελαν, είχε ως συνέπεια αρχικά να γίνουν διωγμοί πολλών χριστιανών και μετά με την επικράτηση του χριστιανισμού και διωγμοί Ελληνιστών.  Σημειώνεται ότι στην Καινή Διαθήκη «Ελληνιστής» σημαίνει όχι ο Έλληνας, αλλά αυτός που λατρεύει τους Ελληνικούς (Ολύμπιους) Θεούς, κάτι που πολεμούσε η Χριστιανική Θρησκεία, πρβ:  «Εν δε ταις ημέραις ταύταις πληθυνόντων των μαθητών εγένετο γογγυσμός των Ελληνιστών» (Πράξεις  6, 1)

 

 

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ

ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ

 

Ανατρέχοντας στην Αγία Γραφή  βλέπουμε να αναφέρει  ότι τα έθνη του αρχαίου γνωστού κόσμου της Αφρικής και της Ασίας (Αιγύπτιοι, Μαρωνίτες, Μωαβίτες, Εβραίοι κ.α.) είχαν γίνει τόσο πολύ αμαρτωλά ή είχαν τόσο πολύ μιανθεί, που γι αυτό ο Θεός  στέλνει στη γη το γιο του, τον Ιησού Χριστό, προκειμένου να τα σώσει  ή γι αυτό ο θεός θα τα καταστρέψει, αν δε μετανοήσουν.

Στο Δευτερονόμιο για παράδειγμα αναφέρεται π.χ. ότι πολλοί λαοί, όπως οι Μωαβίτες, οι Αμμωνίτες κ.α., λάτρευαν το θεό Μολώχ, ο οποίος ζητούσε ανθρωποθυσίες και μάλιστα παιδιών.  (Δευτερονόμιο κεφ. 12, 29-31).  Στο Δευτερονόμιο (κεφ.18, 9 – 12 κ.α.), αφού αναφέρεται μια λίστα βδελυγμάτων (αμαρτιών, ανομημάτων, βαρβαρισμών) των εθνών, όπως ανθρωποθυσίες παιδιών, αιμομιξίες, αποκρυφισμό και μαγεία, προσθέτει «Άλλωστε εξαιτίας αυτών των βδελυγμάτων θα διώξει ο Κύριος αυτά τα έθνη από μπροστά σας».

Στο Λευιτικό 18:21-28, αφού αναφέρεται μια σειρά βδελυγμάτων, όπως λατρείες αρχόντων,  ανθρωποθυσίες  παιδιών, ομοφυλοφιλίες, αιμομιξία και κτηνοβασία, προσθέτει:

«Δεν πρέπει να μολύνεστε με καμιά απ’ αυτές τις πράξεις, με τέτοιες πράξεις μολύνθηκαν τα έθνη, αυτά που διώχνω από μπροστά σας. Μ’ αυτές τις πράξεις μολύνθηκε η χώρα, γι’ αυτό θα την τιμωρήσω για την ανομία της και θα ξεράσει τους κατοίκους της.

«Μ μιανεσθε ν πσι τοτοις· ν πσι γρ τοτοις μινθησαν τ θνη, γ ξαποστλλω πρ προσπου μν, κα ξεμινθη γ, κα νταπδωκα δικαν ατος δι᾿ ατν, κα προσχθισεν γ τος γκαθημνοις π᾿ ατς. κα φυλξεσθε πντα τ νμιμ μου κα πντα τ προστγματ μου, κα ο ποισετε π πντων τν βδελυγμτων τοτων, γχριος κα προσγενμενος προσλυτος ν μν· πντα γρ τ βδελγματα τατα ποησαν ο νθρωποι τς γς ο ντες πρτερον μν, κα μινθη γ. κα να μ προσοχθσ μν γ ν τ μιανειν μς ατν, ν τρπον προσχθισε τος θνεσι τος πρ μν. τι πς, ς ἐὰν ποισ π πντων τν βδελυγμτων τοτων, ξολοθρευθσονται α ψυχα α ποιοσαι κ το λαο ατν. κα φυλξετε τ προστγματ μου, πως μ ποισητε π πντων τν νομμων τν βδελυγμνων, γγονε πρ το μς, κα ο μιανθσεσθε ν ατος, τι γ Κριος Θες μν».  (Λευιτικό 12)

 

 

 

5. Η ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΖΩΗ

 

Ι. ΣΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΩΝ ΘΕΩΝ

 

Σύμφωνα με τους μελετητές, οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι η ανθρώπινη ζωή δε σταματά με το φυσικό θάνατο, αλλά συνεχίζεται και μετά από αυτόν, οπότε και η ανθρώπινη ψυχή απελευθερώνεται από τα δεσμά του θνητού κορμιού. Συγχρόνως, ήταν βαθιά ριζωμένες στην ψυχή τους οι δοξασίες για τον Άδη , ενώ η ελληνική μυθολογία περιέχει πλουσιότατες περιγραφές του Άδη και της ζωής των ψυχών των νεκρών σε αυτόν. Ο Άδης, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, βρίσκεται κάτω από τη γη ή στα έσχατα του Ωκεανού, όπου τοποθετείται και το νησί των Μακάρων. Στην τοποθεσία αυτή οδηγούν πολλοί δρόμοι, αφού όλα τα σκοτεινά βάραθρα και οι σπηλιές θεωρούνταν ότι είναι πύλες του Κάτω Κόσμου. Ο Άδης είναι ζοφερός και στάζει από την υγρασία, δε βλέπει ποτέ το φως του ήλιου και αναδίδει δυσωδία πίσσας και θειαφιού. Ο χώρος του είναι ατελείωτος και διαρρέεται από τέσσερις φοβερούς ποταμούς, των οποίων τα ονόματα συμβολίζουν τις θλίψεις και τους στεναγμούς που δοκιμάζουν οι ψυχές που πηγαίνουν εκεί. Στον Όμηρο μνημονεύονται ο Αχέροντας ποταμός(ποτάμι του "άχους", δηλαδή της στεναχώριας και της θλίψης), και σε αυτόν χύνονται ο Κωκυτός (ποταμός των "κλαυθμών" και των θρηνητικών κραυγών), ο Πυριφλεγέθοντας("πύρινο ποτάμι") και η πηγή του Κάτω Κόσμου, η Στυξ με το "μαύρο νερό"(ποτάμι του "μίσους", καθώς "στύγω" σημαίνει μισώ). Η χειρότερη θέση του Άδη είναι ο Τάρταρος, όπου βρίσκονται καταπλακωμένοι κάτω από την Αίτνα οι Γίγαντες και οι Τιτάνες, που τιμωρήθηκαν από τους θεούς του Ολύμπου, επειδή τόλμησαν να εναντιωθούν στη θέλησή τους. Εκεί βασανίζονται και μερικοί άλλοι νεκροί, όπως ο Τάνταλος, ο Τυφώνας ο Τιτυός, ο Σίσυφος, ο Φλεγύας και όσοι είναι καταδικασμένοι σε αιώνια τιμωρία.Οι σκιές των άλλων νεκρών βρίσκονται στα "Ηλύσια Πεδία" ή στο νησί των "Μακάρων".

Απόλυτος κυρίαρχος του Άδη είναι ο θεός Άδης ή Πλούτωνας, αδελφός του Δία και άνδρας της Περσεφόνης, που μαζί της κυβερνά το βασίλειο του. Δικαστές στον Άδη είναι ο Μίνωας, ο Ραδάμανθυς και ο Αιακός, των οποίων οι αποφάσεις είναι αμετάκλητες και τις εκτελούν ένα τεράστιο πλήθος από τέρατα, όπως οι Ερινύες, οι Μέγαιρες, ο πολυκέφαλος φύλακας των πυλών του Άδη Κέρβερος, οι Άρπυιες, οι Ευμενίδες κ.α. Το θάνατο των ανθρώπων που ζούνε πάνω στη γη τον ορίζουν οι Μοίρες και την εκτέλεση των εντολών τους την αναλαμβάνει ο νεκροπομπός Ερμής. Τις ψυχές τις περνά από την Αχερουσία Λίμνη ο Χάροντας με αμοιβή ενός οβολού.

Οι πεποιθήσεις των αρχαίων Ελλήνων για τον Άδη αποτελούσαν συμπλήρωμα της θρησκείας τους και ήταν σεβαστές, όπως και όλα τα άλλα θρησκευτικά τους πιστεύω. Αυτό, όμως, δεν εμπόδισε πολλούς αρχαίους ποιητές να εμπνευστούν ποιήματα που μιλούσαν για την κάθοδο πολλών ζωντανών στον 'Αδη ή την αρπαγή νεκρών από εκεί. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η κατάβαση στον Άδη ή η ανάκληση της ψυχής των νεκρών, με πρωταγωνιστές μυθικούς ήρωες ή και ταπεινόυς ακόμη ανθρώπους, υπήρξε λογοτεχνικός τόπος αγαπημένος στο πέρασμα των αιώνων, από την "Οδύσσεια" ως τον Λουκιανό με τους "Νεκρικούς Διαλόγους" του(σε δύο από τους οποίους ο κυνικός φιλόσοφος Μέννιππος και ο μπαλωματής Μίκυλλος αρνούνται να πληρώσουν τον απαιτούμενο οβολό που έθεταν οι αρχαίοι στο στόμα του νεκρού και θέτουν ακόμα και σήμερα σε πολλά χωριά). Κατά την άποψη των αρχαίων, σε πολλά μέρη του κόσμου υπήρχαν "στόμια του Άδη", όπου ήταν ευκολότερο να ανακληθούν οι ψυχές των νεκρών δια των σχετικών ιεροπαραξιών, ενώ η νεκρομαντεία αποτελούσε συνήθη πρακτική. Εκτός από την ομηρική δίοδο στη χώρα των Κιμμερίων, οι μύθοι επέτρεπαν την κάθοδο, και για τους πιο ευνοημένους της μοίρας την άνοδο, από τον Ταίναρο, την Αχερουσία, την Αορνό λίμνη στην Ιταλία, την Αττική, την Ερμιόνη(που υποτίθεται πως ήταν η συντομότερη οδός και γι' αυτό και οι κάτοικοι της περιοχής δεν έβαζαν οβολό στο στόμα των νεκρών), τη Λέρνη, αλλά και την Αφρική, την Ασσυρία και την Ισπανία. Σχεδόν κάθε σπήλαιο ή χάσμα της γης λογίζονταν ως οδός καταβάσεως, ίσως επειδή όλοι οι δρόμοι οδηγούσαν στον άφευκτο θάνατο.



ΙΙ. ΣΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

 

Ο χριστιανισμός, που ήταν ο πνευματικότερος από όλες τις θρησκείες, απάλλαξε τον Άδη από κάθε υλικό περιεχόμενο και τον τοποθέτησε σε άυλες και καθαρά πνευματικές περιοχές. Σύμφωνα με τη διδασκαλία του Χριστού και των Αποστόλων, οι ψυχές των αμαρτωλών κατεβαίνουν στον Άδη, όπου βασιλεύει ο διάβολος και λειτουργεί η κόλαση για την τιμωρία τους, ενώ τα πνεύματα των καλών και δίκαιων πηγαίνουν κατευθείαν στον Παράδεισο για να αμειφθούν για τις καλές τους πράξεις.

Στις χριστιανικές δοξασίες για τον Άδη περιέχεται και η πίστη για τη μελλοντική ανάσταση των νεκρών. Οι νεκροί όλων των αιώνων θα σηκωθούν από τους τάφους τους και μαζί με τους ζωντανούς εκείνη την ημέρα θα μεταφερθούν πάνω σε σύννεφα κοντά στον Κύριο. Κατά τη φοβερή εκείνη ημέρα της ανάστασης των νεκρών, θα γίνει η τελειωτική κρίση για καθένα από τους ανθρώπους και οι καλοί θα κληθούν σε ανάσταση ζωής, ενώ οι κακοί σε ανάσταση κρίσης, όπως αναφέρει στην επιστολή του ο απόστολος Παύλος. Σε αντίθεση με την ανατολική Εκκλησία, που παραδέχεται την ύπαρξη της Κόλασης και του Παράδεισου, η δυτική Εκκλησία παραδέχεται και μια τρίτη κατάσταση του Άδη, το Καθαρτήριο, απ' όπου θα περνούν απαραίτητα οι ψυχές πριν αποφασιστεί η τελική τους κατοικία.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΑΙ

ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ

 

 

1. Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΙΟ ΠΑΛΙΟΣ ΤΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΟΥ

 

Στον Πλατωνικό διάλογο «Τιμαίος ή Περί φύσεως» αναφέρεται ότι όταν ο νομοθέτης και ένας από τους 7 σοφούς της αρχαιότητας Σόλωνας ο Αθηναίος  (έζησε το 639 - 559 π.Χ.) επισκέφτηκε την Αίγυπτο, οι ιερείς της Σάιδας (= η  αρχαία θρησκευτική πρωτεύουσα της Αιγύπτου) του είπαν λέει ότι στα ιερά τους βιβλία είναι καταγεγραμμένα τα εξής:

Α) Όσα μεγάλα και όμορφα ή αξιοθαύμαστα έχουν συμβεί στην Ελλάδα και στην Αίγυπτο ή και οπουδήποτε, και εξ ακοής γνωρίζουν οι Αιγύπτιοι, είναι καταχωρημένα στους ιερούς ναούς της Αιγύπτου.

Β) Στη γη έγιναν πάρα πολλοί κατακλυσμοί και όχι ένας, αυτός του Δευκαλίωνα, όπως αναφέρουν οι Έλληνες (οι Έλληνες επί εποχής του Σόλωνα ) και εξ αιτίας αυτών των κατακλυσμών χάθηκαν ορισμένοι παλαιότεροι πολιτισμοί, όπως π.χ. ο πολιτισμός των Ελλήνων πριν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα. Οι Έλληνες δε γνωρίζουν αυτό, γιατί μετά τον κατακλυσμό αυτοί που έμειναν δεν ήξεραν να γράφουν.

«Εσείς ξέρετε έναν μόνο μεγάλο κατακλυσμό, του Δευκαλίωνα. 'Έγιναν όμως προηγούμενα πολλοί άλλοι μεγάλοι κατακλυσμοί, τους οποίους οι δικοί μας αρχαίοι τους κατέγραψαν..» (Πλάτων "Τίμαιος" 23 Β).

Γ) Ο Ελληνικός πολιτισμός είναι πιο παλιός από τον Αιγυπτιακό και ο Ελληνικός, λαμβανομένου υπόψη και εκείνου που υπήρχε πριν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, μετρά  9.000 έτη και ο Αιγυπτιακός λιγότερα κατά 1000 χρόνια, δηλαδή 8000 έτη, πρβ:

«Ο ιερεύς λοιπόν του είπε: «Δεν υπάρχει λόγος να μη το κάμω, Σόλων, αλλά Θα σου τα πω και προς χάριν σου και χάριν της πόλεώς σας, προ πάντων όμως προς χάριν της θεάς, η οποία και την ιδικήν σας και την ιδικήν μας χώραν επροστάτευσε και ανέθρεψε και εμόρφωσε, την ιδικήν σας χίλια χρόνια πρωτύτερα, αφού επήρε το σπέρμα διά σας από την γην και τον Ήφαιστον και αργότερα την ιδικήν μας. Εις τα ιερά μας βιβλία είναι γραμμένον, ότι η διοργάνωσις πόλεως εδώ έγινε προ οκτώ χιλιάδων ετών. Θα σου διηγηθώ λοιπόν με λίγα λόγια διά τους νόμους που είχαν και διά το πλέον ωραιότερον που έκαμαν οι προ εννέα χιλιάδων ετών συμπολίται σου, άλλοτε, όταν θα έχωμεν ευκαιρίαν, Θα είπωμεν τας λεπτομερείας δι' όλα αυτά αφού θα έχωμεν εμπρός μας τα ίδια τα κείμενα». "(Πλάτων "Τίμαιος" 23 δ-ε).

Δ) Στη χώρα του Σόλωνα, την Αθήνα – Ελλάδα, έζησε το πλέον ωραιότερο και το πλέον καλύτερο ανθρώπινο γένος, από το οποίον κατάγεται ο Σόλωνας και οι συμπολίτες του κ.α. Πριν από το μεγάλο κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, η σημερινή πόλις των Αθηναίων υπήρξε αρίστη στον πόλεμο και γενικώς στη διακυβέρνηση της ήταν τελεία. Στην πόλη εκείνην λέγεται ότι έγιναν κάλλιστα έργα και διαμορφώθηκαν τα πλέον άριστα πολιτεύματα από όσα ημείς έχομε ακούσει ότι υπήρξαν επί της γης,

Ε) Η Θεά Αθηνά, που  έζησε και λατρευόταν και στην Αίγυπτο και στην Ελλάδα, στα αιγυπτιακά λέγονταν Νήιθ και  πρόσφερε τη Σοφία της και στους δυο λαούς. Πρώτα ίδρυσε την Αθηναίων Πολιτεία και μετά την Αιγυπτιακή.

ΣΤ) Πιο πέρα από τις Ηράκλειες στήλες  (σήμερα λέγεται πορθμός του Γιβραλτάρ) υπήρχε  μια ήπειρος, η Ατλαντίδα, που ήταν ένα νησί μεγαλύτερο από την Ασία και την Αφρική. Κάποια στιγμή οι στρατοί αυτής της χώρας συγκεντρώθηκαν και επεχείρησαν μαζί  εξόρμηση για να υποδουλώσουν και την Αίγυπτο και την Ελλάδα  και γενικά ολόκληρο τον εντεύθεν του στομίου (από τις Ηράκλειες στήλες) τόπο. Ωστόσο την εποχή εκείνη η αρχηγεύουσα των Ελλήνων, η Αθήνα,  κατανίκησε τους επιδρομείς και έτσι εμπόδισε να υποδουλωθούν όσοι ακόμη δεν είχαν υποδουλωθεί και απελευθέρωσε χωρίς καμία αξίωση, όλους τους άλλους που είχαν υποδουλωθεί. Μετά παρέλευση αρκετού χρόνου όμως έγιναν φοβεροί σεισμοί και κατακλυσμοί και εντός ενός τρομερού ημερονυκτίου ολόκληρος ο στρατός των Ελλήνων ενταφιάστηκε στη γη, αλλά εξαφανίσθηκε επίσης βυθισθείσα στη Θάλασσα η νήσος Ατλαντίδα λόγω του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Πλούταρχος στο έργο του "Βίοι Παράλληλοι" και στη μελέτη του "περί Ίσιδος και Οσίριδος" μας δίνει αρκετά στοιχεία για την Ατλαντίδα. Επίσης σε πολλά σημεία των έργων του αναφέρεται σε διάφορες δοξασίες των αρχαίων που "καθώς λέει η παράδοση και τα γραπτά ξεκινάνε από τη χαμένη Ατλαντίδα"

2)  Ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα, σύμφωνα με το Πάριο χρονικό,  έγινε το 1265 πριν από το Διόγνητο  = 1529 π.Χ. 

3) Σήμερα πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι ο Τιμαίος του Πλάτωνα είναι έργο επιστημονικής φαντασίας, γιατί δεν υπάρχουν ενδείξεις. Όμως επειδή δεν υπάρχουν ενδείξεις και για το αντίθετο, άρα μπορεί να  είναι και πραγματικότητα. Πάντως ο Διόδωρος, όπως θα δούμε αμέσως πιο κάτω, θεωρεί ότι τα ως άνω λεγόμενα του Πλάτωνα είναι σωστά.

 

2. ΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ  ΚΑΙ ΟΙ ΦΟΙΝΙΚΕΣ  ΟΙΚΕΙΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΕΡΓΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης, σχετικά με τα γράμματα και τις επιστήμες,  αναφέρει τα εξής, τα οποία σχετίζονται και με όσα είδαμε να λέει πιο πριν ο Πλάτωνας: «… Στους Έλληνες λέγεται ότι πρώτος ανακάλυψε τους ρυθμούς και το τραγούδι ο Λίνος και όταν ο Κάδμος έφερε από τη Φοινίκη τα λεγόμενα γράμματα, πρώτος αυτός μετέφερε στην Ελληνική γλώσσα, όρισε την ονομασία του καθενός και χάραξε το σχήμα τους. Γενικώς όλα μαζί τα γράμματα ονομάστηκαν Φοινικικά, επειδή μεταφέρθηκαν στους Έλληνες από τους Φοίνικες, ειδικά όμως, επειδή πρώτοι οι Πελασγοί χρησιμοποίησαν τους φερόμενους χαρακτήρες προσαγορεύτηκαν Πελασγικά……. Ο Λίνος, λοιπόν, λένε πως συνέταξε με Πελασγικά γράμματα αφήγημα με τις πράξεις του πρώτου Διόνυσου και τους λοιπούς μύθους και το άφησε στα απομνημονεύματά του. Με τον ίδιο τρόπο χρησιμοποίησαν τα Πελασγικά γράμματα ο Ορφέας και ο Προναπίδης, που ήταν δάσκαλος του Ομήρου και εμπνευσμένος τραγουδοποιός. Το ίδιο και ο Θυμοίτης…. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 67)

«… Οι Ηλιάδες ( = οι αρχαίοι κάτοικοι της Ρόδου) αναδείχθηκαν ανώτεροι από όλους στη μόρφωση και κυρίως στην αστρονομική. Εισηγήθηκαν πολλά σχετικά με τη ναυτιλία και όρισαν τον χωρισμό της ημέρας σε ώρες….. Ο (Ρόδιος) Ακτίς βάζοντας πλώρη για την Αίγυπτο ίδρυσε εκεί τη λεγόμενη Ηλιούπολη, δίνοντας το όνομα του πατέρα του (Ήλιου). Από αυτόν έμαθαν αργότερα οι Αιγύπτιοι τα θεωρήματα της αστρονομίας. Όταν, όμως, έγινε ο κατακλυσμός στην Ελλάδα, από τις βροχοπτώσεις χάθηκαν οι περισσότεροι άνθρωποι. Μαζί με εκείνα συνέβηκε να καταστραφούν και τα γραπτά μνημεία και γι αυτή την αιτία, οι Αιγύπτιοι, βρίσκοντας την ευκαιρία, ιδιοποιήθηκαν όλα τα περί αστρονομίας και επειδή, λόγω της άγνοιάς τους, οι Έλληνες δεν μπορούσαν πλέον να επικαλεστούν τις γραπτές μαρτυρίες, ενισχύθηκε η άποψη ότι πρώτοι οι Αιγύπτιοι ανακάλυψαν τα άστρα. Με τον ίδιο τρόπο, μολονότι οι Αθηναίοι ίδρυσαν πόλη στην Αίγυπτο, που την ονόμαζαν Σαίνς, το γεγονός ξεχάστηκε λόγω του κατακλυσμού. Γι αυτές, λοιπόν, τις αιτίες πολλές γενιές αργότερα ο Κάδμος του Αγήνορα θεωρήθηκε ότι πρώτος αυτός έφερε τα γράμματα από τη Φοινίκη στην Ελλάδα και από τον καιρό του Κάδμου και στο εξής πίστευαν για τους Έλληνες πως έκαναν πάντα συμπληρωματικές ανακαλύψεις στην επιστήμη των γραμμάτων, καθώς ένα είδος καθολικής άγνοιας κατείχε τους Έλληνες…….»  ( Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 5, 57)

«…Στις Μούσες, δόθηκε από τον πατέρα τους, η ανακάλυψη των γραμμάτων και η σύνθεση των επών, η λεγόμενη ποιητική. Σε εκείνους που λένε πως οι Σύριοι είναι οι εφευρέτες των γραμμάτων, πως οι Φοίνικες  τα έμαθαν από εκείνους  και τα παρέδωσαν στους Έλληνες  και πως αυτοί οι Φοίνικες ήταν εκείνοι που έπλευσαν με τον Κάδμο στην Ευρώπη και πως γι αυτό οι Έλληνες ονομάζουν τα γράμματα Φοινικικά, απαντούν πως οι Φοίνικες δεν ήταν οι αρχικοί εφευρέτες και πως το μόνο που έκαναν ήταν να αλλάξουν τη μορφή των γραμμάτων και, καθώς η πλειοψηφία των ανθρώπων τα χρησιμοποίησε αυτό το είδος των γραμμάτων, γι αυτό τους δόθηκε η παραπάνω ονομασία»……  (Διόδωρος Σικελιώτης. βίβλος 5, 74)

«…φασίν τους Φοίνικας ουκ εξ αρχής ευρείν, αλλά τους τύπους των γραμμάτων μεταθείναι μόνον…». (Διόδωρος, Σικελιώτης, βίβλος 5, 74).

 

Σημειώνεται ότι:

1) Ο Διόδωρος λέει τα ως άνω, επειδή ο Ηρόδοτος έχει πει ότι σύμφωνα με τους υπολογισμούς του τα γράμματα στην Ελλάδα τα έφερε ο Κάδμος, όταν ήρθε στην Ελλάδα από τη Φοινίκη, κάτι  για το οποίο δε συμφωνεί ο Διόδωρος.

2) Με τα λεγόμενα αυτά του Ηρόδοτου δε συμφωνεί ούτε και ο Πλούταρχος, ο οποίος μάλιστα  αποκάλεσε τον Ηρόδοτο «κακοήθη» στο έργο του «Ηθικά ή περί των Ηροδότου Κακοήθειες», όπου βλέπε περισσότερα.

3) Οι Υπολογισμοί του Ηρόδοτου, σχετικά με την Ελληνική γραφή, είναι λάθος, γιατί:

Α) Όταν Ο Κάδμος ήρθε στην Ελλάδα,  έφερε πράγματι τη γραφή της ιδιαίτερης πατρίδας του, δηλαδή τη Φοινικική γραφή, και με την οποία έγραφαν οι Καδμείοι ή Θηβαίοι, καθώς και άλλοι Έλληνες, επειδή ήταν πιο εύκολη από τη γραμμική που υπήρχε πριν.  Όμως μετά που οι Θηβαίοι εξελληνίσθηκαν χρησιμοποίησαν τη νέα Ελληνική γραφή που επινοήθηκε στο μεταξύ από τους Έλληνες σε αντικατάσταση και της Φοινικικής επειδή και η Φοινικική ήταν μια γραφή που δεν απέδιδε πλήρως τον Ελληνικό προφορικό λόγο.

Β) Θα ήταν αληθές αυτό που λέει ο Ηρόδοτος, αν το σημερινό Ελληνικό σύστημα γραφής ήταν ακριβώς το ίδιο με το Φοινικό, κάτι όμως που δεν ισχύει.

(Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο: «Ψεύδη για την Ελληνική γλώσσα και γραφή», Α. Κρασανάκη.)

 

3. ΨΕΥΔΗ ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ  ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

 

Πολλοί λένε ότι στην αρχαία Ελλάδα γίνονταν ανθρωποθυσίες, κτηνοβασίες και θεοποιήσεις ανθρώπων, αφού από τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς αναφέρονται η Θυσία της Ιφιγένειας, ο έρωτας της Πασιφάης με τον ταύρο Ποσειδώνα -γέννηση Μινώταυρου, θεοποίηση Μίνωα κ.α.  Ωστόσο αυτό είναι κακοήθεια, γιατί:

Α) Οι θεοποιήσεις των θεών του Ολύμπου έγιναν όπως ακριβώς και με το Χριστό και τους Αγίους στη Χριστιανική Θρησκεία. Δηλαδή επειδή εν ζωή είχαν ο Δίας, ο Ποσειδώνας κ.τ.λ. είχαν ευεργετήσει τους ανθρώπους, μετά το θάνατό τους ανακηρύχτηκαν θεοί. (Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο «Η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία», Α. Κρασανάκη)

Β) Ο αρχαίος Ελληνικός πολιτισμός και η αρχαία Ελληνική θρησκεία δεν επέτρεπε να γίνονται ανθρωποθυσίες και απλώς η μια που αναφέρεται ήταν για διδακτικούς λόγους ή κάτι ως η Θυσία του Ισαάκ  στους αρχαίους Εβραίους.

Στους Εβραίους  ο Θεός ζήτησε από τον Αβραάμ να θυσιάσει το γιο του Ισαάκ (κάτι που τελικά δεν άφησε ο θεός να γίνει) προκειμένου να δοκιμάσει  την πίστη του. Στους Έλληνες ο μάντης Κάλχας ζήτησε από τον Αγαμέμνονα να θυσιάσει την κόρη του (κάτι όμως που τελικά δεν έγινε - ο λόγος που έχουμε την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» και την «Ιφιγένεια εν Ταύροις») προκειμένου να φυσήξει ούριος άνεμος για να φύγουν τα καράβια για την Τροία. Ο Μάντης Κάλχας ζήτησε από τον Αγαμέμνονα αυτή τη μεγάλη θυσία προκειμένου να του δείξει ότι δεν μπορεί από τη μια να είναι ασεβής σκοτώνοντας τα ελάφια της Θεάς Άρτεμης και από την άλλη να επικαλείται την εύνοια των θεών προκειμένου να του γίνει χάρη και να φυσήξει γι αυτόν ούριος άνεμος.

Γ) Η κτηνοβασία που αναφέρεται στο μύθο του Μινώταυρου δεν είναι αληθής. Ο μύθος του Μινώταυρου είναι μια ιστορία που αφενός έπλασαν οι Αττικοί συγγραφείς με σκοπό να γελοιοποιήσουν το Μίνωα, επειδή εκστράτευσε εναντίον τους και συνάμα πήρε ομήρους κάποιους νέους  για καταναγκαστικά έργα στην Κρήτη, όταν αυτοί δολοφόνησαν το γιο του Ανδρόγεω στα Παναθήναια, καθώς λένε οι Πλάτωνας και Πλούταρχος.  Βέβαια με τη μυθική ιστορία αυτή οι Αθηναίοι υποδείχνουν – προβάλλουν τα άσχημα αποτελέσματα που επιφέρουν αφενός τα μάγια και οι κτηνοβασίες (δηλαδή η γένεση τερατόμορφων όντων, όπως ο Μινώταυρος) και αφετέρου οι αθετήσεις υποσχέσεων προς τα θεία και τους φίλους. Ο Μίνωας φέρεται να τιμωρείται, με το να ερωτευθεί η γυναίκα του τον ταύρο, επειδή αφενός εκστράτευσε εναντίον των φίλων Αθηναίων και αφετέρου γιατί αθέτησε τις υποσχέσεις του προς τα θεία (επειδή δε θυσίασε τον ταύρο που του έδωσε επί τούτου ο Ποσειδώνας).

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

Το παρόν βιβλίο είναι μια πρωτότυπη μελέτη, η οποία βασίζεται αποκλειστικά και μόνο σε επίσημες πηγές, αρχαίους συγγραφείς και σε αναγνωρισμένους σύγχρονους ειδικούς, Έλληνες και ξένους, των οποίων τα ονόματα  αναφέρονται εκεί που πρέπει να αναφερθούν εντός του βιβλίου.

 

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ:

1.    ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 

2.    ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ (ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΡΑΦΗΣ)

3.    ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

4.    ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΡΗΤΟΡΙΚΗ

5.    ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

6.    ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΤΟΠΟΙΙΑ

7.    ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

8.    ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ  

9.    Η ΑΘΗΝΑ (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΙΔΡΥΣΗ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΛΠ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ)   

10. Η ΓΡΑΦΗ (ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΡΑΦΗΣ , ΕΙΔΗ ΚΛΠ)

11. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ (ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΟΦΟΡΑ  ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ)

12. Η ΘΗΒΑ (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΙΔΡΥΣΗ, ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ   ΚΛΠ)   

13. Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ,  ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΛΠ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ )

14. Η ΣΠΑΡΤΗ (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΙΔΡΥΣΗ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΛΠ ΤΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΩΝ) 

15. ΚΡΗΤΑΓΕΝΗΣ ΔΙΑΣ ΚΑΙ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΩΝ ΘΕΩΝ

16. ΚΡΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ

17. ΚΡΗΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ   (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ)

18. ΚΡΗΤΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ (ΧΟΡΟΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ)

19. ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ: (ΔΥΣΛΕΞΙΑ, ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ κ.α).

20. ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ

21. ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ (ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ, ΕΙΔΗ ΚΛΠ),

22. ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ 

23. ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΩΝ 

24. ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ

25. ΠΕΡΙ ΘΥΣΙΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΟΘΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΦΑΓΙΑΣ

26. ΠΕΡΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ, ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ, ΜΑΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΝΤΕΙΑΣ

27. Η ΚΙΘΑΡΑ ΜΕ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΗΣ, Η ΛΥΡΑ ΚΑΙ Ο ΑΥΛΟΣ ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΚΡΗΤΕΣ

28. Η ΜΑΝΤΙΝΑΔΑ, Η ΚΑΝΤΑΔΑ, Η ΡΙΜΑ,ΤΟ ΡΙΖΙΤΙΚΟ, Ο ΑΜΑΝΕΣ ΚΛΠ

29. ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

30. ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

 

 

 

Share on Google+

Share on Facebook

Share on Facebook

Google
Search WWW Search www.krassanakis.gr