ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΕΣ ΓΡΑΦΕΣ

HIEROGLYPHICS – ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΑ

 

 

ΤΟΥ Α. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

 

 

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΣΑΣ

 Ή ΣΤΕΙΛΤΕ ΚΑΡΤΑ ΜΕ ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΑ:

Click here to send a Hieroglyphic eCard.

 

Write the name of a friend and email it to them.

Click here for the Hieroglyphic Alphabet Translator.

(Note this is just a bit of fun)

 

 

 

 

ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΓΡΑΦΗ

ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ

 

 

 

1. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΛΛ. ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ

 

Ο Πλάτωνας, σχετικά με τον εφευρέτη των γραμμάτων, λέει τα εξής (σε νέα ελληνική από τις εκδόσεις «Κάκτος»):  

«Επειδή φωνήν άπειρον κατενόησεν είτε τις Θεός είτε και  Θειος άνθρωπος, ως λόγος εν Αιγύπτω Θευθ τινά τούτον γενέσθαι λέγων, ος πρώτος τα φωνήεντα εν τω απείρω κατενόησεν….» (Πλάτων, «Φίληβος 18 c»)

 «Άκουσα λοιπόν να λένε ότι γύρω από την Ναύκρατι της Αιγύπτου γεννήθηκε κάποιος  από τους εκεί θεούς, στον οποίο ανήκει και το ιερό πτηνό που ονομάζουν Ίβη. Το όνομά μάλιστα του Θεού αυτού είναι Θευθ. Λένε λοιπόν ότι αυτός πρώτος ανακάλυψε τους αριθμούς και τους λογαριασμούς ( αρίθμηση) και την γεωμετρία και την αστρονομία και ακόμη το παιγνίδι με τους πεσσούς και το παιγνίδι με τους κύβους και επί πλέον τα γράμματα. Και καθώς τότε ήταν βασιλεύς όλης της Αιγύπτου ο Θαμούς, κοντά στη μεγάλη πόλη της επάνω χώρας (της Άνω Αιγύπτου), που οι Έλληνες την ονομάζουν Αιγυπτιακές Θήβες και τον θεό της Άμμωνα, αφού ήλθε σ’ αυτόν ο Θευθ του επέδειξε τις εφευρέσεις του και υπεστήριξε ότι πρέπει να διαδοθούν στους άλλους Αιγυπτίους. ………….Όταν έφθασε στην περίπτωση του γραπτού λόγου, είπε ο Θευθ, «αυτή λοιπόν η μάθηση, βασιλιά μου, θα καταστήσει τους Αιγυπτίους περισσότερο σοφούς και με πιο καλό μνημονικό, γιατί ευρέθη το φάρμακο για την μνήμη και την σοφία». Και κείνος απήντησε: «Εφευρετικότατε Θευθ, άλλος έχει την δύναμη να εφευρίσκει τα σχετικά με τις τέχνες, άλλος όμως να κρίνει, πόσο θα βλάψουν και πόσο θα ωφελήσουν εκείνους, που πρόκειται να τις χρησιμοποιήσουν. Και εσύ τώρα, επειδή είσαι ο πατέρας των γραμμάτων, εξ αιτίας προσωπικού σου ενδιαφέροντος ανέφερες το αντίθετο απ΄όσα μπορεί αυτή η τέχνη των γραμμάτων. ….ί». (Πλάτων, «Φαίδρος 274 - 275»)

 

Και επειδή ο Πλάτωνας είπε τα ως άνω, σήμερα κάποιοι ισχυρίζονται ότι τα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου είναι έργο των Αιγυπτίων, οι οποίοι σχημάτισαν το αλφάβητο από τα εξής ιδεογράμματα: Α = αετός - άλφα, Β = πόδι = βήτα, D = χείρα, F = φίδι, όφις,  m =  κουκουβάγια, Λ = λιοντάρι… (βλέπε πίνακα)

 

Ωστόσο αυτό είναι λάθος συμπέρασμα, γιατί:

1) Άλλο το ελληνικό αλφάβητο και ο επινοητής του και άλλο το Αιγυπτιακό και ο επινοητής του. Ο Αιγυπτιακός μύθος μιλά για το ποιος ήταν ο εφευρέτης του Αιγυπτιακού αλφάβητου  και όχι του ελληνικού . Έπειτα εδώ ο Πλάτωνας λέει ότι άκουσε να λένε και όχι ότι διαπίστωσε ο ίδιος.

2) Η Αιγυπτιακή γραφή είναι μια πάρα πολύ παλιά γραφή, παλαιότερη και από τη σημερινή ελληνική γραφή, και από αυτήν έχουν προκύψει πολλές άλλες γραφές  (Φοινικική, Αραβική κ.α.) και ως εξ αυτού κάποιοι λαοί θα λένε, και σωστά,  ότι οι Αιγύπτιοι ανακάλυψαν πρώτοι τα γράμματά τους. Ωστόσο το ότι ισχύει αυτό δεν σημαίνει  και ότι η ελληνική γραφή έχει προήλθε από την Αιγυπτιακή, όπως υποθέτουν μερικοί. Θα ίσχυε αυτό, αν οι δυο γραφές είχαν και τα ίδια (τουλάχιστον σε ποσότητα) γράμματα και τον ίδιο τρόπο (σύστημα, μηχανισμό) γραφής. Κάτι που δεν ισχύει, γιατί:

Α) Τα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου δεν είναι εικόνες ζώων ή πραγμάτων, όπως συμβαίνει στην Αιγυπτιακή γραφή (βλέπε πίνακα ιερογλυφικού αλφάβητου) και οι πρότυπες λέξεις του ελληνικού αλφάβητου είναι διαφορετικές από αυτές του Αιγυπτιακού.

Β) Η αιγυπτιακή γραφή είναι φθογγική και μόνο γραφή.  Έχει γράμματα μόνο για τα σύμφωνα και τα μακρά φωνήεντα και σημεία για τα βραχέα φωνηέντα, κάτι ως γίνεται στην εβραϊκή και Φοινικική γραφή. Απλώς στην Αιγυπτιακή γραφή τα γράμματα είναι πιστές σχεδόν εικόνες όντων, ενώ στη Φοινικική είναι το απλοποιημένο ιδεόγραμμά τους.  Αντίθετα  η ελληνική γραφή είναι φθογγική και συνάμα ετυμολογική. Σ’ αυτήν  υπάρχουν:

α) Τα κεφαλαία και μικρά γράμματα: Α(α), Β(β), Γ(γ) …, με τα οποία διακρίνονται οι περίοδοι και τα κύρια ονόματα από τα κοινά, π.χ.: νίκη & Νίκη, αγαθή & Αγαθή…

β) Τα ομόφωνα γράμματα: ο & ω, η & υ & ι & οι… με τα οποία, βάσει κανόνων, υποδείχνουμε στη γραφή την ετυμολογία των λέξεων, δηλαδή αν αυτό που μιλούμε είναι αρσενικό ή θηλυκό, ουσιαστικό ή επίθετο κ.τ.λ., ώστε να έχουμε βοήθεια και στην κατανόηση των λέξεων (εύρεση της έννοιας των λέξεων) και διάκριση των ομοήχων, πρβ π.χ.: καλώ & καλώ, καλό & καλό, καλός & καλώς ..

γ) Τα ορθογραφικά σημεία (τονικό σημάδι, διαλυτικά και απόστροφο) με τα οποία σημειώνονται οι τονιζόμενες και άτονες συλλαβές και τα φθογγικά πάθη των λέξεων στον λέγο (= η προφορά με έκθλιψη, με συναίρεση, με αποκοπή, με συνίζηση  κ.τ.λ.), πρβ π.χ.: πότε & ποτέ, μία και μια, σε όλα & σ’ όλα & σόλα, θεϊκός & θείος, υιός & δυϊκός, ότι & ό,τι

 

 

 

2. Η ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΓΡΑΦΗ  ΚΑΙ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ

 

Η αιγυπτιακή γραφή είναι μια από τις παλιότερες γραφές και έχει δυο στάδιο εξέλιξης. Το αρχικό λέγεται ιερατική γραφή ή άλλως ιερογλυφικά και το δεύτερο δημοτική γραφή. Ειδικότερα στη γραφή αυτή αρχικά τα γράμματα ήσαν πιστές εικόνες ζώων ή πραγμάτων (η αιτία που φαίνεται ως ιδεογραφία, ενώ δεν είναι, είναι φθογγογραφία) και μετά το απλοποιημένο - απλουστευμένο ιδεογράφημά τους.

 

Ειδικότερα η αρχαία αιγυπτιακή γραφή:

1. Μέχρι  το 650 π.Χ. λέγεται «ιερατική γραφή» ή ιερογλυφικά. Σημειώνεται ότι η αιγυπτιακή γραφή, όπως και η Γραμμική Α’ και Β’,  αρχικά-αρχικά ήταν ιδεογραφική και μετά έγινε φωνητική. Όταν, όμως μιλούμε για ιερατική γραφή και ιερογλυφικά, εννοούμε φωνητική γραφή.

2. Από το 660/650 π.Χ. και μέχρι τον 3ο π.Χ. αι.  λέγεται «δημοτική ή λαϊκή γραφή». Από τους ντόπιους λεγόταν και «sekh shat» (= γραφή για επίσημα έγγραφα). Διαφέρει της ιερατικής βασικά μόνο στο σχήμα των γραμμάτων και ονομάζεται έτσι, δηλαδή λαϊκή, επειδή τώρα τα γράμματα είναι πιο απλά, πιο τυποποιημένα, πιο εύκολα στη γραφή και όχι οι πιστές εικόνες όντων που ήταν πριν.

3. Από τον 3ο π.Χ. αιώνα και μέχρι τον 13ο μ.Χ. αι., η περίοδος του ελληνικού βασιλείου της Αιγύπτου, η αιγυπτιακή γραφή λέγεται «κοπτική» . Στο στάδιο αυτό η αιγυπτιακή γραφή αντικαταστάθηκε την ελληνική γραφή, δηλαδή μια γραφή που χρησιμοποιεί το ελληνικό αλφάβητο.(Περισσότερα βλέπε «Κοπτική γλώσσα και κοπτική γραφή»)

4. Από τον 13 αι. μ.Χ. και μέχρι σήμερα λέγεται αραβική γραφή. Η γραφή αυτή κατά βάση είναι η ιερατική γραφή. Διαφέρει μόνο στο σχήμα των γραμμάτων. Τα γράμματα τώρα είναι ακόμη πιο μικρά και πιο απλα.

 

 

Α. Η ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ Ή  ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΑ

 

Ιερογλυφικά, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, λέγονται οι επιγραφές με γράμματα της αρχαίας αιγυπτιακής γραφής που έχουν σκαλιστεί (γλειφτεί) από ιερείς  πάνω σε πλάκες ή σε πέτρες κ.τ.λ. των ιερών (τάφων, εκκλησιών κ.τ.λ.). Οι επιγραφές με τη μυστηριώδη αρχαία αιγυπτιακή γραφή.

Η λέξη «ιερογλυφικά» είναι ελληνική και σύνθετη από τις λέξεις «ιερός, ιερέων» και «γλύφω» (= σκαλίζω, χαράσσω…..), δηλαδή ιερογλυφικά = τα γραμματικά σκαλίσματα των ιερέων ή στα ιερά.

Η ιερατική γραφή (ιερογλυφικά) είναι και αυτή γραφή φωνητική, κάτι  ως και η σφηνοειδής γραφή, η γραφή με φοινικικούς χαρακτήρες κ.α.  Απλά, επειδή στα ιερογλυφικά τα γράμματα είναι εικόνες ζώων, δίδεται η εντύπωση ότι η γραφή αυτή είναι ιδεογραφική, ενώ δεν είναι.