ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ (ΜΑΚΗΣ)

 Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ

 

 

ΨΕΥΔΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

 

 

 

 

 

 

_Το ψεύδος για την ιστορική ελληνική γραφή και τι μας χρειάζονται στη γραφή τα ομόηχα ο & ω, η & υ & ι …..

_Τα ψεύδη για τα κεφαλαία και μικρά γράμματα και τι μας χρειάζονται στη γραφή.

_Το ψεύδος για τα μακρά, βραχέα και δίχρονα φωνήεντα.

_Τα ψεύδη για τα πνεύματα και τονικά σημάδια και τι μας χρειάζονταν στη γραφή.

_Τα ψεύδη για τους διφθόγγους και τα δίψηφα γράμματα.

_Τα ψεύδη για την ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, τη συμβατική γλώσσα κ.α.

 

 

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΑΘΗΝΑ»¨

ΑΘΗΝΑ Α’ ΕΚΔΟΣΗ 1990

 

 

 

 

 

 

 

 

ΨΕΥΔΗ  ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

==========

ΤΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΟΥ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

(Επίτιμου Δ/ντη Υπουργείου Πολιτισμού)

 

 

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

 

Περιεχόμενα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ.. 2

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 3

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ.. 3

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΛΛ. ΓΡΑΦΗ.. 3

1. Οι απόψεις D. Erasmus. 3

2. Οι απόψεις Ferdinad de Saussure. 4

3. Τα σωστά και τα λάθη Έρασμου και Saussure. 4

4. Οι δυσμενείς επιπτώσεις που επέφερε η ερασμιακή άποψη. 9

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο 10

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ.. 10

Ή ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ. 10

1. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΛΛ. ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ. 10

2. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΛΛ. ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ. 11

3. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ. 14

Α. ΟΙ ΠΕΛΑΣΓΟΙ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΕΘΝΟΣ. 14

Β. Η ΠΕΛΑΣΓΙΚΗ Ή ΑΛΛΩΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΓΡΑΦΗ.. 14

Γ. ΟΙ ΦΟΙΝΙΚΕΣ, ΟΙ ΚΑΔΜΕΙΟΙ Ή ΘΗΒΑΙΟΙ ΚΑΙ Η ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΓΡΑΦΗ.. 15

Δ. Η ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ = Η ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ.. 16

Ε. ΤΟ ΦΟΙΝΙΚΙΚΟ ΨΕΜΑ (Ο ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ ΤΟΥ ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ) 17

4. Η ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΓΡΑΦΗ.. 20

5. ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ.. 23

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο 29

ΨΕΥΔΗ ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΜΙΚΡΑ. 29

ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ &  ΤΟΥΣ ΔΙΦΘΟΓΓΟΥΣ. 29

1. Τα ψεύδη για τα κεφαλαία και μικρά γράμματα. 29

2. Τα ψεύδη για τους  διφθόγγους. 29

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο 32

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ. 32

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ. 32

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο 34

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ  ΓΙΑ ΤΑ. 34

ΜΑΚΡΑ, ΒΡΑΧΕΑ & ΔΙΧΡΟΝΑ ΦΩΝΗΕΝΤΑ. 34

1. ΤΑ ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤΑ ΟΜΟΗΧΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ Ο & Ω, Η & Ι…... 34

2. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΛΑΤΟΝΑ ΚΛΠ ΓΙΑ ΤΑ ΟΜΟΗΧΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ Ω & Ο, Ι & Η …... 36

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο 44

ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤA ΠΝΕΥΜΑΤΑ. 44

& ΤΟΝΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ. 44

Α. H ΥΠΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΗ.. 44

Β. ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΑ (η ψιλή & η δασεία) 45

Γ. ΤΑ ΤΟΝΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ.. 47

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο 54

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ.. 54

ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΦΥΛΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ. 54

1. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΦΥΛΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ.. 54

2. Η ΓΛΩΣΣΟ-ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. 55

3. ΑΠΑΡΧΕΣ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ. 56

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8ο 58

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗ.. 58

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗ ‘Η ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 58

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης.

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ: Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης.

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΛΛ. ΓΡΑΦΗ

 

 

1. Οι απόψεις D. Erasmus

 

Σύμφωνα με τον Ολλανδό φιλόλογο Desiderius Erasmus, 1457 - 1536 μ.Χ., "Dialogus de recta latini graeciguae serminis pronunciatione") – άποψη που έχουν υιοθετήσει κακώς τα σχολικά ελληνικά βιβλία γλώσσας και γραφής, χωρίς να ελέγξουν την ορθότητά της - η νέα ελληνική γραφή, όπως και οι σημερινές γραφές με λατινικούς χαρακτήρες (αγγλική, γαλλική, ολλανδική κ.τ.λ.) προέρχονται από την αρχαία ελληνική και συνάμα είναι ιστορικές, γιατί γράφουν τις λέξεις όπως τις πρόφεραν κάποτε οι πρόγονοί τους και όχι ως προφέρονται σήμερα. Ξεκινώντας ο Έρασμος από τη σκέψη ότι οι αρχαίοι Έλληνες, απ’ όπου πήραν τη γραφή οι άλλοι Ευρωπαίοι,  δεν ήταν δυνατόν  να ξεκινήσουν τη γραφή με πολλά  σημεία  (γράμματα) για τον ίδιο φθόγγο, π.χ.: Υ & Η & Ι = [ι], Ο & Ω = [ο], Ε & ΑΙ =[ε] ... κατέληξε στο εξής λάθος (όμως μόνο ως προς την ελληνική γραφή, όπως θα δούμε πιο κάτω), όμως αληθοφανές, συμπέρασμα:

1) Η νέα ελληνική γραφή και οι γραφές με λατινικούς χαρακτήρες είναι ιστορικές, επειδή γράφουν τις λέξεις ως έχουν φωτογραφικά από  την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα.

2) Η νέα ελληνική γραφή συνάμα διατηρεί από συνήθεια και τα γράμματα ω, η, υ, όπως π.χ. στις λέξεις, Ευρώπη, φύλο, καλώ… .), που, ενώ έπαψαν να παριστούν φθόγγους της ελληνικής γλώσσας (συνέπεσαν λέει με την προφορά των ο,ι), διατηρούνται στη γραφή των λέξεων στη νέα ελληνική γραφή.

3) Η αρχαία ελληνική γλώσσα ήταν διαφορετική από τη νέα, γιατί: α) Η αρχαία ελληνική περιείχε και τους φθόγγους που γράφονταν με τα γράμματα ω, η, υ, όπου το γράμμα Η προφερόταν ως μακρό [ε], δηλ. ως δυο παρατεταμένα [εε], το Ω προφερόταν ως μακρό [ο], δηλ. ως δυο παρατεταμένα [οο] και το Υ ως το [ου/u].  Τα ΑΙ, ΕΙ, ΥΙ ΟΥ ΑΥ... προφέρονταν ως δείχνουν τα ψηφία τους, δηλαδή:  αι = [αϊ], ει = [εϊ], υι = ουϊ, ου = [οου], αυ = [αου], ηυ = εεου..  β) Τα διπλά όμοια γράμματα μμ, νν, σσ,... προφέρονταν και τα δυο και όχι μόνο το ένα που προφέρουμε σήμερα, γ) Τα γράμματα δ, β, γ προφέρονταν ως "ντ, μπ, γκ" και όχι ως σήμερα! 

 

Προφορά αρχαίων ελληνικών λέξεων, σύμφωνα με τον Έρασμο: γεωργία = "γκεοοργκια" και όχι "γεοργία", Ευρώπη = εουροοπεε" και όχι  "εβρόπι",    αυστηρός = "αουστεερος"  και όχι  "αφστιρός", είναι =  "εϊναϊ" και όχι  "ίνε",   ηύρα  =  "εεουρα"  και όχι "ίβρα",  θείοι   =   "θεϊοϊ  και όχι "θίι",....

 

Η ως άνω άποψη του Έρασμου είχε προκαλέσει τότε αντίδραση σε πάρα πολλούς λόγιους, Έλληνες και ξένους, όπως στον Κλ. Ραγκαβή, στο Βαυαρό φιλόλογο Ι. Ρόυχλιν (J. Reuhlin, 1445 -1522 μ.Χ.), απ' όπου ονομάστηκαν οι αντίπαλοι του Έρασμου "Ροϋχλικοί" ή ιωτακιστές, επειδή πρόφεραν τα γράμματα η υ οι ει υι όπως και το γράμμα ι και όχι   έτσι, όπως πρότεινε ο Έρασμος, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο ούτε στη βυζαντινή παράδοση ούτε στους αρχαίους συγγραφείς αναφέρεται. Παρά ταύτα όμως  η αναληθής ως άνω  άποψη για το ελληνικό σύστημα γραφής εισχώρησε τότε (τον 16ο αιώνα) στα ξένα Πανεπιστήμια και στη συνέχεια από εκεί στα ελληνικά μέσω των συγγραμμάτων των γλωσσολόγων Sausssare, Γ. Χατζηδάκη, Γ. Μπαμπινιώτη, Σετάτου κ.α..

 

 

2. Οι απόψεις Ferdinad de Saussure

 

Ο Γάλλος γλωσσολόγος Ferdinad de Saussure (1857-1913), και οι μαθητές του (Ch. Baley, A. Sechehaye...), σχετικά με την ελληνική γραφή, λένε τα εξής, που είναι αφενός όπως περίπου αυτά που λέει ο Έρασμος και αφετέρου λάθος, όπως θα δούμε πιο κάτω:

 «Από λογικής άποψης το αρχαίο ελληνικό αλφάβητο είναι ιδιαίτερα εξαίρετο, διότι για κάθε φθόγγο είχε ένα γράμμα, π.χ. β-ά-ρ-β-α-ρ-ο-ς. Η αρμονία όμως  ανάμεσα στη γραφή και την προφορά δεν διαρκεί, επειδή η γλώσσα εξελίσσεται αδιάκοπα, ενώ η γραφή παραμένει  ακίνητη.  Γράφουμε eveiller, mouiller, lei, rei,..., ενώ προφέρουμε eveyer ("έβεγιε"), mouiyer ("μούιγιε"), lwa ("λουά"), rwa ("ρουά"),..., επειδή έτσι προφέρονταν αρχικά και έπειτα άλλαξε η προφορά τους. Η γραφή επομένως καταλήγει να μην ανταποκρίνεται πια σ' αυτό που αντιπροσωπεύει....  να υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ γραφής  και προφοράς. Για το ίδιο γράμμα έχουμε πάρα πολλές προφορές και τον ίδιο φθόγγο το γράφουμε με τρία και πέντε γράμματα. O φθόγγος π.χ. "σ" γράφεται: s, t, ss, sc: nation, chasset, acguescer... ο φθόγγος "κ" = gu, c, k, cc, ch....   Η γραφική εικόνα αυτή της λέξης αποκτά για μας ιδεογραφία......  Κατόπιν αυτού, καταλήγει ο F. Saussure: «θα πρέπει να καταργηθούν οι σημερινές γραφές με ελληνικούς και λατινικούς χαρακτήρες και να γίνει ένα νέο φωνητικό αλφάβητο με τόσα γράμματα όσοι και οι φθόγγοι (με ένα γράμμα για κάθε φθόγγο.  ("Μαθήματα Γλωσσολογίας" F.  Saussure). 

 

3. Τα σωστά και τα λάθη Έρασμου και Saussure

 

α. Η γραφή με λατινικούς χαρακτήρες είναι πράγματι ιστορική

 

Παρατηρώντας τις σημερινές γραφές με λατινικούς χαρακτήρες (αγγλική, γαλλική,...) βλέπουμε ότι εκεί:

1) Οι λέξεις που προέρχονται από την ελληνική και λατινική γραφή γραφονται όπως ακριβως έχουν εκεί (φωτογραφικά, ιστορικά), άσχετα αν εκεί μπορεί και να προφέρονται κάπως αλλιώς, πρβ π.χ.:

ελληνική: πρόβλημα, τιτάν(ας), Γεωργία, Ευρώπη, ιδέα, τυπώ(νω),  Ολυμπία,  φιλοσοφία, τηλέφωνο......  & αγγλική: problem (“πρόμπλεμ»), titan(«ταϊταν»),  Europe («γιούροπ»), idea («αϊντία»), type  («τάϊπ»), Olympia, philosophy, telephone,... 

ελληνική: ακτίς, Γεωργιανός, Συριανός, Λατίνος... & γαλλική: action («αξόν»), Georgien («ζεορζάν»), Syrien («σιριάν»), Latin («λατάν»)...

λατινική: cluba (κλούμπα -κλούβα), cupa (κούπα), America, pluς (πλους), imperial («ιμπέριαλ»), lina («λίνα»), douo > double («ντουπλέ»)….& αγγλική: club («κλάμπ»), cup («κάπ»), America, plus («πλας»), imperial («ιμπίριαλ»), line («λάϊν»), double ("ντάμπλ")….

Με την ελληνική ή λατινική ορθογραφία γράφονται και οι λέξεις άλλων γλωσσών (αραβικές, εβραϊκές....) που πέρασαν στις γραφές αυτές μέσω της ελληνικής ή της λατινικής, πρβ π.χ.  ελληνικά: άλγεβρα, Εμμανουήλ, Δανιήλ....  =  αγγλικά: Algebra, Emmanuel, Daniel...

2) Οι παράγωγες λέξεις γράφονται στο θέμα όμοια με τις πρωτότυπές τους, δηλαδή διατηρούν την ιστορική τους ορθογραφία, άσχετα αν καμιά φορά η προφορά  της παράγωγης λέξης αλλάζει λόγω φθογγικού πάθους (συναίρεσης κ.α.), πρβ π.χ. στην αγγλική την πρωτότυπη λέξη  volcano ( προφορά «βολκέϊνουν», το α = εϊ) και την παράγωγη volcanic (προφορά «βολκανικ», το α = α). Ομοίως: athlete (“άθλιτ”) > athletic (“αθλέτικ”), busy (“μπάζι») > business (“μπίζνες»), day (“ντέι”) > Sanday (“σάντι”), live («λάϊβ») >living  ("λίβινκ")

3) Οι λέξεις που προέχρχονται από τη δικιά τους γλώσσα (αυτές που δεν υπάρχουν στην ελληνική ή λατινική) γράφονται  ως έχουν φθογγικά με το λατινικό αλφάβητο, πρβ π.χ. στην αγγλική:Athens, not, lot  και αν εχουμε περίπτωση ομοηχίας με κάποια άλλη βαζουμε σε κάποια από αυτές  επιπρόσθετα ένα γράμμα (τυχαίο ή σύμφωνα με τη σκέψη εκείνου που την καθιέρωσε γραφικά) και που, αν και γράφεται, δεν προφέρεται, πρβ π.χ. την αγγλική λέξη τις λέξεις ), rit(e) & (w)rit(e) & ri(g)t(h), to & too & two. Ομοίως:  sent & cent & scent,    pare & pair & pear,   boy & buoy,  no & know, sail & sale, grown & groan, fought & fort, war &  wore, side &  sighed, made & maid, night & knight, soared &   surd, hole & whole, morning & mourning .....

Στη γαλλική: grave (στον ενικό) & graves (στον  πληθ.). Εδώ το -es δεν προφέρεται, αλλά μπαίνει για διάκριση του πληθυντικού  από τον ομόηχο ενικό.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Η γραφή μιας λέξης με τον ως άνω τρόπο παραμένει στο χρόνο ακόμη και  αν η προφορά της αλλάξει ή αν η λέξη λέγεται με δυο ή περισσότερες προφορές. Πρβ π.χ. στην αγγλική που ενώ άλλοι λένε π.χ.: "δε λαντον, μπάτι, σον κόνερ, ουάτ..." και άλλοι "δι  λόντον  μπόντι, σιν κόνερι, χουάτ ή γουάτ..", ωστόσο και οι μεν και οι δε γράφουν   ίδια, δηλ.: the London, body, Sean Coneri, what.. 

2) Η γραφή μιας λέξης με τον ως άνω τρόπο προφέρεται αλλιώς σε μια γλώσσα και αλλιώς  σε μια άλλη, αν και έχουν το αυτό αλφάβητο (το λατινικό), πρβ π.χ. τις λέξεις: BEAUTE = αγγλική προφορά  «μπιούτι» και γαλλική «μποτέ».

3) Για να υποδειχθεί η σωστή προφορά των λέξεων στις γραφές με λατινικούς χαρακτήρες στα λεξικά,  χρησιμοποιούνται παράλληλα τα καλούμενα φωνητικά σύμβολα (Phonetic symbols).  Δηλαδή εδώ έχουμε μια γραφή ως βοηθητική μιας άλλης γραφής!!

 

Επομένως σωστά μιλούν Έρασμος και Sausure για  τις γραφές  με λατινικούς χαρακτήρες (αγγλική, γαλλική κ.τ.λ.)’  είναι πράγματι ιστορικές και γι αυτό εκεί:

(α)  Υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ γραφής και προφοράς. Εδώ λέμε - προφέρουμε άλλα και  άλλα γράφουμε ή άλλα βλέπουμε και  άλλα προφέρουμε. Παρουσιάζεται το φαινόμενο για το ίδιο γράμμα να έχουμε πέντε, έξι κ.τ.λ. προφορές (να παριστά ακόμη και συλλαβές) και όχι μια, όπως  στην   ελληνική και λατινική. Παρέβαλε π.χ. στην  αγγλική τις αγγλικές λέξεις go, one, on, come, to…, όπου το γράμμα Ο προφέρεται άλλοτε Ο, άλλοτε ΟΟΥ, άλλοτε ΟΥΑ, άλλοτε Α, άλλοτε ΟΥ… Ομοίως στις λέξεις:  was  (γουόζ), Αmerica (αμέρικα), hand (χέντ),  table (τέϊμπλ)....  το γράμμα  a = εϊ = α = ε= ouo.. Ομοίως στις λέξεις: titan (ταϊτάν), prize (πράϊζ), girl (γκέρλ),    pig (πιγκ), ability  (αμπίλιτι)… το γράμμα i = αϊ = ι = εΟμοίως τα υπόλοιπα.

Στην αγγλική γραφή σε πολλές λέξεις τα γράμματα έχουν την ίδια προφορά  που έχουν και τα αντίστοιχα λατινικά, π.χ.: Athens (άθενς), Italy (ίταλι)..... και στις άλλες, στις περισσότερες, τα ίδια γράμματα είναι αδύνατο  να πεις ποια ακριβώς προφορά έχουν ή βγαίνει μόνο εάν ξέρεις η όλη λέξη πώς προφέρεται.

(β) "Ορθογραφία" είναι η δημιουργία για κάθε λέξη ενός  ορισμένου "οπτικού ινδάλματος", το οποίο γι' αυτούς που ξέρουν από γραφή αποτελεί την "ιδεατή  εικόνα" γραφής κάθε λέξης. Η ιδεατή  αυτή εικόνα συνάπτεται στο νου του ομιλούντος προς  την   ακουστική "εικόνα, δηλ. προς τον τρόπο προφοράς μιας δεδομένης λέξεως, καθώς και προς τη σημασία της. 

(γ) Ο χρόνος που απαιτείται για την εκμάθηση της γραφής είναι τόσος, όσος χρειάζεται, για να  απομνημονεύσει ο μαθητής μια-μια τη γραφή όλων των  λέξεων, επομένως κάτι πάρα πολύ δύσκολο και χρονοβόρο.

Αυτός είναι και η αιτία που πολλοί ζητούν την κατάργησή της γραφής με λατινικούς χαρακτήρες. Και έχουν δίκιο. Δεν έχουν όμως δίκιο που μιλάνε για την καθιέρωση μιας άλλης γραφής που να έχει τόσα γράμματα όσοι και οι φθόγγοι, γιατί με τη γραφή αυτή δεν είναι δυνατόν να διακρίνουμε τις ομόηχες λέξεις. Η μόνη και η καλύτερη λύση είναι η καθιέρωση της ελληνικής γραφής ως διεθνούς.  Δεν υπάρχει άλλη λύση.

Φυσικά το να γράφεις τις λέξεις ως έχουν σε μια άλλη γραφή, κάτι ως γίνεται π.χ. στην αγγλική (που γράφει τις πιο πολλές λέξεις ως έχουν φωτογραφικά στη λατινική και ελληνική) είναι κάτι πολύ πιο δύσκολο από το να γράφεις τις λέξεις  με τα ομόφωνα γράμματα: Ω & Ο, Η & Υ & Ι …  και βάσει κανόνων, γιατί έτσι έχεις να θυμάσαι απλώς και μόνο λίγους κανόνες και όχι μια-μια την ορθή γραφή των λέξεων, αφού έτσι πρέπει να απομνημονεύσεις μια-μια την ορθή ιστορική γραφή των λέξεων.

 

β. Η ελληνική γραφή δεν είναι ιστορική, αλλά φθογγική και συνάμα ετυμολογική  

 

Παρατηρώντας την ελληνική γραφή βλέπουμε ότι εκεί οι λέξεις, σήμερα και πάντα, δεν καταγράφονται ούτε τυχαία, ούτε ιστορικά ως τις σημερινές γραφές με λατινικούς χαρακτήρες (αγγλική κ.α.), αλλά όπως ακριβώς προφέρονται φθογγικά τη στιγμή που γράφουμε και συνάμα ανάλογα με την ετυμολογία τους. Δηλαδή ανάλογα αφενός με το μέρος λόγου ή τον τύπο του σημαινόμενου από τη λέξη και αφετέρου ανάλογα με τη ρίζα ή την πρωτότυπη λέξη, αν έχουμε λέξη παράγωγη και χρησιμοποιώντας με κανόνες - αναλογικά τα ομόφωνα γράμματα: Ο(ο) & Ω(ω), Η(η) & Υ(υ) & Ι(ι)… .... που έχουν επινοηθεί για το σκοπό αυτό εδώ, ώστε ο αναγνώστης να έχει βοήθεια και στην εύρεση του σωστού νοήματος των λέξεων και στη διάκριση των ομοήχων. Παρέβαλε δε ότι τα ομόφωνα γράμματα ω & ο, η & οι.. στην κατάληξη μας υποδείχνουν το μέρος λόγου ή τον τύπο του σημαινόμενου, γράφοντας π.χ. με –ο,η τον ενικό των πτωτικών: καλόν, άνθρωπο(ν), καλό, καλή, νίκη, τιμή…, με –ω,ει τον ενικό των ρημάτων: καλώ, γελώ, τρέχω…, με –ω τη γενικού πληθυντικού των πτωτικών: καλών, ανθρώπων, τιμών….και στο θέμα μας υποδείχνουν τη ρίζα ή την πρωτότυπη λέξη μιας παράγωγης, πρβ π.χ. :  κρίνω  > κριτής,  κριτικός (με –ι) & Κρήτη > Κρητικός (με η)…   

Επομένως δε μιλούν σωστά Έρασμος και Sausure για  την ελληνική γραφή, αρχαία και νέα. Απλώς κρίνουν «εξ ιδίων τα αλλότρια». Δηλαδή, επειδή η δική τους γραφή, που είναι με λατινικούς χαρακτήρες ( Αγγλική, Ιταλική, Ολλανδική ...) είναι ιστορική, έτσι νομίζουν ότι το ίδιο συμβαίνει και στη νέα ελληνική γραφή σε σχέση προς την αρχαία Ελληνική.  Κάτι όμως λάθος, για τους λόγους που είδαμε πιο πριν.

 

Σημειώνεται, επίσης, ότι:

1) Επειδή πολλά σύμπλεγματα με ΟΟ και συνάμα μπαίνει το γραμμα Ω μπαίνει αντί του Ο στη συναίρεση των: οο, αο, εο..:  νόος - νως ή νους, τιμαόμενος > τιμώμενος....., για υπόδειξη αυτού του πάθους, νομίστηκε κακώς ότι το γραμμα ω  προφερόταν παλιά  ως παρατεταμένο (μακρό) οο.

Άλλωστε αρχικά το γραμμα Ω υπήρχε μονο το Ιωνικό αλφάβητο και μετα και στα άλλα, άρα κακώς λέγεται ότι αρχικά το Ω προφερονταν ως οο.

2) Επειδή πολλά σύμπλεγματα με ΕΕ, αλλά και ο φθόγγος  έχουν τραπεί σε ι και αυτή η αλλαγη σημειώνεται με το γραμμα Η αντι του ι (για υπόδειξη της φθογγικής αλλαγής, π.χ.: έθος > ηθική (λατινική ethiki), Ετεοκλέες (Αντιγόνη) > Ετεοκλής…, νομίστηκε κακώς ότι το γραμμα Η(η) προφερόταν πριν ως παρατεταμένο (μακρό)  εε. Άλλωστε αρχικά και το γραμμα Η υπήρχε μονο το Ιωνικό αλφάβητο και μετα και στα άλλα, άρα κακώς λέγεται ότι αρχικά το Η προφερονταν ως εε.

3) Επειδή τα δυο ΝΝ(νν), ΚΚ(κκ)... σε μερικές λέξεις προέρχονται από σύνθεση (εν-νομος, εκ-κλησία), γι' αυτό και νομίστηκε ότι πριν στην ελληνική προφέρονταν και τα δυο ψηφία των όμοιων διπλών: ΜΜ(μμ) ΛΛ(λλ).....  Όμως αυτό είναι λάθος, γιατί τα δυο  όμοια σύμφωνα (μμ, νν...) σε μια λέξη μπορεί να προφερθούν  και τα δυο μόνο αν η λέξη κοπεί στα δυο, π.χ.:  έκ.. κλησία. έν-νομος, σύν-νομος…, δηλαδή κάνοντας αποσύνθεση στις λέξεις.   Κάτι που γίνεται σε ιδιωματικές προφορές της ιταλικής:  prattico ( "πράτ-τίκο"), statίco ("στάτ-τίκο" )…

Άλλωστε τα δυο  όμοια γράμματα μμ νν ... σε πολλές λέξεις δε βρίσκονται εκεί λόγω σύνθεσης, αλλά τεχνικά (με ορθογραφικούς κανόνες). Με τα δυο μμ, νν, ρρ… σημειώνουμε – υποδεικνύουμε το φθογγικό πάθος της αφομοίωσης, πρβ:  π,β,φ + μ = μμ, ν + ν,λ,ρ,μ = νν,λλ,ρρ,μμ:  συ(ν)-μαθητής > συμμαθητής, συν-ράπτω > συρράπτω,  παν-λαϊκός > παλλαϊκός, εν-νομος > έννομος,.. οπή - ό(π)μα > όμμα > μάτι, κόβω -κό(β)μα > κόμμα,    γράφω - γρά(φ)μα > γράμμα...   Συνεπώς εδώ δεν είναι ορθό να προφέρουμε και τα δυο όμοια σύμφωνα.

4) Επειδή στο ελληνικό αλφάβητο δεν υπάρχουν τα γράμματα B(b), G(g), D(d) του λατινικού αλφάβητου και στο ελληνικό υπάρχουν τα γράμματα Β(β), Γ(γ), Δ(δ), γι' αυτό και νομίστηκε από τον Έρασμο και τους οπαδούς του ότι πριν τα γράμματα Β(β), Γ(γ), Δ(δ) του ελληνικού αλφάβητου  προφέρονταν ως ντ(d) μπ(b) γγ(g)!   Ωστόσο αυτό είναι λάθος. Στο ελληνικό αλφάβητο δεν υπάρχουν τα γράμματα b, g, d, επειδή αυτά παριστούν συμπλέγματα φθόγγων και στην ελληνική γραφή τα συμπλέγματα αυτά γράφονται αναλυτικά με τα ανάλογα γράμματα – φθόγγους  που αποτελούνται, δηλαδή ΜΠ, ΓΚ/ΓΓ, ΝΤ.  Δηλαδή τα B, D, G είναι κάτι ως τα Χ = κς, Ψ = πσ.

5) Επειδή ο φθόγγος <u> στην ελληνική γραφή γράφεται δίψηφα, δηλαδή ΟΥ ( οπότε ως φθόγγος δε φαίνεται στο αλφάβητο) και στη λατινική ο φθόγγος αυτός γράφεται με το γράμμα U(u), γράμμα που μοιάζει με το ελληνικό  Υ(υ), γι' αυτό και νομίστηκε από τον Έρασμο και τους μαθητές του ότι το  γράμμα Υ(υ)  προφερόταν πριν ως ου. Κάτι που είναι λάθος, γιατί η αλήθεια είναι αυτή που είδαμε πιο πριν. Στην παρανόηση αυτή βοήθησε και το ότι ο φθόγγος ου σε πολλές λέξεις  έχει τραπεί  σε ι, που οι αρχαίοι σ’ αυτήν την περίπτωση χρησιμοποιούσαν το γράμμα  Υ(υ) αντί του, π.χ.:  πουλαία – populus, > πυλαία, super - υπέρ, subo – υπό...

6) Αν η ελληνική γραφή ήταν ιστορική, τότε:  α) Όλες οι λέξεις της νέας ελληνικής θα γραφόταν πάντα με τα ίδια γράμματα, όμως κάτι τέτοιο δε συμβαίνει, πρβ π.χ. αρχαία: τιμάω, φάος, κόνις, πυρία, Ελλάς, ανθέει, δένδρον… και νέα:     τιμώ, φως, σκόνη, σπύρτα, Ελλάς, ανθεί, δέντρο… β)  Σε πολλές γραπτές λέξεις θα υπήρχε διάσταση μεταξύ προφοράς και γραφής, όπως συμβαίνει στην αγγλική για παράδειγμα ιστορική γραφή. Δηλ. θα παρουσιάζονταν το φαινόμενο για το ίδιο γράμμα να έχουμε πάρα πολλές ή διαφορετικές προφορές ή με ένα γράμμα να παριστάνουμε  διαφορετικούς φθόγγους, όμως κάτι τέτοιο δε συμβαίνει, πρβ π.χ. ότι στις λέξεις: καλή, σοφή, ώρα, θεός, συν, σφαίρα, θείος,… το γράμμα ο προφέρεται πάντα ο, το γράμμα ε πάντα ε….  Αντίθετα, παρέβαλε π.χ. στην αγγλική:   ιδέα > idea (= προφορά "αϊντία"),   Ευρώπη > Εurop  (προφορά "γιούροπ"), go (γκόου), doc (ντόκ),    come (κάμ), one (ουάν)..   όπου, και ως βλέπουμε εδώ,  τα γράμματα δεν είναι πάντα μιας και μόνης προφοράς, αλλά πολλών, ανάλογα με τη λέξη (παρέβαλε π.χ. ότι το γράμμα ο προφέρεται πότε οου, πότε ο,  πότε α, πότε ουά...). Φυσικά στην ελληνική γραφή τα δίψηφα γράμματα : ου, ει, οι, υι, αι έχουν και αυτά πάντα την αυτή προφορά σε όλο το γραπτό λόγο: καλοί, σφαίρα, καλεί, υιός, ποίοι… και διάφορη από τους διφθόγγους (= δυο φθόγγοι) οϋ, εϊ, οϊ, υϊ, αϊ: προϋπόθεση, θεϊκός, δυϊκός, Μάϊος, ευνοϊκός…..

7) Άλλο τα δίψηφα γραμματα ΑΙ(αι), ΟΥ(ου), ΕΙ(ει)…, είναι ένας φθόγγος  και άλλο οι διφθογγοι αϊ, οϋ, εϊ…, είναι δυο φθόγγοι. Ξεχωρίζουν με τα αδιαλυτικά και το τονικό σημάδι. Άλλο π.χ. τα: σφαίρα, καθαιρώ, εύνοια, θείος… και άλλο τα: Μάιος, ευνοϊκός, θεϊκός…  Τα δίψηφα γραμματα αι, οι = ει υπάρχουν και στη λατινική ae, oe, ενώ το ου γραφεται με ένα ψηφίο U(u).

8) Αν τα γράμματα ω η υ  ήταν αρχαίοι φθόγγοι της ελληνικής που χάθηκαν και το ω προφερόταν ως οο, το η ως  εε, το υ πότε υ & πότε υυ, καθώς και ότι τα: αι, οι, ει, ου, υι προφερόταν ως δείχνουν τα στοιχεία τους, τότε:

α) οι λέξεις π.χ. της αρχαίας ελληνικής: κυρίαρχοι, ανθρώπιναι, παράγωγη, άνομων, … δε θα έπρεπε να είχαν τονικό σημάδι εκεί που έχουν, αλλά μια συλλαβή πιο κάτω, αφού δεν είναι δυνατόν να τονιστεί λέξη πιο πάνω από την προ παραλήγουσα. Έπειτα αυτό το βραχύ και μακρύ υ πως προφερόταν;

β)  προς τι ή γιατί υπάρχουν στη γραφή τα: εε, υυ, αα, ιι… στις λέξεις: νέες & νήες, ευυπόληπτος, πλέετε, Αθηνά & Αθηνάα, μνάα, Αβραάμ, Ααρών, περιίσταμαι, διίσταμαι, διισχυρίσθη, διισχυρίσατο, έπλεε, ποιέεις, πειέει, ποίεε, ποιέετε, Ετεοκλέες,.., προορίζω, πρόοδος, προοίμιο.....;   Παρέβαλε όμως ότι χάρη των ο & ω, ε & αι, η & ι…  βοηθούμαστε στην ετυμολογία των λέξεων στη γραφή::  πρώτος & προ-ορίζω (με τα δυο οο, καταλαβαίνουμε ότι έχουμε σύνθετη λέξη), δια, διάφορος & διίσταμαι (με τα δυο ιι καταλαβαίνουμε ότι έχουμε σύνθετη λέξη)..

γ) δε θα έπρεπε να βρίσκουμε ορθογραφικά λάθη στα αρχαία κείμενα (ενώ βλέπουμε πάρα πολά), αφού λάθη κάνουμε στη γραφή (ορθογραφία) μόνο, όταν υπάρχουν  ομόηχα γράμματα και δεν ξέρουμε πιο απ΄όλα να χρησιμοποιήσουμε σε κάποια λέξη.

9) Αν τα γράμματα ω, η, υ  ήταν αρχαίοι φθόγγοι της ελληνικής που χάθηκαν - συνέπεσαν με τους Ο, Ι και το ω προφερόταν ως οο, το ει ως εϊ…., τότε:

α) Γιατί ο Πλάτωνας στον  Κρατύλος 426 – 42  λέει ότι το γράμμα Η προφέρεται όπως και τα Ι, ΕΙ ή, καθώς και ότι το γράμμα Ε στο ΕΙ δεν προφέρεται και απλώς τα μεν είναι παραλλαγή των δε  για λόγους καλύτερης εικονικής έκφρασης. Το γράμμα Η μπαίνει, λέει, αντί του Ι όταν το πράγμα που εννοεί η λέξη είναι κάτι με μήκος, το Ι όταν αυτό είναι κάτι μικρό και διεισδυτικό κ.τ.λ. (Για το, αν αυτό είναι σωστό ή λάθος, βλέπε πιο κάτω στις «Απόψεις των αρχαίων για τα γράμματα η, υ, ει…»)

β) Γιατί λέμε ορθογραφία και όχι <<ορθοφθογγία>> ή κάτι τέτοιο;

γ) Γιατί τα γράμματα Ω, Η δεν υπήρχαν σε όλα τα αρχαϊκά ελληνικά αλφάβητα πλην μόνο σ΄αυτό της Ιωνίας (Μιλήτου); Και δεν υπάρχουν εκεί, επειδή τα γράμματα Η Ω επινοήθηκαν αρχικά από τους Ίωνες της Μ. Ασίας και για τους λόγους που προαναφέραμε και κατά τον 4ο αι. π.Χ. τα γράμματα αυτά εισήχθησαν και στα άλλα ελληνικά αλφάβητα. Υπενθυμίζουμε ακόμη ότι το γράμμα Η υπήρχε στο αρχαίο αττικό αλφάβητο, όμως εκεί έμπαινε αντί της δασείας (‘).

δ) Γιατί τα ομόφωνα γράμματα ο & ω, η & ι …  βρίσκονται στις λέξεις όχι τυχαία, αλλά κατ΄ αναλογία με την ετυμολογία τους; Παρέβαλε π.χ. ότι με τα γράμματα –ω,ει γράφονται όλα τα ρήματα: καλώ, καλεί, πονώ…, με –η όλα τα θηλυκά που λήγουν σε φθόγγο -ι: καλή, σοφή…, με –οι όλοι οι πληθυντικοί των αρσενικών που λήγουν σε φθόγγο –ι:καλοί, σοφοί…, με –ω- όλες οι γενικές πληθυντικού: καλών, σοφών, κακών..  και με -ο- όλες οι αιτιατικές ενικού: καλό(ν), σοφό(ν)………..

ε) Γιατί αν λείψουν από τη γραφή τα ομόφωνα γράμματα ο & ω, η & ι … , ο αναγνώστης δε μπορεί να  ξεχωρίσει τις ομόηχες ή πότε οι λέξεις μιλούν για αρσενικό  και πότε για θηλυκό, πότε για ενικό και   πότε για πληθυντικό, πότε για ρήμα και πότε για όνομα ουσιαστικό κ.τ.λ., πρβ π.χ.: «καλί» = καλοί & καλεί & καλή, «φιλί» = φιλί & φυλή, «λίπι» = λύπη & λίπη & λείπει…

στ) Γιατί, αν μας που μόνο την προφορά μιας λέξης, π.χ. τις λέξεις «αγαθί, κριτικός..», δεν είναι δυνατόν να τη γράψουμε σωστά; Για να τη γράψουμε σωστά, θα πρέπει να μας πουν ή να εννοήσουμε μέσα από συμφραζόμενα το τι μέρος λόγου, τύπος κ.τ.λ. είναι, πρβ: Κρήτη > κρητικός & κρίνω, κριτής > κριτικός, αγαθή (ενικός θηλυκού) & Αγαθή (όνομα) & αγαθοί (πληθ. αρσενικού)…

10) Επειδή στην ελληνική γραφή υπάρχουν τα γράμματα Ω, Η, Υ που ενώ είναι διαφορετικά στο σχήμα προφέρονται όμοια με τα Ο, Ι και συνάμα, επειδή ο Έρασμος παρατηρεί (το ίδιο παρατηρεί και ο Πλάτωνας στον Κρατύλο, όμως αυτός βγάζει άλλο συμπέρασμα, όπως θα δούμε πιο κάτω) ότι  σε πολλές λέξεις εκεί που βρίσκονται τα γράμματα Η, Υ, Ω πριν βρίσκονταν τα: εε, ου, οο ( βλέπε π.χ: Ετεοκλέες – Ετεοκλής, νόος > νως ή νους, super – υπέρ, subo – υπό…..), γι αυτό και ισχυρίζεται (ο Έρασμος και οι οπαδοί του) ότι το γράμμα Ω προφερόταν πριν ως μακρό οο, το Η ως μακρό εε και το Υ ως ου. Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί, αν παρατηρήσουμε τις λέξεις κατά την κλίση, παραγωγή και σύνθεση, θα δούμε ότι τα συστατικά τους στοιχεία σπάνια μένουν ακέραια. Για λόγους ευφωνίας ή για λόγους μικρής σημασιολογικής διαφοροποίησης παραποιούνται, δηλαδή και π.χ. κάποιο από τα φωνήεντα της λέξης τρέπεται σε άλλο (π.χ. το ου ή το α ….  γίνεται  ι ή ε) ή  τα δυο συνεχόμενα φωνήεντα μιας λέξης (π.χ. τα εε, αε..) αποβάλλονται και στη θέση τους μπαίνει άλλο φωνήεν (π.χ. στη θέση τους μπαίνει το ο ή το ι..) ή αποβάλλεται από αυτά μόνο το ένα (π.χ. από τα εϊ, αϊ.. αποβάλλεται το α ή το ε), π.χ.: τιμάω – τιμώ, τιμαόμενος - τιμούμενος,  Αθηνάα > Αθηνά...

Οι ως άνω φθογγικές αλλαγές λέγονται φθογγικά πάθη (βλέπε αφομοίωση,  συναίρεση κ.τ.λ. πιο κάτω) και ορθογραφούνται στην ελληνική γραφή με τα γράμματα ω, η, υ, ει, οι, υι και σύμφωνα με τους κανόνες αναφέρονται στη Γραμματική Αρχαίων Ελληνικών του Α. Τζάρτζανου, ώστε η σημείωση αυτή να μας υποδείχνει κατά το δυνατόν τις πρωτότυπες λέξεις.

Η συναίρεση στην κατάληξη ορθογραφείται ως απαιτεί το γένος, ο αριθμός, το μέρος λόγου κ.τ.λ., δηλαδή γράφουμε με –η τα πτωτικά, με –ω,ει τα ρήματα κ.τ.λ., πρβ π.χ. ασυναίρετα: νίκ-η, σοφ-ή, Μανώλ-ης,… & συνηρημένα: γαλέα –ή, Ετεοκλέες-ής, Ερμέας-ής…,  ασυναίρετα: λέγ-ω,εις…,  ντύνω,εις.. και συνηρημένα: τιμάω > τιμώ, πλέεις > πλεις, πλέεται > πλείται…..

Η συναίρεση στο θέμα γράφεται, ως εξής: Με το γράμμα ΟΙ(οι), όταν έχουμε ιωτακισμό που προέρχεται από συναίρεση διφθόγγου οϊ ή από τροπή του ο, π.χ.: ευβόϊα > ευβοϊκός & Εύβοια (συναίρεση), πόνος > ποινή, στόχος > στοίχος…Με το γράμμα ΕΙ(ει), όταν έχουμε ιωτακισμό που προέρχεται από συναίρεση διφθόγγου εϊ ή από τροπή του ε, π.χ.: θείκός & θείος (συναίρεση), πένης, πείνα…Με το γράμμα Η(η), όταν έχουμε ιωτακισμό που προέρχεται μόνο από τροπή των α, ε, π.χ.: σάμα > σήμα, νάσος > νήσος, χρέματα > χρήματα, πλέον > πλήθος, έθος > ηθική, Μνεσίθεος > Μνησίθεος.. Με το γράμματα Υ(υ), όταν έχουμε ιωτακισμό που προέρχεται από τροπή του ου  σε ι, π.χ.: cupa – κούπα > κύπη – κύπελλο

(Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο «Το Ελληνικό σύστημα γραφής, Α. Κρασανάκη»)

 

4. Οι δυσμενείς επιπτώσεις που επέφερε η ερασμιακή άποψη

 

Αποτέλεσμα της ως άνω λάθος άποψης που είχε ο Έρασμος για την ελληνική γλώσσα και γραφή ήταν:

1) Να γραφτούν δυσνόητα ελληνικά σχολικά βιβλία γραφής (γραμματικής) και γλώσσας, που επιφέρουν καθημερινώς δυσλεξία ή δυσκολία και απέχθεια για τη γραφή στους Έλληνες μαθητές.

2) Το ελληνικό σύστημα γραφής να θεωρηθεί ως το πιο δύσκολο και παράδοξο σύστημα γραφής της γης και έτσι να αποκτήσει πάρα πολλούς πολέμιους, ακόμη και Έλληνες, που συνεχώς ζητάνε την κατάργησή του και την αντικατάστασή του με το λατινικό ή με ένα άλλο που να έχει τόσα γράμματα όσοι και οι φθόγγοι. Κάτι λάθος βέβαια, γιατί:

α) το να γράψουμε μόνο  φθογγικά τις λέξεις σε πολλές περιπτώσεις δε βγαίνει νόημα λόγω των ομοήχων λέξεων, άρα η μόνη διέξοδος στη γραφή είναι το ελληνικό ετυμολογικό σύστημα  γραφής,

β) αυτοί που πρέπει να καταργήσουν τη γραφή τους είναι όσοι λαοί γράφουν με λατινικούς χαρακτήρες, γιατί όπως λέει και ο Έρασμος, δεν έχουν δικό τους σύστημα γραφής, αλλά γράφουν τις λέξεις, όπως ακριβώς (φωτογραφικά) τις προφέρουν-γράφουν οι αρχαίοι Λατίνοι και Έλληνες, άσχετα αν εκεί προφέρονται διαφορετικά.

3) Να βγουν κατόπιν λάθος γλωσσολογικές απόψεις (το ψεύδος της ινδοευρωπαϊκής γλώσσας, της λαρυγγικής πρωτογλώσσας κ.τ.λ.),

4) Να νομίζουν πολλοί ότι «η ορθογραφία είναι το αποτέλεσμα της φωνητικής εξέλιξης» και έτσι να μην δέχονται την κατάργηση των απηρχαιωμένων συστημάτων γραφής με τους λατινικούς χαρακτήρες

5) Να μη γίνει διάδοση παγκοσμίως του Ελληνικού συστήματος γραφής και έτσι να υπάρχουν ακόμη τα  πρωτόγονα και ακαταλαβίστικα  συλλαβικά συστήματα γραφής  (Αραβία, Ινδία...), καθώς και τα ιδεογραφικά (Κίνα, Ιαπωνία.....), άρα  δισεκατομμύρια κόσμος  να είναι ακόμη αναλφάβητος ή να είναι με γραφή που δεν  αποδίδει ή δεν καταγράφει πιστώς τον προφορικό λόγο. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ

Ή ΤΗ ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ

 

 

1. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΛΛ. ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ

 

Ο Πλάτωνας, σχετικά με ένα μυθο που άκουσε στην Αίγυπτο για τον εφευρέτη των γραμμάτων, αναφερει τα εξής (σε νέα ελληνική από τις εκδόσεις «Κάκτος»):   «Άκουσα λοιπόν να λένε ότι γύρω από την Ναύκρατι της Αιγύπτου γεννήθηκε κάποιος  από τους εκεί θεούς, στον οποίο ανήκει και το ιερό πτηνό που ονομάζουν Ίβη. Το όνομά μάλιστα του Θεού αυτού είναι Θευθ. Λένε λοιπόν ότι αυτός πρώτος ανακάλυψε τους αριθμούς και τους λογαριασμούς ( αρίθμηση) και την γεωμετρία και την αστρονομία και ακόμη το παιγνίδι με τους πεσσούς και το παιγνίδι με τους κύβους και επί πλέον τα γράμματα. Και καθώς τότε ήταν βασιλεύς όλης της Αιγύπτου ο Θαμούς, κοντά στη μεγάλη πόλη της επάνω χώρας (της Άνω Αιγύπτου), που οι Έλληνες την ονομάζουν Αιγυπτιακές Θήβες και τον θεό της Άμμωνα, αφού ήλθε σ’ αυτόν ο Θευθ του επέδειξε τις εφευρέσεις του και υπεστήριξε ότι πρέπει να διαδοθούν στους άλλους Αιγυπτίους. ………….Όταν έφθασε στην περίπτωση του γραπτού λόγου, είπε ο Θευθ, «αυτή λοιπόν η μάθηση, βασιλιά μου, θα καταστήσει τους Αιγυπτίους περισσότερο σοφούς και με πιο καλό μνημονικό, γιατί ευρέθη το φάρμακο για την μνήμη και την σοφία». Και κείνος απήντησε: «Εφευρετικότατε Θευθ, άλλος έχει την δύναμη να εφευρίσκει τα σχετικά με τις τέχνες, άλλος όμως να κρίνει, πόσο θα βλάψουν και πόσο θα ωφελήσουν εκείνους, που πρόκειται να τις χρησιμοποιήσουν. Και εσύ τώρα, επειδή είσαι ο πατέρας των γραμμάτων, εξ αιτίας προσωπικού σου ενδιαφέροντος ανέφερες το αντίθετο απ΄όσα μπορεί αυτή η τέχνη των γραμμάτων. ….ί». (Πλάτων, «Φαίδρος 274 - 275»)

«Επειδή φωνήν άπειρον κατενόησεν είτε τις Θεός είτε και  Θειος άνθρωπος, ως λόγος εν Αιγύπτω Θευθ τινά τούτον γενέσθαι λέγων, ος πρώτος τα φωνήεντα εν τω απείρω κατενόησεν….» (Πλάτων, «Φίληβος 18 c»)

 

Και επειδή ο Πλάτωνας αναφερει τα ως άνω, σήμερα κάποιοι ισχυρίζονται ότι τα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου είναι έργο των Αιγυπτίων, οι οποίοι σχημάτισαν το αλφάβητο από τα εξής ιδεογράμματα: Α = αετός - άλφα, Β = πόδι = βήτα, D = χείρα, F = φίδι, όφις,  m =  κουκουβάγια, Λ = λιοντάρι… , κάτι  που είναι ένα λάθος, γιατί:

1) Ο Πλάτωνας εδώ μας αναφερει το τι  «άκουσε να λένε κάποιοι στην Αίγυπτο» και όχι ότι αυτό το γεγονός το διαπίστωσε ο ίδιος ή ότι είναι σιγουρα αληθες. Και επομένος μπορεί να είναι και λάθος.

2) Ο Αιγυπτιακός μύθος ποιυ αναφερει εδώ ο Πλάτωνας μιλά για το ποιος ήταν ο εφευρέτης του Αιγυπτιακού αλφάβητου  και όχι του ελληνικού.

3) Η ελληνική γραφή, όπως είδαμε πιο πριν,  δεν είναι δημιούργημα ενός ανθρώπου σε κάποια χρονική στιγμή, αλλά ένα δημιούργημα διαχρονικό των ανθρώπων των γραμμάτων της Ελλάδας. Είναι ένα σύστημα γραφής που για να φτάσει στο σημείο που είναι σήμερα πέρασε από πάρα πολλές φάσεις βελτίωσης - τροποποίησης. Παράβαλε π.χ. ότι τελευταία βελτίωση - τροποποίηση έγινε πριν από λίγα χρόνια από τους δημοτικιστές οι οποίοι κατάργησαν τα πνεύματα και τα τονικά σημάδια, δημιούργησαν ένα νέο τονικό σημάδι αντί για τα τρία τονικά σημάδια που είχαμε πριν  κ.α.

4) Οι πρότυπες λέξεις του ελληνικού αλφάβητου είναι διαφορετικές από αυτές στο Αιγυπτιακό, όπως διαφορετικές είναι και αυτές του Αιγυπτιακού από του Φοινικικού, o λόγος άλλωστε που έχουν και διαφορετική σημασία. Οι Ελληνικές πρότυπες λέξεις φαίνονται να μοιάζουν με αυτές των άλλων αλφαβήτων, επειδή και οι μεν και οι δε αρχίζουν από τον ίδιο φθόγγο ή φώνημα. Όμως άλλο π.χ. τα alef, beth, gimel, daleth.. και άλλο τα άλφα, γάμα, δέλτα…   (Περισσότερα βλέπε πιο κάτω).

5) Τα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου δεν είναι εικόνες ή περιγράμματα εικόνων όντων  με φωνητική αξία, όπως συμβαίνει στις αιγυπτιακές και φοινικικές γραφές (στην ιερατική γραφή είναι πιστές εικόνες όντων και στις άλλες το απλουστευμένο περίγραμμά τους), αλλά το σχήμα είτε των ανάλογων στοματικών οργάνων προφοράς τους (αυτό ισχύει κυρίως για τα μικρά) είτε μιας ιδιότητας των όντων (αυτό ισχύει κυρίως για τα κεφαλαία), πρβ π.χ. το γράμμα Λ(λ) που υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος αυτός, θα πρέπει η γλώσσα να ανασηκωθεί και εσωστρεφώς προς το φάρυγγα. Ομοίως το γράμμα Β(β) υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος αυτός, θα πρέπει τα χείλη να σφίξουν, τα μάγουλα να γεμίζουν αέρα και κατόπιν να εμφυσήσουμε. Ομοίως τα λοιπά. (Περισσότερα βλέπε πιο κάτω).

6) Η Αιγυπτιακή γραφή είναι μια πάρα πολύ παλιά γραφή, παλαιότερη και από τη σημερινή ελληνική και από αυτήν έχουν προκύψει πολλές άλλες γραφές  (Φοινικική, Αραβική κ.α.) και ως εξ αυτού κάποιοι λαοί θα λένε, και σωστά,  ότι οι Αιγύπτιοι ανακάλυψαν πρώτοι τα γράμματά τους. Ωστόσο αυτό δε σημαίνει και ότι η ελληνική γραφή έχει προήλθε από την Αιγυπτιακή, όπως υποθέτουν μερικοί. Θα ίσχυε αυτό, αν οι δυο γραφές είχαν και τον ίδιο τρόπο (σύστημα, μηχανισμό) γραφής και ίδια ποσότητα γραμμάτων. Κάτι που δεν ισχύει, γιατί:

Α) Τα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου δεν είναι εικόνες όντων, όπως συμβαίνει στην Αιγυπτιακή γραφή (βλέπε πίνακα ιερογλυφικού αλφάβητου), αλλά το σχήμα των ανάλογων στοματικών οργάνων προφοράς τους, πρβ π.χ. το γράμμα Λ(λ) που υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος αυτός, θα πρέπει η γλώσσα να ανασηκωθεί και εσωστρεφώς προς το φάρυγγα. Ομοίως το γράμμα Β(β) υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος αυτός, θα πρέπει τα χείλη να σφίξουν, τα μάγουλα να γεμίζουν αέρα και κατόπιν να εμφυσήσουμε. Ομοίως τα λοιπά. (Περισσότερα βλέπε στα επόμενα Κεφάλαια)

Β) Το αιγυπτιακό αλφάβητο - σύστημα γραφής έχει γράμματα μόνο τα σύμφωνα και τα μακρά φωνήεντα των λέξεων, κάτι όπως περίπου γίνεται και στη Φοινικική γραφή. Απλώς στην Αιγυπτιακή γραφή τα γράμματα είναι πιστές σχεδόν εικόνες όντων, ενώ στη Φοινικική η απλοποιημένη γραφή τους. Επομενως εδώ εχουμε μόνο φθογγική γραφή..

Αντίθετα  στο ελληνικό αλφάβητο – σύστημα γραφής, υπάρχουν τα κεφαλαία και τα μικρά γράμματα: Α(α), Β(β), Γ(γ)…, καθώς και οι παραλαγες τους (ομόηχα) Ο(ο) = Ω(ω), Η(η) = Ι(ι) = Υ(υ) = ΟΙ(οι),,,  με τα οποία, βάσει κανόνων, υποδείχνουμε στη γραφή την ετυμολογία των λέξεων, δηλαδή αν αυτό για το οποίο μιλούμε είναι αρσενικό ή θηλυκό, ουσιαστικό ή επίθετο κ.τ.λ., ώστε να έχουμε βοήθεια και στην κατανόηση των λέξεων (εύρεση της έννοιας των λέξεων) και διάκριση των ομοήχων, πρβ π.χ.: καλώ & καλώ, καλό & καλό, καλός & καλώς ..

 

 

2. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΛΛ. ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ

 

Ο Ηρόδοτος, σχετικά με τους εφευρέτες των γραμμάτων, αναφέρει επακριβως τα εξής

«Οι δε Γεφυραίοι, οι οποίοι ήσαν οι Φονιάδες του Ίππαρχου, καθώς λένε αυτοί ήσαν από την Ερέτριαν, όμως, όπως εγώ υπολογίζω, αυτοί ήσαν Φοίνικες που ήρθαν μαζί με τον Κάδμο από τη Φοινίκη και κατοίκησαν στη χώρα που τώρα λέγεται  Βοιωτία λαμβάνοντας ως μερίδιο την Τανάγρα. Από εκεί οι Γεφυραίοι διώχθηκαν από τους Βοιωτούς και κατέφυγαν στην Αθήνα. Οι Αθηναίοι τους δέχθηκαν ως πολίτες  με περιορισμούς, επειδή έκαναν πολλά αξιόποινα πράγματα που το ακατανόμαστό τους δεν μου επιτρέπει να τα πω. Οι Φοίνικες δε αυτοί, αυτοί που ήρθαν μαζί με τον Κάδμο και μέρος τους ήσαν οι Γεφυραίοι, πολλά και διάφορα μέρη κατοικήσαντες  σ'  αυτήν την χώρα (την Βοιωτία), εισήγαγαν και   την διδασκαλία στους Έλληνες και μάλιστα τα γράμματα, που δεν ήταν πριν γνωστά   τους, νομίζω, αφού οι Φοίνικες λέγεται  ότι είναι αυτοί που ανακάλυψαν τα γράμματα και οι Έλληνες  στον χρόνο συγχρόνως με την αλλαγή της γλώσσας (της φωνής) μετέβαλαν και την διάταξη των γραμμάτων ("τον ρυθμόν").  Διαβιούντες τότε οι Ίωνες με τους Γεφυραίους παρέλαβαν από αυτούς τα γράμματα  και λίγα  απ' αυτά τα μεταρρύθμισαν και ως απ' αυτό, και δικαίως, τα μεταρρυθμισμένα,  τα ονόμασαν Ιωνικά, μια και ήταν δικής τους εφεύρεσης και τα υπόλοιπα Φοινικικά ως εισαγωγής από  τους Φοίνικες.... ....  Εγώ ο ίδιος είδα Καδμήϊα γράμματα στο ιερό του Απόλλωνα του Ισμηνίου στη Θήβα της Βοιωτίας σε επιγραφές που στηρίζονταν σε τρίποδες, πολλά από τα οποία ήσαν όμοια με τα Ιωνικά….» (Ηρόδοτος, Tερψιχόρη 57 – 5)

 «Οι δε Γεφυραίοι, των ήσαν οι  φονέες οι  Iππάρχου, ως μεν αυτοί λέγουσι, εγεγόνεσαν εξ Ερετρίης την αρχήν, ως δε εγώ αναπυνθανόμενος  ευρίσκω, ήσαν Φοίνικες των συν Κάδμω απικομένων Φοινίκων ες γην την νυν Βοιωτίην καλεομένην, οικεον δε της χώρης ταύτης απολαχόντες την Ταναγρικήν μοίραν. Εντευθεν δε, Καδμείων πρότερον εξαναστάντων υπ' Αργείων, οι Γεφυραιοι ούτοι δευτέρα υπό Βοιωτών εξαναστάντες ετράποντο επ' Αθηνέων. Αθηναιοι δε σφεας επί ρητοισι εδέξαντο σφέων αυτων πολιήτας, πολλών τεων και ουκ αξιαπηγήτων επιτάξαντες εργεσται. Οι δε Φοίνικες ούτοι, οι συν Κάδμω απικόμενοι, των ήσαν οι Γεφυραιοι, άλλα τε πολλά οικίσαντες ταύτην την χώρην εσήγαγον διδασκαλία ες τους Έλληνες και δη τα γράμματα, ουκ εόντα πριν  Ελλησι ως εμοί δοκέειν, πρώτα μεν τοισι και άπαντες χρέωνται   Φοίνικες΄ μετά δε χρόνου προβαίνοντες άμα τη φωνή μετέβαλον και τον ρυθμόν των γραμμάτων. Περιοίκεον δε σφεας τα πολλά των χώρων  τούτων τον χρόνον Ελλήνων Ίωνες", οι παραλαβόντες διδαχή παρά    των Φοινίκων τα γράμματα, μεταρρυθμίσαντές σφεων ολίγα εχρέωντο,  χρεώμενοι δε εφάτισαν, ώσπερ και το δίκαιον έφερε εσαγόντων  Φοινίκων  ες την  Ελλάδα, φοινικήϊα κεκλησθαι....   ίδον δε και αυτός Καδμήϊα γράμματα εν τω ιρω   του   Απόλλωνος του Ισμηνίου εν Θήβησι τησι Βοιωτων επί τρίποσι τρισί εγκεκολαμμένα, τα πολλά ομοια εόντα τοισι Ιωνικοισι»...  (Ηρόδοτος, Tερψιχόρη 57 - 59)

 

  Και επειδή ο Ηρόδοτος είπε τα ως άνω, σήμερα πολλοί ισχυρίζονται ότι οι ‘Έλληνες πήραν το αλφάβητο από τους Φοίνικες και οι Φοίνικες σχημάτισαν το αλφάβητό τους  από  ιδεογράμματα ως εξής: Alef - άλφα = κεφαλή βοδιού,  beth - βήτα = οικία, gimel – γάμα = καμήλα, daleth – δέλτα – θύρα, he – χι = άγνωστο……., κάτι που είναι λάθος γιατί:

1) Ο Ηρόδοτος εδώ δε μιλά για εξακριβωμένα γεγονότα, αλλά για γεγονότα που  υπολογίζει από μόνος του ότι συνέβηκαν ή ισχύουν  (λέει: «ως εμοί δοκέειν….. αναπυνθανόμενος  ευρίσκω…»), άρα ως τέτοια μπορεί να είναι και λάθος. Και είναι πράγματι λάθος , είπε από λάθος πληροφορίες είτε από λάθος υπολογισμούς,  , όπως θα δούμε πιο κάτω.

2) Αυτοί  που δολοφόνησαν τον Ίππαρχο δεν είναι αυτοί που έφεραν μαζί με τον Κάδμο από τη Φοινίκη τα γράμματα στην Ελλάδα, Σύμφωνα με τους Αριστοτέλη (Αθηναίων Πολιτεία, κεφ.18), Θουκυδίδη (Ιστορία Α, 20-21 και Ιστορία Στ 54 - 60),  Πλάτωνα (Ίππαρχος 229 be)  κ.α., καθώς και το Ψήφισμα του Δημοφώντος (Ανδοκίδης, "Περί των μυστηρίων" 96 - 98), ντοκουμέντα αδιάψευστα, ο Ίππαρχος δολοφονήθηκε  όχι από Φοίνικες, αλλά από Αθηναίους, τους αδελφούς Αρμόδιο και  Αριστογείτονα, κατά το κίνημα των δημοκρατικών εναντίον των τυράννων, γεγονός που ο Ηρόδοτος παντελώς αποσιωπά.  Επομένως τα ως άνω λεγόμενα του Ηρόδοτου σχετικά με τους Γεφυραίους κτ.λ. είναι εκτός πραγματικότητας. Και το γιατί τα λέει όλα αυτά τα αναληθή πράγματα ο Ηρόδοτος είναι είτε από λάθος πληροφόρηση ή υπολογισμούς είτε από σκόπιμη διαστρέβλωση για τους λόγους που θα δούμε πιο κάτω να μας λέει ο Πλούταρχος.

3) Ο Ηρόδοτος  λέει ότι οι Γεφυραίοι, όταν πήγαν στην Αθήνα, εκτός από τη δολοφονία του Ίππαρχου έκαναν και πολλά άλλα άσχημα πράγματα που όμως δεν τα κατονομάζει με το αιτιολογικό του ακατονόμαστου.   Ωστόσο σύμφωνα με το Ψήφισμα του Δημοφώντος , ντοκουμέντο αδιάψευστα, αλλά και τον Αριστοτέλη (Αθηναίων Πολιτεία, κεφ.18), το Θουκυδίδη (Ιστορία Α, 20-21 και Ιστορία Στ 54 - 60), τον Πλάτωνα (Ίππαρχος 229 be)  κ.α.,  επί εποχής  Ίππαρχου στην Αθήνα τα μόνα ακατονόμαστα γεγονότα που συνέβηκαν ήταν η τυραννική διακυβέρνηση και ο ανήθικος βίος  (ήταν παιδεραστής, ομοφυλόφιλος κ.α.) του Ίππαρχου, κάτι που οδήγησε τους δημοκρατικούς (μαζί και οι αδελφοί Αρμόδιος και Αριστογείτων) να κάνουν κίνημα εναντίον τους και να τον δολοφονήσουν.

Επομένως ο Ηρόδοτος και αποσιωπά σημαντικά γεγονότα για τη δημοκρατία και αποδίδει σε άλλους, στους Φοίνικες, όχι μόνο τη δολοφονία του Ίππαρχου, αλλά και τα ακατονόμαστα που έκανε ο ίδιος ο τύραννος των Αθηνών Ίππαρχος!

Και το γιατί τα λέει όλα αυτά τα αναληθή πράγματα ο Ηρόδοτος είναι είτε από λάθος πληροφόρηση ή υπολογισμούς είτε από σκόπιμη διαστρέβλωση για τους λόγους που θα δούμε πιο κάτω να μας λέει ο Πλούταρχος.

4) Ο Ηρόδοτος λέει ότι σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, οι Έλληνες αρχικά δεν είχαν γραφή και ακολούθως έκαναν εισαγωγή της σημερινής γραφής από τη Φοινίκη. Ωστόσο και αυτό είναι μια αναληθής υπόθεση, γιατί:

α) Αν οι Έλληνες είχαν πάρει τα γράμματα από τους Φοίνικες, η ελληνική και η Φοινικική γραφή  θα είχαν ίδιο μηχανισμό, ίδιο είδος και ίδια ποσότητα γραμμάτων, κάτι που δεν ισχύει, όπως θα δούμε πιο κάτω.

β) Ο Διόδωρος Σικελιώτης (βίβλος 5, 56 – 74 κ.α.) αναφερει, κατι που επιβεβαιώνεται από τα γραπτα μνημεία που εχουν βρεθει τελευταία,  ότι εκείνοι που εφεύραν τα γράμματα ήσαν οι Πελασγοί (= οι πρόγονοι των Ελλήνων, σύμφωνα με Ηρόδοτο και Θουκυδίδη) και γι αυτό και αυτά λέγονταν πελασγικά (γραμμική γραφή , κατά τον εβανς). Και όταν. λόγω κάποιου κατακλυσμού (του Κατακλυσμού του Δευκαλίωνας, όπως είπαν οι Αιγύπτιοι στο Σόλωνα, όταν τους είχε επισκεφτεί, σχετικά βλέπε και στον Τιμαίο του Πλάτωνα), χάθηκαν τα ελληνικά γραπτά μνημεία και έτσι βρήκαν την ευκαιρία οι Φοίνικες και ιδιοποιήθηκαν την εφεύρεσή τους. Το μόνο, λέει, που έκαναν οι Φοίνικες ήταν μερικές μετατροπές στα πελασγικά γράμματα και επειδή πολύ κόσμος χρησιμοποίησε κατόπιν αυτή τη γραφή των Φοινίκων, είχε ως συνέπεια πολλοί να ονομάζουν τα γράμματα Φοινικικά.

(Περισσότερα βλέπε πιο κάτω).

5) Ο Ηρόδοτος λέει ότι <<επειδή μερικά γράμματα του ελληνικού αλφάβητου λέγονται Ιωνικά και επειδή πολλοί λένε τα γράμματα Φοινικικά και επειδή είδε ο ίδιος στη Θήβα επιγραφές με Φοινικικά γράμματα>>, άρα, υποθέτει ο Ηρόδοτος ότι οι Φοίνικες με τον Κάδμο εφεύραν το αλφάβητο από τη Φοινίκη και οι Ίωνες το μεταρρύθμισαν, όταν άλλαξε στο χρόνο η φωνή τους, για να προσαρμοστεί στη γλώσσα τους. Ωστόσο και αυτό είναι λάθος υπόθεση, γιατί:

α) Η φωνή είναι φθόγγοι και οι φθόγγοι αφενός είναι ίδιοι σε όλες τις γλώσσες μ(λόγω των γλωσσικών δανείων και των ηχοποίητων λέξεων) και αφετέρου δεν αλλάζουν στο χρόνο (είναι κάτι ως τα στοιχεία οξυγόνο, υδρογόνο κ.τ.λ. στην ύλη), ώστε να απαιτείται αλλαγή του αλφάβητου. Απλώς αλλάζουν στο χρόνο  οι φθογγικές συνθέσεις των συστατικών στοιχείων (ρίζας, θέματος κ.τ.λ.) των λέξεων με τα καλούμενα φθογγικά πάθη (δηλαδή με την πρόσθεση ή αφαίρεση ή αντιμετάθεση ή εναλλαγή φθόγγου σε μια λέξη) και αυτό είτε για ευφωνία (ευστομία) είτε για σημασιολογική διαφοροποίηση πρβ π.χ.: πυρί-α > σπύρτ-α, κόν-ις > σκόν-η, (σ)άλς > άλα-ς, άλλα-τος.. > αλάτ-ι, αλλατι-ού.. ιατρ-ός > γιατρ-ός, οικοκυρ-ά > νοικοκυρ-ά, μέρ-η > μέλ-η, καρδερίνα > γαρδέλι, μάζα > μαζτός – μαστός, αμαζόνα (χωρίς μαστό), δένδρον > δέντρ-ο….. πένης > πείνα, τρέμω > τρόμος, νέμω > νομή, νόμος…  λέγω,εις,ει….

Πιο απλά, αν καταργηθεί ένας φθόγγος από μια λέξη, υπάρχει σε άλλη και αν ένας φθόγγος μιας λέξης αλλάξει, αλλάζει σε άλλο που υπάρχει, πρβ: δέντρον > δέντρο, μέρη > μέλη, πένης > πείνα…. Ο λόγος και για τον οποίο, αν και αλλάζει κατά καιρούς η γλώσσα το αλφάβητο παραμένει το ίδιο.

(Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο «Επιστημονικής γλωσσολογία», Α. Κρασανάκη)

β) Η διαφορά που υπάρχει μεταξύ του ελληνικού  και του φοινικικού αλφάβητου δεν έγκειται στο ότι η ελληνική γλώσσα έχει διαφορετικούς φθόγγους από ό,τι έχει η Φοινικική (όλες οι γλώσσες, αρχαίες και νέες, έχουν τους αυτούς φθόγγους λόγω των γλωσσικών δανείων και των ηχοποίητων λέξεων), αλλά στο ότι η μια γλώσσα έχει διαφορετικό σύστημα γραφής από την άλλη και ως απ αυτό και διαφορετική ποσότητα και είδος γραμμάτων. Πιο απλά, το ότι στο ελληνικό αλφάβητο υπάρχουν γράμματα (τα: ω, η, υ, καθώς και τα δίψηφα αι, οι, υι, ου…) που δεν υπάρχουν στο φοινικικό δεν σημαίνει και ότι τα γράμματα αυτά  είναι για φθόγγους που δημιουργήθηκαν ξαφνικά στην ελληνική ή που δεν υπήρχαν στη Φοινικική γλώσσα. Απλώς στη ελληνική γραφή (κάτι που δεν υπάρχει σε καμιά άλλη γραφή, πλην μερικώς στη λατινική) υπάρχουν επιπλέον ορισμένα ομόφωνα γράμματα, τα: Κεφαλαία: Α, Β, Γ.. και μικρά γράμματα: α, β, γ.., καθώς και τα: Ο(ο) & Ω(ω), Ι(ι) & Υ(υ) & Η(η) & ΟΙ(οι)… για νοηματικούς (ετυμολογικούς) λόγους. Δηλαδή για υπόδειξη της ετυμολογίας (μέρους λόγου, τύπου, γένους, παραγωγής και σύνθεσης) των γραπτών λέξεων, ώστε να έχουμε βοήθεια και στην κατανόησή τους (να ξέρουμε, αν μιλούμε για ρήμα ή ουσιαστικό κ.τ.λ., πρωτότυπη ή παράγωγη λέξη κ.τ.λ.) και διάκριση των ομοήχων (γράφοντας π.χ. τα πτωτικά με –ο,ι.. και τα ρήματα με –ω,ει.. τα θηλυκά με –η και τα ουδέτερα με –ι…) πρβ: καλή & Καλή (κύριο όνομα) & καλοί & καλεί, καλό & καλώ, αγαθοί & αγαθή & Αγαθή, καλός & καλώς, λύρα & λίρα,  ημείς & υμείς,  φοιτώ  & φυτό, Κρήτη > Κρητικός & κρίνω > κριτικός...

Τα ως άνω ομόηχα γράμματα δεν υπάρχουν στο φοινικικό αλφάβητο, επειδή είναι αρχαιότερης τεχνολογίας. Εκεί υπάρχουν μόνο τόσα γράμματα όσα τα σύμφωνα (ως σύμφωνα λογίζονται και τα συμπλέγματα: b, d, g, x, …) και τα μακρά καλούμενα φωνήεντα.

Μακρά φωνήεντα λέγονται τα δυο αα, εε, οο, ιι.. που υπάρχουν πριν ή μετά από σύμφωνο, όπως π.χ. στις λέξεις: Ααρών, Αβραάμ, Ιεζεκιήλ, πλέετε,  προορίζω, διίσταμαι…

Βραχέα φωνήεντα λέγονται τα μονά (οι φθόγγοι) φωνήεντα που υπάρχουν μετά ή πριν από σύμφωνο και αυτά δεν έχουν γράμμα, επειδή εννοούνται. Απλώς για τους αρχάριους σημειώνονται στη γραφή με ειδικά σημάδια που μπαίνουν πάνω ή κάτω από το σύμφωνο που έχει φωνήεν. (Περισσότερα για τη Φοινικική γραφή βλέπε σε ειδικό μέρος)

Επομένως και ύστερα από όλα τα πιο πάνω, η ως άνω άποψη του Ηρόδοτου, σχετικά με τον εφευρέτη του ελληνικού αλφάβητου (δηλαδή την εισαγωγή του από τη Φοινίκη και στη συνέχεια μετατροπή του, για να προσαρμοστεί στην ελληνική γλώσσα), είναι λάθος υπολογισμός. Η ελληνική γραφή είναι μια εντελώς διαφορετική γραφή, πιο τέλεια και πιο απλή από όλες τις άλλες.

γ) Πράγματι ορισμένα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου λέγονται Ιωνικά, αυτά είναι τα Ω, Η, όμως αυτά λέγονται έτσι όχι για τους λόγους που νομίζει - λέει ο Ηρόδοτος, αλλά επειδή αυτά υπήρχαν μόνο στο Ιωνικό αλφάβητο και όχι και στα στα αλφάβητα των άλλων ελληνικών πόλεων-κρατών (Δωριέων, Αιολέων, Κρητών κ.α.). Οι Ίωνες προσθέσανε αυτά τα γράμματα στο αλφάβητό τους, για τους τεχνικούς- εννοιολογικούς λόγους που είδαμε πιο πριν, αλλά και θα δούμε πιο κάτω, δηλαδή για υπόδειξη μέσω αυτών και των Ε & ΑΙ, Ι & ΕΙ & Υ.. πιο άνετα των μερών λόγου και των ομοήχων λέξεων, πρβ: καλώ & καλό, καλή & καλοί & καλεί …

δ) Πράγματι πολλοί λαοί, όπως οι Εβραίοι, οι Αραβες κ.α. πήραν το αλφάβητό τους από τους Φοίνικες και ως εξ αυτού και δικαίως λένε ότι οι Φοίνικες ανακάλυψαν πρώτοι τα γράμματα. Όμως αυτό δε σημαίνει αυτόματα και ότι  και οι Έλληνες πήραν τη γραφή τους (= τη γραφή που έχουν μετά από τη γραμμική) από τους Φοίνικες. Αυτό θα ίσχυε, αν οι δυο γραφές είχαν ίδιο μηχανισμό και ίδια ποσότητα και είδος γραμμάτων. Κάτι που δεν συμβαίνει, όπως είδαμε πιο πριν και ως θα δούμε και πιο κάτω.

 

 

3. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

 

Α. ΟΙ ΠΕΛΑΣΓΟΙ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΕΘΝΟΣ

 

Σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό και τους Ηρόδοτο (Α, 2 και Α 57- 58),  Εκαταίο Μιλήσιο (Στράβων 7, 321), Θουκυδίδη (Α, 3 -9), Πλάτων (Μενεξενος),  Παυσανία (Βοιωτικά 5, 1 – 10), Διόδωρο (βίβλος Μ, Απόσπασμα 3), Απολλόδωρος (Ιστορική βιβλιοθήκη)  κ.α. αρχικά στην Ελλάδα δεν υπήρχαν μόνιμοι κάτοικοι ούτε και Έλληνες και βάρβαροι παρά πάρα μόνο διάφορα βάρβαρα φύλλα με πολυπληθέστερο τους Πελασγούς, τα οποία ζούσαν μεταναστευτικά, επειδή δεν έχει ακόμη επινοηθεί η γεωργία.  Από τα φύλλα αυτά αυτόχθονες θεωρούνταν οι Πελασγοί (απόγονοι των οποίων ήσαν οι Δωριείς, οι Αχαιοί, οι Ίωνες και οι Αιολείς = οι πρώτοι Έλληνες) και επήλυδες (μετανάστες) οι Καδμείοι ή Θηβαίοι (είχαν καταγωγή από Αίγυπτο – Ερυθρά θάλασσα), οι Δαναοί (καταγωγή από Αίγυπτο - Κασπία), οι Πέλοπες (καταγωγή από Φρυγία Μ. Ασίας) κ.α.  Στη συνέχεια αποκόπηκαν πρώτα οι Δωριείς (= οι μετέπειτα Σπαρτιάτες και οι Μακεδόνες) από τους  Πελασγούς και αποτέλεσαν ξέχωρο έθνος, το Ελληνικό  και μετά προσχώρησαν σ΄ αυτό όλοι οι Πελασγοί (δηλαδή και οι  Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.), καθώς και πολλοί άλλοι βάρβαροι: οι Καδμείοι ή Θηβαίοι, οι Δαναοί, οι Πέλοπες κ.α..

«Το Ελληνικό έθνος αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλά -  αυτό είναι η πεποίθησή μου, αφότου όμως ξέκοψε από το Πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή και μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ’ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πάρα πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. …» (Ηρόδοτος Α, 57- 58)

 

Β. Η ΠΕΛΑΣΓΙΚΗ Ή ΑΛΛΩΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

 

Διόδωρος Σικελιώτης (3,67,  5 - 57 και 5, 75) επικαλούμενος έναν αρχαιότερό του ιστορικό, τον Διονύσιο Σκυτέα, αναφέρει ότι στην Ελλάδα πριν από τη σημερινή ελληνική γραφή υπήρχε μια άλλη γραφή, η Πελασγική, άρα η γραφή αυτή είναι εκείνη που Έβανς ονομάζει «Γραμμική Γραφή Α και Β’».  Ο Διόδωρος αναφέρει επίσης ότι οι Φοίνικες δεν είναι αυτοί που εφεύραν τα γράμματα, όπως ισχυρίζονται κάποιοι, αλλά οι Πελασγοί (= η μεγαλύτερη φυλή από αυτές που αποτελέστηκε το ελληνικό έθνος, βλέπε Ηρόδοτος Α 57) και γι αυτό και ονομάζονται πελασγικά γράμματα. Οι Φοίνικες απλώς άλλαξαν το σχήμα τους και, καθώς η πλειοψηφία των ανθρώπων χρησιμοποίησε αυτό το είδος των γραμμάτων, γι αυτό τους δόθηκε η ονομασία Φοινικικά.

«… Στους Έλληνες λέγεται ότι πρώτος ανακάλυψε τους ρυθμούς και το τραγούδι ο Λίνος και όταν ο Κάδμος έφερε από τη Φοινίκη τα λεγόμενα γράμματα, πρώτος αυτός μετέφερε στην Ελληνική γλώσσα, όρισε την ονομασία του καθενός και χάραξε το σχήμα τους. Γενικώς όλα μαζί τα γράμματα ονομάστηκαν Φοινικικά, επειδή μεταφέρθηκαν στους Έλληνες από τους Φοίνικες, ειδικά όμως, επειδή πρώτοι οι Πελασγοί χρησιμοποίησαν τους φερόμενους χαρακτήρες προσαγορεύτηκαν Πελασγικά……. Ο Λίνος, λοιπόν, λένε πως συνέταξε με Πελασγικά γράμματα αφήγημα με τις πράξεις του πρώτου Διόνυσου και τους λοιπούς μύθους και το άφησε στα απομνημονεύματά του. Με τον ίδιο τρόπο χρησιμοποίησαν τα Πελασγικά γράμματα ο Ορφέας και ο Προναπίδης, που ήταν δάσκαλος του Ομήρου και εμπνευσμένος τραγουδοποιός. Το ίδιο και ο Θυμοίτης…. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 67)

 «…Στις Μούσες, δόθηκε από τον πατέρα τους, η ανακάλυψη των γραμμάτων και η σύνθεση των επών, η λεγόμενη ποιητική. Σε εκείνους που λένε πως οι Σύριοι είναι οι εφευρέτες των γραμμάτων, πως οι Φοίνικες  τα έμαθαν από εκείνους  και τα παρέδωσαν στους Έλληνες  και πως αυτοί οι Φοίνικες ήταν εκείνοι που έπλευσαν με τον Κάδμο στην Ευρώπη και πως γι αυτό οι Έλληνες ονομάζουν τα γράμματα Φοινικικά, απαντούν πως οι Φοίνικες δεν ήταν οι αρχικοί εφευρέτες και πως το μόνο που έκαναν ήταν να αλλάξουν τη μορφή των γραμμάτων και, καθώς η πλειοψηφία των ανθρώπων χρησιμοποίησε αυτό το είδος των γραμμάτων, γι αυτό τους δόθηκε η παραπάνω ονομασία (φασίν τους Φοίνικας ουκ εξ αρχής ευρείν, αλλά τους τύπους των γραμμάτων μεταθείναι μόνον)…. (Διόδωρος, Σικελιώτης, βίβλος 5, 74).

«… Οι Ηλιάδες ( = οι αρχαίοι κάτοικοι της Ρόδου) αναδείχθηκαν ανώτεροι από όλους στη μόρφωση και κυρίως στην αστρονομική. Εισηγήθηκαν πολλά σχετικά με τη ναυτιλία και όρισαν τον χωρισμό της ημέρας σε ώρες….. Ο (Ρόδιος) Ακτίς βάζοντας πλώρη για την Αίγυπτο ίδρυσε εκεί τη λεγόμενη Ηλιούπολη, δίνοντας το όνομα του πατέρα του (Ήλιου). Από αυτόν έμαθαν αργότερα οι Αιγύπτιοι τα θεωρήματα της αστρονομίας. Όταν, όμως, έγινε ο κατακλυσμός στην Ελλάδα, από τις βροχοπτώσεις χάθηκαν οι περισσότεροι άνθρωποι. Μαζί με εκείνα συνέβηκε να καταστραφούν και τα γραπτά μνημεία και γι αυτή την αιτία, οι Αιγύπτιοι, βρίσκοντας την ευκαιρία, ιδιοποιήθηκαν όλα τα περί αστρονομίας και επειδή, λόγω της άγνοιάς τους, οι Έλληνες δεν μπορούσαν πλέον να επικαλεστούν τις γραπτές μαρτυρίες, ενισχύθηκε η άποψη ότι πρώτοι οι Αιγύπτιοι ανακάλυψαν τα άστρα. Με τον ίδιο τρόπο, μολονότι οι Αθηναίοι ίδρυσαν πόλη στην Αίγυπτο, που την ονόμαζαν Σαίνς, το γεγονός ξεχάστηκε λόγω του κατακλυσμού. Γι αυτές, λοιπόν, τις αιτίες πολλές γενιές αργότερα ο Κάδμος του Αγήνορα θεωρήθηκε ότι πρώτος αυτός έφερε τα γράμματα από τη Φοινίκη στην Ελλάδα και από τον καιρό του Κάδμου και στο εξής πίστευαν για τους Έλληνες πως έκαναν πάντα συμπληρωματικές ανακαλύψεις στην επιστήμη των γραμμάτων, καθώς ένα είδος καθολικής άγνοιας κατείχε τους Έλληνες…….»  ( Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 5, 57)

 

Η Πελασγική (Γραμμική) Γραφή πρέπει να καταργήθηκε μετά το 1200 π.Χ. (δηλαδή κάπου μεταξύ Τρωικού πολέμου και καθόδου Δωριέων), αφού μετά την εποχή αυτή δεν έχουν βρεθεί επιγραφές γραμμένες με τη γραφή αυτή και για τη σημερινή Ελληνική Γραφή έχουμε βρει πινακίδες που είχαν γραφτεί ήδη από τον 9ο αι. π.Χ.  Επιγραφές με Πελασγική (Γραμμική) Γραφή έχουν ανακαλυφθεί στην Κρήτη,  Μυκήνες, Θήβα, Τίρυνθα, Ορχομενό κ.ά., άρα στην περιοχή των καλούμενων Αχαιών, άρα η γραμμική γραφή είναι ελληνική,  των καλούμενων Αχαιών ή Πανελλήνων. 

Σύμφωνα με τον Εβανς η Γραμμική Γραφή διακρίνεται σε δυο βασικούς τύπους. Τη Γραμμική Α, που χρονολογείται από το 1700-1500 π.Χ. και δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί και τη Γραμμική  Β’, που  χρονολογείται από το 1500 -1200 π.Χ.  και έχει αποκρυπτογραφηθεί από το Μ. Ventris. H αποκρυπτογράφηση έδειξε ότι οι πινακίδες της Γραμμικής Β’ είναι σε ελληνική γλώσσα, καθώς και  ότι η γραφή αυτή δεν ήταν όμοια παντού, αλλά κάπως διαφορετική σε κάθε πόλη-κράτος.Σύμφωνα με το Μ. Ventris (και τις παρατηρήσεις Chadwick και Α. Gober) η Πελασγική γραφή (Γραμμική Β’) γραφόταν από δεξιά προς αριστερά και είχε 5 γράμματα για τα 5 φωνήεντα (= τα: α, ε, ο, ου, ι ) και κάπου 88 συλλαβογράμματα, αυτά που βλέπουμε στο σχετικό πίνακα και από τα οποία μερικά είναι ακόμη ανερμήνευτα. Παράλληλα  υπήρχαν και κάποια γράμματα για τις λέξεις που χρησιμοποιούνται πιο συχνά, κάτι ως γίνεται και σήμερα με τα: κ., δις, δρ, δρχ, klg, &, %…("αγόρασα 10m ύφασμα προς  1000 $").

Οι αρχαίες γραφές χρησιμοποιούσαν παράλληλα και  κάποια συλλαβογράμματα, καθώς και λεξόγραμματα (ιδεογράμματα) για λόγους βραχυγραφίας, επειδή παλιά δεν ήταν εύκολο να βρεις γραφική ύλη, αλλά και να τη διαχειριστείς λόγω του ότι τότε δεν είχαμε χαρτί, αλλά πέτρινες ή πήλινες πλάκες άλλες (γραμμική, σφηνοειδή κ.α.). Για τον ίδιο λόγο κάποιες άλλες αρχαίες γραφές (Φοινικική, Εβραϊκή κ.α.) αντί για γράμματα για τα φωνήεντα χρησιμοποιούσαν σημεία, δηλαδή μικρές κουκίδες ή γραμμούλες, που έμπαιναν πάνω ή κάτω από τα σύμφωνα που είχαν φωνήεν και που πολλές φορές  αυτό το παρέλειπαν, κάτι ως κάνουμε σήμερα στις λέξεις: π.Χ., π.χ. πρβ, κλπ.

 

 

 

 

Γ. ΟΙ ΦΟΙΝΙΚΕΣ, ΟΙ ΚΑΔΜΕΙΟΙ Ή ΘΗΒΑΙΟΙ ΚΑΙ Η ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

 

Το έτος 1255 πριν από το Διόγνητο (= το 1519 π.Χ.), σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό και τους Παυσανία (Βοιωτικά 5, 1 – 10), Ηρόδοτο (Α, 2),  Διόδωρο (βίβλος Μ, Απόσπασμα 3), Απολλόδωρος (Ιστορική βιβλιοθήκη Α, Β, Γ)  κ.α., ήρθαν στην Ελλάδα, στην περιοχή Ωγυγία της Βοιωτίας, κάποιοι μετανάστες Φοίνικες με αρχηγό τον Κάδμο, εξ ου και η ονομασία Καδμείοι, και κτίζουν εκεί την πόλη Καδμεία ή Θήβα.   Έτσι από το 1519 π.Χ. και μέχρι τουλάχιστον το 1200 π.Χ. , όπως δείχνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα, στην Ελλάδα υπάρχουνε δυο είδη γραφής, η Πελασγική ή άλλως γραμμική στις ελληνικές περιοχές  (Κνωσό, Μυκήνες κ.α.)  και η Φοινικική στην Καδμεία ή Θήβα. 

 

Η Φοινικική Γραφή, όπως και η Εβραϊκή,  έχει γράμματα μόνο για τα σύμφωνα. Για τα φωνήεντα χρησιμοποιεί μικρά σημάδια (κουκίδες και γραμμούλες), που μπαίνουν πάνω ή κάτω από τα σύμφωνα που έχουν φωνήεν, κάτι ως θα γράφαμε π.χ. στην ελληνική «Κ’Λ’» = ΚΑΛΙ» = ορθογραφικά ΚΑΛΗ ή ΚΑΛΟΙ.  Αν μια λέξη αρχίζει από φωνήεν ή φωνήεντα, όπως π.χ. η λέξη Α-ΒΡΑΑΜ, ΙΕ-ΖΕΚΙΗΛ…, παίρνει στην αρχή της μια κάθετη γραμμή, που λέγεται ΑΛΕΦ, και πάνω από αυτή  μπαίνουν τα ανάλογα σημεία των φωνηέντων. Αν μια λέξη έχει στο θέμα της μακρό φωνήεν (δυο συνεχόμενα αα, εε..), όπως π.χ. η λέξη ΑΒΡ-ΑΑ-Μ,  μπαίνει εκεί ένα ανάλογο γράμμα που πάνω του μπαίνει το ανάλογο σημείο του φωνήεντος.  Τα σημεία των φωνηέντων δε φαίνονται σήμερα σε πολλές φοινικικές πινακίδες είτε γιατί τα έχει σβήσει ο χρόνος είτε γιατί έχουν παραληφθεί για λόγους συντομογραφίας, κάτι όπως γίνεται στην Ελληνική με τα: πρβ, π.Χ., π.χ., κλπ, κοκε, βλ.

Η Φοινικική γραφή δεν έχει κεφαλαία και μικρά γράμματα, δεν έχει ομόηχα γράμματα και ορθογραφικά σημεία (τονικό σημάδι, απόστροφος κλπ), άρα είναι μια πρωτόγονη φθογγική και μόνο γραφή.

 Στη φοινικική γραφή οι λέξεις  γράφονται σε γραμμές από δεξιά προς αριστερά, δηλαδή ίδια με την αιγυπτιακή και αντίθετα ως προς την ελληνική και στο φοινικικό αλφάβητο υπάρχουν γράμματα και για τα συμπλέγματα μπ, γκ/νκ, ντ, κς, καθώς και για τα μακρά  δυο: αα, οο, ιι, που λέγονται μακρα φωνηέντα. Τα γράμματα στη φοινικική γραφή, όπως και στην αιγυπτιακή, έχουν το όνομα και το σχήμα ενός ζώου ή πράγματος, εκείνου που φανερώνουν  οι πρότυπες λέξεις τους στο φοινικικό αλφάβητο: Alef  = κεφαλή βοδιού, beth   = οικία, gimel   = καμήλα, daleth = θύρα, βαβ   = καρφί, ζαγιν   = όπλο, χεθ   = περίβολος, τεθ   = φράκτης, ιοντ   = χείρα, καφ   = παλάμη, λαμεντ   = βούκεντρο (μαστίγιο), μεμ   = ύδωρ, νουν   = ιχθύς ή φίδι,  αγιν   = μάτι, πε   = στόμα ρες   = κεφάλι, σιμ   = δόντι.   Απλώς στη φοινικική γραφή τα γράμματα δεν είναι πιστές ή απλές εικόνες  ζώων ή πραγμάτων, όπως συμβαίνει στην αιγυπτιακή γραφή, αλλά το γραμμικό ιδεογράφημά τους.

 

 

Δ. Η ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ = Η ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

 

Μετά το 1200 π.Χ. (εποχή τρωικού πολέμου – Καθόδου Δωριέων), όπως φανερώνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα, οι ελληνικές πόλεις - κράτη άρχισαν να καταργούν την Πελασγική (Γραμμική) Γραφή και να επινοούν καθιερώνουν μια νέα γραφή, τη σημερινή Αλφαβητική Ελληνική Γραφή, αφού οι πινακίδες που έχουν βρεθεί με γραμμική γραφή  χρονολογούνται μέχρι το 1200 π.Χ. και οι πινακίδες με το σημερινή γραφή ήδη από το 900 π.Χ.

Στη νέα ελληνική γραφή υπήρχαν και υπάρχουν γράμματα για όλους τους φθόγγους, σύμφωνα και φωνήεντα, καθώς και κάποια ομόηχα, τα: Υ = Ι = ΕΙ = Η…., που χρησιμοποιούνται με κανόνες για υπόδειξη της ετυμολογίας ( μέρους λόγου, τύπου κλπ) των λέξεων, ώστε έτσι να έχουμε βοήθεια και στην κατανόησή τους και στη διάκριση των ομοήχων, πρβ π.χ.: ΚΑΛΗ & ΚΑΛΕΙ & ΚΑΛΟΙ, ΛΙΡΑ & ΛΥΡΑ…..   

Η νέα (Αλφαβητική) Ελληνική Γραφή μέχρι να τελειοποιηθεί έφτασε και μέχρι των ημερών μας. Αρχικά δεν υπήρχε το αυτό αλφάβητο και οι αυτοί κανόνες χρήσης των ομόηχων γραμμάτων  σε όλες τις ελληνικές φυλές, αλλά κάθε μια από αυτές είχε τα δικά της. Για παράδειγμα εκεί που οι Ίωνες έβαζαν το γράμμα Η αντί του Ι στον πληθυντικό των αρσενικών, οι άλλοι έβαζαν το ΕΙ: ΙΠΠΗΣ (Ιωνικά) = ΙΠΠΕΙΣ (δωρικά). Αλφάβητο Αττικής:   Α = α, Λ = γ, L = λ, R = ρ,  S = ι, Ι = ζ, ΟΥ = u, Π = π… Αλφάβητο Γόρτυνας: Α = α, Γ = λ, Λ = γ, Ρ = ρ,  S = i, Ι = ζ, V = oυ, C = π..

Τον 5ο/4ο  αι. π.Χ. οι ελληνικές πόλεις-κράτη, μαζί σ’ αυτές και η Θήβα, καταργούν τα φυλετικά τους αλφάβητα και καθιερώνουν  κοινό με βάση το Ιωνικό και κοινούς κανόνες ορθογραφίας για τα ομόηχα γράμματα που επιλέγηκαν.

Επί Αλεξανδρινής περιόδου επινοήθηκαν τα ορθογραφικά σημεία (= τα πνεύματα, τα τονικά σημάδια, τα διαλυτικά κλπ), τα οποία αναμορφώθηκαν πριν από λίγα χρόνια από τους δημοτικιστές, οι οποίοι από τη μια κατάργησαν τα πνεύματα, την υπογεγραμμένη και τα τονικά σημεία και από την άλλη επινόησαν το μονοσημαδιακό σύστημα τονισμού .

Επί Βυζαντινής Περιόδου επινοήθηκαν τα Κεφαλαία και μικρά γράμματα: Α(α), Β(β), Γ(γ)….. για διάκριση των προτάσεων μεταξύ τους, καθώς και των κυρίων ονομάτων από τα κοινά και τις κοινές λέξεις, πρβ π.χ. αγαθή & Αγαθή, κόκκινος & Κόκκινος...  

Σημειώνεται επίσης  ότι αρχικά στην ελληνική γραφή οι λέξεις γράφονταν χωρίς κενό μεταξύ τους και βουστροφηδόν. Μετά οι λέξεις γράφονταν από δεξιά προς αριστερά (δηλαδή αντίθετα με τη φοινικική) και με κενό μεταξύ των λέξεων. Επομένως η Ελληνική Γραφή δεν είναι δημιούργημα της στιγμής ή κάτι το ξενόφερτο, αλλά ένα διαχρονικό δημιούργημα των ανθρώπων των γραμμάτων της Ελλάδας.

 

 

Ε. ΤΟ ΦΟΙΝΙΚΙΚΟ ΨΕΜΑ (Ο ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ ΤΟΥ ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ)

 

Ο Αισχύλος (Προμηθεύς 460) αναφέρει ότι σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία τα γράμματα είναι έργο του Θεού του Προμηθέα: « (Ο Προμηθεύς) εξηυρον αυτοις γραμμάτων τε συνθέσεις», κάτι σωστό, γιατί ο θεός Προμηθέας είναι η θεία Πρόνοια, η Θεία Φώτιση του  αρχαίου ελληνικού Πανθέου  και η γλώσσα και τα γράμματα (η γραφή) είναι αποτέλεσμα της γραμματικής και γλωσσικής ικανότητας που χάρισε ο Θεός στον άνθρωπο.

Ο Πλάτωνας (Φαίδρος 274 – 275 και Φίληβος 18 c ) αναφέρει ότι, σύμφωνα με ένα μύθο που άκουσε να λένε στην πόλη Ναύκρατις της Άνω Αιγύπτου, αυτός  που πρώτος ανακάλυψε τους αριθμούς, τη γεωμετρία,  την αστρονομία και επί πλέον τα γράμματα είναι ο Θεός Θευ, κάτι που πιθανόν να είναι σωστό, γιατί  άλλο το ελληνικό και άλλο το αιγυπτιακό αλφάβητο. Έπειτα  ο αιγυπτιακός θεός «Θευ» είναι κάτι ως και ο ελληνικός θεός Προμηθέας.

Ο Ηρόδοτος  (Ε 57 – 59) αναφέρει ότι επειδή  στην Ελληνική Γραφή υπάρχουν πολλά γράμματα που είναι όμοια με τα φοινικικά (δεν λέει ποια είναι αυτά) και επειδή λέγεται ότι οι Φοίνικες είναι αυτοί που ανακάλυψαν τα γράμματα, υποθέτω («ως εμεοι δοκεί») ότι οι Έλληνες αρχικά δεν είχαν γραφή και μετά χρησιμοποίησαν αυτούσιο το φοινικικό αλφάβητο. Στη συνέχεια, επειδή άλλαξε η φωνή τους, το μεταρρύθμισαν προκειμένου να ταιριάξει στη γλώσσα τους και τα γράμματα που προστέθηκαν ονομάσθηκαν ιωνικά, επειδή οι Ίωνες των Ελλήνων θα ήταν αυτοί που παρέλαβαν το αλφάβητο από τους Φοίνικες και  στη συνέχεια το μεταρρύθμισαν,  και τα άλλα φοινικικά, επειδή είναι φοινικικής επινόησης: «Οι δε Γεφυραίοι, οι οποίοι ήσαν οι Φονιάδες του Ίππαρχου, καθώς λένε αυτοί ήσαν από την Ερέτριαν, όμως, όπως εγώ υπολογίζω, αυτοί ήσαν Φοίνικες που ήρθαν μαζί με τον Κάδμο από τη Φοινίκη και κατοίκησαν στη χώρα που τώρα λέγεται  Βοιωτία λαμβάνοντας ως μερίδιο την Τανάγρα. Από εκεί οι Γεφυραίοι διώχθηκαν από τους Βοιωτούς και κατέφυγαν στην Αθήνα. Οι Αθηναίοι τους δέχθηκαν ως πολίτες  με περιορισμούς, επειδή έκαναν πολλά αξιόποινα πράγματα που το ακατανόμαστό τους δεν μου επιτρέπει να τα πω. Οι Φοίνικες δε αυτοί, αυτοί που ήρθαν μαζί με τον Κάδμο και μέρος τους ήσαν οι Γεφυραίοι, πολλά και διάφορα μέρη κατοικήσαντες  σ'  αυτήν την χώρα (την Βοιωτία), εισήγαγαν και   την διδασκαλία στους Έλληνες και μάλιστα τα γράμματα, που δεν ήταν πριν γνωστά   τους, νομίζω, αφού οι Φοίνικες λέγεται  ότι είναι αυτοί που ανακάλυψαν τα γράμματα και οι Έλληνες  στον χρόνο συγχρόνως με την αλλαγή της γλώσσας (της φωνής) μετέβαλαν και την διάταξη των γραμμάτων ("τον ρυθμόν").  Διαβιούντες τότε οι Ίωνες με τους Γεφυραίους παρέλαβαν από αυτούς τα γράμματα  και λίγα  απ' αυτά τα μεταρρύθμισαν και ως απ' αυτό, και δικαίως, τα μεταρρυθμισμένα,  τα ονόμασαν Ιωνικά, μια και ήταν δικής τους εφεύρεσης και τα υπόλοιπα Φοινικικά ως εισαγωγής από  τους Φοίνικες.... ....  Εγώ ο ίδιος είδα Καδμήϊα γράμματα στο ιερό του Απόλλωνα του Ισμηνίου στη Θήβα της Βοιωτίας σε επιγραφές που στηρίζονταν σε τρίποδες, πολλά από τα οποία ήσαν όμοια με τα Ιωνικά….» (Ηρόδοτος, Tερψιχόρη 57 – 5)

 Ωστόσο τα ως άνω λεγόμενα του Ηρόδοτου είναι ένας λανθασμένος υπολογισμός, γιατί :

1) Ο Διόδωρος Σικελιώτης (3,67,  5 - 57 και 5, 75), επικαλούμενος έναν αρχαιότερό του ιστορικό, τον Διονύσιο Σκυτέα, αναφέρει ότι δεν είναι αληθές ότι οι Φοίνικες εφεύραν τα γράμματα. Αυτό είναι έργο των Πελασγών (οι πρόγονοι των Ελλήνων, βλέπε Ηρόδοτος Α, 57- 58) και οι Φοίνικες  απλώς άλλαξαν το σχήμα τους, πρβ:

«Σε εκείνους που λένε πως οι Σύριοι είναι οι εφευρέτες των γραμμάτων, πως οι Φοίνικες  τα έμαθαν από εκείνους  και τα παρέδωσαν στους Έλληνες  και πως αυτοί οι Φοίνικες ήταν εκείνοι που έπλευσαν με τον Κάδμο στην Ευρώπη και πως γι αυτό οι Έλληνες ονομάζουν τα γράμματα Φοινικικά, οι Έλληνες απαντούν ότι οι Φοίνικες δεν ήταν οι αρχικοί εφευρέτες, αλλά οι Πελασγοί και  γι αυτό αρχικά τα γράμματα ονομάζονταν Πελασγικά. Με Πελασγικά γράμματα έγραψαν ο μουσικός, μυθογράφος και ιστορικός Λίνος, ο Ορφέας και οι τραγουδοποιοί Προποντίδης, ο δάσκαλος του Ομήρου, και Θυμοίτης.  Μετά έγινε κατακλυσμός στην Ελλάδα και εκτός του ότι χάθηκαν πολλοί άνθρωποι χάθηκαν και τα γραπτά μνημεία και έτσι  βρήκαν την ευκαιρία οι Αιγύπτιοι και ιδιοποιήθηκαν όλα τα περί αστρονομίας και οι Φοίνικες τα γράμματα. Μετά από πολλές γενιές  ήρθε στη Ελλάδα ο Κάδμος με Φοίνικες και  έφερε τα Πελασγικά γράμματα με αλλαγμένο σχήμα και τα γράμματα αυτά ονομάσθηκαν Φοινικικά. Ωστόσο οι Φοίνικες δεν ήταν οι αρχικοί εφευρέτες, αλλά οι Πελασγοί. Το μόνο που έκαναν οι Φοίνικες ήταν να αλλάξουν τη μορφή των γραμμάτων και, καθώς η πλειοψηφία των ανθρώπων τα χρησιμοποίησε αυτό το είδος των γραμμάτων, γι αυτό τους δόθηκε η ονομασία Φοινικικά…». (Διόδωρος Σικελιώτης 3,67,  5 - 57 και 5, 75),

2)  Τα αρχαιολογικά ευρήματα φανερώνουν ότι οι Έλληνες είχαν αρχικά γραφή, τη γραφή που ο Διόδωρος (3, 67 και  5, 57-74) ονομάζει Πελασγικά γράμματα και ο Εβανς Γραμμική γραφή.

3) Η διαφορά που υπάρχει μεταξύ ελληνικού και φοινικικού αλφάβητου δεν οφείλεται στο ότι η Ελληνική Γλώσσα έχει άλλους φθόγγους από ό,τι έχει η Φοινικική,  όπως νομίζει ο Ηρόδοτος, αλλά στο ότι η Ελληνική Γραφή έχει διαφορετικό μηχανισμό γραφής και ως εξ αυτού και διαφορετική ποσότητα γραμμάτων απ΄ ότι έχει η Φοινικική, κάτι που δεν αντιλαμβάνεται ο Ηρόδοτος.

4) Η γλώσσα άλλαζε και αλλάζει κατά καιρούς, όμως η αλλαγή αυτή δε γίνεται στην ποσότητα των φθόγγων, αυτό είναι κάτι σταθερό, παρά μόνο στις φθογγικές συνθέσεις των λέξεων. Οι λέξεις αλλάζουν με πρόσθεση, αφαίρεση, μετακίνηση και συγγενική αλλαγή φθόγγου, πρβ π.χ.: παιδί(ον), (Β)ενετία > Ενετία,  μελίτια > μέλισσα, ήρθα – ήλθε… Αυτό είναι και η αιτία που δε γίνεται  κατά καιρούς και μεταρρύθμιση του αλφαβήτου. Αν οι Έλληνες είχαν αλλάξει το φοινικικό αλφάβητο, επειδή  άλλαξαν οι φθόγγοι της γλώσσας τους, η Ελληνική γραφή θα είχε διαφορετικό αριθμό φθόγγων από ό,τι η Φοινικική, όμως και οι δυο έχουν τον αυτόν αριθμό. Η διαφορά είναι μόνο στο σύστημα γραφής.

5) Είναι γεγονός ότι πολλοί λαοί αντέγραψαν τη φοινικική γραφή, όπως οι Εβραίοι , οι Χαναναίοι κ.α., και γι αυτό λέγεται ότι οι Φοίνικες επινόησαν το αλφάβητο. Ωστόσο αυτό δε σημαίνει και ότι το ίδιο έκαναν και οι Έλληνες.   Αν οι Έλληνες είχαν πάρει τη γραφή από τους Φοίνικες, η ελληνική και η φοινικική γραφή θα είχαν ίδιο μηχανισμό γραφής και ίδια ποσότητα και είδος γραμμάτων, ενώ δεν ισχύει κάτι τέτοιο.

 

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΟΙΝΙΚΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

Συγκρίνοντας την Ελληνική και τη Φοινικική Γραφή βλέπουμε ότι:

1) Η Φοινικική Γραφή δεν έχει κεφαλαία και μικρά γράμματα ούτε και τις παραλλαγές (ομόηχα) Ω(ω) = Ο(ο), Η(η) = Ι(ι) …, άρα η ελληνική αλφαβητική γραφή έχει διαφορετικό μηχανισμό γραφής από ό,τι η Φοινικική και ως εξ αυτού και διαφορετική ποσότητα και είδος γραμμάτων.

Η Ελληνική Γραφή, το σύστημα γραφής καταγράφει τις λέξεις όχι μόνο φθογγικά, αλλά και ετυμολογικά, ώστε να έχουμε βοήθεια και στην κατανόηση τους και στη διάκριση των ομοήχων. Για το σκοπό αυτό έχει επιπλέον από τις σημιτικές και τις αιγυπτιακές γραφές όχι μόνο τα γράμματα για τα φωνήεντα ( δηλαδή τα γράμματα: α, ε, ο, ι, η, ω, η ), όπως λέγεται, αλλά και τα εξής:

(α) Τα κεφαλαία και τα μικρά γράμματα: Α(α), Β(β), Γ(γ)…

Έχουν επινοηθεί για διάκριση τόσο των προτάσεων μεταξύ τους όσο και των κύριων ονομάτων από τα κοινά, πρβ: νίκη & Νίκη, αγαθή & Αγαθή…

(β) Οι παραλαγες (ομόφωνα γράμματα): Ο(ο) & Ω(ω), Ε(ε) & Α(αι), Ι(ι) & Η(η) & Υ(υ)& ΟΙ(οι)…

Έχουν επινοηθεί για υπόδειξη του μέρους λόγου και των τύπων των λέξεων, ώστε να έχουμε βοήθεια και στην κατανόηση και στη διάκριση των ομοήχων λέξεων, πρβ π.χ.: καλό & καλώ, σύκο & σήκω, φυλή & φιλί, καλώς & καλώς, καλεί & καλοί & καλή…

(γ) Τα ορθογραφικά σημεία: τονικό σημάδι, απόστροφος, διαλυτικά.

Έχουν επινοηθεί, για να σημειώνονται οι τονιζόμενες συλλαβές και τα κάποια φθογγικά πάθη, ώστε οι λέξεις να γράφονται καλύτερα και από το μαγνητόφωνο, για να μη γίνονται παρανοήσεις με τις ομόηχες λέξεις, πρβ π.χ.: σούπα (φαγητού) και σου ‘πα (= σου είπα), έξοχη & εξοχή, άγια & αγία, σε εχω & σ’ εχω. Λίγ’ απ΄όλα. μία & μια, , παϊδάκια & παιδάκια…

2) Η Φοινικική Γραφή έχει γράμματα μόνο για τα σύμφωνα και σημεία για τα φωνήεντα που μπαίνουν πάνω ή κάτω από το σύμφωνο που έχει φωνήεν, άρα οι Φοίνικες δεν έχουν καμιά σχέση με τα 7 γράμματα των φωνηέντων: Α, Ε, Ι, Ο, Ω, Η, Υ του ελληνικού αλφάβητου, καθώς και τα δίψηφα ΟΥ = U, AI = Αe, OI = EI = Oe.

3) Η Φοινικική Γραφή έχει τα γράμματα «μπεθ, γκιμελ, ντάλεθ, Ζαντε», που δεν υπάρχουν στην ελληνική (υπάρχουν μόνο στη λατινική, είναι τα B, G, D, Z), γιατί αυτά στη Φοινικική παριστάνουνε συμπλέγματα που στην ελληνική γράφονται αναλυτικά: ΜΠ, ΓΓ ή ΝΚ, ΝΤ, ΤΖ/ΤΣ. Επίσης στη Φοινικική γραφή δεν υπάρχει και το γράμμα Ψ = ΠΣ, άρα η Ελληνική Γραφή είχε πάρει, αν είχε πάρει, από τη Φοινικική  μόνο μερικά γράμματα από τα υπόλοιπα σύμφωνα, δηλαδή κάπου 12 από τα 24  ψηφία του αρχαίου ελληνικού αλφάβητου. Σημειώνεται ότι με τα ελληνικά γράμματα Β-ήτα,  Γ-άμα, Δ-έλτα, Z-ήτα γράφονται οι μέσοι φθόγγοι β, γ, δ, ζ που στη Λατινική γράφονται: V/w = β, Τh = δ/θ, Υ/j = γ, πρβ π.χ. Volume, Thessaly, this & thing, you, yes….. 

4) Τα γράμματα της Φοινικικής γραφής έχουν σχήμα αυτό που δηλώνει η πρότυπή τους λέξη στο αλφάβητο, πρβ π.χ.: Alef = κεφαλή βοδιού,  beth = οικία, gimel = καμήλα, daleth = θύρα….., ενώ  της ελληνικής το σχήμα τους είναι ανάλογο με τα στοματικά όργανα προφοράς τους, πρβ π.χ.: Λ(λ) = το σχήμα που παίρνει η γλώσσα (ανασηκώνεται προς τα έσω και ακουμπά στον ουρανίσκο), για να βγει ο φθόγγος αυτός, Δ(δ) = γλώσσα ανασηκώνεται και ακουμπά στον ουρανίσκο προς τα έξω, Β(β) = χείλη σφικτά προς τα μέσα και μάγουλα φουσκωτά, Ο(ο) = το σχήμα που παίρνουν χείλη- στόμα, για να βγει ο φθόγγος αυτός, Α(α) = στόμα ανοικτό και φάρυγγας σφικτός, Ε(ε) = χείλη ανοικτά… Σήμερα αυτό έχει κάπως καταστρατηγηθεί, λόγω της δημιουργίας των μικρών και των κεφαλαίων γραμμάτων.

5) Αρχικά κάθε ελληνική φυλή είχε και δικό της αλφάβητο και κατά τον 5/4ο  αι. π.χ. καταργήθηκαν όλα αυτά και δημιουργήθηκε το κοινό με τα κεφαλαία και μικρά γράμματα: Α(α), Β(β)… , άρα είναι παράλογο να λέμε σήμερα ότι οι Έλληνες πήραν το αλφάβητο ή τα γράμματα από τους Φοίνικες.

 

Η ΠΑΡΑΧΑΡΑΞΗ ΤΩΝ ΦΟΙΝΙΚΙΣΤΩΝ

 

http://www.e-istoria.com/alphabet2.jpg

Ο ψευδο-συγκριτικός πίνακας της υποτιθέμενης σχέσης μεταξύ αιγυπτιακού, φοινικικού και ελληνικού αλφάβητου.

Πολλοί ισχυρίζονται  ότι η σχέση ή η γένεση του ελληνικού αλφάβητου από τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά και το  φοινικικό αλφάβητο είναι αυτή που φαίνεται στον παρακείμενο πίνακα, κάτι που είναι παραχάραξη,  γιατί:

 1) Εδώ γίνεται σύγκριση με το κοινό (κλασσικό = σημερινό) ελληνικό αλφάβητο, το οποίο πριν από τον 5/4ο αι. π.Χ. δεν υπήρχε, αλλά κάθε πόλη-κράτος είχε και δικό της αλφάβητο και των οποίων τα γράμματα διέφεραν μεταξύ τους στο σχήμα, άρα είναι λάθος το που συγκρίνεται το φοινικικό αλφάβητο με το κοινό ελληνικό αλφάβητο. 

Το γράμμα Λ παριστάνει σήμερα το φθόγγο λ, ενώ στο αττικό αλφάβητο παρίστανε το φθόγγο γ. Ομοίως το γράμμα Γ στο αττικό αλφάβητο παρίστανε το φθόγγο λ και σήμερα το φθόγγο γ.  Το γράμμα Ι σήμερα παριστάνει το φθόγγο [ι], όμως στο αττικό αλφάβητο παρίστανε το φθόγγο [ζ] και στο Ιωνικό το φθόγγο [ι]. Ομοίως το γράμμα Μ σήμερα συμβολίζει το φθόγγο μ, όμως παλιά σε άλλο αλφάβητο συμβόλιζε το φθόγγο σ και σε άλλο το φθόγγο μ.  Το γράμμα S,Σ σήμερα παριστάνει το φθόγγο [σ], όμως παλιά αλλού συμβόλιζε το φθόγγο ι και αλλού το φθόγγο σ. Ομοίως για τα λοιπά. Και αφού όλα αυτά, πώς λέγεται ότι  το τάδε γράμμα του σημερινού ελληνικού αλφάβητου προέκυψε από το τάδε του φοινικικού;

2) Η Ελληνική Γραφή δεν έχει πάρει κανένα γράμμα από τη Φοινικική. Απλά, επειδή αφενός τα ελληνικά και τα φοινικικά γράμματα είναι γραμμικά και αφετέρου η ελληνική γραφή έχει πάρα πολλά γράμματα, κάποια ελληνικά γράμμα δείχνουν να μοιάζουν με αυτά της φοινικικής, ενώ δεν είναι έτσι. Η Ελληνική Γραφή δεν έχει μόνο τα γράμματα που βλέπουμε στον εν λόγω πίνακα αλλά και πολλά άλλα που αποκρύβονται. Εχει τα κεφαλαία γράμματα Α, Β, Γ…., έχει τα μικρά γράμματα α, β, γ, …., έχει τα  δίψηφα ΕΙ, ΑΙ, ΟΥ…., έχει τα ομόηχα Ω(ω) = Ο(ο), Η(η) = Ι (ι) = ΟΙ(οι) = Υ(υ)….

3) Παρατηρώντας τις φοινικικές επιγραφές βλέπουμε ότι μερικά φοινικικά γράμματα να έχουν αποκτήσει  πολλές παραλλαγές και μια εξ αυτών είναι ως η ελληνική. Κάτι που κάνει κάποιους να νομίζουν ότι το ένα αλφάβητο είναι αντιγραφή του άλλου, ενώ δεν είναι. Κανονικά η Φοινικική γραφή έχει διαφορετικά σε σχήμα γράμματα από την ελληνική και το σχήμα τους  είναι αυτό που λέει η κάθε μια από τις πρότυπες λέξεις του αλφάβητού της, Για να δούμε, αν ένα γράμμα που βρίσκεται στις φοινικικές επιγραφές είναι πράγματι του φοινικικού αλφάβητου ή όχι, βλέπουμε αν το σχήμα του συμφωνεί με την ονομασία του στο αλφάβητο. Τα γράμματα της Φοινικικής γραφής έχουν σχήμα αυτό που δηλώνει η πρότυπή τους λέξη στο αλφάβητο, πρβ π.χ.: Alef = κεφαλή βοδιού,  beth = οικία, gimel = καμήλα, daleth = θύρα….., ενώ  της ελληνικής το σχήμα τους είναι ανάλογο με τα στοματικά όργανα προφοράς τους, πρβ π.χ.: Λ(λ) = το σχήμα που παίρνει η γλώσσα (ανασηκώνεται προς τα έσω και ακουμπά στον ουρανίσκο), για να βγει ο φθόγγος αυτός, Δ(δ) = γλώσσα ανασηκώνεται και ακουμπά στον ουρανίσκο προς τα έξω, Β(β) = χείλη σφικτά προς τα μέσα και μάγουλα φουσκωτά, Ο(ο) = το σχήμα που παίρνουν χείλη- στόμα, για να βγει ο φθόγγος αυτός, Α(α) = στόμα ανοικτό και φάρυγγας σφικτός, Ε(ε) = χείλη ανοικτά… Σήμερα αυτό έχει κάπως καταστρατηγηθεί, λόγω της δημιουργίας των μικρών και των κεφαλαίων γραμμάτων.

 

 

4. Η ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΓΡΑΦΗ

 

A. Η Φοινικική και η Αιγυπτιακή γραφή – ομοιότητες και διαφορές

 

Η Αιγυπτιακή γραφή (ιερατική και δημοτική) με τη Φοινικική είναι ίδιες, δηλαδή έχουν το ίδιο σύστημα (τρόπο, μηχανισμό) γραφής και διαφέρουν μόνο στο σχήμα των γραμμάτων. Στη Φοινικική γραφή (το αυτό ισχύει και στην Αιγυπτιακή), οι λέξεις καταγράφονται (παρίστανται) όχι όπως στην ελληνική, αλλά σε οριζόντιες στήλες (στις αιγυπτιακές γραμμές γίνεται και σε κάθετες στήλες) από δεξιά προς αριστερά, δηλαδή αντίθετα από την ελληνική, χωρίς κενό μεταξύ τους και με τόσα γράμματα όσα μόνο τα σύμφωνα και τα μακρά φωνήεντα των λέξεων. Έτσι και για παράδειγμα οι λέξεις: Αβρ-αά-μ, Ισ-αά-κ, δ-ιι-στάμεθα… θα γραφόταν κάπως έτσι στη Φοινικική γραφή: βρ-μ, σ-κ, δ-στμθ   (Στη θέση της παύλας  μπαίνει το ανάλογο γράμμα για τα μακρά φωνήεντα και στη θέση των ελληνικών συμφώνων τα αντίστοιχα Φοινικικά)

http://www.krassanakis.gr/hieroglyphics.files/image073.jpg

 

ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΩΝ

Μακρά φωνήεντα λέγονται οι περιπτώσεις των δυο: αα, ιι, ουου… που υπάρχουν στις λέξεις μετά από σύμφωνο, όπως π.χ. στις λέξεις: Ισ-αά-κ, Αβρ-αά-μ, δ-ιί-σταμαι….  Οι περιπτώσεις αυτές παρίστανται στη Φοινικική γραφή με τα εξής  γράμματα: άλεφ, γιοντ, αίγίν, άλλοτε και με ένα σημάδι πάνω ή κάτω από αυτά, όπως θα δούμε πιο κάτω.

Βραχέα φωνήεντα λέγονται οι περιπτώσεις που έχουμε ένα μόνο: α, ι, ου, ε, ο μετά από σύμφωνο, π.χ.: Α-βρα-μό-που-λος… Βραχέα φωνήεντα θεωρούνται και τα συνεχόμενα διαφορετικά φωνήεντα (κάτι που δεν παρατηρείται συχνά στις γλώσσες των εν λόγω γραφών), π.χ.: α-ε-τος, θεαματικός... 

Τα βραχέα φωνήεντα κανονικά παρίστανται στη γραφή με ανάλογα σημεία (γραμμούλες ή κουκίδες) που μπαίνουν πάνω ή κάτω από τα γράμματα των συμφώνων που έχουν φωνήεν. Κάτι που γίνεται, όμως μόνο όταν το κείμενο είναι για ποίηση ή για αρχάριους μαθητές – ο λόγος και για τον οποίο αυτά δε φαίνονται στις φοινικικές επιγραφές. Για τους έμπειρους αυτά εννοούνται, κάτι ως γίνεται στην λατινική γραφή με το τονικό σημάδι.

 

Στις σημιτικές (Φοινικική, Εβραϊκή …) και  αιγυπτιακές  γλώσσες - γραφές:

1) Αν η λέξη που πάμε να γράψουμε αρχίζει από σύμφωνο, στην αρχή της γράφουμε το ανάλογο σύμφωνο και ακολούθως προσθέτουμε – γράφουμε τα άλλα σύμφωνα  και τα μακρά φωνήεντα της λέξης, αν έχει. Δηλαδή, αν μετά από κάποιο σύμφωνο ακολουθούν δυο αα, τότε μπαίνει το άλεφ, αν ακολουθούν δυο ιι ή εε μπαίνει το γιοντ και αν ακολουθούν δυο οο ή ουου μπαίνει το αϊγιν. Για παράδειγμα η λέξη ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ θα γραφόταν κάπως έτσι ΚΡΣΝΚΣ και η λέξη ΒΑΑΛ θα γραφόταν κάτι ως θα γράφαμε Β<Λ όπου < = ΑΑ.

2) Αν η λέξη που πάμε να γράψουμε αρχίζει από φωνήεν, αρχίζουμε τη γραφή της λέξης  με το γράμμα άλεφ, άσχετα με το τι φωνήεν έχουμε εκεί (αν έχουμε αρχάριο μαθητή, βάζουμε και πάνω από το άλεφ και το σημείο του συγκεκριμένου φωνήεντος) και ακολούθως γράφουμε τα σύμφωνα και τα μακρά  φωνήεντα της λέξης, αν έχει. Για παράδειγμα η λέξη ΙΣΑΑΚ για γραφόταν κάπως <Σ<Κ όπου < = ι & αα.

3) Στην ποίηση και όταν έχουμε αρχάριο μαθητή βάζουμε πάνω ή κάτω από το σύμφωνο που έχει  βραχύ (μονό) φωνήεν ένα ανάλογο σημάδι (βλέπε ενδεικτικά σημάδια).

4) Τα γράμματα «alef, ayin, yiod» είναι άσχετα με τα ελληνικά άλφα, όμικρο ύψιλο ου, ιώτα, αφού:

α) Το γράμμα άλεφ δεν είναι όπως το ελληνικό άλφα. Το γράμμα αυτό μπαίνει αφενός στην αρχή κάθε λέξης που αρχίζει από φωνήεν, άσχετα με το τι φωνήεν έχουμε εκεί, για να δείξουνε ακριβώς αυτό (εκεί παίρνει κανονικά και σημείο, ανάλογα με το τι φωνήεν έχουμε) και αφετέρου μέσα στη λέξη όπου έχουμε δυο αα, όπως π.χ. στη λέξη: Ισ-αά-κ,

β) Το γράμμα γιοντ δεν είναι όπως το ελληνικό ιώτα. Το γράμμα αυτό μπαίνει μόνο μέσα στις λέξεις και όπου έχουμε δυο ιι ή δυο εε (όταν δηλώνει εε παίρνει κανονικά και σημείο), όπως π.χ. στις λέξεις: δ-ιί-σταμαι, ν-έε-ς,

γ) Το γράμμα αϋγιν δεν είναι όπως το ελληνικό ου ή ο. Το γράμμα αυτό μπαίνει μόνο μέσα στις λέξεις και όπου έχουμε δυο ουου ή δυο οο, όπως π.χ. στη λέξη: πρ-οο-ρίζω.

4) Τα γράμματα άλεφ, γιοντ και αϋγιν στις σημιτικές γραφές λέγονται και δίχρονα, επειδή αυτά πολλές φορές με  ενδεικτικό σημάδι παριστάνουν – προφέρονται άλλοτε ως δυο αα, ιι, οο/ουου και άλλοτε ως ένα: α, ι/ε, ο/ου. Δηλαδή είναι κάτι (όχι όμως το ίδιο) όπως τα ελληνικά αι = ε & αϊ, οι = ι & οϊ

 

Σημειώνεται ότι:

Α) Στην ελληνική γραφή, όταν έχουμε ένα φθόγγο φωνήεν, γράφουμε μια φορά το ανάλογο γράμμα του, π.χ. Α. Όταν έχουμε δυο φορές τον ίδιο φθόγγο φωνήεν, γράφουμε το ίδιο γράμμα δυο φορές, π.χ. ΑΑ.  Όταν έχουμε τονιζόμενο φωνήεν απλώς βάζουμε πάνω από το γράμμα του το τονικό σημάδι, π.χ. Αβραάμ ή ΑΒΡΑΑ’Μ. Αντίθετα στις σημιτικές γραφές, όπως και στις αιγυπτιακές δε γίνεται το ίδιο πράγμα. Εκεί υπάρχουν από τη μια γράμματα για τα μακρά φωνήεντα και σημάδια για τα βραχέα φωνήεντα. Επίσης εκεί υπάρχει άλλα σημάδι για το τονισμένο π.χ. ό και άλλο για το άτονο ο κ.τ.λ.

Β) Η παραγωγή και η κλίση των λέξεων στις σημιτικές και αιγυπτιακές γλώσσες δε γίνεται με την πρόσθεση και εναλλαγή φωνηέντων, όπως γίνεται στην ελληνική (πρβ π.χ. γελ-άω, γελ-άει, γελα-ούμε… ήλ-ιος, ήλ-ιου, ήλ-ιοι..), αλλά με την πρόσθεση άλλης λέξης πριν ή μετά από μια άλλη λέξη (αφού εκεί κανονικά δεν υπάρχουν καταλήξεις, τουλάχιστον με την έκταση της ελληνικής) και ως π.χ. θα λέγαμε ο μικρός ή ο μεγάλος Αβραάμ, Ισαάκ, Μωχάμεθ,  Ιοχάναν.. Έτσι  στις σημιτικές και αιγυπτιακές γλώσσες οι λέξεις  αποτελούνται από πολλά σύμφωνα και λίγα φωνήεντα και ως εκ τούτου  η γραφή τους στηρίζεται στα σύμφωνα ή και να μη γραφτούν τα φωνήεντα των λέξεων στη γραφή εννοούνται από πείρας, κάτι ως γίνεται με την παράλειψη του τονικού σημαδιού στην ελληνική, όταν γράφουμε με κεφαλαία γράμματα.

 

B. ΤΟ ΦΟΙΝΙΚΙΚΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ

 

Στο φοινικικό αλφάβητο  - σύστημα γραφής υπάρχουν  22 γράμματα από τα οποία τρία, τα alef, ayin, yod είναι φωνήεντα και τα υπόλοιπα είναι σύμφωνα.  Τα γράμματα αυτά ως σχήμα και ως ονομασία έχουν προέλθει ως εξής: alef = κεφαλή βοδιού,  beth = οικία, gimel = καμήλα, daleth = θύρα he = άγνωστο, βαβ = καρφί, ζαγιν = όπλο, χεθ = περίβολος, tεθ = φράκτης, ιοντ = χείρα, καφ = παλάμη, lαμεντ = βούκεντρο (μαστίγιο), mεμ = ύδωρ, νουν = ιχθύς ή φίδι, σαμεξ = άγνωστο, αγιν = μάτι, πε = στόμα, σαδε = άγνωστο, κοφ  = άγνωστο,  ρες  = κεφάλι, σιμ = δόντι, ταβ = σημείο. Στη φοινικική γραφή δεν υπάρχει ορθογραφία και τα γράματα alef, ayin, yod είναι για τα μακρά φωνήεντα, δηλαδή μπαίνουν όπου έχουμε δυο αα, οο/ουου, εε/ιι. Όταν έχουμε βραχύ, δηλαδή μονό, φωνήεν: α, ε, ο, ι, ου κανονικά μπαίνει ανάλογο μικρό σημαδάκι πάνω από το σύμφωνο που συνοδεύει το φωνήεν, που όμως αυτό γίνεται μόνο στους μαθητευόμενους. Στους έμπειρους εννοείται και παραλείπεται.

 

Σημειώνεται ότι:

http://www.e-istoria.com/4.png

Το φοινικικό αλφάβητο

1) Τα φοινικικά γράμματα μπεθ, ντάλεθ, γκίμελ δεν είναι όπως τα ελληνικά β, δ, γ, αλλά  όπως τα λατινικά b, d, g . Δηλαδή είναι για συμπλέγματα (παριστούν δυο φθόγγους), που στην ελληνική γράφονται αναλυτικά ( με τους φθόγγους που αποτελούνται): μπ, ντ, γκ.

2) Το γράμμα he είναι όπως το ελληνικό Χι και όχι όπως το ελληνικό Ήτα ή το Έψιλον, αφού στη Φοινικική γραφή δεν υπάρχουν γράμματα για τα φωνήεντα (υπάρχιυν  μόνο για μακρά φωνήεντα, δηλαδή για τις περιπτωσεις που έχουμε δυο οο, εε, ουου…  Το γράμμα heth  είναι και βοηθητικό. Με αυτό γράφονται τα δίψηφα  γράμματα: ΤΗ = δ, PH = φ, ΚH/GH = γ. Το αυτό γίνεται και στην αραβική γραφή Ordu και στη λατινική, πρβ: thesis = θέση, χάρμα = harm,  Christ  = Χριστός, philatelist,…

3) Το φοινικικό γράμμα Κ είναι ομόηχο (παραλλαγή)  του Q, κάτι που ισχύει και στο λατινικό αλφάβητο.

3) Το φοινικικό γράμμα άλεφ δεν είναι όπως το ελληνικό άλφα. Το γράμμα αυτό μπαίνει αφενός στην αρχή κάθε λέξης που αρχίζει από φωνήεν, άσχετα με το τι φωνήεν έχουμε εκεί, για να δείξουνε ακριβώς αυτό ( κανονικά πάνω από αυτό μπαίνει και σημείο, ανάλογα με το τι φωνήεν έχουμε) και αφετέρου μέσα στη λέξη, όταν έχουμε δυο αα, όπως π.χ. στη λέξη: Ισ-αά-κ. Ομοίως το φοινικικό γράμμα γιοντ δεν είναι όπως το ελληνικό ιώτα. Είναι ένα γραμμα που μπαίνει μόνο μέσα στις λέξεις και εκεί όπου έχουμε δυο ιι ή δυο εε (αν παριστά εε παίρνει και ανάλογο σημείο), όπως π.χ. στις λέξεις: δ-ιί-σταμαι, ν-έε-ς. Ομοίως το φοινικικό γράμμα αϋγιν δεν είναι όπως το ελληνικό ου ή ο. Το γράμμα αυτό μπαίνει μόνο μέσα στις λέξεις και όπου έχουμε δυο ουου ή δυο οο, όπως π.χ. στη λέξη: πρ-οο-ρίζω, συνάμα με ανάλογο σημείο.

 

 

ΤΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΦΟΙΝΙΚΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ.

 

Τα βραχέα φωνήεντα (δηλαδή οι μονοί φθόγγοι: α, ε, ο, ου, ι)  στις σημιτικές γραφές σημειώνονται με ειδικά σημάδια, τα οποία:

α) είναι κουκίδες ή γραμμούλες. Τα σημάδια αυτά είναι διαφορετικά όταν έχουμε τονιζόμενο φωνήεν (= τονισμένα ά, έ, ό, ού, ί) και διαφορετικά, όταν έχουμε άτονα α, ε, ο, ου, ι,

β) μπαίνουν πάνω ή κάτω ή μέσα στα γράμματα των συμφώνων ή πάνω ή κάτω από το γράμμα άλεφ, όταν αυτό είναι αρκτικό, για να δείξουμε τι ακριβώς φωνήεν έχουμε εκεί,

γ) χρησιμοποιούνται στη γραφή μόνο,  αν το κείμενο είναι για ποίηση ή για αρχάριο.

δ) δεν αναφέρονται στα σημιτικά  αλφάβητα, αρχαία και νέα, επειδή είναι σημεία και όχι γράμματα.

 

Σημειώνεται, επίσης, ότι:

1) Επειδή στις σημιτικές (Φοινικική, εβραϊκή..) και αιγυπτιακές  (ιερατική, δημοτική..) γραφές παραλείπεται η τοποθέτηση των σημαδιών για τα βραχέα φωνήεντα, σήμερα δε μπορούμε να δούμε πώς επακριβώς προφέρονταν οι λέξεις στις αρχαίες επιγραφές των Φοινίκων (αυτό, επειδή δεν έχουμε ακούσει την προφορά τους, ώστε να εικάσουμε ποια φωνήεντα είχαν επακριβώς οι εν λόγω λέξεις).

2) Επειδή στις σημιτικές (Φοινικική, εβραϊκή..) και αιγυπτιακές  (ιερατική, δημοτική..) γραφές δεν υπάρχουν τα κεφαλαία και μικρά γράμματα, καθώς και  τα ορθογραφικά σημεία  με τα ομόφωνα γράμματα, άρα από τη μια είναι πιο εύκολες στην εκμάθησή τους  και από την άλλη ατελείς. Είναι γραφές κάτι ως η στενογραφία.

3) Στις σημιτικές και αιγυπτιακές γλώσσες, η παραγωγή και η κλίση των λέξεων δε γίνεται με την πρόσθεση και εναλλαγή φωνηέντων, όπως γίνεται στην ελληνική (πρβ π.χ. γελ-άω, γελ-άει, γελα-ούμε… ήλ-ιος, ήλ-ιου, ήλ-ιοι..), αλλά με την πρόσθεση άλλης λέξης πριν ή μετά από μια άλλη λέξη, αφού εκεί κανονικά δεν υπάρχουν καταλήξεις, και ως π.χ. θα λέγαμε ο μικρός ή ο μεγάλος Αβραάμ, Ισαάκ, Μωχάμεθ,  Ιοχάναν.. Έτσι  στις σημιτικές και αιγυπτιακές γλώσσες οι λέξεις  αποτελούνται από πολλά σύμφωνα και λίγα φωνήεντα και ως εκ τούτου  η γραφή τους στηρίζεται στα σύμφωνα ή και να μη γραφτούν τα φωνήεντα των λέξεων στη γραφή εννοούνται από πείρας, κάτι ως γίνεται με την παράλειψη του τονικού σημαδιού στην ελληνική, όταν γράφουμε με κεφαλαία γράμματα.

 

 

http://www.e-istoria.com/2.gif

http://www.e-istoria.com/phin2.gif

http://www.e-istoria.com/phin3.gif

ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΦΟΙΝΙΚΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

 

 

5. ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 

 

1. Παρατηρώντας το σχήμα και το όνομα των γραμμάτων  της Αιγυπτιακής γραφής (ιερογλυφικών – ιερατικής) βλέπομε ότι τα αυτά είναι εικόνες και τα ονόματα κάποιων συγκεκριμένων ζώων και πραγμάτων,  όπως π.χ. το όνομα και η εικόνα λιονταριού για το φθόγγο λ. Ομοίως έγινε και για τα υπόλοιπα γράμματα: m = κουκουβάγια, f = φίδι, D = χέρι…. (βλέπε πίνακα αιγυπτιακών ιερογλυφικών). Κάτι που είναι και η αιτία να νομίζουν πολλοί ότι η γραφή αυτή είναι ιδεογραφία, ενώ δεν είναι. Απλώς εδώ αντί να βάλουν π.χ. μια συγκεκριμένη γραμμή, όπως έγινε στη γραμμική ή μια σφήνα όπως έγινε στη σφηνοειδή για το φθόγγο σύμφωνο Λ έχουν βάλει το ιδεόγραμμα του λιονταριού και αυτό επειδή ως λέξη το όνομά του αρχίζει από το φθόγγο Λ κ.τ.λ. Στην καλούμενη Αιγυπτιακή δημοτική γραφή παραμένει ο ίδιος μηχανισμός γραφής, όμως τα γράμματα και τα σημεία τώρα δεν είναι πιστές εικόνες που υπήρχαν πριν στην Αιγυπτιακή ιερογλυφική, αλλά το απλουστευμένο περίγραμμα τους.

2. Παρατηρώντας το σχήμα και το όνομα των γραμμάτων  των φοινικικών γραφών ( Φοινικικής, αραμαικής, εβραϊκής κ.τ.λ.) βλέπουμε ότι αυτά είναι εικόνες, όχι όμως πιστές, αλλά στο περίγραμμά του, ζώων ή πραγμάτων και συγκεκριμένα αυτών που λένε οι ονομασίες τους στο φοινικικό αλφάβητο, δηλαδή οι λέξεις: alef = κεφαλή βοδιού,  beth = οικία, gimel = καμήλα, daleth = θύρα he = άγνωστο, βαβ = καρφί, ζαγιν = όπλο, χεθ = περίβολος, tεθ = φράκτης, ιοντ = χείρα, καφ = παλάμη, lαμεντ = βούκεντρο (μαστίγιο), mεμ = ύδωρ, νουν = ιχθύς ή φίδι, σαμεξ = άγνωστο, αγιν = μάτι, πε = στόμα, σαδε = άγνωστο, κοφ  = άγνωστο,  ρες  = κεφάλι, σιμ = δόντι, ταβ = σημείο.

Επομένως οι Φοίνικες, αν και έχουν ίδιο μηχανισμό γραφής με του Αιγυπτίους, χρησιμοποιούν διαφορετικά γράμματα από ό,τι οι Αιγύπτιοι. Απλώς και στις δυο γραφές τα γράμματα προέρχονται από ιδεογράμματα.

  3. Παρατηρώντας το σχήμα και το όνομα των γραμμάτων  των ελληνικών γραφών βλέπουμε ότι αυτά εκεί δεν είναι εικόνες και ονόματα όντων, όπως στην Αιγυπτιακή και Φοινικική γραφή, αλλά έχουν σχήμα ανάλογο, κατά προσέγγιση,  με τα στοματικά όργανα προφοράς τους και συνάμα ονομάζονται με λέξεις που αφενός ο πρώτος φθόγγος τους ν’ αρχίζει από το φθόγγο που παριστούν και αφετέρου η ετυμολογία τους να φανερώνει τον τρόπο προφοράς  ή τον τρόπο γραφής τους. Παρέβαλε π.χ. το γράμμα «Λ-άβδα = ο φθόγγος Λ(λ) και το γράμμα που γράφεται ως η λαβ(ί)δα > Λάβδα, από το λάβε, λαμβάνω. Παρέβαλε ομοίως  ότι το γράμμα Λ(λ) υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστάνει πρέπει η γλώσσα να ανασηκωθεί και να ακουμπήσει τον  ουρανίσκο εσωστρεφώς, όπως δείχνει το σχήμα του Λ(λ). Κάντε το και θα δείτε ότι ο φθόγγος αυτός θα βγει άνετα. Παρέβαλε ομοίως:Το γράμμα β υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστάνει πρέπει τα χείλη να κλείσουν εσωστρεφώς και το στόμα να γεμίσει αέρα. Κάντε το και θα το διαπιστώσετε αμέσως. Το γράμμα ο υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστάνει πρέπει το στόμα και ο φάρυγγας να πάρει αυτή τη μορφή, δηλαδή να ανοίξουν και γίνουν σαν οπή, σωλήνας. Το γράμμα τ υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστάνει πρέπει η γλώσσα να ανασηκωθεί κάθετα και να ακουμπήσει στον ουρανίσκο Το γράμμα  δ υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστάνει πρέπει το στόμα να φουσκώσει και η γλώσσα να ανασηκωθεί και να ακουμπήσει στον  ουρανίσκο εξωστρεφώς, δηλαδή να πηγαίνει προς τα δόντια.  Το γράμμα Θ υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστάνει πρέπει το στόμα να γίνει σωλήνας (στρογγυλοποιηθεί), να γίνει ως το Ο και η γλώσσα να ξεπροβάλει  από το στόμα – δόντια ως δείχνει το σχήμα Θ. Το γράμμα γ υποδείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστάνει πρέπει ο φάρυγγας – λαιμός να σφίξουν  και να ανοίξουν το στόμα- χείλη. Ομοίως τα λοιπά.

Εκτός όμως από αυτά,  τα ελληνικά γράμματα υποδεικνύουν επιπλέον και άλλα νοήματα, τα εξής, κάτι που δεν ισχύει στη Φοινικική γραφή:

α) Τα μικρά γράμματα: α, β, γ… δεν είναι για απλοποίηση («επισεσυρμένη γραφή») της γραφής, όπως λέγεται, αλλά επινοήθηκαν, για να υποδείχνουν στον αναγνώστη ότι η λέξη που αρχίζει από τέτοιο γράμμα  δεν εκφράζει κύριο πρόσωπο, αλλά κοινό, π.Χ.: νίκη & Νίκη, κριτικός & Κρητικός, αγαθή & Αγαθή… 

β) Τα γράμματα Η(η), Ω(ω), Υ(υ)  δεν είναι γράμματα που παρίσταναν αρχαίους φθόγγους που σήμερα συνέπεσαν με τους Ι, Ο, όπως λέει ο Έρασμος, αλλά γράμματα που προέκυψαν από παραποίηση του σχήματος των  Ι(ι), Ο(ο), με σκοπό να δημιουργηθούν τα ομόφωνα γράμματα: Ο(ο) & Ω(ω), Η(η) & Υ(υ) & Ι(ι) & ΟΙ(οι)… με τα οποία να γίνεται στη  γραφή υπόδειξη του μέρους ή του τύπου κ.τ.λ. των λέξεων (γράφοντας π.χ. τα θηλυκά με –η, τα ουδέτερα με –ι κ.τ.λ.) και έτσι να έχουμε βοήθεια και στην κατανόηση των λέξεων και διάκριση των ομοήχων, πρβ π.χ.: κουτί & κουτή & κουτοί, λύρα & λίρα.

γ) Τα κεφαλαία γράμματα: Α, Β, Γ… δεν είναι τα κανονικά γράμματα του αλφάβητου, όπως λέγεται, αλλά γράμματα ομόφωνα που επινοήθηκαν (Τα κεφαλαία γράμματα είναι γράμματα  μεγαλύτερου και πιο καλλιτεχνικού σχήματος από τα μικρά), για να υποβοηθούν τον αναγνώστη στη διάκριση των κυρίων ονομάτων από τα κοινά και τις κοινές λέξεις, π.χ. νίκη & Νίκη, κόκκινος & κ. Κόκκινος… , καθώς και στη διάκριση των προτάσεων μεταξύ τους.

 

Σημειώνεται, επίσης, ότι:

1) Τα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου λέγονται με λέξεις, δηλαδή τις άλφα, βήτα…, όχι γιατί προήλθαν από τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά ή τα Φοινικικά και κρατούν τις ονομασίες που είχαν ή σήμαιναν εκεί, αλλά γιατί  τα σύμφωνα δεν είναι δυνατόν ποτέ να τα προφέρουμε από μόνα τους, αλλά πάντα μαζί με ένα φωνήεν – απ’ όπου και σύμφωνα. Δηλαδή επειδή δεν μπορούμε να πούμε από μόνο του β, γ, δ… λέμε β-ήτα, γ-άμα, δ-έλτα…  Το αυτό συμβαίνει, φυσικά, και με όλα τα άλλα αλφάβητα.  Τώρα οι λέξεις που  επιλέχθηκαν να ονομαστούν τα γράμματα αυτά στο ελληνικό αλφάβητο δεν είναι ούτε τυχαίες λέξεις ούτε ονόματα όντων που αρχίζει το όνομά τους από τον κάθε φθόγγο του αλφάβητου, όπως έγινε στην Αιγυπτιακή και Φοινικική γραφή, όπως λέγεται, αλλά ελληνικές και τέτοιας επιλογής-κατασκευής που:

α) το κάθε ένα από αυτά ν’ αρχίζει από το φθόγγο που αντιπροσωπεύει (ώστε να υποδείχνει καθαρά το πώς ακριβώς προφέρεται το γράμμα ή το ποιος ακριβώς είναι ο φθόγγος που παριστάνει), π.χ.: A-λφα     = ο φθόγγος [α],  Λ-άβδα   = ο φθόγγος [λ],...

β) να είναι δηλωτικά είτε του τρόπου προφοράς τους, πρβ π.χ. σίγημα > σίγμα.. είτε της εικόνας του σχήματός τους, ώστε να τα θυμούνται έτσι οι μαθητές (κάτι όμως που σήμερα έχει καταστρατηγηθεί) πρβ π.χ.:  

Λ-άβδα = Το γράμμα που γράφεται ως το σχήμα   της  Λαβ(ί)δας > Λάβδα, δηλαδή το σχήμα Λ. Σήμερα το γράμμα αυτό λέγεται «λάμδα», όπως και λάβε - λαμβάνω.

Ό-μμα = το γράμμα που γράφεται ως το σχήμα που έχει η οπή ή το όπμα > όμμα ή ομμάτιον > μάτι ή οπ-ταλμός > οφθαλμός, δηλαδή το σχήμα Ο. ‘Ο-μικρον λέγεται το γράμμα Ο(ο), επειδή είναι μικρότερο σχήμα σε σχέση προς το Ω-μέγα.

Δ-έλτα = Το γράμμα που γράφεται ως το σχήμα  που έχει η δέλτος, δηλαδή το σχήμα Δ,  D. Ετυμολογία από τα: δέλ-εαρ, δελεάζω, δελ-όω > δηλόω-ώ – δηλώνω κ.τ.λ. Δελτίο = η πινακίδα με δήλωση δελεαστικής τιμής.

 Κ-άπα =  το γράμμα που γράφεται  όπως η "κάπη" = η φάτνη ή το καπά(κι), δηλ. το σχήμα C.    Από  το "κάπ(τ)ω = λυγίζω,  "κε-καπ-μένο > κεκαμμένο". Νεότερα το C με μια κάθετη  γραμμή από πίσω ΙC έγινε Κ(k).

Γ-άμα = το γράμμα που γράφεται γαμ-σά, όπως το σχήμα της γάμ-πας δηλ.  όπως το σχήμα Γ.  Από τα:  «κάπ-τω,  κάμ-ση> γαμ-σός,ή,ό = ο γυρτός - κυρτός,ή,ό»....

Δ-ίγαμμα = το γράμμα  που γράφεται ως δυο Γ, δηλ. το σχήμα F. Το φ   είναι μονοκονδυλιά του F. Σήμερα βάζουμε το Υ(υ) αντί του δίγαμμα.  

Τάυ (“Τάφ”) = Το γράμμα που γράφεται με σχήμα όπως του σήματος που βλέπουμε στους τάφους, το «τάφ(ιο) > ταφ- >   ταυ» σήμα = το σχήμα Τ(t) = ο σταυρός. Ετυμολογία από το θέμα των «(σ)ταυ-ρός, «ταυ-τίζω, »... "ταυ" = "τάτω ή τίθημι" (ε)ς +  τάσις = στάσις, σταυρός = (ε)ς ταυ-ρώνω...

Σ-ίγμα = το γράμμα που προφέρεται σιγ(η)ματικά ή το γράμμα που γράφεται ως το  "σάγμα" = η  σαγίτα >  σαΐτα (= το τόξο), δηλαδή το σχήμα C, Σ,  σ = το σχήμα  σφυρίχτρας. 

Ομοίως τα υπόλοιπα.

 2) Οι φοινικικές πρότυπες λέξεις alef, beth, gimel, daleth, he, βαβ, ζαγιν, χεθ, τεθ, ιοντ, καφ, λαμεντ, μεμ, νουν, σαμεξ, αγιν, πε, σαδε, κοφ, ρες, σιμ, ταβ δεν είναι ίδιες με τις ελληνικές άλφα, βήτα, γάμα, δέλτα, έψιλον… Απλώς φαίνονται να μοιάζουν, επειδή και οι μεν και οι δε αρχίζουν από τον ίδιο φθόγγο, πρβ: μεμ – μι, ρες – ρω… Στο φοινικικό αλφάβητο οι πρότυπες λέξεις είναι λέξεις της Φοινικικής γλώσσας που αρχίζουν από το φθόγγο αυτό και στο ελληνικό είναι ο φθόγγος που παριστά το γράμμα συν μια κατάληξη (συνήθως το –ι ή το -τα), ώστε να γίνει ο φθόγγος αυτός λέξη, πλην μερικών περιπτώσεων που έχουμε κανονικές λέξεις, πρβ: μ-ι, ν-ι, ξ-ι, π-ι, φ-ι, χ-ι, ψ-ι, ρ-ο, β-ήτα, ζ-ήτα, ή-τα, θ-ήτα, ι-ώτα, έ-ψιλον, ύ-ψιλον, ό-μικρον, ω-μέγα, γ-άμα (γαμ-σό), δ-έλτα (δελτίον), κ-άπα (καπάκι), λ-άβδα (λαβίδα – λάβδα, σίγμα (σίγημα), ταφ (τάφος, τάφειο σήμα = ο σταυρός),  ά-λφα (άλφιτα, Αλφειός)

Έπειτα άλλο π.χ. η πρότυπη Φοινικική λέξη gimel (σαν λέξη = η καμήλα και ως γράμμα = το σύμπλεγμα γκ)  και άλλο το η πρότυπη ελληνική λέξη γάμα (σαν λέξη = το γαμψό και ως γράμμα ο φθόγγος γ). Ομοίως άλλο το φοινικικό H-eth ("χέθ") = ο φθόγγος χ (= λατινικά h ήCh), άρα γράμμα σύμφωνο και άλλο το ελληνικό "’Η-τα" = ο φθόγγος [ι], άρα γράμμα φωνήεν (H = ομόφωνο των Υ, Ι, ΟΙ, ΕΙ..).  Το αυτό για τα μπέθ, ντάλεθ….

Και δεν θα ήταν ποτέ λογικό οι πρότυπες ελληνικές αλφαβητικές λέξεις να είναι  ίδιες με τις φοινικικές ή άλλου αλφάβητου, γιατί τότε πώς θα ήταν δυνατόν να τις εννοήσουν οι Έλληνες; Το κάθε αλφάβητο έχει δικές του πρότυπες λέξεις και οι λέξεις αυτές είναι κάποιες λέξεις της γλώσσας αυτής ή   λεξοποίηση των φθόγγων (= ο φθόγγος μαζί με ένα φωνήεν ή με μια γνωστή συλλαβή) στα πρότυπα της γλώσσας του. Παρέβαλε και στα άλλα αλφάβητα, λατινικό: α= (a),  μπε=(b), σε= (c),  ντε= (d), ε=(e), έφ= (f)..., αγγλικό: εϊ= (a), μπι= (b), σι= (c),  ντι= (d), ι=(e)    εφ=(f),..

3) Επειδή στη Φοινικική και στην ελληνική γραφή τα γράμματα είναι περιγράμματα και όχι αυτούσιες εικόνες όντων, όπως είναι στην Αιγυπτιακή γραφή ή σφήνες, όπως είναι στη σφηνοειδή γραφή ή περίπλοκα σχήματα όπως είναι στη γραμμική γραφή, γι αυτό και σε κάποιους δίδεται η εντύπωση ότι η ελληνική γραφή είναι όμοια με τη Φοινικική ή ότι οι Έλληνες πήραν το αλφάβητο από τους Φοίνικες και το αντίθετο, ενώ δεν είναι έτσι. Ομοίως, επειδή η Φοινικική γραφή δεν κολλούνε τα γράμματα των συμφώνων, όπως γίνεται στην αραβική γραφή, γι αυτό και δίδεται η εντύπωση ότι η Φοινικική δεν έχει σχέση με την αραβική, αλλά με την ελληνική, ενώ δεν είναι το αντίθετο. Η αραβική και η Φοινικική έχουν τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό γραφής

4) Σύμφωνα με κάποιους, επειδή οι πρότυπες λέξεις:  άλφα, βήτα, γάμα... του ελληνικού αλφάβητου είναι άκλιτες, άρα οι λέξεις αυτές και το αλφάβητο είναι σίγουρα μη ελληνικά.  Όμως αυτό είναι λάθος, γιατί στην ελληνική πολλές ομάδες λέξεων δεν κλίνονται όπως οι προθέσεις, τα επιρρήματα, οι σύνδεσμοι, τα αριθμητικά κ.α.  Και επειδή οι λέξεις – γράμματα: ά-λφα,  β-ήτα, γ-άμα…. είναι και αριθμητικά στοιχεία ή χρησιμοποιούνται και ως  αριθμοί (ά-λφα = ένα, β-ήτα = δύο, … ), γι αυτό και οι λέξεις αυτές είναι άκλιτες, όπως και οι αριθμοί ένα, δύο, τρεις…..

5) Σύμφωνα με κάποιους, επειδή η λέξη «άλφα» δεν σημαίνει τίποτα στην ελληνική γλώσσα και επειδή στη σημιτική η ίδια λέξη σημαίνει ταύρος, άρα το αλφάβητο είναι σημιτικής καταγωγής. Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί η λέξη άλφα είναι ελληνικότατη. Απλώς δεν είναι σημερινή, αλλά παμπάλαια. Είναι ίδιας ετυμολογίας με τα: αλέ(υ)ω ή αλέ(θ)ω > αλείφω…. = περιστρέφω (άλφα = γράμμα που γράφεται περιστροφικά, όπως η άλως) απ’ όπου και: άλφιτα, Αλφειός, αλοιφή, αλώνι.

6) Επειδή ο Ηρόδοτος είπε ότι πιθανόν (λέει πιθανόν, ως υπολογίζω και όχι σίγουρα ) οι Έλληνες να χρησιμοποιούσαν αρχικά το φοινικικό αλφάβητο και όταν άλλαξε η γλώσσα τους το μετέτρεψαν, για να προσαρμοστεί στην ελληνική γλώσσα, τα σημερινά σχολικά βιβλία λένε ότι, ενώ από τη μια οι Έλληνες πρόσθεσαν στο φοινικικό αλφάβητο  γράμματα για τους νέους φθόγγους που προέκυψαν στη γλώσσα τους, από την άλλη δεν αφαίρεσαν τα γράμματα που συνέπεσαν με την προφορά άλλων γραμμάτων και έτσι σήμερα στην ελληνική γραφή υπάρχουν γράμματα που ενώ έχουν την αυτή προφορά με άλλα, όπως τα Ω & Ο, Υ & Ι & Η…, παραμένουν στη γραφή των λέξεων από συνήθεια. Ωστόσο αυτό «δεν στέκει» γιατί, αν ήταν έτσι, τότε τα γράμματα που συνέπεσαν στην προφορά στην ελληνική γραφή θα έπρεπε να υπάρχουν και στο φοινικικό αλφάβητο, ενώ εκεί δεν υπάρχει κανένα από αυτά. 

 

 

Επιγραφή Δίπυλου 750 π.Χ.,

http://4.bp.blogspot.com/-BFjuBDQZBPs/UyDjqkYXs6I/AAAAAAAAOIg/TUiAu9bIydg/s1600/20-23.gifΔιαβάζεται από αριστερά προς δεξιά και με κενό μεταξύ των λέξεων και με τα γράμματα Λ, Σ αντί των L, S του αρχαίου αττικού αλφάβητου η επιγραφή αυτή γίνεται: «(H)OS NYN OΡΧESTON ΠΑΝΤΟΝ ATAΛOTATA ΠAIZEIN  ΤΟΤΟ ΔΕΚΑΝ ΜΙΝ..»

Η λέξη ΠΑΝΤΟΝ είναι επίρρημα ως από αυτό και με τους σημερινούς κανόνες ορθογραφίας γράφεται με –ω, δηλαδή ΠΑΝΤΩΝ. Η λέξη ΟΡΧΕΣΤΟΝ είναι γενική πληθυντική και ως απ’ αυτό με τους σημερινούς κανόνες ορθογραφίας γράφεται με –ω, δηλαδή ΟΡΧΕΣΤΩΝ. Οι λέξεις ΟΡΧΕΣΤΩΝ και ΤΟΤΟ έγιναν σήμερα ΟΡΧΗΣΤΩΝ & ΤΟΥΤΟ.

 

 

Αττικό αλφάβητο (5ος  π.Χ. αι.)

 

ψηφία:        Α  Β  Λ Δ Ε  Ι  Θ  S  K  L  M  N  O  Π  Ρ  Σ  Τ  Υ Φ  Χ

 προφορά:  α  β  γ  δ  ε  ζ   θ   ι   κ  λ  μ   ν   ο   π  ρ  σ   τ   ι  φ  χ

 Το αλφάβητο αυτό μοιάζει πάρα πολύ με κρητικό. Και εδώ Λ = [γ], L = [λ], Ι = [ζ], S = [ι].   Ο φθόγγος  [u] γράφεται δίψηφα ΟΥ, δηλ. ως και σήμερα.   Δεν υπάρχουν τα στοιχεία Ξ Ψ Ω Η,  υπάρχουν όμως τα υπόλοιπα ορθογραφικά, δηλ. τα: EI, OI, ΑΙ, Υ, ΜΜ, ΝΝ,ΣΣ ,ΤΤ..  και γι αυτό και εδώ η ορθογραφία είναι λιγότερη - ευκολότερη.

 

http://www.krassanakis.gr/thiva.files/ath.jpg

Παναθηναίων Στήλη, 5ος αι. π.Χ.

Με κενό μεταξύ των λέξεων και με τα γράμματα Γ Λ Ζ αντί των Λ L Ι του αρχαίου αττικού αλφάβητου, η εν λόγω επιγραφή (η στήλη Παναθηναίων) γίνεται:

 (ΕΔ)OXΣEN TEI BOΛEI KAI TOI ΔEMOI KEKPOΠIΣ EΠΡΥΤΑΝΕΥΕ ΜΝΕΣΙΘΕΟΣ Ε-(Γ)ΡΑΜΜΑΤΕΥΕ ΕΥΠΕΙΘΕΣ ΕΠΕΣΤΑΤΕ ΚΑΙ ΚΑΛΛIAΣ ΕΙΠΕ ΑΠΟΔΟΝΑΙ ΤΟΙΣ ΘΕΟΙΣ ΤΑ ΧΡΕΜΑΤΑ  ΤΑ ΟΦΕΛΟΜΕΝΑ  ΕΠΕΙΔΕ ΤΕΙ  ΑΘΕΝΑΙΑΙ  ΤΑ  ΤΡΙΣΧΙΛIA   TAΛANT(Α)  ANENENEΓΚΤΑΙ  ΕΣ ΠΟΛIN HA EΦΣΕΦΙΣΑΝΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ  ΗΕΜΕΔΑΠΟ  ΑΠΟΔΙ(Δ)ΟΝΑΙ ΔΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΕΜΑΤΟΝ  Α  ΕΣ ΑΠΟΔΟΣΙΝ ΕΣΤΙΝ ΤΟΙΣ ΘΕΟΙΣ  ΕΦΣΕΦΙΣΜ(Ε)ΝΑ ΤΑ ΤΕ ΠΑΡΑ ΤΟΙΣ EΛΛENOTAMIAIΣ ΟΝΤΑ ΝΥΝ ΚΑΙ Τ ΑΛΛA A EΣTIN TOYΤON ΤΟΝ XΡEMATON  ΚΑΙ ΤΑ  ΕΚ ΤΕΣ ΔΕΚΑΤΕΣ ΕΠΕΙΔΑΝ ΠΡΑΘΕΙ ΛOΓΙΣΑΣΘΟΝ ΔΕ  Η(ΟΙ)  ΛΟΓΙΣΤΑΙ  ΗΟΙ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ  ΗΟΙΠΕΡ  ΝΥΝ  ΤΑ ΟΦΕΛΟΜΕΝΑ ΤΟΙΣ ΘΕΟΙΣ  Α(Κ)Ρ(ΙΒΟ)Σ ΣΥΝΑΓΟΓΕΣ ΔΕ ΤΟΛΛOΓΙΣΤΟΝ  Ε ΒΟΛΕ  ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡ ΕΣΤΟ ΑΠΟΔΟΝΤΟΝ (ΔΕ) ΤΑ ΧΡΕΜΑΤΑ ΗΟΙ ΠΡΥΤΑΝΕΣ ΜΕΤΑ ΤΕΣ  ΒΟΛEΣ  ΚΑΙ  ΕΚΣΑΛΕΙΦΟΝΤΩΝ  ΕΠΕΙ(ΔΑΝ) ΑΠΟΔΟΣΙΝ ΖΕΤΕΣΑΝΤΕΣ ΤΑ ΤΕ ΠΙΝΑΚΙΑ  ΚΑΙ  ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΙ  ΕΑΜΠΟΥ Α)ΛΟΘΙ ΕΙ ΓΕΓΡΑΜΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΙΝΟΝΤΟΝ ΔΕ ΤΑ  ΓΕΓΡΑΜΜΕΝΑ ΗΟΙ ΤΕ ΗΙΕΡ(ΕΣ Κ)ΑΙ ΗΟΙ ΗΙΕΡΟΠΟΙΟΙ ΚΑΙ ΕΙ ΤΙΣ ΑΛΛΟΣ ΟΙΔΕΝ ΤΑΜΙΑΣ ΔΕ ΑΠΟΚΥΑΜΕΥΕΝ ΤΟΥ)ΤΟΝ ΤΟΝ ΧΡΕΜΑΤΟΝ ΗΟΤΑΜΠΕΡ ΤΑΣ ΑΛΛAΣ ΑΡΧΑΣ ΚΑΘΑΠΕΡ ΤΟΣ ΤΟΝ ΗΙ(ΕΡΟΝ) ΤΟΝ ΤΕΣ ΑΘΕΝΑΙΑΙΣ ΟΥΤΟΙ ΔΕ ΤΑΜΙΕΥΟΝΤΟΝ  ΕΜΠΟΛEI EN TOI OΠΙΣΘΟΔΟΜΟΙ  ΤΑ  ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΧΡΕΜΑΤΑ  ΗΟΣΑ  ΔΥΝΑΤΟΝ  ΚΑΙ  ΟΣΙΟΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΝΟΙΓΟΝ(ΤΟ)Ν  ΚΑΙ  ΣΥΓΚΛΕΙΟΝΤΟΝ ΤΑΣ ΘΥΡΑΣ ΤΟ ΟΠΙΣΘΟΔΟΜΟ ΚΑΙ ΣΥΣΣΕΜΑΙΝΟΣ  ΘΟΝΟΙΣ ΤΟΝ ΤΕΣ ΑΘΕΝΑΙΑΣ ΤΑΜΙΑΙΣ ΠΑΡΑ ΔΕ ΤΟΝ  ΝΥΝ ΤΑΜΙΟΝ  ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΠΙΣΤΑΤΟΝ  ΚΑΙ  ΤΟΝ ΗΙΕΡΟΠΟΙΟΝ ΤΟΝ ΕΝ ΤΟΙΣ ΗΙΕΡΟΙΣ ΗΟΙ ΝΥΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟ(ΣΙ)Ν ΑΠΑΡΙΘΜΕΣΑΣΘΟΝ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΣΑΣΘΟΝ  ΤΑ ΧΡΕΜΑΤΑ  ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΕΣ ΒΟΛ(Ε)Σ  ΕΜΠΟΛΕΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΧΣΑΣΘΟΝ ΗΟΙ ΤΑΜΙΑΙ ΗΟΙ ΛΑΧΟΝΤΕΣ ΠΑΡΑ ΤΟΝ   ΝΥ(Ν)  ΑΡΧΟΝΤΟΝ  ΚΑΙ  ΕΝ ΣΤΕΛEI  ΑΝΑΓΡΑΦΣΑΝΤΟΝ  .ΙΑΙ  ΑΠΑΝΤΑ   ΚΑΘΕΚΑΣΤΟΝ ΤΕ  ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΤΑ ΧΡΕΜΑΤΑ  ΗΟΠΟΣΑ ΕΣΤΙΝ  ΕΚΑΣΤΟΙ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ ΤΟΝ  ΚΕΦΑΛAION ΧΟΡΙΣ ΤΟ ΤΕ ΑΡΓΥΡΙΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΥΣΙΟΝ ΚΑΙ  ΤΟΝ ΛΟΙΠΟΝ ΑΝΑΓΡΑΦΣΑΝΤΟΝ ΗΟΙ  ΑΕΙ  ΤΑΜΙΑΙ ΕΣ ΣΤΕΛEN  ΚΑΙ  ΛOΓΟΝ  ΔΙΔΟΝΤΟΝ  ΤΕ  ΟΝΤΟΝ  ΧΡΕΜΑΤΟΝ  ΚΑΙ ΤΟΝ  ΠΡΟΣΙΟΝΤΟΝ ΤΟΙΣ ΘΕΟΙΣ  ΚΑΙ ΕΑΝ ΤΙ ΑΠΑΝΑΛIΣΚΕΤΑΙ  ΚΑΤΑ ΤΟΝ  ΕΝΙΑΥΤΟΝ  ΠΡΟΣ  ΤΟΣ ΛOΓΙΣΤΑΣ  ΚΑΙ  ΕΥΘΥΝΑΣ  ΔΙΔΟΝΤΟΝ ΚΑΙ  ΕΚ ΠΑΝΑΘΕΝΑΙ-ΟΝΕΣ ΕΣ ΠΑΝΑΘΕΝΑΙΑ ΤΟΛΛOΓΟΝ ΔΙΔΟΝΤΟΝ ΚΑΘΑΠΕΡ ΗΟΙ ΤΑ ΤΕΣ ΑΘΕΝΑΙΑΣ Τ(Α)ΜΙΕΥΟΝΤΕΣ  ΤΑ ΔΕ ΣΤΕΛΑΣ ΕΝ ΑΙΣ ΑΝΑΝΑΓΡΑΦΣΟΣΙ ΤΑ ΧΡΕΜΑΤΑ ΤΑ ΗΙΕ-Ρ(Α ΘΕ)ΝΤΟΝ ΕΜΠΟΛΕΙ ΗΟΙ ΤΑΜΙΑΙ  ΕΠΕΙΔΑΝ ΔΕ ΑΠΟΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙ ΤΟΙΣ ΘΕΟΙΣ (ΤΑ ΧΡ)ΕΜΑΤΑ ΕΣ ΤΟ ΝΕΟΡΙΟΝ ΚΑΙ ΤΑ ΤΕΙΧΕ ΤΟΙΣ ΠΕΡΙΟΣΙ ΧΡΕΣΘΑΙ ΧΡΕΜΑΣ

       (Η μεταγραφή της Αττικής επιγραφής του 5ου  π.Χ. αι. )

 

ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΩΣ ΑΝΩ ΓΡΑΦΗ:

1) Στην αρχαία αττική γραφή δεν υπήρχαν τα τονικά σημάδια, τα πνεύματα και τα ορθογραφικά σημάδια, άρα είναι κάπου ίδια με τη λατινική γραφή. Το που π.χ. τονίζεται μια λέξη φαίνεται – γίνεται γνωστό από πείρας, όπως γίνεται και σήμερα στη λατινική.

2) Η αρχαία αττική γραφή δεν υπήρχαν τα γράμματα Η, Ω = [ο], [ι], όμως υπήρχαν  τα άλλα ομόφωνα γράμματα, δηλαδή τα: Υ =  Ι = ΕΙ = ΟΙ..,  ΑΙ = Ε..,  κάτι όπως και στη λατινική  με τα: y = I = oe…, ae = e… και  για τον λόγο αυτό δε σημειώνονταν  ορθογραφικά τα θηλυκά με -Η, τα ρήματα, τα επιρρήματα και η γενική πληθυντικού με το -Ω... Έτσι εδώ δε διακρίνονται ορισμένοι τύποι λέξεων, πρβ π.χ. ΠΑΝΤΟΝ, ΧΟΡΙΣ, ΤΟLLΟΛΙΣΤΟΝ... που σήμερα γράφουμε: ΠΑΝΤΩΝ, ΧΩΡΙΣ, ΤΩLLΟΓΙΣΤΩΝ  (= των λογιστών)...

 3) Στην αρχαία αττική γραφή με το γράμμα Η σημειωνόταν στην αρχαία αττική γραφή ό,τι  κατόπιν με το σημάδι της  δασείας,  όπως π.χ. οι τύποι της αντωνυμίας (H)ΟΣ,Η,Ο...

4) Η προφορά των γραμμάτων της ως άνω επιγραφής ήταν ως σήμερα, δηλαδή: Το γράμμα Ε με προφορά  πάντα <ε>:  ΕΠΕΙΔΑΝ, ΕΙΠΕ, ΕΣΤΙΝ... Το γράμμα Υ  με προφορά πότε «ι» και πότε φ/β: ΕΥΘΥΝΑΣ,  ΧΡΥΣΙΟΝ, ΣΥΝ, ΠΡΥΤΑΝΕΥΕ... Το γράμμα Ο με προφορά πάντα <ο> και το ΟΥ με προφορά πότε [u] και πότε [οϊ]: ΤΟΥΤΟΝ, ΠΕΡΙΟΣΙ, ΒΟΛΕΙ, ΤΟΣ, ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΙΣ.... 

Τα ΑΙ ΥΙ ΕΙ ΟΙ ΟΥ ΑΥ ΕΥ ΗΥ προφέρονταν όπως και σήμερα, δηλ. άλλοτε ήταν τα δίψηφα γράμματα:  αι = [ε], ει = υι = οι = [ι],  ου = [u] και άλλοτε τα συμπλέγματα:  αϊ, εϊ, υϊ, οϊ, οϋ.    Ωστόσο εδώ το πώς ακριβώς προφέρονταν σε μερικές λέξεις δεν διακρίνεται, επειδή δεν υπάρχουν τα διαλυτικά και το τονικό σημάδι. Τότε το πως προφέρονταν διακρινόταν από πείρας ή  όπως γίνεται σήμερα, όταν γράφουμε μόνο με τα κεφαλαία γράμματα.

Τα LL (= λλ), ΝΝ, ΜΜ, ΤΤ, ΛΛ (= γγ),... προφέρονταν ως σήμερα  και έμπαιναν στις λέξεις  με  τους ίδιους ως σήμερα κανόνες. Δηλαδή:  η αφομοίωση Ν + Ρ,Μ,Ν,Λ  = ΡΡ ΜΜ,ΝΝ,ΛΛ,    Π,Β,Φ + Μ = ΜΜ,  η σύνθλιψη Ν + Κ,Γ,Χ = ΓΚ,ΓΓ,ΓΧ, Ν + Π,Β,Φ = ΜΠΩ, ΜΒ, ΜΦ, Ν + Σ = ΣΣ..:  ΕΝ-ΠΟΛΕΙ > ΕΜΠΟΛΕΙ, ΣΥΝ-ΣΕΜΑΙΝΟΣ > ΣΥΣΣΕΜΑΙΝΟΣ (συν + σημαίνω), ΣΥΝΚΛΕΙΟΝΤΟΝ > ΣΥΓΚΛΕΙΟΝΤΟΝ (συγκλειώντων), ΣΥΝΠΑΝΤΟΣ > ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ, ΓΕΓΡΑΦΜΕΝΑ > ΓΕΓΡΑΜΜΕΝΑ….

Με τα γράμματα NN MM… σημειώνονταν και η εξωτερική αφομοίωση: ΤΟΝ LΟLΙΣΤΟΝ > ΤΟLLΟΛΙΣΤΟΝ = των λογιστών, ΤΟΝ LΟΛΟΝ (τον λόγον > ΤΟLLΟΛΟΝ, ΕΑΝ ΠΟΥ > ΕΑΜΠΟΥ, ΕΝ ΠΟΛΕΙ > ΕΜΠΟΛΕΙ..., κάτι που δεν σημειώνεται σήμερα: την μάνα > τη μάνα, το(ν) λόγο…

5) Τα γράμματα Ξ  = [κσ], Ψ = [πσ] δεν υπήρχαν στην αρχαία αττική γραφή. Τα συμπλέγματα [κσ], [πσ] εδώ γράφονται με ΚΣ ΓΣ ΧΣ ΠΣ ΦΣ ΒΣ, ανάλογα με την παραγωγή τους: ΠΑΡΑΔΕΧΣΑΣΘΟΝ (παραδέχομαι), ΑΝΑΓΡΑΦΣΑΝΤΟΝ (= αναγραφσάντων),…

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΒΛΕΠΕ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:

«ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΡΑΦΗΣ», Α.Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο

ΤΑ ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤΑ ΜΙΚΡΑ

ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ,

ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ  ΤΟΥΣ ΔΙΦΘΟΓΓΟΥΣ

 

 

 

1. ΤΑ ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ

 

Σύμφωνα με το Charles Higounet ("Η γραφή"), τα κεφαλαία γράμματα είναι στη γραφή, γιατί μας το επέβαλε η θεοκρατική βυζαντινή διαμάχη και σύμφωνα με το George Jean ("Η Γραφή, η μνήμη των Ανθρώπων"), τα κεφαλαία γράμματα ήταν για την πέτρα, επειδή εκεί είναι δύσκολη το σκάλισμα των μικρών, και τα πεζά για τα άλλα υλικά (πάπυρους, κερωμένες πλάκες κ.α.». Σύμφωνα με το ίδιο το μικρογράμματο αλφάβητο  προέκυψε από την επισεσυρμένη μορφή του αλφάβητου του 3 μ.Χ. αι.».  Ωστόσο όλα αυτά είναι λάθος, γιατί τα κεφαλαία και μικρά γράμματα  επινοήθηκαν για νοηματικούς (τεχνικούς – ετυμολογικούς) λόγους.

Με κεφαλαίο γράμμα γράφουμε το πρώτο γράμμα κάθε περιόδου (πρότασης), ενώ με μικρό όλα τα άλλα, για τάχιστη διάκρισή των προτάσεων ενός κειμένου, πρβ: «Σήμερα θα πάω εκδρομή. Αύριο θα καθίσω σπίτι. Μεθαύριο…» Επίσης με κεφαλαίο γράμμα γράφουμε το πρώτο γράμμα κάθε κύριου ονόματος, ενώ με μικρό το πρώτο γράμμα κάθε κοινού ονόματος και κάθε κοινής λέξης, για διάκρισής τους.

κοινά ονόματα: σπανάκι, αγαθή, τριανταφυλλιά, κόκκινος…., δεν, θα καλός

κύρια ονόματα: Σπανάκη, Αγαθή, Τριανταφυλλιά, κ. Κόκκινος..

 

 

2. ΤΑ ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ  ΔΙΦΘΟΓΓΟΥΣ

 

Σύμφωνα με τα σημερινά σχολικά βιβλία Γραμματικής ( βλέπε "Γραμματική Νεοελληνικής",  Χρ.  Τσολάκης, Δ.  Τομπαϊδης  κ.α.): 

1)  <<Στη γλώσσα μας έχουμε 25 φθόγγους, τους: α, ε, ου, ι, ο, κ, γ, χ, π, β, φ, τ, δ, θ, μ, ν, λ, ρ, σ, ζ, μπ, γκ, ντ, τσ. τζ>>.

Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί οι διαφορετικοί φθόγγοι δεν είναι 25, αλλά είκοσι ( 20), οι εξής:  α, ε, ο, ου, ι, τ, δ, θ, π, β, φ, κ, γ, χ, μ, ν, λ, ρ, σ, ζ.   Τα  μπ(b), ντ(d), γκ(g), τσ(z), τζ(j)  της λατινικής είναι γράμματα για συμπλέγματα, κάτι όπως και τα κς(ξ), πς(ψ). Η μόνη διαφορά από τα άλλα συμπλέγματα είναι ότι αυτά περιέχουν ένα από τα στιγμιαία γράμματα κ, π, τ, και γι αυτό φαίνονται ως φθόγγοι, ενώ δεν είναι. Στο λατινικό σύστημα γραφής και για λόγους ετυμολογίας, τα συμπλέγματα mp = b, nc = g, nt = d γράφονται και μονόψηφα και δίψηφα. Στη σύνθεση χρησιμοποιούνται τα mp, nt, nc:  in-perium > imperium, in-commodus, ιn-tendo ... . και στις άλλες περιπτώσεις τα b d g: bοba,  grammar,  dum .. Kάτι όπως στην ελληνική με τα κς, πς και τα ξ, ψ: εκ-στρατεία & ξηρά, ψάρι,… καθώς και τα γγ, γχ, γχ: συν-κάτοικος > συγκάτοικος, συνγενής > συγγενής, συνχαίρω > συγχαίρω… Στην ελληνική γράφουμε και στις δυο περιπτώσεις αναλυτικά με τα: μπ, ντ, γκ, π.χ. μπόμπα,  συμπαθής..

 

2) «Η ένωση δυο φωνηέντων μέσα στην ίδια λέξη σε ένα φωνήεν λέγεται συναίρεση: Θεόδωρος - Θόδωρος.., εδώ τα φωνήεντα εο  ε ν ώ θ η κ α ν  σε ένα.  Όταν τα γειτονικά φωνήεντα είναι διαφορετικά αποβάλλεται   το πιο δυνατό. Πιο δυνατό  είναι το α και ακολουθούν με τη σειρά  οι φθόγγοι ο, ου,  ε, ι: δεκαέξ - δεκάξι, ακούεται - ακούτε ..».  Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί:

α) Συναίρεση δε λέγεται  «η ένωση δυο φωνηέντων μέσα στην ίδια λέξη», αλλά η σύντμηση της λέξης με αποβολή (αφαίρεση) του ενός φωνήεντος από τα συνεχόμενα μιας λέξης ή  και των δυο και τοποθέτηση άλλου, π.χ.: Ετεοκλέες ή Ετεοκλέας > Ετεοκλής, Ερμέες ή Ερμέας - Ερμής, γάϊα > γαία, Αθηνάα > Αθηνά... «Συναιρέω-ώ» σημαίνει λαμβάνω ομού, μαζεύω, συν-αφαιρώ..., συστέλλω, συντέμνω... (Βλέπε Λεξικό Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας Ι. Δορπαράκη).

β) Το φωνήεν α δεν είναι πιο ισχυρό από τα άλλα φωνήεντα, το  ε από το ι..,      όπως λένε  τα ως άνω σχολικά βιβλία αντιφάσκοντας, αφού από τη μια λένε «συναίρεση είναι η ένωση δυο φωνηέντων» και από την άλλη «στη συναίρεση μένει το πιο ισχυρό φωνήεν» (άρα αποβάλλεται το άλλο), αλλά όλα είναι ισότιμα και το ποιο φωνήεν θα αφαιρεθεί σε μια συναίρεση καθορίζεται από τη νέα μορφή που δίδει η γλώσσα στα μέρη λόγου της. Παρέβαλε   π.χ.  ότι στη νέα ελληνική  όλα τα αρχαία ρήματα σε -αω, -εω... συναιρούνται στις νέες καταλήξεις:      -ω,ας,α.. = ρήματα α' τάξης: τιμ(ά)ω-ώ, τιμά(ει)ς-άς, τιμά(ει)-ά... και  -ω,εις,ει..= ρήματα β' τάξης:  καλέ)ω-ώ, καλ(έ)εις-εις, καλέει-εί... (Περισ. βλέπε «Το Ελληνικό Σύστημα Γραφής», Α. Κρασανάκη)

 

3) «Στις λέξεις:  «νεράιδα, αηδόνι, ρόιδι, βόηθα» το αϊ, το  αη, το οϊ, το οη προφέρονται σε μια συλλαβή. Δυο φωνήεντα  που  προφέρονται σε μια συλλαβή λέγονται δίφθογγος. Στις λέξεις «πιάνω, γυαλί,  άδειος,  θειάφι, ποιοι, ποιους,  το ι, το υ, το ει, το οι μαζί  με το ακόλουθο φωνήεν ή το δίψηφο προφέρονται σε μια συλλαβή. Κάθε συνδυασμός του ι, υ, ει, οι με το ακόλουθο φωνήεν τον ονομάζουμε καταχρηστικό δίφθογγο. Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί:

(α) Στις λέξεις «νεράιδα, αηδόνι, ρόιδι, βόηθα».... τα αϊ, αη, οϊ, οη είναι βεβαίως δίφθογγος = δυο φθόγγοι, όμως ως τέτοια είναι και τα: ωϊ, ουϊ, εϊ, οϋ, υϊ, ιϊ... στις λέξεις: πρωί, χούι, θεϊκός, δυϊκός, διίσταμαι....

(β) Στην αρχαία κεφαλογράμματη γραφή ( όπου λείπουν τα διαλυτικά, άρα δεν ξέρουμε τι προφορά έχουν):

Δίφθογγοι» (= δυο φθόγγοι)  ονομάζονται τα: ΑΙ ΕΙ ΟΙ ΥΙ ΟΥ ΕΥ ΑΥ ΗΥ, όμως μόνο, όταν αυτά παριστάνουν δυο φθόγγους φωνήεντα, άρα δυο συλλαβές, όπως π.χ. στις λέξεις: ΜΑ-Ι-ΟΣ,  ΘΕ-Ι-ΚΟΣ, ΕΥΝΟ-Ϊ-ΚΟΣ, ΔΥ-Ι-ΚΟΣ, ΠΡΟ-Υ-ΠΟΘΕΣΗ, Α-Υ-ΛΟΣ, Ε-Υ-ΠΝΟΙΟΝ, ΞΕ-Υ-ΦΑΙΝΩ... 

 

Καταχρηστικοί δίφθογγοι ονομάζονται τα αϊ, ηϊ, ωϊ, όταν το ι = ορθογραφικά ι, οι, ει... κουφίζεται (αποβάλλεται, αποσιωπάται ). Στην περίπτωση αυτή το ι αυτό μπαίνει από κάτω ως υπογεγραμμένη, για υπενθύμιση αυτού του φθογγικού πάθους, π.χ.:  ðñïéêþúïò - ðñïéê?~ùïò, èñáúêßïò > èñÜ?î,  Þ èñáúêç > Èñ?Üêç, ôéìÜïéìé > ôéì?~áìé, åãþ (ïß)äá > åã?þäá......

Δίψηφα γράμματα λέγονται τα ΑΙ ΕΙ ΟΙ ΥΙ ΟΥ, όταν παριστάνουν ένα φθόγγο φωνήεν, άρα μια συλλαβή, όπως π.χ. στις λέξεις: ΣΦΑΙ-ΡΑ, ΘΕΙ-ΟΣ, ΠΛΟΙ-Ο, ΥΙ-ΟΣ, ΝΟΥΣ..

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

1) Άλλο δίψηφα γράμματα (= ένας φθόγγος) και άλλο δίφθογγοι (= δυο φθόγγοι). Οι δίφθογγοι σημειώνονται με τα διαλυτικά, πρβ: αϊ, εϊ, οϊ, υϊ, οϋ, αϋ, εϋ, ηϋ για διάκριση από τα δίψηφα γράμματα: αι = [ε], ει = οι = υι  = [ι], ου = [u] και τα συμπλέγματα του Υ(υ) = β/φ:  αυ = αβ/φ, ευ = εβ/φ, ηυ = ιβ/φ, πρβ: Μάϊος, θεϊκός, προϋπόθεση, άϋλος, ξεϋφαίνω.... & σφαίρα, θείος, νους αυτά, αυγά...

2) Το φαινόμενο, η περίπτωση με δυο συνεχόμενα φωνήεντα μέσα σε μια λέξη ή μεταξύ δυο λέξεων, π,χ.: τιμ-άω,  μ-ια, απ-όό-λους... ονομάζεται «χασμωδία»,  λόγω της έλλειψης συμφώνου. Τώρα, όταν φύγει το ένα φωνήεν από τα συνεχόμενα ή και τα δυο και αντί αυτών να βάλουμε ένα άλλο φωνήεν (π.χ. να φύγει από τα αο το φωνήεν α ή να φύγουν και τα δυο και να μπει αντί αυτών το ου..), το φαινόμενο αυτό λέγεται «συναίρεση, και η λέξη «συνηρημένη λέξη», π.χ.: τιμάω – τιμώ, τιμάεις > τιμάς, τιμαόμενος > τιμώμενος ή τιμούμενος.

3) Όταν η χασμωδία σε μια  λέξη έχει ως δεύτερο φθόγγο το φωνήεν  [ι] = ορθογραφικά οι, ει, οι, υι, υ, η, ι  και  ο φθόγγος αυτός διαβάζεται χωριστά από το πρώτο φωνήεν ως δυο συλλαβές,  έχουμε  διαστολή (μακρότητα), στην πραγματικότητα κανονική προφορά,  και το φαινόμενο αυτό ονομάζεται  «δίφθογγος» ή ασυναίρετη προφορά. Στην περίπτωση αυτή βάζουμε τονικό σημάδι στον πρώτο φθόγγο φωνήεν, αν τονίζεται, και διαλυτικά στο φθόγγο ι, αν απαιτείται: δύο, μία, θεία, θείοι, ποίος, ποία, ποίοι, δυϊκός, γαϊδάρους, γάϊδαρος, παϊδάκια,...   Ωστόσο και: βι-ασμός & βιά-ζομαι,  ά-δεια & ά-δει-α, ποι-ώ, ποι-όν, επιπλοποι-ός,...

4) Όταν η χασμωδία σε μια λέξη έχει ως δεύτερο φθόγγο το φωνήεν  [ι] = ορθογραφικά οι, ει, οι, υι, υ, η, ι  και  ο φθόγγος αυτός διαβάζεται μαζί με τον πρώτο  ως μια συλλαβή, τότε έχουμε  συστολή (βράχυνση) και το φαινόμενο λέγεται «συνίζηση». Στην περίπτωση αυτή δε βάζουμε ούτε διαλυτικά ούτε τονικό σημάδι: δυο, μια, για, πια, θεια, πιο, ποιος, ποια, ποιων, ποιους,.... βια, βια-σύνη,..

5) Σε όλες τις γλώσσες, αρχαίες και νέες, οι φθόγγοι σύμφωνα είναι επακριβώς δεκαπέντε, οι εξής: μ, ν, ρ, λ, σ, ζ, κ, γ, χ, τ, δ, θ, π, β, φ. Τα γράμματα  b, d, g, z, j που υπάρχουν στο λατινικό αλφάβητο ή παρόμοια σε άλλα αλφάβητα είναι γράμματα όχι για φθόγγους σύμφωνα, αλλά για συμπλέγματα συμφώνων, κάτι όπως και τα κς(ξ), πς(ψ) της ελληνικής γραφής, και τα οποία στην ελληνική προτιμήθηκε να γράφονται αναλυτικά με τα ανάλογα γράμματα των συμφώνων που αποτελούνται, δηλαδή τα: ΜΠ(μπ), ΝΤ(ντ), ΓΚ(γκ), ΤΣ(τσ), ΤΖ(τζ). Η μόνη διαφορά που έχουν τα συμπλέγματα αυτά από τα άλλα συμπλέγματα (και το οποίο είναι αιτία να φαίνονται ως φθόγγοι, ενώ δεν είναι) είναι το ότι αυτά περιέχουν ένα από τα λεπτά και στιγμιαία γράμματα κ, π, τ. Στο λατινικό σύστημα γραφής και για λόγους ετυμολογίας, τα συμπλέγματα mp = b, nc = g, nt = d γράφονται και μονόψηφα και δίψηφα. Στη σύνθεση χρησιμοποιούνται τα mp, nt, nc:  in-perium > imperium, in-commodus, ιn-tendo ... . και στις άλλες περιπτώσεις τα ,  d, g: bοba,  grammar,  dum .. Kάτι όπως στην ελληνική με τα κς, πς και τα ξ, ψ: εκ-στρατεία & ξηρά, ψάρι… καθώς και τα γγ, γχ, γχ: συν-κάτοικος > συγκάτοικος, συνγενής > συγγενής, συνχαίρω > συγχαίρω… Στην ελληνική γράφουμε και στις δυο περιπτώσεις αναλυτικά με τα: μπ, ντ, γκ, π.χ. μπόμπα,  συμπαθής..

6) Σε όλες τις γλώσσες, αρχαίες και νέες, οι φθόγγοι φωνήεντα είναι επακριβώς πέντε, οι εξής: α, ε, ο, ου, ι. Ωστόσο:

α) Στην ελληνική γλώσσα οι φθόγγοι φωνήεντα φαίνονται περισσότεροι, επειδή στην ελληνική γραφή από τη μια υπάρχουν τα ομόφωνα γράμματα για τα φωνήεντα: Ο & Ω, Η & Υ & Ι … και από την άλλη κάποια από τα γράμματα των φωνηέντων γράφονται δίψηφα, πρβ π.χ.: Ο + Υ = ΟΥ(ου), Ε+ Ι = ΕΙ(ει)….: ποίου = «πίu», λείπεις = «λίπις»…  Τα ομόφωνα γράμματα για τα φωνήεντα υπάρχουν στην ελληνική γραφή όχι γιατί παλιά είχαμε μακρά και βραχέα φωνήεντα ή πιο πολλούς φθόγγους φωνήεντα απ΄ό,τι έχουμε σήμερα, όπως λέγεται, αλλά για ετυμολογικούς λόγους. Για υπόδειξη του μέρους λόγου ή του τύπου, καθώς και της ρίζας ή της πρωτότυπης λέξη μιας παράγωγης, ώστε ο αναγνώστης να έχει βοήθεια και στην κατανόηση των γραπτών λέξεων και διάκριση των ομοήχων, πρβ π.χ. : κρίνω, κριτής >  κριτικός (με –ι) & Κρήτη > Κρητικός (με η), λείπει & λύπη & λίπη, καλή & καλοί & καλεί…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ 

 

 

Σύμφωνα με τα σημερινά πανεπιστημιακά βιβλία:

<<Ο ρόλος της γραφής είναι να απεικονίσει  περισσότερο ή λιγότερο πιστά την προφορά μιας γλώσσας. Η κωδικοποίηση της γραφής μιας γλώσσας, δηλ. η ορθογραφία, δεν είναι παρά η συγκεκριμένη αποτύπωση  της γλώσσας σε δεδομένο χώρο και χρόνο. Η προφορά μιας γλώσσας βρίσκεται σε διαρκή μεταβολή, ενώ η γραφή της γλώσσας, η  ορθογραφία της δεν παρακολουθεί καθόλου ή παρακολουθεί πολύ λίγο και αποδίδει με μεγάλη συνήθως καθυστέρηση τις αλλαγές στην προφορά. Έτσι δημιουργείται συνήθως μεγαλύτερη ή μικρότερη διάσταση   μεταξύ γραφής και προφοράς, πράγμα που είναι πρακτικά φανερό στις  δυσκολίες που προκύπτουν στην εκμάθηση της ορθογραφίας μιας γλώσσας,........>> ( Γ. Μπαμπινιώτη: Θεωρητική Γλωσσολογία )

 <<Ορθογραφία είναι η δημιουργία για κάθε λέξη ενός   ορισμένου "οπτικού ινδάλματος", το οποίο γι' αυτούς που ξέρουν από γραφή, αποτελεί την "ιδεατή εικόνα" γραφής κάθε λέξης. Η ιδεατή αυτή εικόνα συνάπτεται στο νου του ομιλούντος προς την ακουστική "εικόνα", δηλ. προς τον τρόπο προφοράς μιας δεδομένης λέξεως, καθώς και   προς την σημασία της.......   Στην πράξι η ορθογραφία των γλωσσών είναι κυρίως στην αρχή  φωνολογική - σπανιότερα φωνηεντική - και με την πάροδο του    χρόνου γίνεται ιστορική. Αυτό είναι αναγκαία συνέπεια, του γεγονότος  ότι η γραφή, συντηρητική από την φύσιν της, καθώς αποτελεί γενικό συμβατικό σύστημα, δεν ακολουθεί κατά κανόνα ή αργεί   πολύ να δηλώση την εξέλιξι της προφοράς της γλώσσας. Η προφορά των φθόγγων  μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου, ενώ η γραφή εξακολουθεί για λόγους οικονομίας να χρησιμοποιή τα ίδια σύμβολα (γράμματα), για  να δηλώση  την μεταβολή των φθόγγων ή μεταβάλλεται η ίδια με  αργό ρυθμό. Έτσι δημιουργεί διττογραφίες κ.τ.λ. Δηλ. δυο ή και περισσότεροι τρόποι παραστάσεως κάποιων διαφορετικών παλαιότερα  φθόγγων, οι οποίοι εν τω μεταξύ συνέπεσαν κατά την προφορά.. Οπωσδήποτε, λόγοι εσωτερικοί-γλωσσικοί και εξωτερικοί - ιστορικοί επιβάλλουν στις γλώσσες την διατήρηση της ιστορικής ορθογραφίας παρά τις οποιεσδήποτε δυσχέρειες.....>> ( Γ. Μπαμπινιώτη: Φωνολογία Ελληνικής Γλώσσας - Ιστορική Γραμματική  της Αρχαίας Ελληνικής )

 <<Η γραφή της ελληνικής γλώσσας στην αρχή ήταν φωνητική,  δηλ. κάθε φθόγγος παριστανόταν με ένα ιδιαίτερο γράμμα. Ωστόσο με το πέρασμα του χρόνου και με την  εξέλιξη της γλώσσας, η γραφή μας έπαψε να είναι φωνητική, δηλαδή  σήμερα κάθε φθόγγος δεν παρίσταται με ένα ιδιαίτερο γράμμα. Π.χ. ο φθόγγος [ι] παρίσταται στη γραφή μας σήμερα με τα γράμματα ι, η, υ,  ει, οι, υι,   π.χ. κυνήγι, αποικίζει, υιοθεσία, ο φθόγγος [ο] με τα   γράμματα ο  και ω, π.χ. ώμος, νόμος.... Αυτό συμβαίνει, γιατί ενώ, όπως θα δούμε  παρακολουθώντας την ιστορία της γλώσσας μας, οι διάφοροι  φθόγγοι άλλαξαν προφορά, τα γράμματα που τους παριστάνουν έχουν παραμείνει τα ίδια από  την αρχαιότητα, είναι δηλαδή η γραφή μας  ιστορική ως ένα σημείο......>>  (Δ. Τομπαϊδη: Επιτομή της ιστορίας της ελληνικής. γλώσσας)

 

Ωστόσο όλα αυτά  είναι εκτος πραγματικότητας, λάθος απόψεις, γιατί:

1) Η αλήθεια για την ελληνική γραφή, καθώς και τα ομόφωνα γράμματα Ω & Ο, Η & Υ & Ι….  είναι αυτή που είδαμε πιο πριν στα «Ψεύδη Έρασμου».

2) Αυτά που λένε τα ως άνω βιβλία σχετικά με την ιστορική γραφή, τα οπτικά ινδάλματα κ.τ.λ., είναι μεν σωστά, όμως ισχύουν σε άλλες γραφές και όχι στην ελληνική γραφή. Ισχύουν στις σημερινές γραφές με λατινικούς χαρακτήρες, όπως είδαμε πιο πριν στα ψεύδη Έρασμου.

3) Η γλώσσα, βεβαίως, αλλάζει στο χρόνο, πρβ π.χ. ότι παλιά λέγαμε π.χ. «παιδίον» και τώρα λέμε «παιδί». Ωστόσο η αλλαγή αυτή δε γίνεται με τη δημιουργία νέων φθόγγων ή με τη σύμπτωση προφοράς ορισμένων φθόγγων, όπως νομίζει ο Έρασμος (= η εξήγηση που βρήκε ως απάντηση στο ερώτημα του γιατί υπάρχουν τα ομόφωνα γράμματα στην ελληνική γραφή), αλλά με την αλλαγή των φθογγικών συνθέσεων κάποιων λέξεων και συγκεκριμένα με πρόσθεση, αφαίρεση, αντιμετάθεση και πρόσθεση φθόγγου , τα καλούμενα φθογγικά πάθη, όπως π.χ.: φάος > φως, παις > παιδίον > παιδί, Ελλάς > Ελλάδα, χρέματα > χρήματα, Ετεολέες > Ετεοκλής, πυρία > (σ)πύρ(τ)α. κόνι(ς) > σκόνη, (χ)αρμονία > αρμονία, πένης > πείνα, μέρη > μέλη…

Ο λόγος που αφ΄ ενός δεν άλλαξε το αλφάβητο και αφ’ ετέρου οι νεώτεροι δεν καταλαβαίνουν τους αρχαιότερους. Άλλωστε, λόγω των γλωσσικών δανείων και της κοινής πρώτης ύλης των λέξεων ό,τι φθόγγους έχει η ελληνική γλώσσα το ίδιο έχουν και οι άλλες, αρχαίες και νέες. Δε φαίνεται όμως αυτό, επειδή τα άλλα συστήματα γραφής δε γράφουν ως το ελληνικό, δηλαδή φθογγικά, αλλά άλλα ιδεογραφικά, άλλα συλλαβικά και άλλα ιστορικά.

Υπενθυμίζουμε ακόμη ότι τα ως άνω φθογγικά πάθη συμβαίνουν στις λέξεις  είτε για λόγους ευστομίας (ευφωνίας, για πιο σύντομη ή πιο άνετη συμπροφορά των φθόγγων της λέξης) είτε για λόγους νοηματικής διαφοροποίησης (παραγωγής μέσω των παθών   αυτών άλλων λέξεων για συγγενείς έννοιες), πρβ π.χ.: αμυγδαλιά (δέντρο) - αμυγδαλή (λαιμού), λύω - λύνω, «ιοχάναν»  εβραϊκά = Ιωάννης > Γιάννης ελληνικά = Γκιοβάννης (Giovanis) ιταλικά  = Τζών (John)  αγγλικά.. Προ αυτού μερικές από τις ως άνω μεταβολές (φθογγικά πάθη) των λέξεων σημειώνονται ορθογραφικώς  στο  ελληνικό σύστημα γραφής με τα ομόφωνα γράμματα υ η ω αι οι υι μμ..  ώστε να υποδεικνύουμε και τη νέα προφορά και την πρωτότυπη  λέξη,   άρα το ακριβές νόημα της λέξης και να μη γίνονται παρανοήσεις με τις  ομόηχες.  Παρέβαλε π.χ.: πρόβλημα > πρόβλημα,  γράψαμε με η και όχι ι, για να μας θυμίζει ότι το ι αυτό προήλθε από μεταβολή του ε, κάτι όπως και: γέρας - γήρας,  πλέον  > πλήθος, δέμος > δήμος, Ελλάνων ή Ελλένων > Ελλήνων,    χρέματα > χρήματα, μάτερ(α) > μήτηρ, πατέρ(ας) > πατήρ.. Παρέβαλε ομοίως: τάξις > τάξη, γράψαμε με -η, για να μας δείχνει γένος    και πτώση ή ως και τα άλλα θηλυκά: νίκ-η, τιμ-ή, δύναμις > δύναμη, λύσις > λύση..  (Όλα τα θηλυκά ενικού σε -ι γράφονται με -η, για  να διακρίνονται από πληθυντικό και από ρήματα:  καλή - καλοί - καλεί, τάξις > τάξη - τάξεις...).    Κάτι που στις ξένες γραφές (αγγλική, γαλλική...) δεν ισχύει, επειδή εκεί γράφουν ιστορικά, όπως είδαμε πιο πριν.

( Περισσότερα βλέπε στο βιβλίο «Επιστημονική γλωσσολογία», Α.  Κρασανάκη.)   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ  ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΚΡΑ,

ΒΡΑΧΕΑ ΚΑΙ ΔΙΧΡΟΝΑ ΦΩΝΗΕΝΤΑ

 

 

1. ΤΑ ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤΑ ΟΜΟΗΧΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ Ο & Ω, Η & Ι…

 

Σύμφωνα με τα σχολικά βιβλία: 

<< Στην αρχαία εποχή το η προφερόταν σαν εε, το ω σαν οο,  και τα φωνήεντα α, ι, υ  άλλοτε σαν απλά α, ι, υ   και άλλοτε σαν  αα, ιι, υυ. Γι' αυτό και το η και το ω ονομάζοντο μακρόφωνα, το ε  και το ο βραχύχρονα και τα α, ι, υ δίχρονα....   ..>>   ( "Γραμματική Νεοελληνικής",  Χρ.  Τσολάκη, Δ.  Τομπαϊδη  κ.α.) 

<<Oι Φοίνικες έγραφαν μόνο τα σύμφωνα στις λέξεις, π.χ. "πρφρικς κ γρπτς λγς" (αντί: προφορικός και γραπτός και λόγος), που παρέχουν τη φωνητική βάση της συλλαβής, την πνοή και σποραδικά  ή σε περίπτωση ασάφειας έβαζαν τα φωνήεντα. Οι Έλληνες πήραν το φοινικικό  αλφάβητο και το συστηματοποίησαν μέσα 8ου  π.Χ. αι.  προσθέτοντας   όλα τα φωνήεντα. Για το σκοπό αυτό έκαναν χρήση περισσευούμενων συμβόλων του αρχαίου σημιτικού συστήματος που δεν χρειαζόταν το ελληνικό σύστημα...>> (  Έκθεση Έκφραση για το Λύκειο, τεύχος Α', Βιβλίο του Καθηγητή: Χρ. Τσολάκη -  Δ. Τομπαϊδη κ.α. )

 << Το μυκηναϊκό αλφάβητο αντικαταστάθηκε το 10 αιώνα π.Χ.  από  το φοινικικό, επειδή ήταν δύσχρηστο. Στην αρχή οι Έλληνες   χρησιμοποίησαν γράμματα άχρηστα, για να παραστήσουν τα φωνήεντα,  τα οποία δεν παριστάνοντο στο φοινικικό αλφάβητο....  Τα διπλά σύμφωνα προφέροντο και τα δυο"....... Μετά τη σύμπτωση των διαφόρων ι, η, ει, οι και υ στην  προφορά του ι (του οι και υ από τον 10ο αι. π.Χ., των άλλων επί αλεξανδρινής εποχής) του ω και ο στην προφορά ο, του ε και αι στην  προφορά του e, το φωνηεντικό σύστημα (της ελληνικής) παίρνει τη  σημερινή μορφή ι, ε, , ο, u.... Έτσι έπαψε η γραφή μας  να είναι φωνητική και έγινε ιστορική ......>>  (Δ. Τομπαϊδη: Επιτομή της ιστορίας της ελληνικής. γλώσσας)

«Η αρχική μορφή του φωνηεντικού συστήματος της Πρώιμης Ινδοευρωπαϊκής γλώσσας αποτελείτο από ένα και μόνο φωνήεν, το e, καλούμενο για το λόγο αυτό και βασικό φωνήεν.  Το φωνήεν αυτό αποτελούσε το μοναδικό φωνηεντικό   στοιχείο των ριζών των λέξεων στην κανονική (απαθή) τους βαθμίδα. Η ινδοευρωπαϊκή γλώσσα διέθετε και φθόγγους λαρυγγικούς, που λειτουργούσαν ως ημίφωνα. Οι φθόγγοι αυτοί σε  συνδυασμό με το βασικό φωνήεν e έδωσαν λαβή στη δημιουργία των μακρών και βραχέων φωνηέντων a, e, o, u, i. Τα a, e, o αποτελούν τα κυρίως φωνήεντα, ενώ τα i, u έχουν ημιφωνικό χαρακτήρα.    Αυτό το πιστοποιούν οι λέξεις: πάτερ (ελληνικά) που έγινε πατήρ = σανσκριτικά (= αρχαία ινδικά) pita = λατινικά pater, στατός ( ελληνικά) = λατινικά status = σανκριτικά sthitar..»  (Γ. Μπαμπινιώτη: Ιστορική Γραμματική της Ελληνικής γλώσσας.)

 

Ωστόσο όλα αυτά είναι εκτός πραγματικότητας, γιατί:

1) Δεν υπάρχει μαρτυρία που να λέει ότι παλιά στην ελληνική γραφή υπήρχαν μακρά, βραχέα και δίχρονα φωνήεντα ή γράμματα που να προφέρονται πότε έτσι και πότε αλλιώς.

2) Δεν υπήρξε ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, αφού δεν υπάρχει κάποια μαρτυρία γι αυτό ή αρχαιολογικά ευρήματα.

3) Μακρά, βραχέα και δίχρονα φωνήεντα υπάρχουν μόνο στις σημιτικές γραφές ( Φοινικική, Εβραϊκή κ.α.), επειδή εκεί έχουμε άλλου είδους σύστημα γραφής. Εκεί δεν έχουμε γράμματα για τα φωνήεντα, αλλά σημεία (γραμμούλες και κουκίδες) και οι φθόγγοι φωνήεντα που βρίσκονται μετά από ένα ή περισσότερα σύμφωνα (π.χ. στις περιπτώσεις κα-λό, τρε-ξι-μο…) σημειώνονται στη γραφή με μια γραμμούλα ή κουκίδα που μπαίνει πάνω ή κάτω από το σύμφωνο που έχει το φωνήεν και τα φωνήεντα που βρίσκονται μαζί με άλλο  (π.χ. οι περιπτώσεις Αβραάμ,  πλέει, διιστάμενος …) σημειώνονται με μια ανάλογη γραμμή.  Υπενθυμίζεται και ότι στις εν λόγο γραφές δεν υπάρχουν τα ομόηχα γράμματα ο = ω , η = ι = ι …, γιατί εκεί οι λέξεις γράφονται μόνο φθογγικά.  Έτσι όσοι δε γνωρίζουν όλα αυτά και ιδιαίτερα για πιο λόγο υπάρχουν στην ελληνική γραφή τα γράμματα Ω = Ο, Η = Ι = Υ…, οδηγούνται σε λάθος συμπεράσματα ή νομίζουν ότι παλιά αυτά αντιπροσώπευαν αρχαίους φθόγγους που σήμερα χάθηκαν.

4) Οι Καδμείοι ή Θηβαίοι, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς (Διόδωρο, Στράβωνα, Ισοκράτη, Πλάτωνα, Ηρόδοτο κ.α.),  ήσαν Φοίνικες που με αρχηγό τον Κάδμο, εξ ου και Καδμείοι, πήγαν στη Βοιωτικά το 15οο π.Χ., η οποία είχε πάθει ερήμωση λόγω επιδημίας και έκτισαν εκεί την πόλη Θήβα. Έτσι έκτοτε υπάρχουν στην Ελλάδα δυο είδη γραφής, η Φοινικική στη φοινικική πόλη Θήβα και η Πελασγική στις ελληνικές πόλεις: Κνωσό, Μυκήνες κλπ. Οι γραφές αυτές, όπως δείχνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα, διατηρούνται και οι δυο τουλάχιστο μέχρι το 1200 π.Χ.  Μετά καταργούνται και οι δυο και δημιουργείται μια νέα γραφή, η σημερινή ελληνική γραφή Συγκεκριμένα και διαχρονικά (όχι σε μια μέρα ή σε ένα έτος) επινόησαν τα κεφαλαία και μικρά γράμματα: α & Α, β & Β…, καθώς και τις παραλλαγές τους ( ομόφωνα γράμματα): Ο(ο) = Ω(ω), Ι(ι) = Η(η) = Υ(υ)…, κάτι που δεν υπάρχει στη φοινικική γραφή, με τα οποία βάσει κανόνων (γράφοντας π.χ. τα κύρια ονόματα με κεφαλαίο και τα κοινά με μικρό γράμμα, τα ρήματα με –ω,ει… τα πτωτικά αρσενικά με –ο, τα θηλυκά με –η, τα ουδέτερα με -ι …), έχουμε υπόδειξη και της πιστής προφοράς και της ετυμολογίας των λέξεων (μέρος λόγου, αριθμού κ.τ.λ.) και  έτσι έχουμε βοήθεια και στην κατανόησή τους και στη  διάκριση των ομοήχων λέξεων, πρβ π.χ.: νίκη & Νίκη, σούπα & σ’ πα. αφτί & αυτοί & αυτή, καλή & καλεί & καλοί, λύρα & λίρα…

5) Οι φθόγγοι φωνήεντα σε όλες τις γλώσσες και σ' όλες τις εποχές δεν ήταν ή είναι ούτε 12 ούτε 6 ούτε 7 κ.τ.λ.,  αλλά 5, οι εξής: [α] [ε] [ο] [ι] [ου].  Πέντε (5) φθόγγους φωνήεντα είχε η Πελασγική γραφή (= Γραμμική κατά τον Έβανς, Πελασγική κατά το Διόδωρο Σικελιώτη), αφού 5 είναι εκεί τα γράμματα για τα φωνήεντα και πέντε φθόγγους φωνήεντα έχουμε σήμερα στον προφορικό λόγο. Απλώς στις διάφορες γραφές οι φθόγγοι φωνήεντα δεν παρίστανται με αντίστοιχα γράμματα, αλλά είτε με περισσότερα είτε με λιγότερα και αυτό για τους λόγους που θα δούμε αμέσως πιο κάτω, με συνέπεια πολλοί να βγάζουν λάθος συμπεράσματα.

Στην ελληνική γραφή για παράδειγμα οι 5 φθόγγοι φωνήεντα παρίστανται στη γραφή όχι με πέντε γράμματα, αλλά με τα εξής 24 κεφαλαία και μικρά γράμματα: Α(α), ΟΥ(ου), Ε(ε) = ΑΙ(αι), Ο(ο) = Ω(ω), Υ(υ) = Η(η) = Ι(ι) & ΟΙ(οι) = ΥΙ(υι) = ΕΙ(ει)  για νοηματικούς λόγους. Για να υποδεικνύουμε με κανόνες (βάζουμε π,χ, το ω αντί του ο στα ρήματα, το η αντί του ι στα θηλυκά κλπ) την ετυμολογία (μέρος λόγου, τύπος, γενος, αριθμό κλπ) των γραπτών λέξεων και έτσι να έχουμε βοήθεια και στην κατανόησή τους και στη διάκριση των ομοήχων λέξεων, πρβ π.χ.: Καλή (με κεφαλαία κ- και –ο = ουσιαστικό θηλυκό) & καλή (με μικρό κ- και –η = επίθετο θηλυκό) & καλοί (με –οι = επίθετο πληθυντικός αρσενικού) & καλεί (με –ει = ρήμα). Ομοίως:  καλό & καλώ,  λίρα & λύρα, κριτικός & κρητικός, καλώς & καλός…  Τώρα, επειδή 7 είναι τα στοιχεία του αλφάβητου ( τα: α ε ο υ ι ω η) με τα οποία γράφονται όλα  τα ως άνω γράμματα, γι αυτό και άλλοι λένε ότι τα φωνήεντα    είναι επτά, άλλοι δώδεκα κ.τ.λ.

Στις σημιτικές γραφές (φοινικική, εβραϊκή κ.α.)  οι  5 φθόγγοι φωνήεντα παρίστανται στη γραφή με αντίστοιχα σημεία (γραμμούλες και κουκίδες). Μάλιστα όταν έχουμε σύμφωνο  συν φωνήεν (π.χ.: κα-λή, στα-θμός…), βάζουμε το ανάλογο σημάδι πάνω ή κάτω από το σύμφωνο. Όταν  έχουμε δυο συνεχόμενα φωνήεντα (π.χ. Αβραάμ, Ισαάκ, διουρητικός, προϋπόθεση….), βάζουμε ένα αντίστοιχο γράμμα. Ωστόσο τα σημεία για τα φωνήεντα μπαίνουν μόνο όταν το κείμενο είναι για ποίηση ή για αρχάριους μαθητές, ο λόγος και για τον οποίο αυτά δε φαίνονται στις φοινικικές επιγραφές.

Κατόπιν των ως άνω  μακρά φωνήεντα λέγονται τα γράμματα που παριστούν δυο: αα, εε, οο, ιι.. και βραχέα φωνήεντα οι περιπτώσεις που έχουμε σημείο που φανερώνει ένα: α, ε, ο, ου, ι.

 

Ειδικότερα στις σημιτικές και αιγυπτιακές γραφές:

Α) Αν η λέξη που πάμε να γράψουμε αρχίζει από σύμφωνο, στην αρχή της γράφουμε το ανάλογο σύμφωνο και ακολούθως προσθέτουμε – γράφουμε τα άλλα σύμφωνα  και τα μακρά φωνήεντα της λέξης, αν έχει. Δηλαδή, αν μετά από κάποιο σύμφωνο ακολουθούν δυο αα, τότε μπαίνει το άλεφ, αν ακολουθούν δυο ιι ή εε μπαίνει το γιοντ, αν ακολουθούν δυο οο ή ουου μπαίνει το αϊγιν. Για παράδειγμα η λέξη ΚΡΑΣΑΝΑΚΗΣ θα γραφόταν κάπως ως θα γράφαμε ΚΡΣΝΚΣ και η λέξη ΒΑΑΛ θα γραφόταν κάτι ως θα γράφαμε Β<Λ (< = ΑΑ).

Β) Αν η λέξη που πάμε να γράψουμε αρχίζει από φωνήεν, αρχίζουμε τη γραφή της λέξης  με το γράμμα άλεφ , άσχετα με το τι φωνήεν έχουμε εκεί (αν έχουμε αρχάριο μαθητή, βάζουμε και πάνω από το άλεφ και το σημείο του συγκεκριμένου φωνήεντος) και ακολούθως γράφουμε τα σύμφωνα και τα μακρά  φωνήεντα της λέξης, αν έχει. Για παράδειγμα η λέξη ΑΜΥΝΑ θα γραφόταν κάπως έτσι <ΜΝ (< = α) και η λέξη ΙΣΑΑΚ = <Σ<Κ (<= α & αα)

Γ) Τα γράμματα άλεφ, γιοντ και αϋγιν στο φοινικικό αλφάβητο λέγονται μακρά και δίχρονα γράμματα, επειδή αυτά χωρίς  ενδεικτικό σημάδι παριστάνουν – προφέρονται ως ένα α, ο, ου και με ενδεικτικό σημάδι (κάτι όμως που μπαίνει μόνο όταν έχουμε ποίηση ή αρχάριο μαθητή)  ως δυο αα, ιι, οο/ουου). Δηλαδή είναι κάτι (όχι όμως το ίδιο) όπως τα  αι & αϊ, οι & οϊ… στην ελληνική γραφή (παράβαλε ότι τα διαλυτικά και το τονικό σημάδι δε μπαίνουν στην ελληνική γραφή, αν έχουμε γραφή με κεφαλαία γράμματα).

 

Σημειώνεται ότι:

1) Αν οι Έλληνες είχαν κάνει χρήση περισσευούμενων συμβόλων του αρχαίου σημιτικού συστήματος που δε χρειαζόταν το ελληνικό σύστημα, θα υπήρχαν αυτά τα γράμματα στα σημιτικά κείμενα, όμως κάτι τέτοιο δε βλέπουμε.

2) Οι λέξεις αποτελούνται όχι από φθόγγους ή συλλαβές, αλλά από συστατικά στοιχεία, π.χ.: καλ-ύτερ-ος, νέος,α… και τα στοιχεία αυτά από τους εξής 20 φθόγγους: α, ε, ο, ου, ι, μ, ν, λ, ρ, σ, ζ, κ, γ, χ, π, β, φ, τ, δ, θ. Απλώς υπάρχουν και λίγες λέξεις που είναι μια συλλαβή ή ένας φθόγγος. Οι ως άνω φθόγγοι δε μεταβλήθηκαν ποτέ (δεν αλλάζουν ηχητική χροιά ούτε και καταργούνται ή δημιουργούν άλλους), αφού οι πηγές του ήχου δεν άλλαξαν από συστάσεως του κόσμου. Απλώς αλλάζουν στο χρόνο  οι φθογγικές συνθέσεις των συστατικών στοιχείων (ρίζας, θέματος κ.τ.λ.) των λέξεων με τα καλούμενα φθογγικά πάθη (δηλαδή με την πρόσθεση ή αφαίρεση ή αντιμετάθεση ή εναλλαγή φθόγγου σε μια λέξη) και αυτό είτε για ευφωνία (ευστομία) είτε για σημασιολογική διαφοροποίηση πρβ π.χ.: πυρί-α > σπύρτ-α, κόν-ις > σκόν-η, (σ)άλς > άλα-ς, άλλα-τος.. > αλάτ-ι, αλατι-ού.. ιατρ-ός > γιατρ-ός, οικοκυρ-ά > νοικοκυρ-ά, μέρ-η > μέλ-η, καρδερίνα > γαρδέλι, μάζα > μαζτός – μαστός, αμαζόνα (χωρίς μαστό), δένδρον > δέντρ-ο….. πένης > πείνα, τρέμω > τρόμος, νέμω > νομή, νόμος…  λέγω,εις,ει…. Αυτή είναι και η αιτία, που, αν και αλλάζει κατά καιρούς η γλώσσα, το ελληνικό αλφάβητο παραμένει το ίδιο.

3) Στις γραφές που δεν υπάρχουν τα διαλυτικά και το τονικό σημάδι οι φθόγγοι φωνήεντα φαίνονται περισσότεροι, γιατί υπάρχει η συναίρεση, η συνίζηση και τα λοιπά φθογγικά πάθη, πρβ  π.χ. μία & μια, δυο & δυο, ποίος & ποιος …

 Περισσότερες πληροφορίες για τα παραπάνω μπορεί να βρει κάποιος στα βιβλία:

 «Επιστημονική Γλωσσολογία», Α. Κρασανάκη,

 «Το ελληνικό σύστημα γραφής», Α. Κρασανάκη,

«Η Ελληνική Γλώσσα», Α. Κρασανάκη

 

 

2. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΛΑΤΟΝΑ ΚΛΠ ΓΙΑ ΤΑ ΟΜΟΗΧΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ Ω & Ο, Ι & Η …

 

Α. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΛΑΤΩΝΑ

 

Το αρχαιότερο σωζόμενο βιβλίο  γλωσσολογίας είναι το «Περί Ορθότητος των ονομάτων ή Κρατύλος" του Πλάτωνα, 428-347 π.Χ. Σύμφωνα με το βιβλίο αυτό το ελληνικό αλφάβητο δεν είναι κάτι το αφηρημένο ή το τυχαίο. Ο δημιουργός του,  κάποιος Θεός ή οι Αιγύπτιοι,  φρόντισε τα γράμματά του να έχουν τέτοιο σχήμα, ώστε παράλληλα με τους φθόγγους να μας υποδείχνουν και την αναλυτική ζωγραφιά των ιδιοτήτων (ιδιότητες θεωρεί τη ψυχρότητα, ζεστασιά, κινητικότητα κ.τ.λ.) που έχει το κάθε πράγμα που δηλώνει μια λέξη, ώστε όποιος γνωρίζει τα γράμματα να γνωρίζει και τα πράγματα και το αντίθετο. Για παράδειγμα το γράμμα ρ  έγινε, λέει, με αυτό το σχήμα αυτό (το βλέπει κάτι σα ρόδα ή ως κάτι που ρέει), για να δηλώνει όπου μπαίνει, όπως π.χ. στη λέξη ρόδα, ότι το δηλούμενο από τη λέξη είναι  κάτι που έχει ροή, κίνηση…

Συνάμα, επειδή βλέπει ότι τα γράμματα Ω, Η, Υ είναι ομόηχα με τα Ο, Ι,  νομίζει ότι  αυτά είναι  μεταστροφή  των  Ι, Ο  για λόγους καλύτερης έκφρασης. Δηλαδή, αν το πράγμα (= το σημαινόμενο από τη λέξη) είναι κάτι το στρογγυλό, τότε γράφεται με το γράμμα Ο αντί Ω, αν είναι κάτι λεπτό και διεισδυτικό, τότε γράφεται με το γράμμα Ι αντί Η ή Υ,  αν αυτό είναι κάτι με μήκος, τότε αυτό γράφεται με το Η κ.τ.λ.

 «...Τω δε αυ ιώτα προς τα λεπτά πάντα, α δη μάλιστα δια πάντων οι αν. Δια ταύτα το <[ιέναι>> κα`ι τ`ο <<ιεσθαι>> δια του ιώτα   απομιμείται, ωσπερ γε δ`α του φει και του  ψει και του σιγμα και του ζητα,\οτι πνευματώδη τα γράμματα, πάντα τα τοιαυτα μεμηται αυτοις ονομάζων, οιον το <<ψυχρόν>> και το <<ζέον>> και το <<σείεσθαι>> και ολως    σεισμόν. Και οταν που το φυσωδες μιμηται, πανταχου ενταυθα ως το πολύ  τα τοιαυτα γράμματα επιφέρειν φαίνεται ο τα ονόματα τιθέμενος.............

Το δε αυ αλφα τω <<μεγάλω>> απέδωκε και τω <<μήκει>> το ητα, οτι μεγάλα τα γράμματα.   Εις δε το <<γογγύλον >> του  ου    δεόμενος σημείου τουτο πλειστον αυτω εις το  ονομα ανεκέρασεν.

Του δ αυ νυ το εισω αισθόμενος της  φωνής,   <<το  ενδον>> και τα <<εντός>> ωνόμασεν, ως αφομοιών τοις γράμμασι τα  εργα.  Της δ' αυ το δέλτα συμπιέσεως και του ταυ απερείσεως της γλώττης   τήν δύναμιν χρήσιμον φαίνεται ηγήσασθαι προς μίμησιν του    <<δεσμου>> και της <<στάσεως>>.  Οτι δε ολισθαίνει μάλιστα εν τω   λάβδα η   γλώττα κατιδών, αφομοιών ωνόμασε τα τε <<λεια>> και αυτό  το <ολισθαίνειν>> και το <<λιπαρόν>> και το  <κολλωδες>> και τ' αλλα  πάντα τα τοιαυτα.  Η δε[ολισθανούσης της γλώττης αντιλαμβάνεται     η του  γάμμα δύναμις, το <<γλισχρόν>> απετιμήσατο και το <<γλυκύ>> και <<γλοιωδες>>. (Κρατύλος 426 - 427  )

 

Μάλιστα, επειδή βλέπει ότι αυτά που λέει δεν ισχύουν σε όλες τις λέξεις, νομίζει - δικαιολογείται λέγοντας ότι αυτό οφείλεται στην ανθρώπινη παρέμβαση. Δηλαδή στο ότι οι λέξεις στο χρόνο μεταποιούνται με πρόσθεση ή αφαίρεση φθόγγου από τους ανθρώπους και αυτό είτε για λόγους ευστομίας (για πιο άνετη προφορά) είτε για λόγους καλλωπισμού είτε για λόγους αλλοίωσης της έννοιας (εννοεί τις συναιρέσεις, αποκοπές, συνιζήσεις κ.τ.λ., δηλαδή τα φθογγικά πάθη που γίνονται για λόγους ευφωνίας και σημασιολογικής διαφοροποίησης).

 

 «Περιτιθέντων γράμματα και εξαιρούντων ευστομίας ενεκα και πανταχη στρεφόντων και υπό καλλωπισμου και υπό χρόνου, ωσπερ φικός σφίγγα καλουσιν... Προστιθέντας γράμματα και εξαιρούντες σφόδρα αλλοιουσι τ``α των ονομάτων διανοίας ... (Κρατύλος 414 d, 418 a)

 «Οισθα οτι οι παλαιοί οι ημέτεροι τω ιώτα και τω δέλτα ευ  μάλα εχρώντο, κα`ι ουχ ηκιστα αι γυναίκαι, αιπερ μάλιστα την αρχαία  φωνήν σώζουσι, νυν δε αντί μεν του ιώτα εί ή ητα μεταστρέφουσι, αντί δε του δέλτα ζητα, ως δη μεγαλοπρεπέστερα οντα»...." (Κρατύλος 418 b,c)

 

Για τον ίδιο, πολλές φορές οι άνθρωποι αλλάζουν τις φθογγικές συνθέσεις των λέξεων (υπονοεί τα φθογγικά πάθη των λέξεων και ειδικά τη συναίρεση,  όπως λέγονται αυτά τα φαινόμενα σήμερα) με σκοπό να τις κάνουν είτε πιο εύστομες (= πιο απλές, πιο εύκολες στην προφορά) είτε πιο εκφραστικές (= πιο περιεκτικές στο νόημα) και γι αυτό, λέει, υπάρχουν λέξεις που αλλιώς τις πρόφεραν οι παλιοί και αλλιώς τις προφέρουν οι νέοι σήμερα, όπως π.χ. η λέξης «κινέεσις» (η αρχαία κατά Πλάτωνα προφορά) και «κίνησις» (η νέα κατά Πλάτωνα προφορά) κ.α.  ( πρβ π.χ. και σήμερα: τιμάω & τιμώ, λέεις & λες, πλέεται & πλείται …). Μάλιστα στην περίπτωση που έχουμε, λέει, μεταβολή λέξης για λόγους ευπρέπειας ή έκφρασης χρησιμοποιούμε τα γράμματα Η, ΕΙ, ΟΙ… αντί των Ο, Ι,  επειδή αυτά θεωρούνται είτε πιο ευπρεπή είτε πιο εκφραστικά είτε πιο μεγαλοπρεπή. Άλλοτε πάλι, οι άνθρωποι προσθέτουν ένα γράμμα επιπλέον σε μια λέξη (υπονοεί τα γράμματα Υ, Ι με τα οποία σχηματίζουμε τα δίψηφα ΕΙ, ΟΙ, ΥΙ…), που ενώ δεν προφέρεται εκφράζει με την παρουσία του μια ιδιότητα που έχει το σημαινόμενο από τη λέξη και την οποία δε φανερώνει η φθογγική σύνθεση της λέξης (θεωρεί π.χ. ότι βάζουμε το δίψηφο γράμμα Οι  σε μια λέξη, για να δείξουμε μ’ αυτό ότι το σημαινόμενο είναι κάτι το στρογγυλό και διεισδυτικό) ή επειδή έτσι το πράγμα φαίνεται πιο μεγαλοπρεπή. Για τον ίδιο επίσης:

1) Το γράμμα Η είναι μεταστροφή του Ι και μπαίνει αντί του ΕΙ στις αλλαγές των εε και ε σε ι, για λόγους καλύτερης έκφρασης: «ου γαρ νόησις το αρχαιον εκαλειτο, αλλ΄ αντί του  ήτα, ει έδει λέγει δυο, νοεεσιν»...... (Κρατύλος 411 e) (Εδώ μας λέει ότι  πριν στη θέση του  Η ήταν  δυο ΕΕ, υπονοεί ότι η λέξη «νόησις» προήλθε από την ασυναίρετο λέξη «νοέ-ω - νοέ-εσις»), «κίνησις, ην ουδ΄ ειπομεν δι΄   οτι εχει τουτο τουνομα΄ αλλά γαρ δήλον ότι  ιεσις βούλεται είναι’  ου γαρ ήτα εχρώμεθα αλλ΄ ει  τω παλαιω .... (Κρατύλος 426 c ) (Εδώ μας λέει ότι πριν στη θέση του Η ήταν ένα Ε και όχι δυο που έλεγε πριν, υπονοεί ότι η λέξη «κίνησις» προήλθε από το  «κίειν - ιέσις» και όχι από το «κινέεσις»)

2) Το γράμμα Ε στη λέξη “Ποσειδώνας” δεν προφέρεται:«Τον ουν άρχοντα της δυνάμεως ταύτης θεόν  ωνόμασεν  <<Ποσειδώνα>>,  ως ποσίδεσμον  όντα, το δε  Ε  έγκειται ίσως ευπρεπείας   ένεκα, ....., ώσπερ δεσμός των ποδών,... Τάχα `ε ουκ αν τούτο λέγει, αλλ΄ αντί το  σίγμα δυο λαβδα  το πρωτον ελέγετο, ως πολλά ειδότος του θεου.  Ισως δε από του σείων ωνόμασται» .... (Κρατύλος 402 e & 403 a)  (Εδώ, αν το γράμμα ΕΙ προφερόταν ως εϊ, τότε δεν θα έλεγε ότι το γράμμα Ε στη λέξη Ποσειδώνας είναι ίσως για ευπρέπεια)

 

 

ΣΧΟΛΙΑ:

1) Κάποια που λέει ο Πλάτωνας είναι λάθος. Έχει λάθος λέγοντας π.χ. ότι τα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου είναι εικόνες όντων. Αυτό είναι κάτι που ισχύει στις αιγυπτιακές και σημιτικές γραφές και όχι στην ελληνική. Στην ελληνική τα γράμματα έχουν σχήμα των στοματικών οργάνων προφοράς τους, όπως είδαμε σε άλλο Κεφάλαιο, πλην των Υ, Η, Ω που αυτά είναι πράγματι μεταστροφή των Ο, Ι, όμως όχι για τους λόγους που λέει ο Πλάτωνας, αλλά για ετυμολογικούς. Με τα ομόφωνα γράμματα Ο & Ω, Η & Υ & Ι & ΟΙ… και βάσει κανόνων υποδείχνεται η ετυμολογία των λέξεων και έτσι έχουμε και βοήθεια στην κατανόηση των γραπτών λέξεων και διάκριση των ομοήχων, όπως είδαμε σε άλλο Κεφάλαιο, πρβ π.χ.: λύπη & λείπει & λίπη, καλή & καλοί & καλεί… Με άλλα λόγια τα ομόφωνα γράμματα: ο & ω, ε & αι, υ & υι = οι & ι… υπάρχουν στη γραφή όχι για να υποδηλώνουν με το σχήμα τους τις εικονικές ή αισθητικές ιδιότητες του σημαινόμενου από τη λέξη (για το αν το σημαινόμενο είναι κάτι το στρογγυλό ή κάτι μακρό ή λείο ή ψυχρό ή θερμό…), όπως νομίζει ο Σωκράτης - Πλάτωνας, αλλά τις ετυμολογικές (δηλαδή αν το σημαινόμενο είναι ουσιαστικό ή επίθετο, αρσενικό ή θηλυκό κ.τ.λ.). Πιο σωστά, τα γράμματα ο & ω, η & ι … δεν μπαίνουν στις λέξεις σύμφωνα μ’ αυτά που λέει ο Πλάτωνας, αλλά με ετυμολογικούς κανόνες. Παρέβαλε π.χ. ότι τα θηλυκά γράφονται με –η, τα ουδέτερα με –ι,ο, τα ρήματα με –ω,ει…, ενώ  οι παράγωγες λέξεις γράφονται όμοια με την πρωτότυπό τους λέξη: Κρήτη > κρητικός & κριτής > κριτικός….. και οι σύνθετες ανάλογα με τις απλές τους: δια-γράφω, δια-κριτικός…

2) Κάποια που λέει ο Πλάτωνας είναι σωστά. Έχει δίκιο λέγοντας π.χ. ότι οι λέξεις στο χρόνο παθαίνουν διάφορες φθογγικές μεταβολές είτε για σημασιολογική διαφοροποίηση είτε για ευστομία (ευφωνία), π.χ.: φίκα > σφίγκα, χώρα (γεωγραφική) & (χ)ώρα > ώρα (χρονική), δύο > δυγό - ζυγό, χάρμα & (χ)αρμονία > αρμονία... και ότι το γράμμα Η μπαίνει αντί του ΕΙ σε ορισμένες λέξεις ή ότι πολλές φορές προσθέτουμε γράμματα, πρβ π.χ. τα γράμματα Ε, Α, Υ, Ι στα δίψηφα ΟΙ, ΕΙ, ΑΙ, ΟΥ, ΥΙ: ποιέεται – ποιείται, νόος – νως ή νους  Σήμερα αυτά τα φαινόμενα λέγονται φθογγικά πάθη και συμβαίνουν και στη νέα ελληνική, πρβ: θεϊκός & θείος & Θιά, λεπτά (χρόνου) & λεφτά (χρήματος)... Μάλιστα τα φθογγικά πάθη αυτά τα ορθογραφούμε με κανόνες για ετυμολογικούς λόγους. Παρέβαλε π.χ. ότι στη συναίρεση των ρημάτων «ποιέεται – ποιείται» βάζουμε ει και στη συναίρεση των ουσιαστικών βάζουμε η: «ποιεέτης – ποιητής» (θέμα ποιέ-(ε)της). Παρέβαλε επίσης  «πένης > πείνα», με ει, και «χρέος > χρέματα > χρήματα», με η.

3) Τα γράμματα που δεν προφέρονται στις λέξεις, π.χ. το γράμμα ε στη λέξη «Ποσειδώνας», δεν μπήκαν εκεί για λόγους μεγαλοπρέπειας ή ευπρέπειας, όπως νομίζει ο Πλάτωνας – Σωκράτης, αλλά για λόγους ετυμολογίας. Πιο σωστά, στη γραφή έχουμε τα ομόφωνα γράμματα: ο & ω, ε & αι, υ & υι = οι & ι …, που άλλα είναι μονόψηφα και άλλα δίψηφα, και τα οποία τα βάζουμε στις γραπτές λέξεις με κανόνες, για να υποδείχνουμε έτσι το μέρος λόγου ή τον τύπο και την παραγωγή ή τη σύνθεση των λέξεων, άρα το ακριβές τους νόημα ή για διάκριση των ομοήχων, πρβ π.χ: είδη & ήδη & Ίδη, υιός & ιός, τον & των, καλή & καλοί & καλή… Το γράμμα ε στη λέξη  «Ποσειδώνας» δε βρίσκεται εκεί από ευπρέπεια, όπως νομίζει ο Σωκράτης, αλλά γιατί είναι το ένα από τα δυο ψηφία (στοιχεία) του δίψηφου γράμματος ΕΙ(ει). Η ορθογραφία της λέξης “Ποσειδώνας” με ει μας υποδείχνει ότι αυτή είναι σύνθετη με α’ συνθετικό  τη λέξη «πόσις, πόσεως» και β’ συνθετικό τη λέξη «είδη, ειδών» και όχι τις λέξεις «ίδη, ήδη, ίδει», παρέβαλε και ότι: πόσις, Ποτό = το υγρό στοιχείο, τα ύδατα και απ’ εκεί Πόντος = η θάλασσα και απ’ εκεί πόντος >  Ποσειδώνας = ο θεός της θάλασσας. Η λέξη “είδη” είναι διάφορη της ομόηχης "ήδη" (= επίρρημα), διάφορη της «Ίδη» (το όρος, διάφορη της «ίδει» (είδον, ρήμα). Ομοίως η λέξη «πόσ-ις” είναι διάφορη της λέξης «πους, ποδός, πόσεσι (δοτική), κάτι που μπερδεύει το Σωκράτη και γι αυτό από τη μια λέει «Ποσειδώνας» = αυτός που δένει τα πόδια και από την άλλη ότι «Ποσειδώνας» = αυτός που τα βλέπει όλα κ.τ.λ..

4) Παρατηρώντας τη σημασία των λέξεων και το τι γράμματα  υπάρχουν σ' αυτές βλέπουμε  ότι σε κάποιες λέξεις ισχύει κάπως αυτό που λέει ο Πλάτωνας, δηλαδή το  όπου υπάρχει π.χ. το γράμμα ι = κάτι μικρό και λεπτό..., πρβ π.χ.: κουτί (= μικρή κούτα), κλαδί (= μικρός κλάδος ή κάτι αναπτυσσόμενο, διεισδυτικό..), παις/ παιδί..., όπου το   η = κάτι μακρό: κεφαλή (= το μεγάλο κεφάλι), μήκος, κήπος, κορυφή,.., όπου το   ο = κάτι στρογγυλό: οπή, οβολός, πόρος, οφθαλμός,.., όπου το α = κάτι μέγα: κούτα ή κουτάρα, κουτάλα, κλάρα, σκάλα, κεφάλα,.... Ωστόσο αυτό είναι τυχαίο ή σωστότερο αυτό συμβαίνει λόγω των καταλήξεων. Παρέβαλε π.χ. ότι οι λέξεις που φανερώνουν κάτι μικρό είναι ουδετέρου γένους και λήγουν -σε -ο,ι, ενώ οι λέξεις που φανερώνουν θηλυκό λήγουν – γράφονται με -η, τα ρήματα σε -ω,ει κ.τ.λ.: καλό & καλώ, φυτό & φοιτώ, κουτί & κουτή... Παρέβαλε επίσης ότι τις ιδιότητες: μικρό, μέγα.... σε μια λέξη δεν το δηλώνει κάποιο γράμμα ή ο φθόγγος, αλλά τα συστατικά στοιχεία, δηλαδή: η κατάληξη, το θέμα και το πρόθεμα, αν έχουμε απλή λέξη: καλ-ός,ή και το α’ + β’ συνθετικό, αν έχουμε σύνθετη: δια-γράφ-ω,εις... Η κατάληξη π.χ. –ο, -ι(ον) = ουδέτερη, άρα σημαίνει-δείχνει κάτι μικρό ή παιδί – καρπός κ.τ.λ.: κουτ-ί, δενδρί, σκαμνί, σκαλί, μήλο, αχλάδι... Η κατάληξη -α = θηλυκό, άρα υποδεικνύει κάτι ενήλικο ή μεγαλύτερο σε ποσότητα από το ουδέτερο: κούτ-α, σκάμνα, σκάλα,.. Η κατάληξη -άρα = κάτι τεράστιο: κουτ-άρα.. Βεβαίως. Παρέβαλε και ότι στις λέξεις, π.χ.: σάκος, σακί, σακούλα... έχουμε το  φθόγγο-γράμμα α, όμως, αν βγάλουμε την κατάληξη το α μόνο του δε λέει τίποτε.

 

 

Β. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ Δ. ΘΡΑΚΑ

 

Το αρχαιότερο σωζόμενο βιβλίο  γραμματικής είναι η «Γραμματική Τέχνη», του «Δ. Θρακός», 2ος  π.Χ. αι., η οποία αφενός δεν  αναφέρεται πουθενά ότι η ελληνική γραφή είναι ιστορική ή ότι το γράμμα Η(η) προφερόταν σαν εε, το Ω(ω) σαν οο... καια φετέρου αναφέρει ότι:

1. «Τα γράμματα του αλφάβητου είναι 24, τα εξής: Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω,  τα οποία λέγονται λέει και στοιχεία, επειδή έχουν στοίχιση και τάξη».

Κάτι ορθό, αφού  τα γράμματα αυτά έχουν πάντοτε συγκεκριμένη αντιστοιχία με τους φθόγγους, πρβ π.χ. ότι το Α προφέρεται πάντα  [α],  Ε = [ε], Β = [β], ....), και καθορισμένη  σειρά στο αλφάβητο,  για να τα   χρησιμοποιούμε ως και τους αριθμούς, πρβ:  Α = 1,  Β = 2,...    ΙΓ = 13, ΙΔ = 14.....

 2. «Από τα 24 στοιχεία του ελληνικού αλφάβητου, τα επτά είναι  φωνήεντα,  τα: Α Ε Ο Ι Ω Η Υ, από τα οποία τα: Α Ε Η Ο Ω λέγονται προτακτικά και τα Υ Ι  υποτακτικά, επειδή τα πρώτα   προτάσσονται των άλλων και αποτελούν μαζί μια συλλαβή, π.χ.: αι αυ,   και καμιά φορά και το Υ  γίνεται προτακτικό του Ι, π.χ.: άρπυια, μυία. «Δίφθογγοι είναι οι: ΑΙ ΕΙ ΟΙ ΟΥ ΑΥ ΕΥ».

 Κάτι κάπως σωστό, αφού  εδώ ο Δ. Θράκας δε μιλά για τον πραγματικό αριθμό των  φθόγγων και των γραμμάτων φωνηέντων, αλλά για το πόσα από τα στοιχεία του αλφάβητου είναι φωνήεντα και συνάμα μας δίνει να εννοήσουμε τη συναίρεση και τα δίψηφα γράμματα με άλλο τρόπο. Πιο απλά, αν παρατηρήσουμε την ελληνική  γραφή, θα δούμε ότι υπάρχουν τα ΑΙ, ΟΥ, ΥΙ, ΕΙ, ΟΙ, ΑΥ, ΕΥ, ΗΥ που άλλοτε αποτελούν δυο συλλαβές (τότε έχουμε δυο φθόγγους φωνήεντα: αϊ, οϊ, ιϊ...) και άλλοτε μία συλλαβή (τότε έχουμε ένα μόνο φωνήεν : αι = ε, ου = u, ευ = εβ/φ....). Σήμερα, ύστερα από την ανακάλυψη των διαλυτικών, λέμε ότι από τη μια έχουμε τα δίψηφα γράμματα των φωνηέντων: αι  ου υι ει οι = [ε, u, ι, ι], τα οποία από μόνα τους ή με το προ ή το μετά από  αυτά σύμφωνο ή σύμφωνα, αν υπάρχουν, αποτελούν μια συλλαβή: οι υι-οί,  αι μάναι, ποί-ων, ποί-οι, ποί-ους, κα-λεί, σφαί-ρα.., και από την άλλη τα συμπλέγματα ή διφθόγγους (= 2 φθόγγους) αϊ, οϋ, υϊ, εϊ, οϊ...: Μάιος, θεϊκός, δυϊκός, προϋπόθεση... Με διαλυτικά ή τονικό σημάδι στα α ε ο υ των αϊ, εϊ,... έχουμε λέξη ασυναίρετη, δίφθογγο: θεϊκός, τιμάω, Αθηνάα..Χωρίς διαλυτικά ή τονικό σημάδι (περισπωμένη ή οξεία) στα ι υ των αι, ει.., αν τονίζονται, έχουμε λέξη συνηρημένη ή δίψηφο γράμμα: γάϊα (ασυναίρετα) & γαία (= συνηρημένα), θεϊκός & θείος, τιμαί.......Για τον ίδιο λόγο λέμε ότι οι φθόγγοι φωνήεντα είναι 5:  [α ε ο ι ου], οι οποίοι  παρίστανται  στη γραφή με 12 γράμματα,  τα μονόψηφα και δίψηφα: α, ε, ο, ι, ω, υ, η, ου, υι, αι, ει, οι, τα οποία γράφονται με 7 στοιχεία,  τα: α ε ο ι υ ω η. Οι δίφθογγοι δεν είναι 6, οι: ΑΙ ΕΙ ΟΙ ΟΥ ΑΥ ΕΥ, όπως λέει ο Δ. Θράκας, αλλά 8, ξεχνά και τους ΥΙ, ΗΥ, αν και λέει ότι καμιά φορά και το Υ γίνεται προτακτικό του Ι.

 3. «Ο τόνος είναι η εναρμονισμένη απήχηση της φωνής, η κατά  ανάταση στην οξεία, η κατά ομαλισμό στη βαρεία και η κατά περίκλαση στην περισπωμένη».

Κάτι σωστό, όμως ελλιπές, γιατί παρατηρώντας την εκφώνηση των λέξεων ενός γραπτού λόγου βλέπουμε ότι:

α) εκεί όπου υπάρχει το σημάδι της οξείας είναι η τονιζόμενη συλλαβή και εκεί προφέρουμε με ανάταση (= δυνάμωμα) της φωνής, άρα σωστά μιλά εδώ ο Δ. Θράκας,

β) εκεί όπου υπάρχει το σημάδι της βαρείας (σήμερα δε βάζουμε τέτοιο σημάδι) είναι η άτονη συλλαβή και εκεί προφέρουμε όχι με  άρση της φωνής, αλλά κανονικά, ομαλά, άρα έχει δίκιο και εδώ ο Δ. Θράκας.

Εκτός από τις άτονες και τονισμένες συλλαβές, υπάρχει και ο εγκλιτικός τόνος, δηλαδή η μετάβαση του τόνου μιας λέξης σε προηγούμενη λέξη, για ομαλοποίηση - εκτόνωση της προφοράς, όταν ο τόνος της μιας λέξης από την άλλη απέχει πάνω από τρεις συλλαβές, πρβ π.χ.:  {áíèñùð`ïò ôéò, ÃñáììáôéêÞ [åóôé, [åäÝîáô`ï óöåáò,.. (áñ÷áßá), êÜëåó`å ôïí (äçìïôéêÞ) ...Σήμερα στον εγκλιτικό τόνο μπαίνει η βαρεία.

γ) εκεί όπου υπάρχει το σημάδι της περισπωμένης προφέρουμε με περίκλαση ( = συνηρημένα), π.χ.: ìíÜá > ìí~á, ôéìÜù - ôéì~ù, ôéìÜåéò - ôéì~áò, äçëüù - äçë~ù, Åôåüêëååò - ÅôåïêëÞò.... Μάλιστα αν προσέξουμε καλύτερα εδώ, θα δούμε ότι η περισπωμένη μπαίνει εκεί όπου πριν υπήρχε μια τονιζόμενη (οξεία)  και μια άτονη (βαρεία) συλλαβή που έπαθαν συναίρεση: ôéì(Ü)ù > ôéì~ù, ôéìÜ(åé)ò > ôéì~áò, ÁèçíÜá - Áèçí~á, ìíÜá > ìí~á, ÈÝúïò > Èå~éïò.... , οπότε εξ αυτού  λέγεται ότι η περισπωμένη προέκυψε από την ένωση του σήματος της οξείας (= το σημάδι που επι αλεξανδρινών  έδινε την τονιζόμενη συλλαβή) και της βαρείας (= το σημάδι που επι αλεξανδρινών  έδειχνε την άτονη συλλαβή).

Όμως άλλο όλα αυτά και άλλο ο σκοπός του τόνου ή το γιατί τονίζεται μια συλλαβή στις λέξεις, κάτι που αγνοεί ο Δ. Θράκας. Ο τόνος στις λέξεις γίνεται αφ΄ ενός για εκτόνωση της προφοράς, είναι αδύνατο να προφέρουμε φθόγγους συνέχεια χωρίς να έχει ανεβοκατεβάσματα και συνάμα στην ελληνική έχει κανονιστεί σε συνάρτηση με την κατάληξη να μας δείχνει και το τι μέρος λόγου ή τύπου είναι η λέξη, πρβ π.χ.: εξοχή & έξοχη, μέτοχη & μετοχή, θέρμη & θερμή, παράγωγος & παραγωγός… (Περισσότερα βλέπε «Το ψεύδος για τα τονικά σημάδια».)

4. «Από τα στοιχεία των συμφώνων ημίφωνα είναι 8, τα:  Μ Ν Λ Ρ Σ Ζ Ξ Ψ και τα υπόλοιπα 9 άφωνα (κακόφωνα),  τα:  Β Γ Δ Κ Π Τ Θ Φ Χ.   Από τα άφωνα τα: κ π τ είναι ψιλά και τα: θ φ χ μέσα.  Από τα ημίφωνα τα: ζ ξ ψ  είναι διπλά, ξ = [κσ], ψ = [πσ], ζ = [σδ]...».

Κάτι λίγο λάθος. Σαφώς και τα ψηφία ψ ξ ως είναι ναι μεν ημίφωνα, αφού μεσάζουν μεταξύ άλλου συμφώνου και φωνήεντος, πρβ:  λά-μψη, ά-ρξη, θε-γξά-μενοι…. όμως  αντιπροσωπεύουν δυο φθόγγους, τους: ψ = [πσ], ξ = [κς], άρα τα κ, π είναι συμπλέγματα φθόγγων και όχι διπλά στοιχεία .   Οι φθόγγοι σ ζ είναι  επίσης ημίφωνα, αφού μεσάζουν μεταξύ άλλου  συμφώνου και φωνήεντος (ως και τα ν μ ρ λ): ά-λσος, έ-κζε-μα.  Είναι όμως λάθος  ότι το γράμμα ζ είναι δυο φθόγγοι, οι  [σδ]. Απλώς σε ορισμένες λέξεις το σύμπλεγμα σδ τράπηκε στο φθόγγο ζ, όπως και  το δ σε άλλες λέξεις έγινε σδ ή ζ, πρβ π.χ.:  Δεύς (deuς) > Σδεύς - Ζεύς, Αθήναςδε > Αθήνασδε > Αθήναζε,    δάπεζον > ζάπεδον, δυο > δυγό > ζυγό...

5. «Συλλαβή είναι η σύλληψη συμφώνων μετά φωνήεντος  ή   φωνηέντων, π.χ. «βους, καρ» και καταχρηστικώς φωνήεν μόνο του, π.χ. «α η».  Κάτι που είναι μερικώς και εδώ λάθος, γιατί σωστότερα:

α) Στην ελληνική γραφή συλλαβή αποτελεί  κάθε φωνήεν της λέξης συν τα σύμφωνα που υπάρχουν πριν από αυτό ή μετά από αυτό, αν έχουμε ληκτικό φωνήεν, αφού τα σύμφωνα δεν είναι δυνατόν να προφερθούν από μόνα τους ενώ τα φωνήεντα μπορούν, πρβ  π.χ.: α-ε-τός, κρά-τος… Τόσες συλλαβές η κάθε λέξη όσα και τα φωνήεντά της, π.χ.: α-ε-τός, εν, την… 

β) Ο ως άνω ορισμός του Δ. Θράκα για τη συλλαβή είναι παρμένος από τις σημιτικές  (Φοινικική, Αραβική κ.τ.λ.) και ινδικές γραφές. Επειδή εκεί (στις ινδικές και σημιτικές γραφές) οι λέξεις γράφονται με τόσα  γράμματα όσα μόνο τα σύμφωνα και τα μακρά φωνήεντα, άρα εκεί και όχι στην ελληνική,  ισχύουν αυτά που λέει ο Δ. Θράκας για τη συλλαβή (Περισσότερα βλέπε αμέσως πιο κάτω).

  6.«Από  τα 7 στοιχεία των φωνηέντων τα Ω Η είναι μακρά,  τα Ο Ε βραχέα και τα Α Ι Υ δίχρονα, επειδή εκτείνονται και συστέλλονται». 

Κάτι που είναι εντελώς μα εντελώς λάθος (κάτι που φαίνεται και από το ότι εδώ ο Δ. Θράκας δε μας δίδει παραδείγματα), γιατί:

α) Η πραγματικότητα είναι ότι στην ελληνική γραφή υπάρχουν τα ομόφωνα γράμματα Ο & Ω, Η & Υ & Ι, Ε & ΑΙ… που χρησιμοποιούνται στη γραφή των λέξεων με κανόνες (γράφοντας π.χ. τα θηλυκά με –η, τα ουδέτερα με –ο,ι, τα ρήματα με –ω,ει…)  με σκοπό να έχουμε βοήθεια και στη ετυμολογία (κατανόηση, εύρεση του νοήματος) των γραπτών λέξεων και διάκριση των ομοήχων, πρβ π.χ. ότι μ’ αυτά διακρίνουμε τα: καλό & καλώ, υμών & ημών, καλή & καλεί & καλοί, φυλή & φιλί…

β) Κάτι τέτοιο ισχύει μόνο σε μερικά γράμματα άλλων γραφών, στις αραβικές και σημιτικές.  Πιο απλά, επειδή οι Αλεξανδρινοί γραμματικοί (Δ. Θράκας, Δ. Αλικαρνασέας κ.α.) δεν μπορούσαν να δώσουν μια εξήγηση στο γιατί υπάρχουν στην ελληνική γραφή τα γράμματα Η, Υ, Ω ενώ είναι ομόηχα με τα Ι, Ο  νόμισαν ότι αρχικά στην ελληνική γραφή ίσχυε ό,τι ισχύει στις σημιτικές γραφές με τα γράμματα των φωνηέντων Ι, Υ, Ο, που ενώ είναι τρία, ωστόσο με μικρό σημάδι πάνω ή κάτω από αυτά ( κάτι που συνήθως παραλείπεται, όπως γίνεται και στην ελληνική γραφή με τα τονικά σημάδια και τα πνεύματα, όταν γράφουμε με Κεφαλαία) παριστούν τις περιπτώσεις α και αα, ε και εε, ο και οο & ου & ουου …. - Ο λόγος που μιλούμε εδώ για μακρά, δίχρονα και βραχέα φωνήεντα.  (Περισσότερα για τα μακρά, βραχέα και δίχρονα φωνήεντα των εν λόγω γραφών βλέπε στο Κεφάλαιο για τις σημιτικές γραφές: φοινικική, αραβική κ.τ.λ. και το φοινικικό ψεύδος).

Ο Δ. Θράκας προφανώς έδωσε την ως άνω εξήγηση, σχετικά με τα στοιχεία Ω & Ω, Η & Ι & Υ… των φωνηέντων, επηρεασμένος και από το ότι:

(α) Τα στοιχεία Υ Ι Α σε πολλές λέξεις, όπως π.χ. στις: «δυο, μια, βια...» άλλοτε τα προφέρουμε με συστολή (σε ένα χρόνο) και άλλοτε με έκταση (σε δυο χρόνους): δύ-ο, μί-α, βί-α... =  2 χρόνοι  & δυό, μιά, βιά....   = 1 χρόνος...   Κάτι που δεν συμβαίνει όπου βρίσκονται  τα: ε,ο, καθώς και τα: η, ω. Στην πραγματικότητα αυτή η διαστολή και συστολή συμβαίνει μόνο στο  φθόγγο [ι],    άσχετα με το πως γράφεται ορθογραφικά,  και  όταν βρεθεί  μετά από ουρανικό κ γ χ: κυμάς = "κιμάς & κjμάς",    άχυρο = "άχιρο & άχjρο", άγιος = "άγιoς & άγjος-;άϊς".. ή  πριν από  άλλο φωνήεν,  π.χ.: δύ-ο & δυ-ό, θεί-ος & θειός, ποί-ος,α,ο & ποιός,ά,ό,..  Παρέβαλε και: γάϊ-δα-ρος, νεράϊ-δα....,..

  Το φαινόμενο (φθογγικό πάθος) αυτό λέγεται σήμερα «συνίζηση» και γίνεται είτε για σύντμηση της λέξης είτε για σημασιολογική διαφοροποίηση, πρβ π.χ.:    ά-δει-α (εξόδου) & ά-δεια (φιάλη, κενή),    βιά > βιά-ζομαι & βί-α > βι-ά-ζομαι,   πιό = περισσότερο & ποί-ο ή ποιό = ερωτ.  αντωνυμία...  Υποδείχνεται στη γραφή με τον τρόπο που μπαίνει στη λέξη το τονικό σημάδι, π.χ. ποιο (χωρίς τονικό σημάδι = με συνίζηση = 1 συλλαβή) & ποίο (με τονικό σημάδι = χωρίς συνίζηση = 2 συλλαβές)

(β) Τα γράμματα Ω, Η στις λέξεις: νοος >  νως ή νους, βοος > βους ή βως – βώδι… γαλέα – γαλή… φαίνονται σαν να  προφέρεται με μακρά προφορά. Το φαινόμενο (φθογγικό πάθος) αυτό λέγεται σήμερα συνηρημένες και ασυναίρετες συλλαβές.

Ωστόσο άλλο τα ως άνω φθογγικά πάθη και άλλο ο σκοπός ή το γιατί  έχουμε στη γραφή 7 γράμματα για τους φθόγγους φωνήεντα και όχι 5 πέντε, αφού τόσοι μόνο είναι αυτοί. Ο σκοπός, κάτι που αγνοεί ο Δ. θράκας, που έχουμε στη γραφή τα ως άνω ψηφία ή στην πραγματικότητα την ορθογραφία και τα ομόφωνα γράμματα   Ο & Ω, Ι & Η & Υ & ΟΙ & ΕΙ… είναι για σημασιολογικούς, τεχνικούς λόγους. Για υπόδειξη του μέρους λόγου και του τύπου των λέξεων, άρα για βοήθεια και στην ετυμολογία (εύρεση του νοήματος) των λέξεων και διάκριση των ομοήχων, πρβ: λύρα & λίρα, κουτί & κουτή, φυτό & φοιτώ…

 

Παρατήρηση:

1) Ο Δ. Θράκας εκτός από το ότι αγνοεί το λόγο της ορθογραφίας, δηλαδή το γιατί έχουμε στη γραφή τα ομόφωνα γράμματα: ο & ω, η & υ & ι.., δεν έχει παρατηρήσει και ότι οι φθόγγοι, πέρα των άλλων διακρίσεών τους (φωνήεντα & σύμφωνα, ημίφωνα, οδοντικά,...) διακρίνονται και σε στιγμιαίους ή ψιλούς:   κ, π, τ  και εξακολουθητικούς: α, ε, ο, ου, ι, π, β, γ....  (Αυτό το καταλαβαίνουμε βάζοντας το δάκτυλο κάτω από το λαιμό, στην τραχεία, και όταν μιλούμε ή άδουμε.) με συνέπεια να πει όλα όσα λέει  για τα είδη των συλλαβών. Φυσικά  η συλλαβή με σύμφωνο ψιλό: κ π τα, όπως π.χ. οι: κα-, πε, του-...  ή με σύμπλεγμα  συμφώνων που το δεύτερο να είναι στιγμιαίο, π.χ.: ρκα- σπο- ντω..., ανεξάρτητα από την  ορθογραφία της συλλαβής, είναι  βραχείας προφοράς. Αντίθετα συλλαβή με φωνήεν μόνο του ή με σύμφωνο εξακολουθητικό ή με     σύμπλεγμα συμφώνων που το δεύτερο να είναι  εξακολουθητικό: κρο-, πσα-, > ψα-, μπλα- > bla, στρ...  ανεξάρτητα από την ορθογραφία της συλλαβής, είναι μακράς προφοράς.  Αυτή είναι η αλήθεια για την προφορά των συλλαβών και όχι αυτά που λέει ο Δ. Θράκας.

2) Φυσικά ο λόγος εκφωνείται. με συνδυασμούς τονισμένων και άτονων,  μακρών και βραχέων στην προφορά συλλαβών,  συνάμα με ανεβοκατεβάσματα φωνής.   Ωστόσο οι μακρές και οι βραχείες συλλαβές στη μεν ωδική (ποίηση) κανονίζονται από το μέτρο (σκοπό) στο δε πεζό λόγο από το ιδίωμα ή τη βιασύνη και το πάθος (θυμό, χαρά, λύπη..) που  διακατέχει τον ομιλητή και όχι ανάλογα με το τι γράμματα έχουμε στη φθογγική σύνθεση των συλλαβών των λέξεων, πρβ: 

πεζός λόγος:

                _Φύγε (απλά) & Φύ... γε.. (έξαλλα, θυμωμένα)      

                _Καλώς τον (απλά) & Κα..λώ..ς τον (εύχαρα)

                _'Ι.. ντα κάνεις (εύχαρα κρητικά)

ποίηση, ωδικός λόγος:

                   Σέε....γνωρίί...ζωα'πό...τηνκό..ψη

                   τούού..σπαθιού..τηντρόό..μερή..

                   σέέ....γνωρίί...ζωα'πόό..τηνόό.. ψη

                   πούού..μεβιάά...μετράς...την γήή.. {Δ. Σολωμός}   

          (μακρές & τονισμένες συλλαβές οι μονές: 1, 3, 5, 7)

 

  Γ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΕΩΣ

 

Ο Διονύσιος Αλικαρνασέας, 1ος αιώνας π.Χ., στο βιβλίο του «Περί συνδέσεως των ονομάτων» μας λέει σε νέα ελληνική τα εξής:

<<…Ποιος είναι ακριβώς ο αριθμός (των φθόγγων)  δεν είναι εύκολο να το πούμε, επειδή ήταν άγνωστος και στους πριν από εμάς. Και άλλοι νόμισαν ότι πως είναι δεκατρία όλα τα στοιχεία της φωνής (οι φθόγγοι) και τα υπόλοιπα σχηματίστηκαν  από αυτά, άλλοι κι από τα είκοσι τέσσερα που μεταχειριζόμαστε σήμερα περισσότερα…. Για μας είναι αρκετό να παραδεχτούμε ότι πως οι αρχές (οι φθόγγοι)  της φωνής δεν είναι ούτε λιγότερες ούτε περισσότερες από είκοσι τέσσαρες, και να πούμε τις ιδιότητες τους, κάνοντας αρχή από τα φωνήεντα.

Τα φωνήεντα είναι επτά τον αριθμό: δυο βραχέα (ε, ο), δυο μακρά (η, ω) και τρία δίχρονα (α, ι, υ), γιατί είναι άλλοτε μακρά και άλλοτε βραχέα, κι άλλοι τα λένε δίχρονα, όπως είπα, κι άλλοι μεταβλητά. Όλα προφέρονται με τη βοήθεια πνοής και με την απλή κίνηση του στόματος, χωρίς να χρησιμοποιείται η γλώσσα, που μένει  μετέωρη. Μόνο που τα μακρά κι από τα δίχρονα εκείνα που προφέρονται σαν μακρά, λέγονται με διαρκέστερη πνοή, ενώ τα βραχέα κι εκείνα που προφέρονται σαν βραχέα, λέγονται κοφτά και με σύντομη πνοή…. Από τα μακρά πάλι πιο καλόηχο είναι το άλφα, όταν προφέρεται σαν μακρό. Αυτό προφέρεται με πολύ ανοιχτό στόμα και βγάζοντας την πνοή ψηλά προς τον ουρανίσκο. Δεύτερο είναι το ήτα, γιατί στηρίζει τον ήχο κάτω από στη ρίζα της γλώσσας, ανοίγοντας το στόμα λιγάκι. Τρίτο έρχεται το ωμέγα, γιατί προφέρεται στρογγυλαίνοντας το στόμα και μαζεύοντας τα χείλη και η πνοή κτυπά στην άκρη του στόματος. Κατώτερο είναι το ύψιλον, γιατί προφέρεται με δυνατά σουφρωμένα τα χείλη κι ο ήχος βγαίνει περιορισμένος και σαν πνιγμένος. Κατώτερος απ’ όλα είναι το ιώτα, γιατί η πνοή χτυπά στα δόντια, ανοίγοντας λιγάκι το στόμα και τα χείλη δεν ξεκαθαρίζουν τον ήχο του. Από τα βραχέα δεν είναι κανένα όμορφο, μα λιγότερο άσχημο από το έψιλον είναι το όμικρον, γιατί ανοίγει το στόμα περισσότερο από τα άλλα  και η πνοή χτυπάει περισσότερο στο εσωτερικό, παρά στον ουρανίσκο και στα δόντια……….

Τα ημίφωνα είναι οκτώ τον αριθμό, τα: λ, μ, ν, ρ, σ, ζ, ξ, ψ. Τα ζ, ξ, ψ είναι διπλά, το ζ αποτελείται από τα σδ, το ξ από τα κς και το ψ από τα πς.Το καθένα από τα ημίφωνα προέκυψε με τον παρακάτω τρόπο: Το λάμδα (Λ, λ) με τη γλώσσα σηκωμένη προς τον ουρανίσκο και με συγκρατημένη την πνοή.Το μι (Μ,m) με κλεισμένα τα χείλη και βγάζοντας την πνοή από τη μύτη. Το νι (Ν, ν) κλείνοντας με τη γλώσσα στον ουρανίσκο το πέρασμα της πνοής και μεταφέροντας τον ήχο στη μύτη.Το ρο (Ρ,r) βγάζοντας την  πνοή από την άκρη της γλώσσας, που είναι γυρισμένη προς τον ουρανίσκο και κοντά στα δόντια.Το σίγμα (c, σ) προφέρεται με τη γλώσσα γυρισμένη ολόκληρη προς τον ουρανίσκο και βγάζοντας την πνοή ανάμεσα από τη γλώσσα και τον ουρανίσκο, έτσι που να σχηματίζει ανάμεσα από τη γλώσσα και τον ουρανίσκο, έτσι που να σχηματίζει ανάμεσα στα δόντια ένα λεπτό κι ελαφρό σφύριγμα.Τα άλλα τρία ημίφωνα έχουν μικτό τον ήχο από ένα ημίφωνο, το σίγμα κι από ένα άφωνο, το κάπα, το δέλτα και το πι.. Από εκείνα που λέγονται άφωνα τρία ένα ψιλά: κ. π, τ, τρία δασέα: θ, φ, χ και τρία διάμεσα: β γ δ. Το καθένα τους προφέρεται έτσι:Τρία με τη άκρη των χειλέων, τα: π, β, φ. Τρία άλλα προφέρονται με την άκρη της γλώσσας που ακουμπάει στα επάνω δόντια του στόματος κι έπειτα σπρώχνεται από την πνοή που βρίσκει αδιέξοδο κάτω, ανάμεσα στα δόντια, τα: τ, δ, θ. Τα υπόλοιπα τρία των άφωνων προφέρονται με τη γλώσσα σηκωμένη προς τον ουρανίσκο, κοντά στο φάρυγγα, ενώ η πνοή βγάζει τον ήχο…>>  ( Διονύσιος Αλικαρνασέας, 1ος αιώνας π.Χ «Περί συνδέσεως των ονομάτων»)

 

 ΣΧΟΛΙΑ:

1) Οι ως άνω παρατηρήσεις του Διονυσίου Αλικαρνασέα είναι άλλες σωστές και άλλες λάθος. Σαφώς ο τρόπος προφοράς των γραμμάτων (πλην των ω η, υ) που λέει ο Αλικαρνασέας είναι γεγονός. Αυτή την προφορά πράγματι μας υποδείχνει το σχήμα των γραμμάτων. Παρέβαλε π.χ. ότι το γράμμα  Λ(λ) δείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστά θα πρέπει να ανασηκωθεί η γλώσσα και να ακουμπήσει εσωστρεφώς τον ουρανίσκο, το γράμμα Ο δείχνει ότι για να βγει ο φθόγγος που παριστά θα πρέπει το στόμα να γίνει οπή και να εξαφανιστεί η γλώσσα, το γράμμα μι (Μ,m) =  κλεισμένα τα χείλη, το νι (Ν, ν) = κεκλιμένη γλώσσα προς τον ουρανίσκο, το β = φουσκωτά και σφιγμένα χείλη,… Αντίθετα δεν είναι σωστό το ότι τα φωνήεντα είναι επτά, που χωρίζονται σε μακρά, σε βραχέα και σε δίχρονα, όπου τα μακρά (ω, η) προφέρονται με διαρκέστερη πνοή, τα βραχέα (ε, ο) με σύντομη και τα δίχρονα (α, ι, υ) πότε με διαρκέστερη πνοή και πότε με σύντομη, γιατί η πραγματικότητα είναι, κάτι που αγνοεί ο Αλικαρνασέας (όπως και όλοι οι Αλεξανδρινοί), ότι στην ελληνική γραφή υπάρχουν τα ομόφωνα γράμματα Ο & Ω, Η & Υ & Ι, Ε & ΑΙ… που γράφοντας με κανόνες τις διάφορες ομάδες των λέξεων (γράφοντας π.χ. τα θηλυκά με –η, τα ουδέτερα με –ο,ι, τα ρήματα με –ω,ει…) έχουμε βοήθεια και στη ετυμολογία των λέξεων και διάκριση των ομοήχων στη γραφή, πρβ π.χ.: καλό & καλώ, υμών & ημών, καλή & καλεί & καλοί, φυλή & φιλί…

2) Ο ως άνω ορισμός του Δ. Αλικαρνασέα για τα μακρά, βραχέα και δίχρονα φωνήεντα είναι παρμένος από τις σημιτικές γραφές, στο περιβάλλον των οποίων είχαν ζήσει οι αλεξανδρινοί γραμματικοί και λάθος, όπως είδαμε πιο πριν στο Δ. Θράκα, όπου βλέπε περισσότερα.

3) Σαφώς και δεν είναι σωστό ότι οι φθόγγοι είναι 24. Οι φθόγγοι της ελληνικής είναι και ήταν πάντα 20, απλώς στην ελληνική γραφή μερικοί από τους φθόγγους γράφονται όχι με ένα γράμμα, αλλά με δυο ή περισσότερα ( πρβ π.χ. τα γράμματα ο & ω, η & ι & υ…)  για τεχνικούς λόγους (για υπόδειξη της ετυμολογίας των λέξεων και διάκριση των ομοήχων λέξεων, όπως είδαμε πιο πριν, πρβ π.χ.: καλώ & καλό, αυτοί & αυτή & αυτί….Άλλο τα στοιχεία (ψηφία) του αλφάβητου (αυτά είναι 24), άλλο φθόγγοι (αυτοί είναι 20) και  άλλο γράμματα, τα γράμματα είναι πολύ περισσότερα από 24, αφού μερικά γράμματα γράφονται με δύο ψηφία, όπως τα αι, ει, οι, ου…. Ομοίως δεν είναι σωστό το ότι το ημίφωνο ζ είναι διπλό.. Απλώς, επειδή σε μερικά αρχαία αλφάβητα το ζ γραφόταν με το σύμπλεγμα (δίψηφο γράμμα) σδ, όπως και το θ με το th, γι αυτό και το γράμμα αυτό (το γράμμα σδ, όχι ο φθόγγος ή γράμμα ζ) λέγεται διπλό.

4) Το ότι επί εποχής του (του Διονυσίου Αλικαρνασέα) δεν υπήρχε κοινή άποψη για το πόσοι και ποιοι είναι πραγματικά οι φθόγγοι, κάτι για το οποίο αυτός προσπαθεί να δώσει μια εξήγηση, είναι γεγονός. Το αυτό ισχύει και σήμερα. Κάτι που συμβαίνει, γιατί στην ελληνική υπάρχουν τα γράμματα η, υ, ω που ενώ είναι διαφορετικού σχήματος προφέρονται ίδια και έτσι άλλος νομίζει ότι τα γράμματα η, υ, ω είναι αρχαίοι φθόγγοι που συνέπεσαν νεώτερα με τα ι, ο (Έρασμος, Ηρόδοτος κ.α.) άλλος ότι τα γράμματα η ι ω είναι παραποιήσεις των ο, ι, για να γράφουμε στη γραφή εκτός από τον ήχο και την εικόνα των ιδιοτήτων των λέξεων (Πλάτωνας) κ.α.

 

 

Δ. «ΠΕΡΙ ΑΝΤΩΝΥΜΙΩΝ» ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΥ  ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ

 

O Απολλώνιοw o Αλεξανδρέας στο βιβλίο του “Περί Αντωνυμιών”,  2ος αι. μ.Χ., λέει τα εξής συγκεκριμένα:  «ËåêôÝïí ï@õí, ]ùò êá`é [åð' {áëëùí ìõñßùí êáô`á ô`áò óõíèÝóåéò ìåôáâïëáß ãßíïíôáé öùíçÝíôùí, êá`é [åð`é ôï~õ [ïíüìáôïò ô`ï á[õôü.  Ô`ï  {áíåìïò äé`á ôï~õ ç  ð ï ä Þ í å ì ï ò, êá`é }åôé ô`ï  {á ã å é í:  öïñôçãüò, óôñáôçãüò. Ô`ï ä`å [ á í Þ ñ [á í ô Þ í ù ñ, ô`ï ô`å á ô~ùí ï[õäåôÝñùí ï ãßíåôáé: ãçñïêüìïò, êåñïðþëçò, ÷ñåïöåéëÝôçò.  Ô`á ä`õï äé`á ôï~õ é, ä`õï ì~çíåò > äßìçíïò, äßðç÷õò. Êáé ôï {ïíïìá ï@õí ì`å ô`ï ï  ù ðïéå~é, ô`ï ä`å ðáñáë~çãïí õ, óõíþíõìïí ã`áñ êá`é öåñþíõìïí... ô`ï å{õîåéíïò ðüíôïò [éáêþò ô~ù é ðëåïíÜóáò.... [éäïý ã`áñ êáêüîåíïò êáé öéëüîåíïò, {áîåíïò, [åí ä`å [åóôß ô`ï å{õîåéíïò ... {áöïäïò êá`é [áöïñéóìüò êá`é [áöïñßá, [åí ä`å ô`ï [áðçëéþôçò (äé`á øéëïý óõíáëåéöèåßò)»...... (Περί Αντωνυμιών, Απολλωνίου Αλεξανδρέως)

 Επομένως, αν τα γράμματα Η Υ   διέφεραν παλιά στην προφορά του Ι  και το Ω του Ο ή αν το γράμμα Η προφερόταν ως [εε], το Ω ως [οο], το Υ πότε ως [u] και πότε ως [uu],......, όπως λένε τα σχολικά ερασμιακά βιβλία,  τότε δεν θα απαιτείτο εδώ η επεξήγηση «τα σύνθετα με τη λέξη «δυο» γράφονται  με ι: δυο > δίμηνος, δίπηχος.., τα σύνθετα με τη λέξη «όνομα» με ω: όνομα > συνώνυμος, παρώνυμος..., τα σύνθετα με τη λέξη «ξένος» με ει: Εύξεινος..., γιατί τότε το πράγμα θα μίλαγε από μόνο του.

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο

ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤA ΠΝΕΥΜΑΤΑ

& ΤΟΝΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ

 

Παλαιότερα στην ελληνική γραφή υπήρχαν και τα εξής ορθογραφικά σημάδια: τα πνεύματα, η υπογεγραμμένη  και τα τονικά σημάδια, τα οποία σήμερα καταργήθηκαν – αντικταταστάθηκαν με το καλούμενο τονικό σημάδι και την καλόύμενη απόστροφο, όπως θα δούμε πιο κάτω.

Σύμφωνα με τις σημερινές σχολικές γραμματικές και οι πανεπιστημιακές γλωσσολογίες, τα τονικά σημάδια και τα πνεύματα υπήρχαν στην αρχαία ελληνική, για να υποδείχνεται η μουσικότητα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Ωστόσο αυτό δεν είναι αληθές, γιατί τα σημάδια αυτά είχαν επινοηθεί, για να υποδείχνονται  οι  τονιζόμενες και άτονες συλλαβές, καθώς και τα φθογγικά πάθη και ιδιαίτερα οι προφορές με συναίρεση,  αποκοπή, συνίζηση και αφαίρεση ή έκθλιψη. που συμβαίνουν κατά την εκφώνηση ενός λόγου και έτσι η ελληνική γραφή να καταγράφει τον  προφορικό λόγο όχι μόνο ως το μαγνητόφωνο, αλλά και ετυμολογικά (ώστε να αποφεύγονται οι παρανοήσεις από τις ομοηχίες που σχηματίζονται), πρβ π.χ.: έξοχη & εξοχή, Βενετία  & ‘Ενετία, σάλς > ‘άλας > αλάτι, σόλα & σ’ όλα = σε όλα, λίγ’ απ’ όλα = λίγα από όλα, μία & μια, ποίος & ποιος, ποία & ποια, θεϊκός & θείος, ευνοϊκός & εύνοια

Παράβαλε ομοίως: ηχέω – ηχώ (λέξη συνηρημένη με περισπωμένη) και η ηχώ (λέξη ασυναίρετη με οξεία), τιμάει (ασυναίρετη λέξη οξεία) > τιμά (συνηρημένη λέξη περισπωμένη), Αθηνάα (ασυναίρετη λέξη οξεία) > Αθηνά  με περισπωμένη) και   ‘εν (με δασεία) = αριθμητικό & έν (με ψιλή) = πρόθεση,  έξοχη – εξοχή, Βενετία  & ‘Ενετία (αποβολή συμφώνου με δασεία), σάλς > ‘άλας > αλάτι,  τη+ώρα > τωρα…

 

Σημειώνεται ότι:  

1) Με το Π.Δ. 297 του 1982 τα τονικά σημάδια και τα πνεύματα καταργήθηκαν, επειδή αφενός ότι ήταν δύσκολη η χρήση τους και αφετέρου  δεν ήταν τότε εύκολη  η σημείωση τους στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

2) Σαφώς τα πνεύματα και τα τονικά σημάδια πρόσφεραν κάτι   περισσότερο στην ετυμολογία των λέξεων, όπως θα δούμε πιο κ΄τω, όμως ήταν πάρα πολύ δύσκολη τη γραφή, γιατί  δεν είναι εύκολο να θυμάσαι κάποιος π.χ. ότι με οξεία γράφονται οι λέξεις : βάσις, θλάσις, κλάσις,  κρίσις, κλίσις, πίστις, μίξις ή μείξις... και με περισπωμένη τα: êñ~áóéò, äñ~áóéò, ðñ~áîéò, ñ~éøéò, î~õóéò, ðí~éîéò..

Το αυτό γινόταν σε πάρα πολλές λέξεις. Επομένως  καλώς κατηργήθησαν ή σωστότερα τροποποιήθηκαν, με την επινόηση του ενός τονικού σημαδιού (του τονικού σημαδιού) και του ενός πνεύματος (της αποστρόφου).

3) Τα πνεύματα και τα τονικά σημάδια αρχικά δεν υπήρχαν στην ελληνική γραφή. Επινοήθηκαν από τους  καλούμενους Αλεξανδρινούς  γραμματικούς και καθιερώθηκαν με τη μορφή που τα γνωρίσαμε από τους Βυζαντινούς. Μάλιστα επειδή αυτά επινοήθηκαν μετά που πήραν οι Λατίνοι το ελληνικό αλφάβητο, γι αυτό και δεν τα βλέπουμε στις γραφές (αγγλική, γαλλική κ.τ.λ.) με τους λατινικούς χαρακτήρες, αλλά και που δεν υποδεικνύονται στις γραφές οι ειδικές προφορές, δηλαδή  οι τονιζόμενες συλλαβές, καθώς και η προφορά  με συνίζηση, έκθλιψη, συνίζηση, συναίρεση, κράση και αποκοπή.

Α. H ΥΠΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΗ

 

Υπογεγραμμένη λέγεται το σημάδι (ι) που μπαίνει στην αρχαία ελληνική γραφή κάτω από τα γράμματα α ω η, όταν έχουμε αποβολή (κούφιση) του ακολουθούμενου φθόγγου ι, άσχετα με την ορθογραφία του, για υπόδειξη - υπενθύμιση αυτού του φθογγικού πάθους (άρα και του ακριβούς νοήματος), π.χ.: τιμά(ει) - τιμ~?α, τιμά(ει)ς - τιμ~?ας, νικά(ει) - νικ~?α, τιμά(οι)μι - τιμ~?ωμι, προικώ(ι)ος - προικ?~ωος, ζήεις - ζ~?ης, Θραϊκιος > Θρ?άκιος ή Θρ?~αξ, εγώ (εί)δα > εγ?ώδα......

 

Σημειώνεται ότι:

α) Τα υπογεγραμμένα α, η, ω λέγονται   καταχρηστικοί δίφθογγοι, επειδή είναι τα: αι, ηι, ωι που, ενώ είναι δυο φθόγγοι έχουν, μια μόνο προφορά, αφού το γράμμα ι δεν προφέρεται.

Β) Στις λέξεις: θέϊος - θε~ιος, γάϊα - γα~ια, ομόϊος - όμοιος, ευβόιας - Ευβοίας..  δεν έμπαινε υπογεγραμμένη, διότι εδώ δεν έχουμε αποβολή του φθόγγοι ι, αλλά συναίρεση ( αποβολή των  ε, ο: θ(έ)ιος, όμ(ο)ιος..  και τροπή του αι σε ε: γάϊα - γαία «γέα»..).

γ) Το ότι η υπογεγραμμένη, δηλαδή το γράμμα-φθογγος ι, δεν προφέρεται ("κουφίζεται") αναφέρεται  στη "Γραμματική Τέχνη"   του Δ. Θράκα.

 

Β. ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΑ (η ψιλή & η δασεία)

 

Στην αρχαία ελληνική γραφή κάθε λέξη που αρχίζει από φωνήεν ή από το σύμφωνο ρ παίρνει πάνω σ' αυτό ένα ιδιαίτερο σημάδι, που λέγεται πνεύμα.

Τα πνεύματα ήσαν δυο μικρά σύμβολα, η καλούμενη ψιλή   (΄ ) και η   καλούμενη δασεία (‘): ἀήρ, εἰκών -ἁγνός, εὑρίσκω· ῥέω.

 

Λέξεις με ψιλή και λέξεις με δασεία

α) Από τις λέξεις που αρχίζουν από φωνήεν ή δίφθογγο (σωστότερα δίφθογγο ή δίψηφο γράμμα) οι περισσότερες παίρνουν ψιλή.

β) Δασύνονται κανονικά:·

1) Οι λέξεις που αρχίζουν από υ ή από ρ: ὑβρίζω, ῥόδον.

2) Τα άρθρα ὁ, ἡ, αἱ και οι δεικτικές αντωνυμίες ὅδε, ἥδε, οἵδε, αἵδε και οὗτος, αὕτη.

3) Οι αναφορικές αντωνυμίες και τα αναφορικά επιρρήματα (εκτός από τα ἔνθα, ἔνθεν): ὅς, ἥ, ὅ κτλ. , ὅπου, ὅθεν κτλ.

4) Οι τύποι της προσωπικής αντωνυμίας ἡμεῖς, ἡμῶν κτλ.,οὗ, οἷ, ἑ, οι αντωνυμίες ἕτερος, ἑκάτερος, ἕκαστος και οι λέξεις που σχηματίζονται από αυτές (ἡμέτερος, ἑαυτοῦ, ἑτέρωθεν, ἑκάστοτε κτλ.).

5) Οι σύνδεσμοι ἕως, ἡνίκα, ἵνα, ὅμως, ὁπότε, ὅπως, ὅτε, ὅτι, ὡς, ὥ­στε.

6) Τα αριθμητικά εἱς, ἕν, ἕξ, ἑπτά, ἑκατόν επίσης τα παράγωγα από αυτά- ἕνδεκα, ἑξακόσιοι, ἑβδομήκοντα, ἑκατοντάκις κτλ.

7) Οι ακόλουθες λέξεις (και όσες είναι παράγωγες από αυτές ή σύν­θετες με α' συνθετικό τις λέξεις αυτές):

Α.- ἁβρός, ἅγιος, ἁγνός, Ἅδης, ἁδρός, ἁθρόος (στην αττική διάλεκτο), αἷμα, Αἷμος, αἱρέω-ῶ, αἱ ἁλαί (= η αλυκή), ἅλας, Ἁλιάκμων, γεν. -όνος, Ἁλίαρτος, ἁλιεύω (μτγν.). Ἁλικαρνασσός, ἅλις (= αρκετά), ἁλίσκομαι-ἅλωσις, ἅλλομαι (=πηδώ), Ἁλόννησος, ἁλουργίς, γεν. -ίδος (μτγν.). ό ἁλς, γεν. του ἁλός (= αλάτι· συχνά σε πληθ. οί ἅλες = αλάτι, αλυκή), ή ἅλς, γεν. της ἁλός (= θάλασσα), ἁλτήρ, πληθ. ἁλτῆρες, ἅλυσις, ἡ ἅλως (= αλώνι), ἅμα, ἅμαξα, ἁμαρτάνω, ἅμιλλα, ἅμμα (= δέσιμο, κόμπος- από το ατττω), ἁνυτω (αλλά και ἀνύ(τ)ω), ἁπαλός, ἅπαξ, ἁπλούς, ἅπτω-ἅπτομαι, ἅρμα, ἁρμόζω, ἁρμονία, ἁρμός, ἅρπαξ - ἁρπάζω, ἁφή, ἁψίκορος, ἁψίς. γεν. -ῖδος.

Ε.- (Ἑβραῖος), το ἕδος (= θρόνος, ναός, άγαλμα), ἕδρα, ἑδώλιον, ἕζομαι (= κάθομαι), εἱλόμην (αόρ. β' του αἱροῦμαι), εἵμαρται – εἱμαρμένη, εἵργνυμι και εἱργνύω (= εμποδίζω την έξοδο, κλείνω μέσα· ενώ εἴργω = εμποδίζω την είσοδο, αποκλείω), εἱρκτή, Ἑκάβη, ἑκάς (= μακριά), Ἑκάτη, ἑκών, Ἑλένη, Ἑλικών (γεν. -ῶνος), ή ἕλιξ, ἑλίττω (= τυλίγω, στρέφω), ἕλκος, ἕλκω (μεταγ. ελκύω), Ἑλλάς, Ἑλλην, ή ἕλμινς (γεν. -ινθος = σκου­λήκι των εντέρων), το ἕλος, ἕνεκα ή ἕνεκεν, ἑξῆς, ἕξω (μέλλ. του ρ. έ~χω), ἑορτή, ἕρκος (= φραγμός), ἕρμα, ἑρμηνεύω, Ἑρμῆς, ἕρπω, ἑσπέρα, ἕσπε­ρος, ἑσπόμην (αόρ. β' του ἕπομαι), ἑστιάω-ῶ, ἑταῖρος, ἕτοιμος και ἑτοῖμος, εὑρίσκω, ἑφθός (= βραστός· για τα μέταλλα = καθαρισμένος με φωτιά, καθαρός), ἕψω (= βράζω), ἕωλος (= παλιός, όχι πρόσφατος), ἡ ἕως (= πρωί).

Η.- Ἥβη, ἡγέομαι –οῦμαι, ἥδομαι, ἥκιστα, ἥκω, ἧλιξ (= συνομήλικος. σύντροφος), Ἡλιαία, ἥλιος, ἧλος (= καρφί), ἡμερα, ἥμερος, ἡμι-(αχώριστο μόριο), ἥμισυς, ἡ ἡνία και τα ἡνία (= χαλινός), ἧπαρ, Ἥρα, Ἡρακλής, Ἡρόδοτος, ἥρως, Ἡσίοδος, ἥσυχος, ἧττα, ἡττάομαι -ῶμαι, ἥττων, Ἥφαιστος.

Ι.- ἱδρύω, ἱδρώς, ἱέραξ, ἱερός, ἵημι, ἱκανός, ἱκέτης, ἱκνέομαι –οῦμαι, ἱλάσκομαι, ἱλαρός, ἵλεως, ἱμάς, ἱμάτιον, ἵμερος (= πόθος), ἵππος, (μεταγεν. ἵπταμαι), ἵστημι, ἱστός - ἱστίον, ἱστορία, ἱστορέω -ῶ, ἵστωρ (γεν. -ορος =έμπειρος, γνώστης).

Ο.- ὁδός, ὁλκάς (= πλοίο που ρυμουλκείται, φορτηγό), ὁλκή (= έλξη,εισπνοή, βάρος), ὁ ὁλκός (= μηχάνημα με το οποίο έσερναν τα πλοία, λουρί, χαλινός, τροχιά, αυλάκι), ὅλμος, ὅλος, ὁρμαθός, ὁρμή, ό ὅρμος, ό ὅρος, το ὅριον, ὁρίζω, ὁράω -ῶ, ὅσιος.

Ω.- ὥρα, ὡραίος, ὥριμος.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Για να δούμε αν μια λέξη παίρνει ή όχι δασεία τη συντάσσουμε ή τη συνθέτουμε με μια από τις προθέσεις: ]õðü, [áðü, [åðß, êáôÜ, ]åê   ή με το αρνητικό μόριο ï[õê και αν τα ληκτικά    τους ψιλά σύμφωνα π τ κ τρέπονται σε δασέα φ θ χ τότε η λέξη μάλλον δασύνεται: [áðü  åíüò > ]áö´ ]åíüò, ìåôÜ çì~ùí > ìåè[  ]çì~ùí, õðü çëéïò > ]õö'  ]\çëéïò >  ]õöÞëéïò,..

 Αυτό, επειδή συμπίπτει το πρώτο σύμφωνο των  δασυνόμενων λέξεων να είναι ημίφωνο και το   ληκτικό των προθέσεων άφωνο ψιλό,  οπότε   το ψιλό των προθέσεων τρέπεται σε δασύ, για να συνταιριάσουν ευφωνικά (ευστομιακώς, πιο άνετα στην προφορά), πρβλ: áð(ü - ï)ìïßùóá > áöïìïßùóá,    áð(ü - å)ëëçíßæù -áöåëëçíßæù, ðñþô(ïò - õ)ðïõñãüò - ðñùèõðïõñãüò....

 2) Σύμφωνα με τα σχολικά βιβλία:  «Από τα πνεύματα, η δασεία (‘) προφερόταν από πολλούς αρχαίους Έλληνες ( οι Ίωνες πολύ νωρίς έπαψαν να την προφέρουν) με εξαγωγή αέρα, σα λεπτό χ: χ-έλκος. Η ψιλή (΄) καθαρή επινόηση των αλεξανδρινών γραμματικών, φανέρωνε ότι ο αρκτικός φθόγγος δεν προφερόταν με δασεία εκπνοή»...  (Δ. Τομπαϊδη: Επιτομή της ιστορίας της ελληνικής γλώσσας)

Ωστόσο η άποψη αυτή είναι λάθος, γιατί με τα σημάδια αυτά σημειώνονται οι αποβολές των αρκτικών και ληκτικών φθόγγων, συμφώνων και φωνηέντων, των λέξεων που παρατηρούνται στις λέξεις κατά την εκφώνηση του λόγου, πρβ π.χ. : (Β)ενετία > ‘Ενετία, (σ)άλς > ‘άλας, λίγ’ από όλα, σ’ αγαπώ…. Μάλιστα, επειδή στην θέση της δασείας πολλών δασυνόμενων λέξεων υπήρχε πριν το σύμφωνο χ, κάτι που διασώζεται σε λέξεις της λατινικής..., π.χ.: χώρα -   ώρα - hora (λατινικά) - hour (αγγλικά), χαρμονία > αρμονία > harmony... γι' αυτό και  νομίσθηκε, κακώς, ότι πριν η δασεία προφερόταν  ως χ ή ως ουρανικό πνεύμα!

3) Αρχικά στην ελληνική γραφή δεν υπήρχαν καθόλου τα πνεύματα. Επινοήθηκαν κατά την περίοδο των καλούμενων αλεξανδρινών γραμματικών και αρχικά η ψιλή  έμπαινε στις αποβολές των ψιλών αρκτικών συμφώνων: κ π τ  – απ’ όπου ονομάστηκε το σύμβολο αυτό έτσι, δηλαδή «ψιλή» - και η δασεία στις αποβολές των  δασέων αρκτικών συμφώνων: χ φ θ σ ζ - απ' όπου και ονομάστηκε το σύμβολο αυτό  "δασεία",  Κάτι που τελικά δεν καθιερώθηκε, αλλά κατέληξε κατά την περίοδο των βυζαντινών γραμματικών  τα πνεύματα να μπαίνουν με τους  εξής κανόνες:

1) Με τη δασεία σημειώνεται η αποβολή του αρκτικού συμφώνου μιας λέξης, για υπενθύμιση αυτού του φθογγικού πάθους, π.χ.: (ó)Üëò > ] áëáò - ]áëÜôé, ÷Üñìá - (÷)áñìïíßá > ]áñìïíßá, (Â)åíåôßá > ] Åíåôßá..

2) Με τη ψιλή σημειωνόταν μια συγκεκριμένη ομάδα λέξεων και με δασεία μια άλλη για  διάκριση των ομοιόγραφων και ομοήχων τύπων τους, πρβ π.χ. φθογγικά: «ις, εν, ξε» =  ορθογραφικά: με ψιλή     =  προθέσεις: å[éò [åí  [åî .. , με δασεία = αριθμητικά: å]#éò |åí \åî...

Ειδικότερα με την ψιλή σημειώνονται οι προθέσεις που αρχίζουν από φωνήεν και  οι λέξεις που σχηματίζονται από αυτές  και  με   δασεία τα αριθμητικά που αρχίζουν από φωνήεν (πλην των: οκτώ, εννέα, είκοσι) και οι λέξεις που σχηματίζονται από αυτά, για διάκριση των ομοιόγραφων και ομοφώνων (ομοήχων) τύπων τους:

ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ: å[éò, [åí, [åî, [áìöß, [åê,.... åêôüò , [åíôüò, ]åíôåýèåí, [åíïðëïò, ]åí-ëåßðù-]åëëåßðù, [åíëïãïò - }åëëïãïò,  }åî-ïäïò, å}éó-ïäïò..

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ: å#éò, \åí, \Ýíá, ]áðëïýò, |áðáî, ]åðôÜ....  ]åí-äåêá, ] áðáî-Üðáíôåò,   ]åí-þíù, ]åí-éêüò, .. 

3) Mε ψιλή η χρονική αύξηση ε- (έτσι υποδείχνουμε αόριστο χρόνο ρήματος): }åèåóá,  }åëåãïí, [åäñïóßóôçêå,   [åëÝãïìåí, îÝñù > \{çîåñá, èÝëù > {çèåëá...  και με δασεία το πρόθεμα ε- = η λέξη  «\åí» > åíþíù, Ýíùóç ή  η λέξη  «|åïò,α,ο» = δικός,ή,ό μας): ][ åôáéñßá, ]åáõôüò,  ]åíéáõôüò, ]åíéáßïò,... 

4) Σήμερα αντί για τα πνεύματα έχουμε την απόστροφο. Παράβαλε π.χ. ότι με απόστροφο-ψιλή σημειώνεται η αποβολή ληκτικού φωνήεντος μιας λέξης, π.χ.:  λίγ’ απ’ όλα = λίγα από όλα, σ(ε) αγαπώ > σ’ αγαπώ,…  και με απόστροφο- δασεία σημειώνεται η αποβολή του αρκτικού φωνήεντος μιας λέξης, π.χ. που (εί)ναι > πού ‘ναι, τα (έ)φερε > τά ‘φερε,…

 

 

Γ. ΤΑ ΤΟΝΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ

 

Παλιότερα στην ελληνική γραφή δεν είχαμε ένα τονικό σημάδι, όπως έχουμε σήμερα, αλλά τρία διαφορετικά, τα εξής: η οξεία (΄), η βαρεία (') και η περισπωμένη (~):φε-ρο-μέ-νη, φε-γε…

 

Μια λέξη λέγεται  οξύτονη, αν έχει οξεία στη λήγουσα: πατήρ·…. παροξύτονη, αν έχει οξεία στην παραλήγουσα: μήτηρ·…. προπαροξύτονη, αν έχει οξεία στην προπαραλήγουσα: λέγομεν·

Μια λέξη λέγεται περισπώμενη, αν έχει περισπωμένη στη λήγουσα: τιμ·προπερισπώμενη, αν έχει περισπωμένη στην παραλήγουσα: δ-ρον·

Μια λέξη λέγεται βαρύτονη, αν δεν τονίζεται στη λήγουσα: νθρωπος, λύω, κελεύω.

 

Κανόνες τονισμού της αρχαίας ελληνικής

 

Ο τονισμός των λέξεων στην αρχαία ελληνική γίνεται κατά τους εξής γενικούς κανόνες:

1) Καμιά λέξη δεν τονίζεται πιο πάνω από την προπαραλήγουσα (ό­πως και στην κοινή νέα ελληνική): λέγομεν, ἐλέγομεν, ἐλεγόμεθα, ἐπικίν­δυνος, ἐπικινδυνότατος.

2) Όταν η λήγουσα είναι μακρόχρονη, η προπαραλήγουσα δεν τονίζεται: (ή βασίλισσα, αλλά) της βασιλίσσης, (άμεσος, αλλά) αμέσως.

3) Η προπαραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει πάντοτε οξεία: τιμώ-μεθα, παρήγορος, πείθομαι.

4) Κάθε βραχύχρονη συλλαβή, όταν τονίζεται, παίρνει πάντοτε οξεία: νέφος, τόπος, ἀγαθός.

5) Η μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει οξεία ε­μπρός από μακρόχρονη λήγουσα: θήκη, κώμη, παιδεύω, κλαίω.

6) Η μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει περισπωμέ­νη εμπρός από βραχύχρονη λήγουσα: κῆπος, χῶρος, φεῦγε, κῶμαι.

7) Η θέσει μακρόχρονη συλλαβή ως προς τον τονισμό λογαριάζεται βραχύχρονη: αὖλαξ, κλῖμαξ, μεῖραξ, τάξις, λύτρον (βλ. § 33, β).

8) Η βαρεία σημειώνεται στη θέση της οξείας μόνο στη λήγουσα, ό­ταν δεν ακολουθεί στίξη ή λέξη εγκλιτική: ὁ βασι­λεὺς τὴν μὲν πρὸς ἑαυτὸν ἐπιβουλήν οὐκ ᾐσθάνετο …

 

Ειδικοί κανόνες τονισμού της αρχαίας ελληνικής

 

α) Η ασυναίρετη ονομαστική, αιτιατική και κλητική των πτωτι­κών, όταν τονίζεται στη λήγουσα, κανονικά παίρνει οξεία:ὁ ποιητής, τὸν ποιητήν, ὦ ποιητά· οἱ ποιηταί, τοὺς ποιητάς, ὦ ποιηταί· ἡ φωνή, τὴν φωνήν, ὦ φωνή· αἱ φωναί, ταὰς φωνάς, ὦ φωναί· πατήρ, λιμήν, άνδριάς· καλήν, καλάς, καλά· αὐτή, αὐτήν, αὐτός· λαβών, ἰδών, λελυκώς, λυθείς.

Εξαιρέσεις: Παίρνουν περισπωμένη αντίθετα με τον κανόνα, αν και δεν προκύπτουν από συναίρεση:

οι μονοσύλλαβοι τύποι της ονομ., αιτιατ. και κλητ. που έχουν χαρακτήρα ι, υ, (ου, αυ): ὁ κῖς, τὸν κῖν, ὧ κῖ, τοὺς κῖς - ἡ δρῦς, τὴν δρῦν, ὦ δρῦ, τὰς δρῦς - ὁ βοῦς, τον βοῦν, ὧ βοῦ, τους βοῦς - ή γραῦς, τὴν γραῦν, ὧ

η αιτιατική πληθ. των ονομ. σε -ὺς (γεν. -ύος), αν τονίζεται στη λήγουσα: τους ἰχθῦς

η ονομ., αιτ. και κλητ. του ενικού των ουδετέρων πῦρ και οὖς

η ονομ. και κλητ. του ενικού του θηλ. ή γλαῦξ (= κουκουβάγια» ]

η κλητ. του ενικού των ονομ. σε -εύς: ὧ βασιλεῦ

β) Η μακροκατάληκτη γενική και δοτική των πτωτικών, όταν τονίζεται στη λήγουσα, παίρνει περισπωμένη:

τοῦ ποιητοῦ, τῷ ποιητῇ· τῶν ποιητῶν, τοῖς ποιηταῖς-τῆς φωνῆς, τῇ φωνῇ· τῶν φωνῶν, ταῖς φωναῖς·

τοῦ ἀγαθοῦ, τῆς αγαθῆς, τῷ άγαθῷ, τῇ αγαθῇ· τῶν αγαθῶν, τοῖς άγαθοῖς, ταῖς άγαθαῖς κτλ.·

αὐτοῦ, αὐτῆς, αὐτῷ, αὐτῆ· αὐτῶν, αὐτοῖς, αὐταῖς κτλ.

Εξαιρέσεις: Τα αττικόκλιτα ουσιαστικά φυλάγουν σε όλες τις πτώσεις τον ίδιο τόνο που έχει η ονομαστική του ενικού και στην ίδια συλλαβή: ὁ λεὼς, τοῦ λεὼ κτλ., ὁ ταῶς, τοῦ ταῶ κτλ., ὁ πρόνεως, τοῦ πρόνεω κτλ.

γ) Στα πτωτικά, όπου τονίζεται η ονομαστική του ενικού εκεί τονίζονται και οι άλλες πτώσεις του ενικού και του πληθυντικού, εκτός αν εμποδίζει η λήγουσα:

λέων, λέοντος, λέοντες κτλ. - αλλά: λεόντων ·

άρρην, άρρενος, άρρενες κτλ. - αλλά: αρρένων·

ἕκαστος, ἕκαστον, ἕκαστοι κτλ. - αλλά: ἑκάστου, ἑκάστων, ἑκάστους

Στα πρωτόκλιτα ουσιαστικά η γενική του πληθ. τονίζεται στηλήγουσα και παίρνει περισπωμένη:τῶν νεανιῶν, τῶν θαλασσῶν.

Τα μονοσύλλαβα ονόματα της γ΄κλίσης στη γενική και δοτική όλων των αριθμών τονίζονται στη λήγουσα: ἡ φλόξ, τῆς φλογὸς, τῇ φλογὶ, τῶν φλογῶν, ταῖς φλοξὶ. Εξαιρούνται τα μονοσύλλαβα ἡ δᾲς, ὁ θὼς (=τσακάλι), το οὖς, ὁ παῖς, ὁ Τρὼς και το φῶς που τονίζονται στη γεν.πληθ. στην παραλήγουσα:τῶν δᾴδων, τῶν θώων, τῶν ὤτων, τῶν παίδων, τῶν Τρώων, τῶν φώτων.

δ) Η λήγουσα που προέρχεται από συναίρεση, όταν τονίζεται, κανονικά παίρνει περισπωμένη:

(τιμάω) τιμῶ, (τιμάων) τιμῶν, (έπιμελέες) επιμελεῖς-

παίρνει όμως οξεία, αν πριν από τη συναίρεση είχε οξεία η δεύτερη από τις συλλαβές που συναιρούνται:

(ἑσταώς) ἑστώς, (κληίς, κλῄς) κλείς.

ε) Στις σύνθετες λέξεις ο τόνος κανονικά ανεβαίνει ως την τελευταία συλλαβή του πρώτου συνθετικού, αν επιτρέπει η λήγουσα: (σοφός) πάν-σοφος, (πόλις) ακρόπολις, μεγαλόπολις, (πήχυς) εἰκοσάπηχυς· (έλθέ) ἄ­πελθε, (δός) ἀπόδος· (φρήν) ό μεγαλόφρων, το μεγαλόφρον

 

Άτονες λέξεις

 

Άτονες λέξεις λέγονται όσες λέξεις δεν παίρνουν τονικό σημάδι στη γραφή, όπως π.χ. στη νέα ελληνική οι μονοσύλλαβες: με, σε,  το...  Στην αρχαία ελληνική γραφή όλες οι λέξεις παίρνουν τονικό σημάδι πλην μόνο οι εξής  δέκα μονοσύλλαβες λέξεις (και γι' αυτό λέγονται άτονες λέξεις):

τα άρθρα ὁ, ἡ, οἱ, αἱ·

οι μονοσύλλαβες προθέσεις εἰς, ἐν, ἐκ (ἢ ἐξ)·

τα μόρια εἰ, ὡς, οὐ (ἢ οὐκ ἢ οὐχ)

 

 

Εγκλιτικές λέξεις. Έγκλιση του τόνου

 

Μερικές μονοσύλλαβες ή δισύλλαβες λέξεις συμπροφέρονται τόσο στενά με την προηγούμενη, ώστε ακούονται σαν ν' αποτελούν μαζί της μία λέξη· γι' αυτό ο τόνος τους κανονικά ή χάνεται ή ανεβαίνει στη λήγουσα της προηγούμενης λέξης ως οξεία (πβ. τα νεοελληνικά: ό αδερφός μου, ό δάσκαλός μου).

Οι λέξεις αυτές λέγονται εγκλιτικές λέξεις ή απλώς εγκλιτικά.

α) Συχνότερα εγκλιτικά της αρχαίας ελληνικής είναι:

οι τύποι των προσωπικών αντωνυμιών μοῦ, μοί, μέ – σοῦ, σοί, σέ -οὗ, οἷ, ἓ

όλες οι πτώσεις ενικού και πληθυντικού της αόριστης αντωνυμίας τὶς – τὶ εκτός από τον τύπο του ουδέτ. πληθ. ἄττα (= τινά = μερικά)

όλοι οι δισύλλαβοι τύποι της οριστικής του ενεστώτα των ρημά­των εἰμί (= είμαι) και φημὶ (= λέγω)

τα επιρρήματα πού, ποί, πόθεν -πώς, πή (ἢ πῄ). ποτὲ

τα μόρια γέ, τέ, τοι, πέρ, πώ, νὺν και το πρόσφυμα δὲ (διαφορετικό από το σύνδεσμο δὲ)

β) Ο τόνος των εγκλιτικών χάνεται:

σε όλα τα εγκλιτικά (μο­νοσύλλαβα ή δισύλλαβα), όταν η προηγούμενη λέξη είναι οξύτονη ή πε­ρισπωμένη: ναός τις, καλόν εστί (με οξεία και όχι βαρεία στην προηγούμενη λέ­ξη· βλ. § 38, 8) - τιμώ σε, τιμώ τινας·

μόνο στα μονοσύλλαβα εγκλιτικά, όταν η προηγούμενη λέξη είναι παροξύτονη: γέρων τις, παιδεύω σε.

γ) Ο τόνος των εγκλιτικών ανεβαίνει στη λήγουσα της προηγούμε­νης λέξης (ως οξεία), όταν η προηγούμενη λέξη είναι προπαροξύτονη ή προπερισπώμενη ή άτονη ή εγκλιτική:

ἔλαφός τις, ἔλαφοί τινες – κῆπός τις, κῆποί τινες- Ἀριαῖός τε - ἔν τινι τόπῳ - εἴ τις βούλεται – εἴ τίς ἐστί μοι φίλος.

δ) Ό τόνος των εγκλιτικών μένει στη θέση του (δηλ. δε γίνεται έγ­κλιση τόνου):

όταν η προηγούμενη λέξη είναι παροξύτονη και το εγκλιτικό δι­σύλλαβο: λόγοι τινές, ανθρώπων τινῶν, φίλοι εἰσίν·

όταν η προηγούμενη λέξη έχει πάθει έκθλιψη ή όταν πριν από το εγκλιτικό υπάρχει στίξη: καλόν δ' ἐστίν - Ὅμηρος, φασί, τυφλὸς ἦν·

όταν υπάρχει έμφαση ή αντιδιαστολή: παρὰ σοῦ, πρὸς σέ· ταῦτα σοὶ λέγω, οὐκ ἐκείνῳ.

 

 

Γιατί παλιά είχαμε τρία τονικά σημάδια αντί ένα

 

Αρχικά στο ελλ. σύστημα γραφής δεν υπήρχε τονικό σημάδι και το  που τονιζόταν η λέξη έβγαινε από  τα συμφραζόμενα ή την ορθογραφία, κάτι ως γίνεται και  όταν γράφουμε μόνο με κεφαλαία γράμματα, π.χ.: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ & ΓΡΑΦΕΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ.

Κατά τον 3ο - 2ο π.Χ. αι., εποχή αλεξανδρινών γραμματικών,  επινοήθηκαν τα τονικά σημάδια της οξείας και βαρείας με τα οποία υποδείχνονταν οι τονιζόμενες και οι άτονες συλλαβές, επειδή παίζουν σημαντικό ρόλο στη σημασία των λέξεων, πρβ π.χ. ότι άλλο τα: μαλάκια, νόμος, πότε.. και άλλο τα: μαλακιά, νομός, ποτέ…   Με τη βαρεία υποδείχνονταν οι άτονες συλλαβες και με την οξεία οι τονιζόμενες.

Η βαρεία (το σημάδι)  ονομάστηκε έτσι, επειδή όπου βρίσκεται   η προφορά δεν ανεβαίνει, άρα εκεί  η φωνή είναι ασήκωτη, βαριά. Η οξεία (το σημάδι)  ονομάστηκε έτσι , επειδή όπου βρίσκεται  η φωνή ανεβαίνει, γίνεται άρση, και όσο μακραίνει κάτι, εδώ η φωνή,  τόσο λεπταίνει, οξύνεται.

Το σημάδι της περισπωμένη ονομαζόταν έτσι, επειδή υποδείχνει τη συλλαβή που παθαίνει συναίρεση. Συναιρώ = περισπάω, διαχωρίζομαι…

 Αν παρατηρήσουμε εκεί που παλιά υπήρχε το σημάδι της περισπωμένης, θα  δούμε ότι  εκεί πριν υπήρχαν  δυο φωνήεντα όπου το ένα, το πρώτο,  είναι τονιζόμενο και το άλλο άτονο (πρβ π.χ.: φάος - φως, τιμάω - τιμώ, τιμάει - τιμά..). Συνεπώς εδώ είχαμε ένα συνδυασμό μιας τονισμένης  συλλαβής (που παλιά λεγόταν οξεία και έπαιρνε το τονικό σημάδι της οξείας για υπόδειξη ότι τονίζεται )  και μιας άτονης ( που παλιά λεγόταν  βαρεία και έπαιρνε το σημάδι της βαρείας για υπόδειξη ότι δεν τονίζεται). Κατόπιν με  τη  συναίρεση οι δυο ως άνω συλλαβές γίνονται μια, με ένα μόνο φωνήεν ( τιμάω > τιμ~ω, τιμάεις >τιμ~ας, φάος > φ~ως .......)  και με ένα τόνο (που  σημειώνεται  τώρα με την περισπωμένη, για να δείξουμε ότι άλλαξε η προφορά στη λέξη). Αυτά είναι η αιτία που λέγεται ότι  η  περισπωμένη προέκυψε από την ένωση  της   οξείας και βαρείας ή ότι η περισπωμένη είναι συνδυασμός οξείας και βαρείας.

 

Από τους βυζαντινούς γραμματικούς θεωρήθηκε ότι ήταν περιττό να μπαίνει τονικό σημάδι στις άτονες συλλαβές και καθιερώθηκε να έχουμε τελικά τρία διαφορετικά τονικά σημάδια: την οξεία, τη βαρεία και την περισπωμένη, όπου:

Α) Με το καλούμενο σημάδι (΄) της οξείας υποδείχναμε την κανονική ή την ασυναίρετη συλλαβή, π.χ.: καλός, γάϊα, τιμάω, ανθέω, Ερμέας, τιμή, τιμαί, καλοί

Β) Με το καλούμενο σημάδι (- ) της περισπωμένης υποδείχναμε τη συλλαβή που προέρχεται εκ συναιρέσεως, π.χ.; ηχώ (με οξεία) & ηχέω > ηχ~ω (με περισπωμένη) & ñýóéò & ñ~ýóéò & ñ~çóéò, ðëÝåôå > ðëå~éôå, ðïéÝåôå > ðïéå~éôå, ôéìÜù > ôéì~ù, ôéì`áïéìé > ôéì~?áìé,....Σήμερα: τιμάω > τιμώ, Αθηνάα > Αθηνά, Ερμέας > Ερμής, γαλέα > γαλή… ..

Γ) Με το καλούμενο σημάδι (‘) της βαρείας σημειώνονταν η λήγουσα συλλαβή μιας λέξης, όταν μετά από αυτή δεν  ακολουθεί σημείο στίξης (δηλαδή τελεία, κόμμα,  θαυμαστικό...) ή εγκλιτική λέξη, επειδή  τότε έχουμε πτώση της έντασης της φωνής. Αν ακολουθεί σημείο στίξης ή εγκλιτική λέξη, μπαίνει οξεία.

 _'Εστιν άνθρωπος καλός.   (οξεία στην  -λός, επειδή μετά έχουμε τελεία)

_'Εστιν καλ`ος άνθρωπος. (βαρεία στην  -λός, επειδή μετά τη συλλαβή αυτή δεν έχουμε τελεία)

υποδείχναμε τον εγκλητικό τόνο. π.χ.: άνθρωπός τις, άκουσέ την…

 

Τυποποιημένοι κανόνες τονισμού

 

Για απλούστερη  χρήση  των πνευμάτων και των τονικών σημαδιών είχαν βγει οι εξής πρακτικοί κανόνες, όπως αναφέρονται στη γραμματική αρχαίων ελληνικών    του  Α. Τζάρτζανου:

Ï[õäÝðïôå ìéÜ ðïëõóýëëáâïò ëÝîéò ôïíßæåôáé ]õðåñÜíù ô~çò ðñü ðáñáëçãïýóçò: öéëÜíèñùðïò, öéëáíèñùðüôáôïò.

\ Ïôáí ]ç ëÞãïõóá å@éíáé ìáêñÜ, ç ðñïðáñáëÞãïõóá äÝí ôïíßæåôáé:  (\ Ïìçñïò) > 'ÏìÞñïõ, äéäÜóêáëïò > äéäáóêÜëïõ.

] Ç  ðñïðáñáëÞãïõóá êáß ð~áóá âñá÷å~éá óõëëáâÞ ôïíéæïìÝíç [ïîýíåôáé. Äçë. ðáßñíåé ïîåßá, ôï óÞìá (').     'Ïìçñïò, äéäÜóêáëïò, ðåßèïìáé, ëüãïò, [åëèÝ.

ÌáêñÜ ðáñáëÞãïõóá ðñü ìáêñ~áò ëçãïýóçò ôïíéæïìÝíç   [ïîýíåôáé:   ìÞôçñ, ðáýù,

ÌáêñÜ ðáñáëÞãïõóá ðñü âñá÷åßáò ëçãïýóçò ôïíéæïìÝíç   ðåñéóð~áôáé:  ì~çôåñ, ðá~õå.

] Ç [áóõíáßñåôïò [ïíïìáóôéêÞ, á[éôéáôéêÞ êáß êëçôéêÞ ô~ùí   [ïíïìÜôùí, ôïíéæïìÝíç [åðß ô~çò ëçãïýóçò, [ïîýíåôáé:    ]ç ôéìÞ,  ôÞí ôéìÞ, @ù ôéìÞ, ï]é èåïß, ôïýò èåïýò,..

] Ç ìáêñïêáôÜëçêôïò ãåíéêÞ êáß äïôéêÞ ô~ùí [ïíïìÜôùí   [åí ãÝíåé, ôïíéæïìÝíç [åðß ô~çò ëçãïýóçò ðåñéóð~áôáé:   êñéôï~õ, èåï~õ, èåï~éò, êñéô~ç, êñéôá~éò, 

Ô~ùí [ïíïìÜôùí, üðïõ ôïíßæåôáé ]ç ]åíéêÞ [ïíïìáóôéêÞ, [åêåß  ôïíßæïíôáé êáß á]é Üëëáé ðôþóåéò: ãÝñùí, ãÝñïíôåò, áëëÜ êáé ãåñüíôùí.

] Ç åê óõíáéñÝóåùò ðñïåñ÷üìåíç ëÞãïõóá ìéáò ëÝîçò,   üôáí  ôïíßæåôáé, ðåñéóð~áôáé, äçë. ðáßñíåé ôï óçìÜäé (-): ôéìÜù - ôéì~ù, ôéìÜåéò - ôéì~áò, [ç÷üïò - [ç÷ï~õò..   [ Åêôüò [åÜí ðñü ô~çò óõíáéñÝóåùò ]ç äåõôÝñá [åê ô~ùí    óõíáéñïõìÝíùí óõëëáâþí [ïîýíåôï: [åóôáþò > [åóôþò, êëçßò  > êëÞò > êëåßò

[] Ç èÝóåé ìáêñÜ óõëëáâÞ êáôÜ ôüí ôïíéóìüí ëáìâÜíåôáé ùò  âñá÷å~éá: ÷åéñ~ùíáî,  á@õëáî 

ÊáôÜ ôÞí óýíèåóç ]ï ôüíïò óõíÞèùò [áíáâéâÜæåôáé üóïí ôü äõíáôüí [áíùôÝñù ô~çò ôåëåõôáßáò óõëëáâÞò ôï~õ á' óõíèåôéêïý: êáéñüò > å{õêáéñïò,  öñÞí > ìåãáëüöñùí..

 á ñ å ß á ôßèåôáé ìüíïí [åðß ô~çò ëçãïýóçò ìé~áò ëÝîåùò [áíôß ô~çò ïîåßáò, \ïôáí êáôüðéí ô~çò ëÝîåùò ôáýôçò äÝí õðÜñ÷åé óçìå~éïí óôßîåùò: ] Ï [áãáèüò ]áíÞñ ôéì~á ôïýò óïöïýò {áíäñáò.

 

ÙñéóìÝíç óõëëáâÞ ëÝîåùí ëÝãåôáé:

á) Öýóåé ìáêñÜ óõëëáâÞ, [åÜí {å÷ç ìáêñüí öùí~çåí (ç, ù)  Þ äßöèïããïí (ïé, õé, ïõ, åé): êïß-ôç, êñïý-ù.. 

â) ÈÝóåé ìáêñÜ óõëëáâÞ, [åÜí {å÷åé âñá÷ý öùí~çåí (å, ï), [áëëÜ êáôüðéí á[õôïý [áêïëïõèïýí äýï Þ ðåñéóóüôåñá óýìöùíá Þ \åí   äéðëï~õí:  [á-óôüò, {á-ëëïò, [å-÷èñüò, ôü-îïí

ã) Âñá÷åßá óõëëáâÞ, [åÜí {å÷åé âñá÷ý öùíÞåí, êáôüðéí  äå á[õôïý {áëëï öùí~çåí Þ \åí ìüíïí  ]áðëï~õí óýìöùíïí Þ ôßðïôå:    [á-Ý-ñåò, öý-ãå-ôå

 

Êýñéïé äßöèïããïé: ïé, åé, õé, ïõ, áé

Êáôá÷ñçóôéêïß  äßöèïããïé: ?ù, ?ç, ?á

                

ÈÝóéò ôïõ ôüíïõ êáé ôïõ ðíåýìáôïò

] Ï ôüíïò {ç ô`ï ðíåýìá:

á) [Åðß ô~ùí ]áðë~ùí öùíçÝíôùí êá`é ô~ùí êáôá÷ñçóôéê~ùí äéöèüããùí  óçìåéï~õôáé ]õðåñÜíù ì`åí áõô~ùí, |ïôáí ãñÜöïíôáé ì`å ìéêñÜ ãñÜììáôá,  {åìðñïóèåí ä`å áõô~ùí êá`é ðñ`ïò ô`á {áíù, |ïôáí ãñÜöïíôáé ì`å êåöáëáßá:  [çþò, ]ïäüò, ] ÏñÜôéïò, ] ÅëëÜò,

â) [ Åðß ô~ùí êõñßùí äéöèüããùí óçìåéï~õôáé ðÜíôïôå ]õðåñÜíù ôï~õ äåõôÝñïõ [åê  ô~ùí, öùíçÝíôùí [áðü ô`á [ïðï~éá [áðïôåëï~õíôáé:  Á[éãåýò, á]éñåôüò, ï[õñáíüò, Ï[éäßðïõò, óöáßñáò, ô`áò.., .

ã) \ Ïôáí ô`ï ðíå~õìá êá`é ]ï ôüíïò óõìðßðôïõí [åðß ô~çò á[õô~çò  óõëëáâ~çò, ôüôå ]ç ì`åí [ïîå~éá {ç ]ç âáñå~éá óçìåéï~õôáé ìåôÜ ô`ï ðíå~õìá, ]ç   ä`å ðåñéóðùìÝíç ]õðåñÜíù á[õôï~õ:

 { Áñôåìéò, | Çñá  \ Ïìçñïò, á{õñá, Á[{éáò, á#éìá.

 

 

Σημειώνεται, επίσης, ότι:

1) Αν παρατηρήσουμε εκεί που παλιά υπήρχε το σημάδι της περισπωμένης, θα  δούμε ότι  εκεί πριν υπήρχαν  δυο φωνήεντα όπου το ένα, το πρώτο,  τονιζόμενο και το άλλο άτονο (πρβλ π.χ.: φάος - φως, τιμάω - τιμώ, τιμάει - τιμά..). Συνεπώς εδώ είχαμε ένα συνδυασμό μιας τονισμένης  συλλαβής (που παλιά λεγόταν οξεία και έπαιρνε το τονικό σημάδι της οξείας για υπόδειξη ότι τονίζεται )  και μιας άτονης ( που παλιά λεγόταν  βαρεία και έπαιρνε το σημάδι της βαρείας για υπόδειξη ότι δεν τονίζεται). Κατόπιν με  τη  συναίρεση οι δυο ως άνω συλλαβές γίνονται μια, με ένα μόνο φωνήεν ( τιμάω > ôéì~ù, ôéìÜåéò >ôéì~áò, ÁèçíÜúïò > Áèçíá~éïò, öÜïò > ö~ùò .......)  και με ένα τόνο (που  σημειώνεται  τώρα με την περισπωμένη, για να δείξουμε ότι άλλαξε η προφορά στη λέξη). Αυτά είναι η αιτία που λέγεται ότι  η  περισπωμένη προέκυψε από την ένωση  της   οξείας και βαρείας ή ότι η περισπωμένη είναι συνδυασμός οξείας και βαρείας.

2) Επειδή η συλλαβή που παθαίνει συναίρεση γράφεται τις περισσότερες φορές όπως γραφόταν πριν, ενώ προφέρεται διαφορετικά, πρβλ: ãÜúá - ãá~éá (τώρα  τα γράμματα αι προφέρονται ε και όχι αϊ), ÁèçíÜá - Áèçí~á (τώρα προφέρεται μόνο το ένα α) ..... , γι αυτό και επινοήθηκε να μπαίνει εκεί η περισπωμένη για υπόδειξη του φθογγικού φαινομένου.

 

 

Τα ψεύδη που λέγονται για τα τονικά σημάδια

 

Τα σχολικά βιβλία λένε:

 <<Ο τονισμός των λέξεων από τους αρχαίους Έλληνες ήταν πιο  πολύ μουσικός, δηλ. η τονιζόμενη συλλαβή προφερόταν όχι δυνατότερα ( όπως συμβαίνει σήμερα, με τον δυναμικό τονισμό), αλλά σε  υψηλότερη μουσική κλίμακα. Έτσι η οξεία (') έδειχνε πως η τονιζόμενη συλλαβή προφερόταν από τους αρχαίους σε ψηλότερο μουσικό ήχο (οξύτερα), η βαρεία ('), που στην αρχή σημειωνόταν σε όλες τις άτονες  συλλαβές της λέξης, και αργότερα μόνο στη λήγουσα αντί για την   οξεία (με κάποιες εξαιρέσεις), δήλωνε απουσία υψηλού τόνου. Η περισπωμένη (συνδυασμός οξείας και βαρείας) που σημειωνόταν μονάχα πάνω  σε μακρόχρονη συλλαβή, έδειχνε  πως η φωνή ανέβαινε στο πρώτο  μέρος του φωνήεντος και γινόταν χαμηλότερη στο δεύτερο μέρος: χώμα = χό`oμα"»..... (Δ. Τομπαϊδη: Επιτομή της ιστορίας της ελληνικής γλώσσας)

<< Ο τονισμός της αρχαίας Ελληνικής ήταν μουσικός. Οι τονιζόμενες συλλαβές διέφεραν από τις άτονες στο ύψος φωνής και όχι στην έντασι της φωνής, όπως συμβαίνει στον  δυναμικό   τονισμό (stress) που χαρακτηρίζει την νέα ελληνική. Πλήθος αρχαίων  μαρτυριών αλλά και η ίδια η ονομασία ‘τόνος ή προσωδία’ δείχνουν ότι  ο τονισμός της αρχαίας ελληνικής συνδεόταν με μουσικές έννοιες. Ο όρος προσωδία λ.χ. χρησιμοποιήθηκε για τον τόνο, γιατί «προσάδεται ταις συλλαβαίς» (Διομήδης 4οs αι. μ.Χ.), εξ ου και η λατινική ονομασία  ac-centus" = προσωδία (ad-cino, < ad-cano). O Πλάτων μιλάει για οξείαν και βαρείαν χορδήν ή τάσιν, όρους παρμένους από την μουσική. Ο Αριστοτέλης αναφέρεται  επίσης στην οξεία και   βαρείαν προσωδίαν... >>   ( Γ. Μπαμπινιώτη: Συνοπτική Ιστορία Ελ. γλώσσας)

 << Μουσικός ήταν ο τονισμός της αρχαίας ελληνικής μέχρι τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες. Από την διδασκαλία των αρχαίων γραμματικών και τα αρχαία κείμενα συνάγεται ότι ο τονισμός της αρχαίας ελληνικής "συνίστατο" στην εκφώνησι ορισμένου φωνήεντος   σε υψηλότερο τόνο, σε υψηλότερη μουσική κλίμακα κατ' αντιδιαστολή προς τα υπόλοιπα φωνήεντα της λέξης. Ο τόνος του φωνήεντος μπορούσε να είναι υψηλός ("οξύς") ή χαμηλός ("βαρύς"), χωρίς να έχη άμεση σχέσι με την έντασι της φωνής, όπως στην περίπτωση του   δυναμικού τονισμού (δυνατός, ισχυρός, αδύνατος, σιγανός) .... >>  (Γ. Μπαμπινιώτη: Ιστορική η Ορθογραφία της Ελληνικής γλώσσας)

 

  << Αρχικά η ελληνική γλώσσα γραφόταν χωρίς τόνους. Αργότερα,  κατά την ελληνιστική περίοδο, όταν η γλώσσα μας διαδόθηκε σε όλο    τον τότε γνωστό κόσμο και η διεθνοποίησή της αυτή επέφερε   σημαντικές αλλαγές στο φωνητικό της σύστημα,  επινοήθηκαν κάποια τονικά σημάδια, για να διευκολύνουν Έλληνες   και ξένους στη σωστή προφορά της: η οξεία ('),    η βαρεία (") και  η περισπωμένη (-). Χρησιμοποιήθηκαν επίσης για τον ίδιο σκοπό και τα πνεύματα, η ψιλή (')  και η δασεία (c).....  

1. Κάθε βραχύχρονη συλλαβή, όταν τονίζεται, παίρνει πάντοτε οξεία: νέος, δόξα.   

2. Η μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται παίρνει  περισπωμένη μπροστά από βραχύχρονη λήγουσα: ì~çëïí, ä~ùñïí, Öï~éâïò, Ôå~é÷ïò      

3. Η μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται παίρνει οξεία μπροστά από μακρόχρονη λήγουσα: ê~çðùí, ÷~ùñùí.. >>  (H ελληνική γλώσσα μέσα από κείμενα... Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ΟΕΔΒ)

 

Ωστόσο αυτά είναι εκτός πραγματικότητας, γιατί:

1)  Άλλο ο έμμετρος τόνος και άλλο ο πεζός. Στον πεζό  λόγο δεν είναι δυνατόν ποτέ  άλλες συλλαβές μιας λέξης να τις προφέρουμε με μια άλφα (με οξεία) προφορά, τις άλλες με μια βήτα (βαριά) προφορά  και τις άλλες με μια γάμα (οξεία και βαριά) προφορά. Αυτό γίνεται μόνο στον έμμετρο λόγο και όταν τραγουδάμε, με ταυτόχρονη επιμήκυνση (με επανάληψη με μέτρο των φθόγγων) ή όχι της προφοράς των φθόγγων των συλλαβών.

2) Ο τόνος στις λέξεις γίνεται αφενός για εκτόνωση - συγκεκριμενοποίηση της προφοράς τους (μια και είναι  φοβερά δύσκολο το να προφέρουμε ίδια ή ισότιμα στην ένταση φωνής όλες τις συλλαβές  των λέξεων) και αφετέρου για να μας υποδείχνει το μέρος  λόγου ή τον τύπο του σημαινόμενου από τη λέξη σε συνεργασία με την κατάληξη, πρβ π.χ.: ΕΞΟΧΗ = έξοχη (επίθετο) & εξοχή (ουσιαστικό), ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ = παραγωγός (ουσιαστικό) & παράγωγος (επίθετο) & παραγώγως (επίρρημα), ΚΙΝΑ = κίνα (προστακτική) & κινά (οριστική)…    (Περισσότερα βλέπε στο οικείο Κεφάλαιο για τον τόνο)

 

 

Σημειώνεται ότι:

1) Αν ο τόνος των ελληνικών λέξεων ήταν παλιά για τη μουσικότητα της ελληνικής γλώσσας και όχι για όσα είπαμε πιο πριν, τότε: α) γιατί το τονικό σημάδι βρίσκεται  από παλιά τοποθετημένο στις λέξεις ανάλογα με το μέρος λόγου ή τον τύπο τους, και όχι τυχαία;  Παρέβαλε π.χ. ότι τα ρήματα έχουν τόνο στην παραλήγουσα: γράφει, τρίβει, αλείφει, αμείβει ακούει,... , ενώ τα ουσιαστικά τους στη λήγουσα: γραφή,  τριβή,  αλοιφή,  αμοιβή, ακοή,... β) γιατί, αν βγάλουμε τον τόνο από τις ελληνικές λέξεις, δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τη σημασία τους σε μέρος λόγου ή τύπο;, πρβ: ούρα & ουρά, άπορο & απορώ,  Χρήστος & χρηστός, θέα & θεά..

2) Αν  η οξεία έδειχνε πως η τονιζόμενη συλλαβή   προφερόταν  σε ψηλότερο μουσικό ήχο  (οξύτερα),   η βαρεία απουσία μουσικού τόνου και η  περισπωμένη έδειχνε  πως η φωνή ανέβαινε στο πρώτο    μέρος του φωνήεντος και γινόταν χαμηλότερη στο δεύτερο μέρος: χώμα = «χό`ομα», όπως λένε τα σχολικά βιβλία, τότε στην ποίηση και ωδική πώς θα προφερόταν;

3) Η μετακίνηση του τόνου στις λέξεις κατά την κλίση, π.χ. ώρα- ωρών, δε γίνεται, επειδή η λήγουσα είναι μακρά ή επειδή το ληκτικό μέρος της λέξης αποκτά νέο μουσικό κομμάτι (ο δακτυλικός  νόμος των Wheller,  Vendryes), αλλά για νοηματικούς λόγους, για διάκριση των ομοήχων τύπων, που σχηματίζονται λόγω της κλίσης, πρβ π.χ.: ώρα - ωρών ("όρα -  ορόν"),  εδώ, στη γενική πληθυντικού,  ο τόνος πάει στη λήγουσα, για να αποφευχθεί η ομοηχία με τα όρος - όρων. Ομοίως: ταμείο - ταμείων & ταμίας - ταμιών,  άνθρωπο(ν) - ανθρώπων, άσκησις > άσκηση,ης - ασκήσεις.....

4) Επειδή ορισμένες πτώσεις (συνήθως η δοτική και η γενική) προέκυπταν συνήθως, όχι όμως πάντα, από συναίρεση καθιερώθηκε οι πτώσεις αυτές να παίρνουν  περισπωμένη, όπως π.χ.: êáëüí (áéô. åíéêïý) & êáë~ùí (ãåíéêÞ ðëçèõíôéêïý), 

5) Στις εναλλαγές (ετεροποίηση) των φωνηέντων, αν η εναλλαγή του φωνήεντος γραφεί ορθογραφικά με δίψηφο γράμμα (= τα: αι ου οι ει υι), τότε το τονικό σημάδι μπαίνει  στο δεύτερο στοιχείο, για να   υποδειχθεί ότι δεν προέρχεται από συναίρεση (στη συναίρεση μπαίνει περισπωμένη), π.χ.: καλ-ός, σοφ-ός.. (ενικός) & καλ-οί, σοφ-οί.. (πληθ.),  μένω. (οριστική) & να  μείνω (υποτακτική), πλένω > να πλύνω...

6) Τόσο παλιά όσο και σήμερα,  όταν έχουμε δίφθογγο, το τονικό σημάδι πάει στο πρώτο ψηφίο, π.χ.: Μάιος, νέικος… και όταν έχουμε δίψηφο, γράμμα το τονικό σημάδι πάει στο δεύτερο ψηφίο, π.χ.: μαία, θείος…. Απλώς παλιά, αν το δίψηφο γράμμα προερχόταν από συναίρεση έπαιρνε περισπωμένη και αν  όχι,  οξεία, π.χ.: καλός – καλοί (με οξεία) &  θείος (με περισπωμένη). Πιο απλά, στις ασυναίρετες τονιζόμενες συλλαβές μπαίνει οξεία    στο   πρώτο ψηφίο των: οϊ εϊ αϊ υϊ οϋ αϋ εϋ....  και τα σημάδια των διαλυτικών στο δεύτερο και στις ίδιες με  συναίρεση μόνο περισπωμένη στο δεύτερο ψηφίο:

ασυναίρετα: ôéìÜù, ôéìÜåéò.. åõâüúïò, èÝúïò, ãÜúá..

συνηρημένα: ôéì~ù, ôéì~áò,.. åõâï~éïò, èå~éïò, ãá~éá...

7) Η συνηρημένη συλλαβή έπαιρνε περισπωμένη μόνο, αν τονίζονταν πριν το πρώτο φωνήεν από τα συνεχόμενα, π.χ.:    ôéìÜåé -ôéì~á, öÜïò - ö~ùòΑν τονιζόταν το δεύτερο μπαίνει οξεία, π.χ.:   êëçßò - êëÞò, åóôáþò - åóôþò..

8) Η περισπωμένη έμπαινε μόνο στη λήγουσα και παραλήγουσα. Η συνηρημένη προπαραλήγουσα των μετοχών έπαιρνε οξεία: τιμαόμενος - τιμώμενος...

9) Τα γράμματα ε ο δε μπαίνουν ποτέ σε συναίρεση και γι' αυτό έπαιρναν πάντα οξεία. Τα υπόλοιπα γράμματα έπαιρναν περισπωμένη όταν είναι από συναίρεση  και  οξεία όταν ήταν από κλίση ή εναλλαγή φωνήεντος, π.χ.:  δειλός > δειλοί &  δηλόει - äçëï?~é, èÝúïò - èå~éïò........

10) Επειδή  η συναίρεση συνέβαινε σε ορισμένα μόνο  μέρη λόγου, γι αυτό και: γράφουμε

α) Με οξεία τα ρήματα της α' συζυγίας (τα ασυναίρετα, τα τονιζόμενα στο θέμα και όχι στην κατάληξη): άδω, ακούω, δένω, και με περισπωμένη μόνο οι συνηρημένοι τύποι: ðëÝåé - ðëå~é, ðëÝåôå - ðëå~éôå, áêïýïõí > áêï~õí..

β) Με περισπωμένη τα ρήματα της β' συζυγίας (τα  συνηρημένα, τα τονιζόμενα στην κατάληξη -έω, -άω, -όω):  τιμάω- ôéì~ù,  ôéìÜïìáé - ôéì~ùìáé, äçëüù- äçë~ù, äçëüïìáé - äçëï~õìáé, êáëÝù - êáë~ù, ðïéÝïìáé - ðïéï~õìáé....

Ουσιαστικά  Θηλυκά: Λατώ, [ Ερατώ, [ Ηχώ, [ Ηρώ, Κλειώ.., ενώ: [ Ç÷~ù, [áíè~ù, äçë~ù.... (= συνηρημένα ρήματα)

Ουσιαστικά: μιγάς, φυγάς, νομάς, πεδιάς, δας… , αριθμητικά: μονάς, δυάς, τριάς, πεντάς, δεκάς.., ενώ: ôéì~áò, áãáð~áò, ðáô~áò... ( = ρήματα)……………………….

γ) Με οξεία τα ασυναίρετα ουσιαστικά σε -ής και με περισπωμένη τα  συνηρημένα σε -~çò, πρβ ασυναίρετα ουσ..: μαθητής, καθηγητής, πωλητής, ...  και ασυναίρετα επίθ.: δυστυχής, ψευδής, αληθής, αμελής...., συνηρ. ουσ.: Ερμέες ή Ερμέας - Ερμ~ης, ] Ηρακλέας - Ηρακλ~ης, Σοφοκλ~ης......

δ) Με περισπωμένη τα συνηρημένα ουσιαστικά και επίθετα  σε -ο~υς και με οξεία οι ασυναίρετες μετοχές σε –ούς, πρβ ουσιασ.: íüïò - íï~õò, âï~õò, ñï~õò, ]Éçóï~õò, Óåëéíï~õò., επίθετα: ]áðëÝïò - ]áðëï~õò, ÷ñõóÝïò - ÷ñõóï~õò, ÷áëêï~õò, óéäçñï~õò…, μετοχές: διδούς, γνούς, βιούς, δούς, ]αλούς..

ε)Με περισπωμένη οι συνηρημένες (οι  από β' συζυγίας ρήματα) μετοχές σε -~ων και με οξεία τα ουσιαστικά σε –ών, πρβ μετοχές:  ]ïñ~ùí, ôéì~ùí, êáë~ùí, [áôõ÷`~ùí, å[õôõ÷~ùí, äçë~ùí,.... , ενώ ουσιαστικά: ]çãåìþí, κηδεμών, χθών, τιφών, χιών,...

στ) Με οξεία οι ασυναίρετες  (οι από ρήματα α' & β΄ συζυγίας) μετοχές σε -είς και με περισπωμένη τα επίθετα σε -å~éò, καθώς και τα συνηρημένα ρήματα σε -å~éò:, πρβ μετοχές: λυθείς, τεθείς, τιθείς, ριθείς, ρυείς, παιδευθείς, παρακρατηθείς.., επίθετα: [åðéìåëå~éò, å[õôõ÷å~éò, äõóôõ÷å~éò, [áìáèå~éò..., ρήματα: êáëå~éò, ðïèå~éò,....

,...................................................        

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο     

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ

ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΦΥΛΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ

 

(Η ΓΛΩΣΣΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ)

ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ )

 

 

1. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΦΥΛΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ

 

Σύμφωνα με κάποιους Ευρωπαίους γλωσσολόγους του 18/19ου αι. μ.Χ. (F. Sasseti = Ιταλός, F. Bopp = Γερμανός, W. Jones = Άγγλος κ.α.), οι λαοί από Ινδίες μέχρι Γερμανία πριν από 3000 χρόνια είχαν μια κοινή γλώσσα. Τη γλώσσα αυτή την ονομάζουν "μητέρα ινδογερμανική ή ινδοευρωπαϊκή γλώσσα" και  απ' αυτή, λένε, αποσπάστηκαν η αρχαία ελληνική, η λατινική κ.α. γλώσσες. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν, λέει, από το ότι η σανσκριτική γλώσσα (= η αρχαία γλώσσα των  Ινδιών) έχει πολλές κοινές λέξεις και ομοιότητες   στο κλιτικό της σύστημα με την αρχαία ελληνική, περσική, λατινική.... κ.α. γλώσσες, όπως π.χ.:   ειμί (ελληνικά) = εσμί (χετικά) = ασμί (σανσκριτικά)... -  πατήρ/πατέρας,  μήτηρ/ μητέρα..  ελληνικά = father (φάδε), mother (μάδε ) αγγλικά… Επίσης, για τους ίδιους οι διάφορες γλώσσες της γης κατατάσσονται σε επτά μεγάλες γλωσσικές  οικογένειες (ομογλωσσίες), τις εξής: την ινδοευρωπαϊκή, τη χαμητοσιμιτική, την ουγροφινική, την καυκασιανή,   τη σινοθιβετιανή,  τη μαλαισιοπολυνησιακή,  τη δραβιδιανή.

 Στην ινδοευρωπαϊκή περιλαμβάνονται οι εξής 11 γλώσσες:  η τοχαρική (μιλιόταν άλλοτε στο κινέζικο Τουρκεστάν), η ινδοαριανή ( χωρίζεται στις: βεδική, σανσκριτική, βεγγαλική, κ.α.), η ιρανική (χωρίζεται στις:  περσική, κουρδική, μηδική..),  η αρμενική,  η ελληνική (αρχαία δωρική, αχαϊκή, αιολική κ.α.), η λατινική (ιταλικές γλώσσες), η χετιτική (στην Ινδία νεκρή γλώσσα σήμερα), η κελτική (ουαλική, ιρλανδική και βρετανική), η βαλτική (λιθουανική και λετονική),   η γερμανική (γερμανική, σουηδική, δανική, νορβηγική, ισλανδική, αγγλική),   η σλαβική ( πολωνική, ρωσική, τσέχικη, σέρβικη, βουλγάρικη.. κ.α.).

Δεν υπάγονται στην ινδοευρωπαϊκή ομογλωσσία: η φιλανδική, η  εσθονική, η ουγγρική, η τουρκική, η βασκική, η αραβική και η εβραϊκή.

 

Ωστόσο οι ως άνω απόψεις, η ινδοευρωπαϊκή φυλή και γλώσσα κλπ, είναι λάθος, γιατί:

1. Δεν υπάρχουν  αρχαίες μαρτυρίες που να πιστοποιούν κάτι τέτοιο. Η θεωρία των ινδοευρωπαίων και γενικά των ομογλωσσιών όχι μόνο δε στηρίζεται σε κανένα συγγραφικό, αρχαιολογικό και ανθρωπολογικό αρχαιολογικό εύρημα, αλλά αγνοείται ακόμη και  από την τις μυθολογίες όλων των λαών.  Μα, αν υπήρξε ινδοευρωπαϊκή φυλή, άρα και γλώσσα, τότε θα είχε αφήσει γραπτά ή αρχιτεκτονικά μνημεία. Έπειτα είναι λογικό το να λέμε π.χ. ότι οι Ινδοί, που είναι σχεδόν μαύροι και κατοικούν στα βάθη της Ασίας, ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή φυλή ή συγγενείς των Ελλήνων και οι αρχαίοι Κρητικοί όχι;! 

2. Η θεωρία της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας και γλώσσας στηρίζεται σε επιδέξιες λεξικές συγκρίσεις που κάνουν διάφοροι με εθνικιστικούς σκοπούς. Λένε π.χ. ότι  αφού υπάρχουν πολλές κοινές λέξεις π.χ. μεταξύ της Ελληνικής και ινδικής, άρα είναι της αυτής ομογλωσσίας. Ωστόσο κοινές λέξεις υπάρχουν και σε γλώσσες που δεν είναι της αυτής ως άνω ομογλωσσίας. Στην ελληνική π.χ. βλέπουμε τις λέξεις: βάρβαρος, δημοκρατία, κεφαλή, κάμινος, τέχνη….., οι οποίες υπάρχουν και στην αραβική: μπουλ, barbar  dimokratia, kafa, kamin, tacnia…., άρα γιατί η αραβική γλώσσα να ανήκει σε άλλη ομογλωσσία και σε άλλη η ελληνική;   Στην αραβική γλώσσα σαφώς υπάρχουν πάρα πολλές λέξεις που υπάρχουν και στην ελληνική, όμως αυτό είναι κάτι που δε φαίνεται εύκολα στα λεξικά, επειδή οι δυο γλώσσες έχουν εντελώς διαφορετικά συστήματα γραφής.

3. Όλες οι γλώσσες έχουν πάμπολλες κοινές λέξεις, κάτι που οφείλεται είτε στις ηχοποιητικές λέξεις (π.χ. βου…, μπου.. > βους > βόδι, bull, buffalo…) και στα γλωσσικά δάνεια που επιβάλει το η γεωγραφία, το εμπόριο, η θρησκεία και οι επιστήμες, πρβλ Olympia, Europe, Italia, Christ κλπ . Το μεγαλύτερο ποσοστό των λέξεων της κάθε γλώσσας είναι ξένες. Κάτι που δε φαίνεται, επειδή οι ξένες λέξεις σε μια γλώσσα δεν μπαίνουν την ίδια στιγμή, αλλά σιγά-σιγά, οπότε οι αρχικές ξένες λέξεις μετά από καιρό (αφού πάθουν και μικρή παραποίηση στα τοπικά πλαίσια) μας φαίνονται ως δικές μας.  Σήμερα οι λέξεις π.χ. της αγγλικής γλώσσας, σύμφωνα με τον W. Skeat, είναι: 32% γαλλικές, 18% αγγλοσαξονικές, 14,4% λατινικές, 12,5% ελληνικές, 23,1% από άλλες γλώσσες. Κατ’ άλλους  οι ελληνικές λέξεις είναι ακόμη σε πιο μεγάλο (30 %) ποσοστό. Και είναι πιο πολλές οι ξένες λέξεις της κάθε γλώσσας, γιατί από τη μια τα διάφορα προϊόντα τα  ονοματίζει είτε το εμπόριο είτε εκείνος που τα παράγει και από την άλλη  τα ονόματα των διαφόρων πόλεων, βουνών, πεδιάδων, ιστορικών προσώπων, φυτών… κ.τ.λ. της κάθε περιοχής μεταφέρονται σε όλες τις γλώσσες, στόμα με στόμα  σε όλον τον κόσμο, πρβλ π.χ. ότι Κρήτη λένε οι Έλληνες, CreteCreta = οι Ιταλοί Crete = οι ι Αγγλοι, Kreta = οι Γερμανοί κ.τ.λ.

4. Κοινή γλώσσα υπήρξε μόνο επί εποχής των πρωτόπλαστων (Αδάμ και Εύας) ή επί Νώε (επι Προμηθέα ή Δευκαλίωνα, για τους Έλληνες).  Κατόπιν κάθε λαός έφτιαχνε και φτιάχνει τη δική του διαχρονικά και στόμα με στόμα, κάτι ως τα δημοτικά τραγούδια.

5. Η θεωρία της Ινδοευρωπαϊκής φυλής και γλώσσας είναι κατά βάση ένα ρατσιστικό δημιούργημα που πλάστηκε από ορισμένους Γερμανούς (ο λόγος και που την πρώτη φορά ονομάστηκε « ινδογερμανική») με σκοπό να εκθειάσουν την ανωτερότητα της λευκής ή άλλως Αρείας φυλής και συνάμα  να δείξουν ότι  η Γερμανική φυλή έχει σχέση με τους καλύτερους λαούς - πολιτισμούς της αρχαιότητας (Έλληνες, Ρωμαίους κ.α.) και γι αυτό πρέπει η Γερμανία να ηγεμονεύσει του κόσμου.

6. Ομοιότητες και διαφορές υπάρχουν μεταξύ των γλωσσών και οι γλώσσες δεν είναι μόνο λέξεις, αλλά και άλλα πράγματα (είναι κανόνες σύνταξης, σχήματα λόγου, κλίση, συστατικά στοιχεία λέξεων κ.τ.λ.). Συνεπώς, για να κρίνει και να κατατάξει κάποιος όλες  τις γλώσσες σε οικογένειες, θα πρέπει και να τις ξέρει όλες και μάλιστα σε βάθος, κάτι που τον 18-19 αι. δεν ήταν σε θέση να κάνει κανενας.

7. Αν οι κοινές λέξεις μεταξύ δυο ή περισσοτέρων γλωσσών είναι προσδιοριστικό κοινής καταγωγής τους, τότε ή  μ' αυτήν τη λογική θα μπορούσαμε να  πούμε ότι όλες οι σημερινές γλώσσες έχουν «μητρική γλώσσα» την αρχαία ελληνική, ύστερα από τα τόσα γλωσσικά δάνεια που τους έχει δώσει.

 

2. Η ΓΛΩΣΣΟ-ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

 

Παρατηρώντας τις διάφορες γλώσσες του κόσμου διαχρονικά βλέπουμε ότι καμιά δεν είναι ακριβώς ίδια με την άλλη. Είναι όλες διάφορα λαϊκά διαχρονικά δημιουργήματα, που οφείλονται  στη γλωσσική  ικανότητα που χάρισε ο Θεός ή η Φύση στον άνθρωπο.  Κάθε γλώσσα είναι και ένα ξέχωρο ή ιδιαίτερο λαϊκό διαχρονικό δημιούργημα, με τη δική του τεχνική και καλλιτεχνία και συνεπώς η γλώσσα δεν είναι κάτι που πήγασε  από κάποιον άνθρωπο, για να μεταδοθεί στον επόμενο και κείνος σε άλλο.  Απλώς σε κάθε γλώσσα υπάρχουν και γλωσσικά δάνεια ή άλλως διεθνείς λέξεις (=  οι λέξεις που επιβάλουν σε όλο τον κόσμο το εμπόριο, η θρησκεία, η γεωγραφία, ο αθλητισμός κ.τ.λ.), όπως π.χ. οι «Ολυμπία = Olympia, Αμερική = America, μπάσκετ, καρμπυρατέρ…  κ.τ.λ. και οι οποίες δίδουν την εντύπωση ότι όλες οι γλώσσες κάποτε ξεκίνησαν από μια.

Σαφώς κάποιες γλώσσες σήμερα προέρχονται από άλλες και τότε μιλούμε για  γλώσσα και διαλέκτους, όμως αυτό είναι κάτι το πρόσκαιρο.

Παρατηρώντας τις διάφορες γλώσσες, βλέπουμε ότι είναι ως ένας ζωντανός οργανισμός. Συνεχώς εμπλουτίζονται (δηλαδή είτε φτιάχνουν οι ίδιες λέξεις ή δανείζονται λέξεις από άλλες (πρβ π.χ. στην ελληνική, τις ξένες λέξεις sabbato, pasha, ianuarius, februarius …. ), για να καλυφθούν οι νέες έννοιες, αλλά και  μεταποιούν τα γλωσσολογικά τους στοιχεία (πρβ π.χ. εις στα Αθήνας > στην Αθήνα, παις – παιδίον – παιδί …), για να γίνουν πιο εύκολες στη χρήση και συνάμα πιο τέλειες στην απόδοση, άρα συνεχώς μεταβάλλονται και δεν είναι σωστό να μιλούμε για πάντα για μια και μόνη γλώσσα και τις διαλέκτους της. Μια γλώσσα ακόμη και αν έχει προκύψει ως διάλεκτος, παύει κάποια στιγμή να έχει ομοιότητα ως προς τη γλώσσα απ’ όπου προέκυψε.

Ο λόγος, άλλωστε, που αφενός οι νέοι δεν καταλαβαίνουν τη γλώσσα των προγόνων τους (πρβ π.χ. αρχαία και νέα ελληνικά) και αφετέρου ο κάθε λαός (η κάθε ανθρώπινη ομάδα) έχει και τη δική του γλώσσα (ή τους δικούς του γλωσσικούς κανόνες, τις δικές του λέξεις κ.τ.λ.) ή που υπάρχουν τόσες γλώσσες όσοι και οι λαοί (ή οι ανθρώπινες ομάδες).

Παράβαλε επίσης ότι η αριθμητική ποσότητα του λεξιλογίου κάθε γλώσσας ακολουθεί την πρόοδο των τεχνών, των επιστημών, του αθλητισμού κ.τ.λ., ενώ από την άλλη η θρησκεία, οι επιστήμες, οι τέχνες και ο αθλητισμός  φτιάχνουν - επιβάλλουν τις δικές τους ορολογίες, ονόματα κ.τ.λ., πρβλ  π.χ. στην ελληνική τα χριστιανικά εβραϊκά ονόματα: Μιχαήλ, Μαρία,  Χερουβείμ, Ιακώβ…. , τις αθλητικές ορολογίες: σέντρα, μπακ, πέναλτι …..  

Παρέβαλε ομοίως ότι οι καθολικοί (Ιταλοί, Αγγλοι, Γάλλοι κ.τ.λ.) γράφουν με το λατινικό αλφάβητο, έχουν ονόματα αγίων της καθολικής εκκλησίας  κ.τ.λ., οι μουσουλμάνοι (Αραβες, Πέρσες κ.τ.λ.) γράφουν με το αραβικό αλφάβητο, έχουν μουσουλμανικά ονόματα κ.τ.λ., οι κουμφουκιστές γράφουν με την  ιδεογραφία  κ.τ.λ.

Παρέβαλε ομοίως ότι επειδή κάθε επάγγελμα, κάθε γεωγραφική ιδιαιτερότητα και κάθε γενιά χρησιμοποιεί δικές της λέξεις ή ονόματα, η κάθε γλώσσα δεν παραμένει αμετάβλητη στο χρόνο ή γι αυτό δημιουργούνται και οι διάλεκτοι και οι ποικιλίες της αυτής γλώσσας.

 

 

3. ΑΠΑΡΧΕΣ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

 

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς: Ηρόδοτο (Α 57), Εκαταίο Μιλήσιο(Στράβων 7, 321), Θουκυδίδη (Α 2 – 9), Ισοκράτης (Ελένης εγκώμιο 68 – 69) κ.α.:

Α) Αρχικά δεν υπήρχαν ούτε μόνιμοι κάτοικοι ούτε και ο διαχωρισμός Έλληνες και βάρβαροι παρά μόνο διάφορα βάρβαρα φύλα, οι καλούμενοι: Πελασγοί, Δαναοί, Καδμείοι ή Θηβαίοι κ.α.,  που ζούσαν μεταναστευτικά (τελευταία μετακίνηση ήταν λέει αυτή των Δωριέων με τους Ηρακλείδες που έγινε 80 χρόνια μετά τα τρωικά = κάπου το 1120 π.Χ.), επειδή δεν υπήρχε η γεωργία (πρώτη φορά σπάρθηκαν σπόροι στην Ελευσίνα το 1410 π.Χ. από τη Δήμητρα, την ανακηρυχθείσα μετά το θάνατό της θεά, σύμφωνα με το Πάριο χρονικό) και ως εξ αυτού οι άνθρωποι έπρεπε να μεταναστεύουν για εξεύρεση πηγών διατροφής, ενώ η πιο ισχυρή ομάδα όπου πήγαινε έδιωχνε με βία αυτή που έβρισκε εκεί, για να εκμεταλλευτεί αυτή το χώρο.

«Διότι είναι προφανές ότι η χώρα που καλείται σήμερον Ελλάς δεν ήτο μονίμως κατοικημένη εξ αρχής, αλλ' εγίνοντο εις το παρελθόν συχναί μεταναστεύσεις και οι κάτοικοι χωρίς πολλάς δυσκολίας εγκατέλειπαν τας εστίας των, εξαναγκαζόμενοι εις τούτο από νέους πολυαριθμοτέρους εκάστοτε εποίκους. Καθόσον ούτε το εμπόριον, όπως σήμερον διεξάγεται, υπήρχε τότε, ούτε ασφαλής διά ξηράς ή διά θαλάσσης συγκοινωνία, και καθένας εξεμεταλλεύετο το έδαφος, το οποιον είχε υπό την κατοχήν του, τόσον μόνον όσον ήρκει διά την συντήρησίν του...» (Θουκυδίδης Α 2)

«Ο Εκαταίος ο Μιλήσιος λέει ότι η Πελοπόννησος πριν από τους Έλληνες την κατοίκησαν βάρβαροι. Εξάλλου, ολόκληρη σχεδόν η Ελλάδα κατοικία βαρβάρων υπήρξε, στους παλιούς καιρούς, έτσι λογάριαζαν όσοι μνημονεύουν αυτά τα πράγματα, γιατί ο Πέλοπας έφερε ένα λαό από τη Φρυγία στη χώρα που απ' αυτόν ονομάστηκε Πελοπόννησος, κι ο Δαναός από την Αίγυπτο, κι οι Δρύοπες, οι Καύκωνες κι οι Πελασγοί κι οι Λέλεγες και άλλοι τέτοιοι λαοί μοίρασαν τους τόπους πάνω και κάτω από τον ισθμό. Γιατί την Αττική κατέλαβαν Θράκες που ήρθαν με τον Εύμολπο, τη Δαυλίδα της Φωκίδας ο Τηρεύς την Καδμεία οι Φοίνικες που ήρθαν με τον Κάδμο, και την ίδια τη Βοιωτία κατέκτησαν οι Aονες, οι Τέμμικες και οι Ύαντες.» (Στράβων 7, 321)

Β) Το Ελληνικό έθνος αποτελείτο αρχικά μόνο από τους Δωριείς(= οι Σπαρτιάτες και οι Μακεδόνες) , οι οποίοι αποκόπηκαν από τους βάρβαρους Πελασγούς και όχι από τους Ινδοευρωπαίους και μετά προσχώρησαν σ’ αυτό όλοι οι Πελασγοί (=και οι Ίωνες ή Αθηναίοι, οι Αιολείς ή Θεσσαλοί κ.α.), καθώς και άλλοι βάρβαροι (= οι Κάδμειοι ή Θηβαίοι,  οι Δαναοί, οι Πέλοπες κ.α.).  Ειδικότερα το Ελληνικό έθνος δημιουργήθηκε, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, μετά τα τρωικά από τα διάφορα φύλα που είχαν έρθει μεταναστευτικά στην Ελλάδα πριν από τα Τρωικά  και όχι από ένα μέρος, αλλά από πολλά. Άλλοι είχαν έρθει λέει στην Ελλάδα από την Αίγυπτο-Κασπία Θάλασσα  (= οι Καδμείοι ή Θηβαίοι και οι Δαναοί), άλλοι από τη Μ Ασία (= οι Πέλοπες κ.α.), άλλοι από τη Θράκη (= οι Θράκες με τον Εύμολπο κ.α.) κ.α.,πρβ: 

 «Το ελληνικό έθνος αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλά -  αυτό είναι η πεποίθησή μου, αφότου όμως ξέκοψε από το Πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή και μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ’ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πάρα πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. Τέλος είμαι της γνώμης ότι το Πελασγικό έθνος πρωτύτερα και εφόσον ήταν βαρβαρικό ποτέ δε γνώρισε μεγάλη δύναμη…..» (Ηρόδοτος Α, 57- 58)

«Εξαιτίας  αυτών (της εκστρατείας των Ελλήνων στην Τροία) επήλθε τόσο μεγάλη μεταβολή, ώστε ενώ προηγουμένως οι βάρβαροι, που ζούσαν δυστυχισμένοι στους τόπους τους, και ο Δαναός, αφού έφυγε από την Αίγυπτο, κατέλαβε το Άργος, ο Κάδμος ο Σιδώνιος έγινε βασιλιάς της Θήβας, οι Κάρες αποίκησαν τα νησιά και ο Πέλοπας κυρίευσε την Πελοπόννησο οι μετά από αυτού του πολέμου, το γένος μας γνώρισε τόση ακμή ώστε κατάφερε να αφαιρέσει από τους βάρβαρους μεγάλες πόλεις και τεράστιες εδαφικές εκτάσεις» (Ισοκράτης Ελένης εγκώμιο 68 – 69)

Σύμφωνα επίσης με το Πάριο χρονικό: Οι  Κάδμοι  ή Θηβαίοι είχαν έρθει στη Βοιωτία από την Αίγυπτο (από τη Θήβα της Αιγύπτου μέσω Φοινίκης) και έκτισαν τη Θήβα  το 1255 πριν από το Διόγνητο = το 1519 π.Χ.,  Οι Δαναοί είχαν έρθει στο Αργος της Πελοποννήσου το 1247 πριν από το Διόγνητο = το 1511 π.Χ., και αναμείχθηκαν ειρηνικά με τους εκεί  Αχαιούς που κατοικούσαν στο Άργος εξ ου και Αργείοι = Δαναοί = Αχαιοί. Οι Πέλοπες είχαν έρθει από τη Φρυγία της Μ. Ασίας στην Πελοπόννησο λίγα χρόνια πριν από τον Τρωικό πόλεμο.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8ο 

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗ

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗ ‘Η ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

 

 

Ο Γάλλος γλωσσολόγος F. Saussure, 1857 -1973 μ.Χ., και οι μαθητές του (Ch. Baley, A. Sechehaye...), καθώς και ο καθηγητής  του Πανεπιστημίου  Αθηνών   κ. Γ. Μπαμπινιώτη, λένε τα εξής, σχετικά με τον τρόπο δημιουργίας της γλώσσας:

<< Οι λέξεις είναι ορισμένοι κατά γλώσσα συνδυασμοί φθόγγων  που με την σειρά τους συνδέονται προς ορισμένες σημασίες, συνθέτουν την γλώσσα.... Μερικά γλωσσικά στοιχεία, ιδίως  επιφωνήματα, ρυθμικές επαναλήψεις ήχων, κραυγές ζώων κ.λπ. αποτελούν περιθωριακά στοιχεία της γλώσσας, χωρίς σημαντικό οργανικό  λειτουργικό ρόλο μέσα  στο σύστημα της γλώσσας.    Γενικά δεν πρέπει να υπερτιμάται η σημασία των   ονοματοποιημένων ή επιφωνηματικών σημείων (λέξεων) στην  γλώσσα.  Πρόκειται για πολύ περιορισμένο αριθμό στοιχείων στην γλώσσα και υπόψιν   ότι πολλά από τα στοιχεία που φαίνονται ηχομιμήσεις οφείλονται σε   υστερογενείς εξελίξεις, όπως το "τσαλαβουτώ" από το "έξαλλα ή άτσαλα"... Οι περιπτώσεις ονοματοποιίας και επιφωνημάτων δεν κλονίζουν τον συμβατικό χαρακτήρα των γλωσσικών σημείων (λέξεων).... Η  μορφή και η φύση κάθε γλωσσικής κατάστασης  είναι τυχαίον προϊόν, όχι απόρροια αιτιακής ή τελεολογικής  εξέλιξης. Κάθε διαμορφωμένη γλωσσική κατάσταση είναι  συμπτωματικό αποτέλεσμα κάποιας τυχαίας μεταβολής.   Αντί μια  ορισμένη σχέση  να δηλώνεται με τον α' τύπο, μπορούσε  κάλλιστα να δηλώνεται με τον β'.     Οι φωνολογικοί συνδυασμοί που δηλώνουν την α' ή την β'  σημασία, δηλ. τα σημαίνοντα, δεν είναι προϊόντα κάποιας αιτιατής σχέσεως ως προς την σημασία που δηλώνουν. Είναι συμβατικά στοιχεία,  όπως στο σύστημα των αριθμών. Ο διαφορετικός συνδυασμός των 1, 2, 3, 4, 5.. μπορεί να δώσει διαφορετικά συνολικά ποσά 1234, 2134.. έτσι    και στο σημειακό σύστημα της γλώσσας. Η γλώσσα δεν δημιουργείται ούτε ρυθμίζεται με τις  έννοιες  που δηλώνει. Γενικώς τα διαχρονικά φαινόμενα είναι   συμπτωματικά ασυστηματικά και μεμονωμένα, δεν συνιστούν σχέσεις αλλά στερούνται οποιασδήποτε σκοπιμότητας. Το γλωσσικό σημείο (η λέξη) είναι αυθαίρετο (arbirtaite), είναι ο συνδυασμός μιας ορισμένης σημασίας και με μια ορισμένη μορφή (διαδοχή φθόγγων).    Η σχέσι μεταξύ σημαίνοντος και σημαινόμενου είναι συμβατή.  Δεν υπάρχει κανείς εσωτερικός αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ σημασίας   και ακουστικής εικόνας. Το ότι ένα πράγμα δηλώνεται με δυο ονόματα  το επιβεβαιώνει. Σε μια έννοια έχει δοθεί ένας συνδυασμός φθόγγων. Τα φωνήματα λ.χ.: a, i, r, h   με εναλλαγή των τονιζόμενων και άτονων φωνηέντων μας δίδουν στην Νεοελληνική τις λέξεις σημεία: "αρχή, ρηχά,  ράχη, χήρα, χρεία, χροία".  Η όλη γλώσσα είναι, σε τελευταία ανάλυση, συνδυασμός   σημασίας (περιεχομένου) και συγκεκριμένης συμβατικής φωνολογικής αντιπροσώπευσης (μορφής)".....    (Γ. Μπαμπινιώτη, Θεωρητική Γλωσσολογία)    

<<Το γλωσσικό σημείο, η λέξη, είναι ο συνδυασμός μιας   ορισμένης έννοιας προς ένα τυχαίο συγκεκριμένο συνδυασμό φθόγγων  (arbitration). Γενικώς οι λέξεις   είναι ένας κατάλογος συνδυασμών φθόγγων - εννοιών ή πραγμάτων από  άποψης αίσθησης. Τα ακουστικά, τα οπτικά, τα γευστικά… σημαίνοντα, ως οι φθόγγοι "άλογο" = είδος ζώου, οι φθόγγοι "γάτα" = άλλο είδος ζώου.... Τον ως άνω κατάλογο (λεξικό) συνδυασμών φθόγγων – εννοιών το δημιούργησαν οι ινδοευρωπαίοι, η μητέρα Ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, απ' όπου διασπάστηκαν κατόπιν οι γλώσσες από Ινδία μέχρι Γερμανία  και  γι' αυτό υπάρχουν   πάρα πολλές κοινές λέξεις   μεταξύ των  λαών -γλωσσών αυτών. Το ότι πολλές κοινές λέξεις δεν είναι όμοιες φθογγικά έπ’ ακριβώς αυτό οφείλεται σε  εξελικτικούς λόγους των γλωσσών, και γίνονται με προσθαφαιρέσεις και   εναλλαγές φθόγγων. Τις  φθογγικές  αυτές παραποιήσεις, όταν τις   εξετάζουμε στον αυτόν χρόνο λέγονται συγχρονία και σε διάφορο  διαχρονία. Η διαχρονία της αρχαίας γερμανικής λέξης gast (= ξένος - ξένοι) είναι, λέει,  geste, που έγινε κατ' αρχή gasti με  την πρόσθεση του -i και στη συνέχεια gesti > geste με εναλλαγή του a και i σε e. Ομοίως hant (χέρι-χέρια) > hanti > hente.... Aγγλογερμανική: fot (πόδι-α) > foti > feti > fet, top (δόντια) > topi > tepi, gos (χήνα-ες) > gogi > gesi… Το ότι πάλι μερικές κοινές λέξεις δεν έχουν την αυτήν έννοια, ενώ είναι φθογγικά όμοιες, αυτό οφείλεται, λέει ο Saussure, στη μετατόπιση σχέσεων  εννοίας, όπως π.χ. η λατινική λέξη  necare = σκοτώνω που έγινε στα γαλλικά noyer = πνίγω, ... >>.(«Μαθήματα γενικής γλωσσολογίας, F. Saussure)

 

Ωστόσο οι  ως άνω απόψεις είναι λάθος, γιατί:

Α) Οι λέξεις, τουλάχιστον στην πλειοψηφία τους, δε αποτελούνται από τυχαίους ή συμπτωματικούς φθόγγους που τους αποδόθηκε μια έννοια, τυχαία ή συμβατικά , όπως λένε Saussare και Μπαμπινιώτης, αλλά από συγκεκριμένα συστατικά στοιχεία, τα καλούμενα: πρόθεμα + θέμα ή ρίζα + κατάληξη + τόνος, αν έχουμε απλή λέξη, α’ + β’ συνθετικό, αν έχουμε σύνθετη λέξη, π.χ.: έ-γραφ-α,ες,ε, καλ-ός,ή.., παρα-βλέπ-ω,εις.. και

Β) Η έννοια των λέξεων δεν είναι κάτι το συμβατικό ή συμπτωματικό, όπως λέει ο Saussare και ο Μπαμπινιώτης, αλλά κάτι που απορρέει από τα συστατικά τους στοιχεία, δηλαδή από το συνδυασμό των στοιχείων: πρόθεμα, θέμα ή ρίζα + κατάληξη κ.τ.λ., αν έχουμε απλή λέξη και επιπλέον τα συνθετικά μέρη (α’ και β’ συνθετικό), αν έχουμε σύνθετη λέξη, πρβ π.χ.: έ-γραψ-α,ες,ε... συν-έγραφ-α,ες…,  καλ-ός,ή,ό, καλ-ή,ής…

Γ) Τα ονόματα δε δίδονται τυχαία ή συμβατικά, όπως λέει ο Saussare και ο Μπαμπινιώτης, αλλά με αιτιολογική συσχέτιση. Μια λέξη τη δεχόμαστε ως όνομα μόνο, αν αυτό που εκφράζει η ετυμολογία της (= η έννοια που δίδουν τα συστατικά της στοιχεία)  μας είναι αποδεκτό ή δίκαιο ή λογικό κ.τ.λ. Παρέβαλε π.χ. ότι κανείς δε θα ήθελε να λέγεται π.χ. ά-λογος, ά-τιμος, α-νώμαλος….  

Η ονομασία π.χ. "άλογο" σημαίνει κάτι που είναι "ά(νευ) + λόγου ή λογικής", άρα είναι ένα όνομα που κανένας άνθρωπος δε θα ήθελε να έχει παρά μόνο ένα ζώο. Aλλως, με το όνομα «ά-λογο»  είναι λογικό, αιτιατό, να ονομάζεται έτσι ένα  ζώο, ενώ δε θα ήταν, αν με το όνομα αυτό ονομάζονταν ένας άνθρωπος, αφού ο άνθρωπος έχει λόγο ή λογική και το ζώο όχι. Ομοίως η ονομασία «Χαράλαμπος» σημαίνει κάποιος που δείχνει ότι «λάμπει (από) χαρά», άρα κάτι το λογικό, το  αιτιατό, να ονομάζεται έτσι ένας άνθρωπος και παράλογο να ονομάζεται έτσι ένα ζώο και δη το άλογο, που δεν έχει ή τουλάχιστον δεν το έχει επιδείξει. Ας σημειωθεί ότι το ζώο «άλογο», αν και έχει πολύ καλά συναισθήματα, ωστόσο σπάνια ακούγεται να φωνάζει ή να γκαρίζει, καθώς και σπάνια δείχνει το συναίσθημά του.

Η ονομασία «βους» ( > βόδι κ.α.) σημαίνει κάτι,  ζώο που βγάζει τη φωνή «βου..» απ’ όπου και το όνομά του (ηχοποιητική λέξη), άρα είναι λογικό να ονομάζεται έτσι  το ζώο που βγάζει τη φωνή αυτή και εντελώς παράλογο, αν ονομάζαμε κάποιο άλλο ζώο ή έναν άνθρωπο.

Βέβαια πολλά ονόματα λένε ετυμολογικά κάτι το διαφορετικό απ' ό,τι είναι πράγματι το  σημαινόμενό τους.  Λέμε π.χ. "ο κ. Μαύρος" και όμως είναι «λευκός».     Λέμε "ο κ. Παπάς" και όμως  είναι «ράφτης»......     Λέμε η «κ. Αγαθή» και όμως είναι σκέτη "παμπόνηρη»...  Λέμε κ. Τριανταφυλλιά και όμως δεν είναι λουλούδι… Ωστόσο στην περίπτωση αυτή δεν έχουμε κυριολεξία, αλλά είτε όνομα επίθετο είτε όνομα μεταφορά (κοσμητικό, μνημονικό κ.τ.λ. όνομα), άρα όχι αυθαιρεσία στη σχέση ονόματος και σημαινόμενου.  Είπαμε κάποιο κάποτε κ. Ράπτη, γιατί αυτό το επάγγελμα έκανε (ήταν ράπτης), κατόπιν έγινε οικογενειακό επίθετο, ο κ. Ράπτης,  και έτσι τώρα, δικαιωματικά, λέγονται και τα παιδιά του, π.χ. Κυριάκος Δημ. Ράπτης. Η σχέση αυτή φανερώνεται από τα συμπληρωματικά (όνομα μικρό, όνομα πατέρα κ.τ.λ.). Είπαμε, επίσης, κάποτε κάποιον κύριο «Μαύρο» (Δ. Μαύρος), γιατί ήταν μελαψός.  Σήμερα λέμε κάποιον απόγονό του «Μαύρο»  (Γ. Δ. Μαύρος), γιατί έτσι έλεγαν τον πατέρα   του σε ανάμνηση-διάκριση. Το ότι μιλούμε  για απόγονο  φαίνεται από τη σύνταξη Γ. Δ. Μαύρος. Να λέγαμε διαφορετικά έναν απόγονο θα ήταν παράλογο, επειδή έτσι θα ήταν σαν να το αποξενώναμε από τη γενιά του, έτσι θα θίγονταν τα κληρονομικά του δικαιώματα κ.τ.λ. Ομοίως ισχύει και για τα ονόματα: "Κ. Γ. Παπάς"  κ.α. 

Δ) Οι φυσικοί ήχοι, τα επιφωνήματα κ.τ.λ. έχουν σχέση ή παίζουν σημαντικό οργανικό λειτουργικό ρόλο μέσα στο   σύστημα της γλώσσας. Από αυτά, αυτούσια ή διαπλασμένα με ειδικό τρόπο (τα καλούμενα φθογγικά πάθη), αποτελούνται τα συστατικά στοιχεία των λέξεων, όπως είδαμε στο βιβλίο «Επιστημονική Γλωσσολογία», Α. Κρασανάκη, όπου βλέπε περισσότερα. Μα, αν οι φυσικοί ήχοι, τα επιφωνήματα κ.τ.λ. είναι χωρίς σημαντικό οργανικό λειτουργικό ρόλο μέσα στο   σύστημα της γλώσσας, τότε ποιο   θα ήταν το ποιόν της γλώσσας; Τι θα καταλάβαινε ή τι συναίσθημα θα έδινε κάποιος λέγοντας π.χ. «σ… > σιγή» αντί  «τρ.. > τριβ-ή» ή «μπαμ > μπαλωτιά..».

 

 

Σημειώνεται, επίσης, ότι:

1) Αν οι λέξεις ήταν τυχαίοι συνδυασμοί φθόγγων που τους αποδόθηκε μια έννοια,  δε θα μπορούσε συνεννόηση, αφού τότε ποιο τμήμα της λέξης θα έλεγε στον ακροατή ότι ο ομιλητής μιλά π.χ. για ένα ή πολλά, για αρσενικό ή θηλυκό, για  ουσιαστικό (αρσενικό ή θηλυκό..) ή για ρήμα ή για επίθετο κ.τ.λ.; Υπενθυμίζουμε ότι οι λέξεις αποτελούνται από συστατικά στοιχεία (ρίζα  ή θέμα, κατάληξη κ.τ.λ.) και π.χ.  κατάληξη μας ορίζει το μέρος λόγου και τον τύπο του σημαινόμενού, πρβ π.χ. γραμμ-ή, γραμμ-ικ-ή, γραμμι-κ-ός… Η έννοια των λέξεων  που δεν αποτελούνται από συστατικά στοιχεία καθορίζεται με το να τη βάλουμε πριν ή μετά από μια άλλη, πρβ π.χ. στην αγγλική: the love, of love, the loves...  = αγάπ-η, αγάπ-ης, αγάπ-ες..    i love, you love, he loves...    = αγαπ-ώ, αγαπ-άς, αγαπ-ά.. Ο λόγος και για τον οποίο δεν υπάρχουν πολλές λέξεις χωρίς κατάληξη.

2) Αν οι λέξεις ήταν τυχαίοι συνδυασμοί φθόγγων που τους αποδόθηκε μια έννοια, δε θα ήταν εύκολο να θυμούμαστε πάρα πολλές από αυτές, γιατί  έτσι δεν θα υπήρχε συνάφεια μεταξύ των λέξεων – εννοιών ή  έτσι θα είχαμε απλώς ένα μακροσκελή κατάλογο συνδυασμών φθόγγων-εννοιών  οπότε κάτι πάρα πολύ δύσκολο στην απομνημόνευσή του.

3) Αν οι λέξεις ήταν τυχαίο αράδιασμα  φθόγγων ή αν οι λέξεις φτιάχνονταν με τυχαίους  ή  συμπτωματικούς συνδυασμούς φθόγγων που τους δίνουμε μια  έννοια και όχι με τα  γλωσσικά - εννοιολογικά  στοιχεία: ρίζα ή θέμα + κατάληξη..., τότε:

α) γιατί βλέπουμε να σχηματίζονται άλλες με παραγωγή (με ανάλογες καταλήξεις,   προθέματα και θέματα ή ρίζες), π.χ.: γράφ-ω, γραφ-ικός, γραφ-έας, γραφ-είον, γράφ-μα/μμα  >  γραμμ-ατι-κός, γραμμ-ατική..., και άλλες με  σύνθεση, πχ.:  ά-γραφος, α-γράμματος, σύγ-γραμμα, διά-γραμμα...  (ε)κ + δύω > γδύνω, εν + βολιάζω > μπολιάζω, ευ-λόγος > ευλογώ > βλογώ, εκ + δέρω > γδέρνω,  ες/εις + τάση > στάση, ες + άγω > εισάγω..

β) γιατί δε μας λένε  κάποιο παράδειγμα. Δηλ. να μας πουν π.χ. ότι η λέξη τάδε βγήκε από τον τάδε ή είπε την έννοια π.χ. "γράφω" με τους φθόγγους "γ+ρ+ά+φ+ω" και έτσι έμεινε. Αλλως γιατί δεν είδαμε σε κανένα λεξικό μέχρι τώρα να μας λέει ότι συμφωνήθηκε ο τάδε συνδυασμός φθόγγων να  σημαίνει αυτή την  έννοια;

γ) γιατί δε βλέπουμε έννοιες που να συνδέονται με  τους συνδυασμούς φθόγγων: ααααα, βββ, αααβββ, αεαε, βγβγ,.... που είναι  και πιο εύκολοι στην προφορά και συνάμα πιο εύκολοι    στην αποστήθισή τους;

δ) γιατί, όταν δεν ξέρουμε την έννοια μιας λέξης, τη   βρίσκουμε  αναλύοντάς της στα συστατικά της στοιχεία (συναρτήσει κατάληξης, θέματος ή ρίζας κ.τ.λ.) και όχι  αναλύοντας έναν-έναν τους φθόγγους;

ε) γιατί οι λέξεις δεν έχουν μια ή δυο έννοιες, αλλά πάρα  πολλές, κυριολεκτικές και μεταφορικές:   «κλίνω» = κάμπτω, γέρνω,.. μεταφορικά: ακουμπώ, μεταπλάθω λέξεις. Πώς απορρέουν οι έννοιες αυτές;

στ) γιατί μιλούμε για «δόκιμο & αδόκιμο όρο»», το «αδόκιμος & δόκιμος όρος» ποιος παράγων της λέξης είναι που τα καθορίζει, αν όχι τα συστατικά στοιχεία (ρίζα, θέμα, κατάληξη);

4) Οι φθόγγοι και οι συλλαβές δεν είναι συστατικά στοιχεία των λέξεων και επομένως δεν είναι σωστό να μιλάτε για «διαδοχή και εναλλαγή φθόγγων π.χ. των "χ,η,ρ,α" που τους αποδίδεται μια έννοια και   που με διάφορη τάξη γίνονται άλλες λέξεις: χήρα - αρχή - ράχη...». Σαφώς εκείνα τα στοιχεία που υλοποιούν τη γλωσσική έκφραση ή εκείνα από τα οποία αποτελούνται – δημιουργούνται οι λέξεις είναι τα καλούμενα συστατικά στοιχεία των λέξεων, δηλαδή: το θέμα ή η ρίζα και η κατάληξη, παραγωγική και τυπολογική και το πρόθεμα, πρβ π.χ.: γραφ-ω, γραφ-ικός, έ-γραφ-α… και επιπλέον τα α’ και β’ συνθετικό, αν έχουμε σύνθετη λέξη: παρα-γωγ-ή, συγ-γράφ-ω,εις… Εκτός και έχουμε συστατικό στοιχείο που είναι ένας μόνος φθόγγος (στην περίπτωση αυτή ο φθόγγος αυτός θα είναι φωνήεν, π.χ.: «ο καλ-ός») ή μια μόνο συλλαβή, π.χ. «νέ-α».  Και αυτό συμβαίνει, γιατί τα σύμφωνα δεν είναι δυνατόν να προφερθούν από μόνα τους. Προφέρονται μπάντα μαζί με ένα φωνήεν,  πριν ή μετά από αυτά, πρβ π.χ.: εν, νέ-ος, εκ, κε-ντρο … απ΄όπου και σύμφωνα. Όσο και αν προσπαθήσουμε να προφέρουμε ένα σύμφωνο μόνο του, π.χ. το κ, είναι αδύνατο να το κατορθώσουμε, θα πούμε π.χ. κα ή κου ή κε..

Έπειτα, οι Φθόγγοι δεν είναι κάτι το αυτόνομο, αφού τα μικρότερα τεμάχια που μπορούν να κοπούν οι λέξεις είναι οι συλλαβές, φωνηεντικές (= τα φωνήεντα από μόνα τους: ο α-ε-(τος)…) ή συμφωνικές (= σύμφωνο ή σύμφωνα συν ένα φωνήεν: εν, νέ-ος…),  πρβ π.χ.: κα-λός, γρά-φω…  Οι φθόγγοι είναι συμβατική, τεχνική διάκριση στην ελληνική γραμματική, γιατί έτσι απαιτούνται λιγότερα σύμβολα στη γραφή παρά αν γράφαμε συλλαβικά (οι διαφορετικοί φθόγγοι είναι 20 ακριβώς και οι διαφορετικές συλλαβές πάνω από 500, ανάλογα με τη γλώσσα). Ο λόγος και για τον οποίο στις άλλες γλώσσες δεν υπάρχει καθόλου η λέξη φθόγγος. Απλώς στο λατινική αλφάβητο μιλούμε για γράμματα φωνήεντα και γράμματα σύμφωνα

5) Σύμφωνα με τον κ. Μπαμπινιώτη: «τα διαχρονικά φαινόμενα είναι   συμπτωματικά ασυστηματικά και μεμονωμένα, δεν συνιστούν σχέσεις αλλά στερούνται οποιασδήποτε σκοπιμότητας....». Με άλλα λόγια ο κ. Μπαμπινιώτης μας λέει ότι οι λέξεις δεν παθαίνουν φθογγικά πάθη ( αντιμεταθέσεις, αποβολές.....  φθόγγων), αφού αυτές γεννιούνται με τυχαίες περιπλέξεις φθόγγων,  και αν τα φθογγικά πάθη συμβούν καμιά φορά,  είναι  φαινόμενα μεμονωμένα, ασυστηματικά και  στερούνται σκοπιμότητας. Ωστόσο αυτά είναι λάθος, γιατί πολλές λέξεις σκόπιμα παθαίνουν στο χρόνο διάφορα φθογγικά πάθη (προσθέσεις ή αφαιρέσεις ή αντιμεταθέσεις φθόγγων) για λόγους ευστομίας (για ευφωνία, πιο άνετη προφορά) και παραγωγής (σημασιολογικής διαφοροποίησης). Σήμερα αυτό μπορεί να μην πολυγίνεται, συνέβαινε όμως αυτό πάρα πολύ στο παρελθόν, μέχρι να διαπλαστεί και να εμπλουτιστεί η γλώσσα, πρβ και σήμερα: αμυγδαλιά & αμυγδαλή (του λαιμού), λεπτά & λεφτά (τα χρήματα), ξέρα & ξηρά, χώρ-α (τόπου) & (χ)ώρα > ώρα (χρόνου), πένης (ουσ.) & πειν-ώ (ρήμα), Ιωάννης > Γιάννης κ.α. Ας σημειωθεί και ότι τα φθογγικά πάθη δε γίνονται τυχαία, αλλά με τάξη (νόμους), πρβ π.χ. ότι:

α) αλλάζει φωνήεν με φωνήεν ή ημίφωνο με ημίφωνο, ουρανικό με ουρανικό κ.τ.λ.: χέρι > hand > γάντι,   καρδία > hard, δένδρο > δέντρο,    πέν-ης > πείν-α, αρθρόω - αρθροίζω, ήλθα - ήρθα κ.τ.λ.

β) επιτρέπονται μέχρι ενός σημείου, μέχρι να μην χαλάσει παντελώς η γλωσσική σύνθεση των λέξεων: ρίζα ή θεμα +  κατάληξη κ.τ.λ.: "σκυλ-ί, πυρ-ία, γράφ-μα"....  > σκλ-ί, (σ)πύρ-(τ)α, γρά-μμα.., όχι όμως: "ισκλ, ιαρυπ".., Ομοίως: συ(ν)-μαθητής > συμμαθητής, ε(ν)-ράπτω > ερράπτω, συ(ν)ζυγος, εκ-δύω > γδύνω, εν-βολιάζω > μπολιάζω..., λύ(ν)ω, δύ(ν)ω, άκου(γ)α, λέ(γ)ω...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Το παρόν βιβλίο είναι μια πρότυπη εργασία, που στηρίζεται σε αυθεντικές και μόνο πηγές, σε αρχαίους συγγραφείς, καθώς και σε αναγνωρισμένους σύγχρονους ειδικούς, Έλληνες και ξένους, των οποίων τα ονόματα  αναφέρονται εκεί που αναφέρονται και τα λεγόμενά τους εντός του βιβλίου.

 

ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ

1.     ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 

2.     ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ (ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΡΑΦΗΣ)

3.     ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

4.     ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΡΗΤΟΡΙΚΗ

5.     ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

6.     ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΤΟΠΟΙΙΑ

7.     ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

8.     ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ  

9.     Η ΑΘΗΝΑ (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΙΔΡΥΣΗ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΛΠ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ)   

10.  Η ΓΡΑΦΗ (ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΡΑΦΗΣ , ΕΙΔΗ ΚΛΠ)

11.  Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ (ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΟΦΟΡΑ  ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ)

12.  Η ΘΗΒΑ (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΙΔΡΥΣΗ, ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ   ΚΛΠ)   

13.  Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ,  ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΛΠ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ )

14.  Η ΣΠΑΡΤΗ (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΙΔΡΥΣΗ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΛΠ ΤΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΩΝ) 

15.  ΚΡΗΤΑΓΕΝΗΣ ΔΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΤΡΟ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

16.  ΚΡΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ

17.  ΚΡΗΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ   (ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ)

18.  ΚΡΗΤΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ - ΧΟΡΟΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

19.  ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ: (ΔΥΣΛΕΞΙΑ, ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ κ.α).

20.  ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ

21.  ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ (ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ, ΕΙΔΗ ΚΛΠ),

22.  ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ 

23.  ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΩΝ 

24.  ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

25.  ΠΕΡΙ ΘΥΣΙΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΟΘΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΦΑΓΙΑΣ

26.  ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ, ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ (ΖΩΔΙΑ), ΜΑΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΑΝΤΕΙΑ

27.  Η ΚΙΘΑΡΑ ΜΕ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΗΣ, Η ΛΥΡΑ ΚΑΙ Ο ΑΥΛΟΣ ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΚΡΗΤΕΣ

28.  Η ΜΑΝΤΙΝΑΔΑ, Η ΚΑΝΤΑΔΑ, Η ΡΙΜΑ,ΤΟ ΡΙΖΙΤΙΚΟ, Ο ΑΜΑΝΕΣ ΚΛΠ

29.  ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

30.  ΨΕΥΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

 

 

 

Share on Facebook

Share on Facebook

Google
Search WWW Search www.krassanakis.gr