Α. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

 

crete

 

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΩΝ ΘΕΩΝ

 

 

 

 

ΛΑΣΙΘΙ 1978

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Αο

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ

 

 

 

 

 

1. Η ΔΙΚΤΗ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΚΤΑΙΟ Ή ΙΔΑΙΟ  ΑΝΤΡΟ

 

Το σπήλαιο του Διός (ή Δικταίο ή Ιδαίο Άντρο) βρίσκεται στους βόρειους πρόποδες του όρους η Δίκτη και συγκεκριμένα άνωθεν του σημερινού χωριού με το όνομα Ψυχρό στο Δήμο Οροπεδίου  Λασιθίου Κρήτης, 1020μ. υψόμετρο. Στο σπήλαιο αυτό, σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές (βλέπε πίνακα):

1) Η θεά Ρέα γέννησε το Δία, κάτι όπως η Παναγία γέννησε το Χριστό στο σπήλαιο της Βηθλεέμ,  και στη συνέχεια τον άφησε εκεί να τον αναθρέψουν οι Δικταίοι Κουρήτες  κρυφά από τον πατέρα του τον Κρόνο.

2) Η νύμφη Αγχιάλη γέννησε τους Ιδαίους Δάκτυλους.

3) Ο Μίνωας έρχονταν κάθε εννιά ή κατ’ άλλους κάθε χρόνο  και συναντούσε τον πατέρα του το Δία προκειμένου να του υπαγορεύει τις σοφές εντολές του και κείνος για να τις κάνει νόμους στους ανθρώπους, κάτι όπως ο Μωυσής στο όρος Σινά.

4) Ο Δίας κοιμήθηκε ερωτικά με την Ευρώπη, την οποία είχε απαγάγει από τη Φοινίκη,

5) Κατοικούσαν οι Αρπυιες.

6) Αποκοιμήθηκε για πάρα πολλά έτη (κάπου 57) ο σοφός ή προφήτης και μάντης Επιμενίδης.

 

 

 

 

Αργυρή δραχμή Πραισού, 400 – 200 π.X., με το Δία σε θρόνο και την αίγα(γρο) Αμάλθεια που θήλαζε το Δία.

 

Ειδικότερα το  αρχαίο Μέγα Ετυμολογικό Λεξικό και οι αρχαίοι συγγραφείς, Έλληνες και Λατίνοι, αναφέρουν ότι η θεά Ρέα πήγε και γέννησε το Δία σε σπήλαιο του όρους  Δίκτη της Κρήτης, και στη συνέχεια τον παρέδωσε στις κόρες του Κ(ου)ρήτα Μελισσέα, την Ίδη και την Αδράστεια, για να τον αναθρέψουν κρυφά.

 Αναφέρουν επίσης ότι η Δίκτη ονομάστηκε έτσι, επειδή γέννησε το Δία (ετυμολογία από το «τέκω > τικτω > δίκτω > Δίκτη) και ότι η Δίκτη  είναι μέρος της Ίδης, ένα από τα Ιδαία όρη της Κρήτης ή ένα βουνό που βρίσκεται κοντά (σχεδόν «Ιδαίοιο») στο  «Ιδαίον όρος», το πιο ψηλό από τα όρη της Κρήτης (= ο Ψηλορείτης), πρβ:

 

«Δίκτω εν ευώδει όρεος σχεδόν Ιδαίοιο, από το Δίκτον. Είρηται παρά το τέκω τίκτω τις ούσα, από εκεί τεχθήναι τον Δία» ( Αρχαιο Μέγα Ετυμολογικό Λεξικό,  10ος αι.)

 

«Οργισθείσα δε επί τούτοις Ρέα παραγίνεται μεν εις Κρήτη, οπηνίκα τον Δία εγκυμονούσα ετύγχανε, γεννά δε εν τω άντρω της Δίκτης Δία και τούτον μεν δίδωσι τρέφεσθαι Κούρησι τε και ταις Μελισσέως παισί νύμφαις, Αδραστεία τε και Ίδη. αύται μεν ούν τον παίδα έτρεφον τω της Αμαλθείας γάλακτι, οι δε Κούρητες ένοπλοι εν τω άντρῳ το βρέφος φυλάσσοντες τοις δόρασι τας ασπίδας συνέκρουον, ίνα μη της του παιδός φωνης ο Κρόνος ακούσῃ. Ρέα δε λίθον σπαργανώσασα δέδωκε Κρόνω καταπιείν ωςς τον γεγεννημένον παίδα.  (Απολλόδωρος Βιβλιοθήκη  Α, 1, 7)

 

 «Μυθεύουσιν εν Κρήτη γενέσθαι την Διός τέκνωσιν επί της Δίκτης, εν η και απόρρητος γίνεται θυσία» (Αγαθοκλής) 

 

«...Ομιλητής έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών (ο Μίνως) εις το Δικταίο Όρος, εν ω τραφήναι τον Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπό των Κουρήτων έτι νεογνόν όντα, κατέβαινεν εις το ιερόν ‘Αντρο και τους νόμους εκεί συνθείς εκόμιζεν, ους απέφαινεν παρά τους Διός λαμβάνειν...». (Διονύσιος Αλικαρνασεύς)

 

 «Θα σου πω λοιπόν και για το Μίνωα, πώς τον εγκωμιάζουν ο Όμηρος και ο Ησίοδος, για να μην αμαρτάνεις με τα λόγια εσύ, που είσαι άνθρωπος και γιος ανθρώπου, απέναντι σε ήρωα, γιο του Δία. Ο Όμηρος λοιπόν λέει ότι στην Κρήτη υπάρχουν ενενήντα πόλεις, στις οποίες, ανήκει και η Κνωσός, μεγάλη πόλη, όπου ο Μίνωας βασίλευε, ο κάθε εννιά χρόνια συνομιλητής του μεγάλου Δία. Αυτό είναι λοιπόν το εγκώμιο του Ομήρου για το Μίνωα, διατυπωμένο με συντομία, τέτοιο που δεν έκανε ο Όμηρος για κανένα ήρωα.  ……. Εξάλλου το γεγονός ότι ο Δίας μόνον αυτό από τα παιδιά του εκπαίδευσε είναι έπαινος υπέρβλητος – γιατί αυτό σημαίνει ο στίχος: βασίλευε, ο κάθε εννιά χρόνια συνομιλητής του μεγάλου Δία («εννέωρος βασίλευε Διός μεγάλου οαριστής») …….. Πήγαινε λοιπόν ο Μίνωας κάθε εννιά χρόνια κι έμεινε ένα χρόνο στη σπηλιά του Δία, από τη μια για να μάθει και από την άλλη για να δείξει τι είχε μάθει από τον Δία την προηγούμενη φορά.» (Πλάτων, Μίνως, 319 – 320)

 

«έμπαλιν εις όμους τετραμμέναι’ ει   ετεόν γε

Κρήτηθεν κείναι γε Διός μεγάλου ιότητι

ουρανόν εισανέβησαν, ο μιν τότε κουρίζοντα

Δίκτω εν ευώδει όρεος σχεδόν Ιδαίοιο

άντρω εγκατέθεντο και έτρεφον εις ενιααυτόν,

Δικταίοι Κούρητες ότε κρόνον εψεύσαντο»

 ( Άρατος Φαινόμενα 30 - 50)

 

«Αφίκετο ποτέ Αθήναζε Κρης ανήρ, όνομα Επιμενίδης, κομίζων λόγον ούτωσι ρηθέντα, πιστευεσθαι χαλεπόν. Εν του Διός του Δικταίου τω άντρω κείμενος (Επιμενίδης) ύπνω βαθύ έτη συχνά όναρ έφη εντυχείν αυτός θεοίς και Θεών λόγοις και αληθεία και δίκη τοιαύτα άττα μυθολογών, ηνίττετο οίμαι ο Επιμενίδης» (Μάξιμος Τύριος: Λόγοι)

 

«είρεο Δικταίης κορυθαίολον ‘Αντρο ερίπνης,είρεο και Κορύβαντας, όπη ποτέ κούρος αθύρων μαζόν Αμαλθείης κουροτρόφον αιγός αμέλγων» (Νοννος, Διονυσιακά ΧLVI, 14-17)

 

 «Δικταίης δε λιπούσα σακέσπαλον ‘Αντρο ερίπνης, και λοχίην σπήλυγγα τελεσσιγόνοιο θεαίνης» ( Νόννος Διονυσιακά VIΙΙ, 178-17)

 

  «πέμψαν δ’ ες Λύκτον, Κρήτης ες πίονα δήμον.

Οππότ’ άρ οπλότατον παίδων ήμελλε τεκέσθαι,

Ζήνα μέγαν, τον μεν οι εδέξατο Γαία πελώρη,

Κρήτη εν ευρείη τραφέμεν ατιταλλέμεναί τε.

ένθα μιν ίκτο φέρουσα θοήν δια νύκτα μέλαιναν

πρώτην ες Δίκτον’ κρύψεν δε ε χερσί λαβούσα

άντρω εν ηλιβάτω ζαθέης υπό κεύθεσι Γαίης,

αιγαίω εν όρει πεπυκασμένω υλήεντι.

Τω δε σπαργανίσαντι μέγαν λίθον εγγυάλιξεν

Ουρανίδη μέγ’ άνακτι»…… (Θεογονία 476 –485, )

 

 «Ταύτα εκ Φοινίκης άχρι της Κρήτης εγένετο. Επεί δε επέβη τη νήσω ο μεν ταύρος ουκέτι εφαίνετο, έπιλαβόμενος δε της χειρός ο Ζευς άπηγε την Ευρώπην, εις το Δικταίο ‘Αντρο, ερυθριώσαν και κάτω ορώσαν. Ηπίστατο γαρ ήδη εφ' ότω άγοιτο».(Λουκιανός Σαμωσατέας)

 

Ιώ. Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι

Κρόνιε, παγκρατές γάνους,

βέβακες δαιμόνων αγώμενος.

Δίκταν ές ενιαυτόν έρπε

και γέγαθι μολπά  (Ύμνος «Εις Διαν»)

 

Nunc age, naturas apibus quas Juppiter ipse  addidit expedian, pro qua mercede canoros  Curetum sonitus crepitantiaque aera secutae Dictaeo caeli regem pavere sub antro.. (POPLIUS VERGILIUS MARQ Γεωργικά ΙV, 149 – 152)

 

 Ista enim, quantis non dedeceant poetam, summatim tamen et uno tantummodo versiculo leviter attigit Vergilius, cum sic ait: Dictaeo caeli regem paverc sub antro. (COLUMELLA, De re Rustica IX, II, 3)

 

Στη μεγαλύτερη από τις σωζόμενες πινακίδες με Γραμμική γραφή Α’ της συλλογής Fp της Κνωσού αναγράφεται Di-k(a)-tajo di(w)e που σημαίνει στον “Δικταίο Δία” (“Εισαγωγή στην Γραμμική γραφή Α’ του J. Τ. ΗΟΟΚΕR)

 

 

ΟΙ ΑΡΠΥΙΕΣ ΚΑΙ Η ΔΙΚΤΗ

 

Οι Άρπυιες ήσαν τρία αρπακτικά πουλιά με κεφάλι γυναίκας και οι οποίες ονομάζονταν: Αελλώ (= θυελλώδης), Ωκυπέτη (= γοργόφτερη) και Κελαινώ (= σκοτεινή) που βασάνιζαν με εντολή του Απόλλωνα το βασιλιά της Θράκης Φινέα, επειδή έκανε κατάχρηση των μαντικών του ιδιοτήτων.

 

«Τότε οι Άρπυιες κι η Ίριδα χωριστήκανε,

κι αυτές πήγανε στη σπηλιά τους

στην Κρήτη του Μίνωα,

ενώ εκείνη γύρισε στον Όλυμπο,

πετώντας με τα γρήγορα φτερά της». (Απολλώνιος Αργοναυτικά Β 298 – 300)

 

Ο Ζήτης τους είπε πόσο μακριά

κυνήγησαν τις ‘Αρπυες,

πώς εμπόδισε η Ίριδα να τις σκοτώσουν,

πώς η ευμενή θεά τους έδωσε όρκους

και πως αυτές  κρύφτηκαν από το φόβο τους

στο βαθύ σπήλαιο της απόκρημνης  Δίκτης… (Αργοναυτικά Β, 433-434),

 

 

ΤΟ ΔΙΚΤΑΙΟ ΙΕΡΟ ΚΑΙ Ο ΥΜΝΟΣ ΣΤΟ

«ΜΕΓΙΣΤΟ ΚΟΥΡΟ», ΤΟ ΔΙΚΤΑΙΟ ΔΙΑ

 

Ο ύμνος  στο Δικταίο Δία, ο οποίος είναι γραμμένος σε δωρική διαλεκτο σε μια επιγραφή που βρέθηκε στο Παλαίκαστρο Σητείας και  χρονολογείται πριν από τον 2ο-3ο μ.Χ. αι.,  αναφερει τα εξης:

 

Ιώ,

Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι,
Κρόνιε, παγκρατές γάνους,
βέβακες
δαιμόνων αγόμενος
Δίκταν ες ενιαυτόν
έρπε και γέγαθι μολπά
ταν τοι κρέκομεν πακτίσι
μείξαντες άμ αυλοίσιν
και στάντες αείδομεν τεόν
αμφί βωμόν ευερκή.

Ιώ, Μέγιστε Κούρε χαίρε μοι
Κρόνιε παγκρατές γάνους,
ένθα γαρ σε, παίδ' άμβοτον,
ασπιδηφόροι τροφήες
παρ' Ρέας λαβόντες πόδα
κρούοντες αντέκρυψαν.

Ιώ, Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι,
Κρόνιε, παγκρατές γάνους,
..........................................
..........................................
..........................................
...................τας καλάς Αούς

Ίώ, Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι,
Κρόνιε, παγκρατές γάνους,
Ωραι δε βρύον κατήτος
και βροτούς Δίκα κατήχε
πάντα τ' άγρι' άμφεπε ζώ
α φίλολβος ειρήνα.

Ιώ, Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι,
Κρόνιε, παγκρατές γάνους,
Αμιν θόρε, κες σταμνία
και θόρ' εύποκ' ες ποίμνια
κες τελεσφόρους σίμβλους.

Ιώ,Μέγιστε Κούρε, χαίρε μοι,
Κρόνιε, παγκρατές γάνους,
θόρε κες πόληας αμών
κες ποντοφόρους νάας
θόρε κες νέους πολείτας
θόρε κες Θέμιν καλάν.

 

Στην περιοχή του Παλαίκαστρου Κρητης βρίσκονταν η αρχαία πόλη Πράσον ή Πραισός, όπου υπήρχε το ιερό του Δικταίου Δία. Ειδικότερα ο Στράβων μας πληροφορεί ότι σύμφωνα με το Στάφυλο, έναν παλαιότερό του ιστορικό, στην ανατολική Κρήτη κατοικούσαν Δωριείς  και στην αρχαία πόλη Πρασον ή Πραισός υπήρχε το ιερό του Δικταίου Δία, πρβ: 

«τούτων φησί Στάφυλος το μεν προς έω Δωριείς κατέχειν, το δε δυσμικόν Κύδωνας, το δε νότιον Ετεόκρητας, ων είναι πολίχνιον Πράσον, όπου το του Δικταίου Διός ιερόν· τους μεν ουν Ετεόκρητας και Κύδωνας αυτόχθονας υπάρξαι εικός, τους δε λοιπούς επήλυδας, ....» ( Στράβων 10.475)

 

 

 

2. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ Ή ΑΝΑΤΡΟΦΗ  ΤΟΥ ΔΙΑ ΣΤΟ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ

 

Σύμφωνα με μερικούς το σπήλαιο γέννησης και ανατροφής του Δία είναι αυτό που μέχρι χθες λέγονταν «Σπηλιάρα τση Βοσκοπούλας» στο Ψηλορείτη, επειδή  σε μερικά αποσπάσματα αρχαίων συγγραφέων αναφέρονται οι ονομασίες «Ιδαιοισιν εν ουρεσι» (= στα Ιδαία όρη), «κατά δε την Ίδην, εν η συνέβη τραφήναι…»,  «αντρω εν Ιδαίω», αντί οι ονομασίες Δίκτη και Δικταίον άντρο. 

 

Ωστόσο αυτό είναι λάθος, γιατί:

1) Με την ονομασία  «Ίδη» στα αρχαία κείμενα ονομάζεται η μια από τις δυο θυγατέρες («παισί νύμφαις Αδράστεια τε και Ίδη») του Κουρήτα με το όνομα Μελισσέα (η άλλη ήταν η Αδράστεια) στις οποίες παρέδωσε η Ρεα το Δία όρος Δίκτη για ανατροφή, πρβ:

«Οργισθείσα δε επί τούτοις Ρέα παραγίνεται μεν εις Κρήτη, οπηνίκα τον Δία εγκυμονούσα ετύγχανε, γεννά δε εν τω άντρω της Δίκτης Δία και τούτον μεν δίδωσι τρέφεσθαι Κούρησι τε και ταις Μελισσέως παισί νύμφαις, Αδραστεία τε και Ίδη (Απολλόδωρος Βιβλιοθήκη  Α, 1, 7)

2) Με την ονομασία «Ιδαία» ονομάζονταν αρχικά η Κρήτη  απ΄ όπου και: Ιδαία όρη = τα κρητικά όρη, Ιδαίοι Δάκτυλοι = Κρητικοί Δάκτυλοι, Ιδαίος Ηρακλής = ο Κρητικός Ηρακλής κλπ.., πρβ:

«(Ο Δίας) ονόμασε, επίσης, το νησί από τη  γυναίκα του Ιδαία και θάφτηκε εκεί μετά τον θάνατό του, ενώ ο τόπος που δέχτηκε τη σωρό του επιδεικνύεται μέχρι την εποχή μας.» (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 61)

«Αφού παντρεύτηκε την Κρήτη, κόρη ενός από τους Κουρήτες που βασίλευαν εκεί τότε, ανέλαβε την εξουσία του τόπου και το νησί που μέχρι τότε ονομαζόταν Ιδαία το μετονόμασε Κρήτη από τη γυναίκα του…>> (Διόδωρος, βίβλος 3, 71)

3) Με την ονομασία «Ίδη ή Ιδαία όρη» στα αρχαία κείμενα ονομάζονται οι οροσειρές (οι κορφές, οι δάκτυλοι) τόσο της Μ. Ασίας όσο και της Κρήτης που είχαν αφιερωθεί στην Ιδαία Ρέα ή άλλως Ιδαία Μητέρα  ή θεά Ρέα (= η μάνα του Δία και των Ιδαίων δακτύλων). Ειδικότερα στην Κρήτη με την ονομασία «Ίδη ή Ιδαία όρη» ονομάζονταν η οροσειρά στο κέντρο και ανατολικά της νήσου (στη δυτική Κρήτη η οροσειρά ονομάζεται «Λευκά όρη») στην οποία συμπεριλαμβάνονται το όρος «Ιδαίον» (= ο Ψηλορείτης), που είναι και το υψηλότερο, το όρος «η Δίκτη, όπου γεννήθηκε ο Δίας και οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, και ο λόφος Πύτνα όπου η πόλη Ιεράπυτνα (Ιεράπετρα) πρβ:

 «Ίδη όρος υπάρχει στην Τρωάδα και στην Κρήτη. Δίκτη είναι τόπος στη Σκηψία και όρος στην Κρήτη. Λόφος της Ίδης είναι η Πύτνα, απ’ όπου και η Ιεράπυτνα η πόλη». (Στράβων, Γεωγραφικά Ι’, C 471, ΙΙΙ 20)

«Λένε πως ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι οι πρώτοι κάτοικοι στους πρόποδες της Ίδης.  Πόδες λέγονται οι πρόποδες και κορυφές, οι μύτες των βουνών. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης, που ήταν όλες αφιερωμένες στη μητέρα των θεών (τη Ρέα), λέγονταν Δάκτυλοι……..» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22)

«Δίκτον, μέρος της Ίδης οι άλλοι εκτός του  Αράτου (Φαινόμενα 33) καλούσιν Δίκτην, καθ’ υμάς δε λέγεται Λασίθι ή Λασιθιώτικα βουνά. Επί το ‘Αντρον τούτο, ο προσαγορεύετο Δικταίο ή και Ιδαίον, πάλαι ποτέ εφοίτουν πολλοί προσκυνηταί» (Κ. Σιτλ , σχόλια στη Θεογονία του Ησιόδου, Κωνσταντινούπολη 1889 μ.Χ.)

4) Επειδή η Δίκτη είναι ένα από τα όρη της Ίδης ή Ιδαία όρη, ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει αρχικά  ότι η Ρέα πήγε και γέννησε το Δία στην Ίδη  ή Ιδαία όρη και  καταλήγει λέγοντας ότι όταν αυτός μεγάλωσε έκτισε μια πόλη στη Δίκτη  όπου και (συγκεκριμένα) μυθολογείται  η γέννησή του, πρβ: «την δε Ρέαν αγανακτήσασαν, και μη δυναμένην μεταθείναι την προαίρεσιν τ’ανδρός, τον Δία τεκούσαν εν τη προσαγορευομένη Ίδη κλέψαι και δούναι λάθρα τοις Κούρησιν εκθρέψαι τοις κατοικούσι πλησίον όρους της Ίδης……. ανδρωθέντα δ´ αυτόν φασι πρώτον πόλιν κτίσαι περί την Δίκταν, όπου και την γένεσιν αυτου γενέσθαι μυθολογούσιν· ης εκλειφθείσης εν τοις ύστερον χρόνοις διαμένειν έτι και νυν έρματα των θεμελίων (Διόδωρος Σικελιώτης  5, 70)

Διόδωρος πιο πριν, στο εδάφιο 5, 60, εχει πει και ότι η Ρέα έδωσε για ανατροφή το Δία στα Ιδαία όρη («εν τοις κατά την Κρήτη Ιδαίοις όρεσι») και στο εδάφιο 4, 80 ότι έχει δίκιο ο Άρατος που λέει ότι έβαλαν το Δία σε Άντρο στο ευωδιαστό βουνό της Δίκτη που βρίσκετακεται κοντά στο Ιδαίον όρος (= ο Ψηλορείτης) και τον έτρεφαν οι Δικταίοι Κούρητες, πρβ:

«Περί ων  και τον Άρατον συμφωνούντα τούτοις τεθεικέναι κατά την των άστρων ποίησιν:

έμπαλιν εις ώμους τετραμμέναι’ ει   ετεόν γε

Κρήτηθεν κείναι γε Διός μεγάλου ιότητι

ουρανόν εισανέβησαν, ο μιν τότε κουρίζοντα

Δίκτω εν ευώδει όρεος σχεδόν Ιδαίοιο

άντρω εγκατέθεντο και έτρεφον εις ενιααυτόν,

Δικταίοι Κούρητες ότε κρόνον εψεύσαντο»  (Διόδωρος  4, 80)

 

Ομοίως ο Καλλίμαχος (Ύμνος «Εις Δία») αναφέρει από τη μια ότι «ο Δίας λέγεται ότι γεννήθηκε στα Ιδαία όρη» ( «'Ζεύ, σε μεν Ιδαίοισιν εν ούρεσι φασί γενέσθαι» = στίχος 7), η λέξη «Ιδαίοισιν» είναι πληθυντικού αριθμού, άρα εδώ γίνεται λόγος για οροσειρά, για τα «Ιδαία όρη» και όχι το βουνό Ψηλορείτης και από την άλλη τον αποκαλεί «Δικταίο» («Πώς και νιν, Δικταίο αείσομεν» =  στίχος 4), επίσης αναφέρει ότι το Δία  έτρεφαν «αι Δικταίαι Μελίαι» («Δικταίαι Μελίαι, σε δ' εκοίμισεν Ἀδρήστεια..» = στίχος 47).

Ομοίως ο Απολλώνιος Ρόδιος στα αργοναυτικά αναφέρει αρχικά ότι όταν ο Ζευς ήταν παιδί και με σκέψη νηπίου έμενε μέσα στο σπήλαιο της Δίκτη ( «Δικταίο σπέος») και μετά,  χάρη του ποιητικού μέτρου, ονομάζει το ίδιο σπήλαιο και με την ονομασία «άντρω εν Ιδαίω» και   «Κρηταίον υπ’ άντρον». Και το ότι  η Δίκτη είναι ένα από τα όρη της ΄’Ιδης ή Ιδαία ορέων ή το ότι το «Δικταίον Άντρο» είναι το αυτό με το «Κρηταίον υπ άντρο», καθώς και με το «άντρω εν Ιδαίω» φαίνεται και από το ότι ο Απολλώνιος αναφέρει ότι Δίας και Ιδαίοι Δάκτυλοι γεννήθηκαν από την Ιδαία Μητέρα (= η Θεά Ρέα) στο σπήλαιο της Δίκτης, πρβ:

 

  «οι δε τέως μακάρεσσι Θεοίς Τιτήσιν άνασσον,

όφρα Ζευς έτι κούρος, έτι φρεσί νήπια ειδώς,

Δικταίο ναίεεσκεν υπο σπέος, οι δε μιν ούπω

γηγενέες…” (Απολλώνιος, Αργοναυτικά, Α, 507 – 511)

 

Την εποχή εκείνη αυτοί, ο Κρόνος με τη Ρέα, ήσαν βασιλιάδες των μακάριων θεών και των τιτάνων, όταν ο Ζευς , παιδί ακόμη, σκέψη νηπίου είχε κι έμενε μέσα στο σπήλαιο στη Δίκτη, κι ούτε τον είχαν οι γηγενείς Κύκλωπες κραταιώσει με τον κεραυνό, τη βροντή και την αστραπή- αυτά που δίνουν στο Δία μεγάλη Αξία. (Απολλώνιος, Αργοναυτικά, Α, 507 – 511)

 

«Οι μούνοι πλεόνων μοιρηγέται ηδέ πάρεδροι

Μητέρος Ιδαίης κεκληαται, όσσοι έασιν

Δάκτυλοι Ιδαίοι Κρηταιέες, ους ποτέ νύμφη

Αγχιάλη Δικταίο ανά σπέος, αμφοτέρησιν

δραξάμενη γαίης Οιαξιλίδος, εβλάστησε.»

(Απολλώνιος Αργοναυτικά Α 1125 – 1135)

 

 «Κι επικαλούνταν τη Μητέρα του Δινδύμου την ιεροτάτη, που κατοικούσε στη Φρυγία, και τον Τιτία και τον Κύλληνο, που μόνοι ανάμεσα σ΄άλλους πολλούς αποκαλούνται ηγήτορες της μοίρας και της Ιδαίας Μητέρας πάρεδροι, τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης, που κάποτε η νύμφη Αγχιάλη, χώνοντας τα δυο χέρια της στην Οιαξίδα γη, τους γέννησε στο σπήλαιο της Δίκτης» (Απολλώνιος Αργοναυτικά Α 1125 – 1135)

 

 «Ζήτης δ’ ιεμενοισιν ετ άσπετον εκ καματου

άσθμ αναφυσιόων, μετεφώνεεν όσον άπωθεν

ήλασαν , ηδ ως Ιρις ερύκακε τάσδαι δαίξαι

όρκιά τ’ ευμενέουσα θεά πόρεν, αι δ’ υπέδυσαν

δείματι Δικταίης περιωσίω ‘Αντρο ερίπνης.

(Απολλώνιος Ρόδιος Αργοναυτικά Β, 433 – 434),

 

«και κεν τοι οπάσαιμι Διός περικαλλές άθυρμα

κείνο, το οι ποίησε φίλη τροφός Αδρήστεια

άντρω εν Ιδαίω έτι νήπια κουρίζοντι

σφαίρα ευτρόχαλον» (Απολλώνιος, Αργοναυτικά, Γ, 132 – 136) 

 

 

«Νυκτί δ΄επιπλόμενη Φιλυρίδα νήσον άμειβον.

ένθα μεν Ουρανίδης Φιλύρη Κρόνος, ευτ εν Ολύμπω

Τιττήνων ήνασενμ ο δε Κρηταίον υπ’ Άντρον

Ζευς έτι Κουρήτεσσι μετετρέφετ’ Ιδαίοισιν

 Ρείην εξαπαφών παρελέξατο»… (Απολλώνιος, Αργοναυτικά Β 1233 – 1235),

 

 

Η ΛΥΚΤΟΣ ‘Η ΛΥΤΤΟΣ

ΚΑΙ ΤΟ ΛΑΣΙΘΙ

 

1. Μερικοί ισχυρίζονται ότι από τα λεγόμενα του Ησιόδου δεν προκύπτει ότι ο Δίας γεννήθηκε στη Δίκτη, κάτι που είναι ψευδές, γιατί ο Ησίοδος το αναφέρει καθαρά, πρβ:

«πέμψαν δ’ ες Λύκτον, Κρήτης ες πίονα δήμον.

Οππότ’ άρ οπλότατον παίδων ήμελλε τεκέσθαι,

Ζήνα μέγαν, τον μεν οι εδέξατο Γαία πελώρη,

Κρήτη εν ευρείη τραφέμεν ατιταλλέμεναί τε.

ένθα μιν ίκτο φέρουσα θοήν δια νύκτα μέλαιναν

πρώτην ες Δίκτον’ κρύψεν δε ε χερσί λαβούσα

άντρω εν ηλιβάτω ζαθέης υπό κεύθεσι Γαίης,

αιγαίω εν όρει πεπυκασμένω υλήεντι. (Θεογονία Ησιόδου, Στίχοι 476 – 485)

(Εκδόση του Συλλόγου Καθηγητών Κωνσταντινούπολης έτος 1889  και της Επιστημονικής Εταιρείας των Ελληνικών Γραμμάτων - ΠΑΠΥΡΟΣ, έτος 1938 κ.α.)

 

Απλώς μια έκδοση της θεογονίας που κυκλοφορει στο εμποριο είναι παραποιημενη και αναφέρει  ως εξής το ως άνω εδάφιο:

«πέμψαν δ’ ες Λύκτον, Κρήτης ες πίονα δήμον

οππότ’ άρ οπλότατον παίδων τέξεσθαι έμελλε,

Ζήνα μέγαν τον μεν οι εδέξατο Γαία πελώρη

Κρήτη εν ευρείη τραφέμεν ατιταλλέμεναί τε.

ένθα μιν ίκτο φέρουσα θοήν δια νύκτα μέλαιναν

πρώτην ες Λύκτον’ κρύψεν δε ε χερσί λαβούσα

άντρω εν ηλιβάτω ζαθέης υπό κεύθεσι Γαίης,

Αιγαίω εν όρει πεπυκασμένω υλήεντι»……

(Στίχοι 476 – 485 παραποιημένης Θεογονίας Ησιόδου)

 

Ωστόσο και από το ως άνω παραποιημένο κείμενο προκύπτει ότι ο Δίας δεν γεννήθηκε στο Ψηλορείτη, αλλά στη Δίκτη, αφού αναφέρει την πόλη Λύκτο, η οποία ήταν πόλη της Δίκτης. Και το ότι το ως άνω εδάφιο είναι παραποιημένο πιστοποιείται από το ότι:

α) Όλοι οι άλλοι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι στη Δίκτη γεννήθηκε ο Δίας, ενώ ο Αρατος και το αρχαίο Μέγα Ετυμολογικό λεξικό επικαλούνται την ονομασία «ες Δίκτον»  

β) Το ως άνω παραποιημένο εδάφιο αναφέρει δυο φορές το όνομα του τόπου προορισμού, δηλαδή τη λέξη «Λύκτον», κάτι που δεν είναι σωστό, γιατί δε λέμε π.χ. «Πήγα στο Ηράκλειο Κρήτης  και από εκεί πήγα  στο Ηράκλειο Κρήτης», αλλά «πήγα στο Ηράκλειο και από εκεί π.χ. στη Δίκτη ή στη Σητεία …».  

 

2. Ο Onorio Belli (γιατρός του Γενικού Προβλεπτή των Ενετών Alvise Antonio Grimani) σε  επιστολή του με ημερομηνία 11η Οκτωβρίου 1586, σχετικά με την αρχαία πόλη Λύττο, αναφέρει: «Η πόλη αυτή της Λύττου ήταν κτισμένη πάνω σε ένα ύψωμα με διάφορες κορυφές και είχε ελάχιστο επίπεδο έδαφος, και πάντοτε ανέβαιναν και κατέβαιναν…... Εκεί βρήκα επίσης πολλές επιτύμβιες επιγραφές που έχετε δει από τις οποίες βγαίνει ότι αν και, όπως λέει ο Πολύβιος, εκείνοι της Κνωσού και της Γόρτυνας κατέστρεψαν αυτή την πόλη, όμως φαίνεται πως στον καιρό του Τραϊανού, του Αδριανού και του Ματίντιε αυτή άνθισε πολύ. Η πόλη αυτή είναι μακριά από τη βόρεια θάλασσα δώδεκα ή δεκατέσσερα μίλια.  Στη θάλασσα αυτή μια άλλη πόλη, που ονομαζόταν Χερρόνησος και τώρα λέγεται Χερσόνησος. Αυτή ήταν λιμάνι για τα πλοία της Λύττου…… Το υδραγωγείο αυτό άρχιζε τέσσερα ή πέντε μίλια πάνω από τη Λύττο και έπαιρνε το νερό μιας πηγής των πολύ ψηλών βουνών που λέγονται Λασίθι και το διοχέτευε πρώτα στη Λύττο κι έπειτα στη Χερσόνησο..» (Onorio Belli, Bibliotera Ambrosiana Μilano)

 

3. Ο καθηγητής Κάρολος Σίτλ, σχολιαστής και υπεύθυνος έκδοσης της Θεογονίας του Ησιόδου που εκδόθηκε από τον Ελληνικό Φιλολογικό Σύλλογο της Κωνσταντινούπολης το έτος 1889, στο «Κριτικό παράρτημα» αναφέρει για τη δεύτερη αναφορά της πόλης Λύκτου στο εδάφιο των στίχων 476 –485 :  («Λύκτον δε τινές φασιν, ουκ ορθώς», Σχόλ. Ιλ. Β. 647) Clericus: Λύττον, Κρητιστί (ιδέ Bursian, Geographie von Griecleland B’, σ. 569,3) Fo. Meursius, Creta βιβλ. β’, κεφ. γ’: Δίκτος.  Δίκτον (ης η ονομαστική Δίκτος), ο εκδότης, στηριζόμενος επί του Αρατείου «Δίκτω εν ευώδει» (33) άμα τοις εις αυτό σχολίοις. Λύκτον, όπερ αδύνατον, προηγουμένου του 477 στ. Schommann: Δίκτη ό,τι συνηθέστερον με έστι, πλέον δε παραλλάττει της παραδόσεως ή «Δίκτον».

Επίσης για τη φράση «ες Δίκτον» σημειώνει: << ες Δίκτον = μέρος της Ίδης, οι άλλοι εκτός του Αράτου (Φαινόμενα 33) καλούσι Δίκτην, καθ’ ημάς δε λέγεται Λασίθι ή Λασιώτικα βουνά.>>

Επίσης για τη πολύ Λυκτο σημειωνει: «Λύκτον, Λύκτος, ην οι επιχώριοι ωνόμαζον Λύττον, ην η μεγίστη πόλις της προς ανατολάς Κρήτης, κειμένη επί της παρασπάδος της Δικταίας Ίδης πλησίον του χωρίου Ξυδίων».

Επίσης για τη φράση «άντρω ηλιβάτω» σημειώνει: <<... επί το Άντρον τούτο, ‘ό προσηγορεύετο «Δικταίο ή και Ιδαίον», πάλαι ποτέ εφοίτουν πολυπληθείς προσκυνηταί..... 

 Για τη φράση «Αιγαίω εν όρη» σημειώνει: <<Εν Κρήτη και Αιγός  όρος καλείται και Αιγαίον  το υπ ενίων Αιγιδόκον καλούμενον (Σχόλιον, πρβλ Σχολ. Ίλι. Β Ι57).  Το όνομα το έλαβεν από των αγρίων αιγών ή στρηφοκέρων, οίτινες κατοικούσιν τα Κρητικά όρη. Αυτόθι δε εν εκείνω τω όρει περιορίσθη ο μύθος, καθότι η αιξ αμάλθεια εθήλαζε το θείον βρέφος. Όθεν ο Ζευς επεκαλέσθη, Υπναρεύς παρά το υννάς (αγρία αίξ)>>

 

4. Ο Ησίοδος αποκαλεί το όρος και το άντρο γέννησης του Δία «ΑΙΓΑΙΟΝ», δηλαδή των αιγών (αίγαγρων), επειδή εκεί μια από αυτές, η Αμάλθεια, θήλαζε το Δία. Ο Διόδωρος ( 5, 70) και πρωτίστως ο Όμηρος (Ιλιάδα Β 157) αναφέρουν ότι ο Δίας πήρε την επωνυμία «αιγίοχος», επειδή ανατράφηκε από την αίγα(γρο) Αμάλθεια σε σπήλαιο (άντρο) της Δίκτης.

 

 

ΤΙ ΛΕΕΙ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

(ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ  ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΔΙΑ)

 

Το Υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο έχει ανακηρύξει μονό το Δικταίον άντρο ως αρχαιολογικό χώρο βάζοντας μάλιστα και εισιτήριο, στο αρ. ΥΠΠΟ/Γ.Υ./Κ.Ε./46/29.11.2000 έγγραφό του προς τη Βουλή των Ελλήνων (απαντώντας σε αναφορά του βουλευτή Λασιθίου κ. Μιχ. Καρχιμάκη,  την οποία έκανε  ύστερα από διαμαρτυρία του Συλλόγου Λασιθιωτών «Ο Δικταίος» επί προεδρίας Α. Κρασανάκη, σχετικά με τα ψευδή που ακούγονται τελευταία για το μέρος γέννησης και ανατροφής του Δία)  αναφέρει επί λέξη τα εξής (βλέπε και εφημερίδα «Η Δίκτη», αρ. φύλλων 254 - 256,  Δεκέμβριος και Φεβρουάριος 2001 ): <<…Είναι γεγονός ότι ήδη από το τέλος του προηγούμενου αιώνα και από τους ανασκαφείς του χώρου, το σπήλαιο Ψυχρού ταυτίστηκε με το αναφερόμενο από τη συντριπτική πλειοψηφία αρχαίων πηγών σπήλαιο της γέννησης του Δία, το Δικταίο ‘Αντρο, και αυτό είναι παραδεκτό από το σύνολο των ερευνητών και σύγχρονων μελετητών, καθώς και από τη λαϊκή συνείδηση….>>

Επίσης  η ΚΔ Εφορεία Προιστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού στο αρ. πρωτ. 1642/21- 8-2000 έγγραφό της (βλέπε και εφημερίδα «Η Δίκτη», αρ. φύλλου 256, σελίδα 6, Φεβρουάριος 2001 ),  απαντώντας σε δημοσίευμα σχετικά με τον τόπο γέννησης και ανατροφής του Δία αναφέρει επί λέξει τα εξής: «Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς ο Δίας γεννήθηκε και ανατράφηκε στο όρος Δίκτη, στο Δικταίο ‘Αντρο. Το Δικταίο ‘Αντρο είναι, σύμφωνα με την παράδοση και την έρευνα των ανασκαφέων, το σπήλαιο Ψυχρού. Ωστόσο γι αυτό μερικοί σύγχρονοι μελετητές δε συμφωνούν για διάφορους λόγους, οι οποίοι μάλιστα δεν ευσταθούν.»

 

 

3. ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ  ΤΟΥ ΔΙΑ ΣΤΗΝ ΙΘΩΜΗ Ή ΣΤΗΝ ΑΡΚΑΔΙΑ

 

Ο Καλλίμαχος, ποιητής και Διευθυντής της Αλεξανδρινής Βιβλιοθήκης επί εποχής Πτολεμαίου του Φιλάρετου, σε ένα ύμνο του προς το θεό Δία, αναφέρει τα εξής: 

 

Ζηνός έοι τί κεν άλλο παρά σπονδήσιν αειδείν

λώιον, ή θεόν αυτόν, αεί μέγαν, αιέν άνακτα,

Πηλαγόνων ελατήρα, δικασπόλον ουρανίδηση;

Πώς και νιν, Δικταίο αείσομεν ηέ Λυκαίον;

Εν δοιή μάλα θυμός επεί γένος αμφήριστον.

Ζεύ, σε μεν Ιδαίοισιν εν ούρεσι φασί γενέσθαι,

Ζευ, σε δ' εν Αρκαδίη πότεροι, πάτερ, εψεύσαντο;

Κρήτες αεί ψεύσται και γαρ τάφον, ώ άνα, σείο

Κρήτες ετεκτήναντο, συ δ' ου θάνες εσσί γαρ αιεί.

Εν δε σε Παρρασίω Ρείη τέκεν, ήχι μάλιστα

Έσκεν όρος θάμνησι περισκεπές, ένθεν ο χώρος Ιερός

……….…"

εύτε Θενάς απέλειπεν επί Κνωσοίο φέρουσα, 
Ζεύ Πάτερ, η Νύμφη σε (Θεναί δ' έσαν εγγύθι Κνωσού), 
τουτάκι τοι πέσε, δαίμον, απ' ομφαλός· ένθεν εκείνο 
Ομφάλιον μετέπειτα πέδον καλέουσι Κύδωνες. 
Ζεύ, σε δε Κυρβάντων ετάραι προσεπηχύναντο 
Δικταίαι Μελίαι, σε δ' εκοίμισεν Ἀδρήστεια 
λίκνῳ ενί χρυσέῳ, συ δ' εθήσαο πίονα μαζόν 
αιγός Αμαλθείης, επί δε γλυκύ κηρίον ἔβρως. 
γέντο γὰρ εξαπιναία Πανακρίδος ἔργα μελίσσης 
Ιδαίοις εν όρεσσι, τα τε κλείουσι Πάνακρα.

 (Καλλιμάχος, Ύμνος «Εις  Δία»)

 

Σε νέα ελληνική:

 

Πώς καλλίτερα θα μπορούσε κανείς να υμνήσει κατά τις θυσίες το Δία

παρά να τον ειπεί θεό, πάντοτε μέγα, αιώνιο άνακτα,

διώκτη των Πηλαγόνων, δικαστή των επουρανίων θεών;

Πώς θα τον εξυμνήσωμεν, ως Δικταίο ή ως Λυκαίον;

Ο νους μου ευρίσκεται σε μεγάλη αμφιβολία

διότι το γένος του είναι αμφισβητήσιμον.

Ω Δία, για σένα οι μεν  λέγουν ότι γεννήθηκες στα  Ιδαία  όρη

Ω  Δία, για σένα οι δε λένε ότι γεννήθηκες στην Αρκαδία, ποιοι, πατέρα,  λένε ψέματα;

Οι Κρήτες είναι πάντα ψεύτες  και διότι τάφο, ω άνακτα,  για σένα

οι Κρήτες κατασκεύασαν, εσύ όμως δεν απέθανες διότι εσύ είσαι αιώνιος.

Αλλά εσένα σε γέννησε η Ρέα εις το Παρράσιον,

όπου ήταν ένα βουνό πολυσκέπαστο με θάμνους,

 γι αυτό το λόγο  ο τόπος αυτός είναι ιερός…………

(Καλλιμάχου, Ύμνος εις  ΔΙΑ 1 - 15)

 

Παρατηρώντας προσεκτικά όλους τους στίχους του ανωτέρω ύμνου (και όχι κάποιους επιλεκτικά, όπως κάνουν μερικοί, για να βγει το νόημα που θέλουν) βλέπουμε ότι δεν είναι αληθές ο Δίας γεννήθηκε στο όρος Λύκαιο της  Αρκαδίας και γι αυτό λέγεται «Λυκαίος», αλλά στο όρος Δίκτη των Ιδαίων Ορέων της Κρήτης και γι αυτό λέγεται «Δικταίος».

Απλώς, επειδή οι Κρήτες είπαν ότι ο Δίας πέθανε και του κάνανε τάφο και το θάψανε στην Κρήτη, ο Καλλίμαχος τους αποκαλεί ψεύτες και παράλληλα μεταφέρει  τη γέννηση και ανατροφή του από το όρος Δίκτη των Ιδαίων ορέων της Κρήτης στο όρος Παράσιον της Αρκαδίας παραλλάσσοντας το μύθο του Δία και τονίζοντας ότι ο Δίας δεν πέθανε διότι είναι αιώνιος.

Κατά τη μεταφορά - παραλλαγή του μύθου η  νήσος Κρήτη γίνεται περιοχή «Κρητέα» στην Αρκαδία, οι πόλεις της Κρήτης «Λύκτος» και «Πράσον» γίνονται τα όρη «Λύκαιον» και «Παρράσιον» της Αρκαδίας κλπ.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Η λέξη «Ιδαίοισιν ( «'Ζεύ, σε μεν Ιδαίοισιν εν ούρεσι φασί γενέσθαι» = στίχος 7) είναι πληθυντικού αριθμού, άρα εδώ αναφέρεται η οροσειρά  Ιδαία όρη (= κρητικά όρη) στην οποία ανήκει και η Δίκτη και όχι το βουνό  Ψηλορείτης, όπως ισχυρίζονται μερικοί. Αυτό γίνεται φανερό και από το ότι στο στίχο 4 αποκαλεί το Δία «Δικταίο» και στο στίχο 47 αναφέρει ότι το Δία  έτρεφαν «αι Δικταίαι Μελίαι» κλπ

2) Για τον ίδιο λόγο που ο Καλλίμαχος  παράλλαξε το μύθο του Δία, δηλαδή επειδή οι Κρήτες είπαν ότι ο Δίας πέθανε κλπ,  παράλλαξε και το μύθο της θεάς Βριτόμαρτης (βλέπε Καλλίμαχος «Ύμνος εις Άρτεμιν»). Εδώ φέρει το βασιλιά των Κρητών Μίνωα να θέλει να βιάσει τη θεά Βριτόμαρτη στο όρος Δικταίο της Κυδωνίας (= σημερινά Χανιά),  κάτι για το οποίο ο Διόδωρος (Βιβλιοθήκη 5η, 77)  και ο Στράβωνας (Γεωγραφικά Ι, IV 12) του λένε ότι δεν έχει δίκιο γι αυτά που λέει και ότι η Δίκτη δεν βρίσκεται όχι στη δυτική, αλλά στην ανατολική Κρήτη.

3) Τη φράση «ΚΡΗΤΕΣ ΑΕΙ ΨΕΥΣΤΑΙ»  που είδαμε να αναφέρει ο Καλλίμαχος στον ως άνω ύμνο του προς το Δία χρησιμοποίησε ο Απόστολος Παύλος, για να καυτηριάσει  τη θρησκεία του Δία, τις παλιές αντιλήψεις, προς όφελος της θρησκείας του Ιησού Χριστού. Γράφει προς Τίτον: Κρήτες αεί ψεύσται, κακά θηρία, γαστέρες αργαί, ης ον Επίγραμμ. βιβλ. γ’. Λεωνίδου, Αει λησταί και αχθοφόροι, η δε δίκαιοι Κρήτες, τις Κρητών δικαιοσύνη».

Κατ’ άλλους τη φράση «ΚΡΗΤΕΣ ΑΕΙ ΨΕΥΣΤΑΙ»   την αποδίδουν ως λογοπαίγνιο (σόφισμα) στον Επιμενίδη τον Κρήτα, ο οποίος είπε ότι «οι Κρήτες είναι ψεύτες», όμως επειδή ο Επιμενίδης είναι Κρητικός, αυτό που είπε είναι ψέμα και αφού οι Κρήτες δεν είναι ψεύτες ο Επιμενίδης λέει αλήθεια και οι Κρήτες  είναι ψεύτες, όμως επειδή οι Κρήτες είναι ψεύτες και  ο Επιμενίδης είναι κρητικός, άρα ο Επιμενίδης λέει ψέματα ότι οι Κρήτες είναι ψεύτες   κλπ κλπ (το λογοπαίγνιο δεν καταλήγει σε συμπέρασμα)

4) Ο Παυσανίας περιγράφοντας τα της Αρκαδίας και της Μεσηνίας, αναφέρει ότι: Α) Αναρίθμητοι είναι αυτοί που θα ήθελαν να ισχυριστούν ότι στο μέρος τους έγινε η γέννηση και η ανατροφή του Δία και όχι ότι αναρίθμητοι είναι αυτοί που ισχυρίζονται ότι στα μέρη τους γεννήθηκε ο Δίας, όπως κακώς ισχυρίζονται πολλοί. Β) Σύμφωνα με τον ισχυρισμό των Μεσσήνιων  ο Δίας ανατράφηκε στην Ιθώμη  και σύμφωνα με τον ισχυρισμό των Αρκάδων  ο Δίας ανατράφηκε  στο όρος Λύκαιο, δηλαδή επικαλούνται το μύθο του Καλλίμαχου που είδαμε πιο πριν, πρβ:

«ες δε την κορυφήν ερχομένω της Ιθώμης, η δη Μεσσηνίοις εστίν ακρόπολις, πηγή Κλεψύδρα γίνεται. πάντας μεν ουν καταριθμήσασθαι και προθυμηθέντι άπορον, οπόσοι θέλουσι γενέσθαι και τραφήναι παρά σφίσι Δία: μέτεστι δ’ ουν και Μεσσηνίοις του λόγου: φασί γαρ και ούτοι τραφήναι παρά σφίσι τον θεόν, Ιθώμην δε είναι και Νέδαν τας θρεψαμένας, κεκλήσθαι δε απὸ μεν της Νέδας τον ποταμόν, την δε ετέραν τω όρει την Ιθώμην δεδωκέναι το όνομα. ταύτας δε τας νύμφας τον Δία, κλαπέντα υπό Κουρήτων δια το εκ του πατρός δείμα, ενταύθα λούσαι λέγουσι και το όνομα είναι τω ύδατι απὸ των Κουρήτων της κλοπής: φέρουσί τε ανά πάσαν ημέραν ύδωρ απὸ της πηγής ες του Διός του Ιθωμάτα το ιερόν». (Παυσανίας, Μεσσηνιακά 4, 33),

 «εν αριστερά δὲ του ιερού της Δεσποίνης το όρος εστί το Λύκαιον: καλούσι δε αυτό και Όλυμπον και Ιεράν γε έτεροι των Αρκάδων κορυφήν. τραφήναι δε τον Δία φασίν εν τω όρει τούτω: και χώρα τε εστιν εν τω Λυκαίω Κρητέα καλουμένη--αύτη δε η Κρητέα εστίν εξ αριστεράς Απόλλωνος άλσους επίκλησιν Παρρασίου--και την Κρήτην, ένθα ο Κρητών έχει λόγος τραφήναι Δία, το χωρίον τούτο είναι και ου [δια] την νήσον αμφισβητούσιν οι Αρκάδες.  ταις Νύμφαις δε ονόματα, υφ’ ων τον Δία τραφήναι λέγουσι, τίθενται Θεισόαν και Νέδαν και Αγνώ» (Παυσανίας, Αρκαδικά, 8 38)

 

 

 

Ο ΕΠΙΜΕΝΙΔΗΣ Ο ΚΡΗΤΑΣ

 

Ο Επιμενίδης, σύμφωνα με το Διογένη Λαέρτιο («Επιμενίδης», Τόμος Ι, 1- 13 και  109 – 115),  ήταν γιος του Φαιστίου (ο Φαίστιος ήταν ένας από τους γιους του Ηρακλή, ο οποίος,  σύμφωνα με ένα μύθο,  ίδρυσε την πόλη της Φαιστού και γι αυτό πολλοί λένε ότι ο Επιμενίδης ήταν από τη Φαιστό). Όμως μερικοί λένε ότι ήταν γιος του Δωσιάδη και άλλοι του Αγήσαρχου και κατάγονταν από την Κνωσό της Κρήτης, αν και δε του φαινόταν γιατί είχε μακριά μαλλιά. Μια μέρα που έψαχνε ένα αρνί μπήκε σε μια σπηλιά και εκεί κουρασμένος, όπως ήταν, κοιμήθηκε για 57 χρόνια και όταν ξύπνησε άρχισε να ψάχνει πάλι για το αρνί. Πέθανε σε ηλικία 157 ετών, όμως οι Κρήτες λένε 299. Κλήθηκε από τους Αθηναίους την 46 Ολυμπιάδα και έκανε καθαρμό. Έγραψε βιβλία για τους Κουρήτες, για το Μίνωα , μια επιστολή, που την αναφέρει ο Λαέρτιος, προς το Σόλωνα με περιεχόμενο το πολίτευμα που καθόρισε ο Μίνωας κ.α. Αναφέρει επίσης ότι ο Επιμενίδης θεωρούνταν ένας από τους 11 σοφούς της αρχαίας Ελλάδας και επίσης ότι οι Κρήτες και οι Σπαρτιάτες τιμούσαν  τον Επιμενίδη για τις μαντικές του ικανότητες (είχε προβλέψει και την ήττα των Σπαρτιατών από τους Αρκάδες)  και οι Αθηναίοι, επειδή έκανε καθαρμό και ιερό στην πόλη τους και γιατί βοήθησε το Σόλωνα να εκμινωίσει τη νομοθεσία των Αθηναίων κ.α.

Ο Πλούταρχος, σχετικά με τον Επιμενίδη, αναφέρει τα εξής:  «Κάλεσε τότε (ο Σόλων) τον Επιμενίδη από τη Φαιστό της Κρήτης, που μερικοί τον θεωρούν έναν από τους επτά σοφούς (αντί για τον Περίανδρο). Είχε τη φήμη πως ήταν αγαπημένος των θεών και σοφός στην ιερή τέχνη της θεοληψίας και των μυστηρίων, γι αυτό και οι σύγχρονοί του πίστευαν πως ήταν γιος της νύμφης Βλάστης και τον έλεγαν νέο Κουρήτα.  Όταν ήρθε στην Αθήνα γνωρίστηκε με το Σόλωνα και τον βοήθησε πολύ στην προεργασία της νομοθεσίας του. Απλοποίησε τους νόμους τους σχετικούς με τις ιερές τελετές, έκαμε πιο ήπιους τους νόμους που αφορούσαν τα πένθη, επιτρέπονταν μόνο ορισμένες θυσίες στους νεκρούς και καταργώντας τις άγριες και βαρβαρικές συνήθειες που επικρατούσαν προηγούμενα ….  (Πλούταρχος, Σόλων 11 - 12)

Κατά το λεξικό του Σούδα, ο Επιμενίδης γεννήθηκε το 659 π.Χ., έγραψε  «επικώς και καταλογάδην μυστήρια, καθαρμούς και άλλα αινιγματώδη» συγγράμματα, τα εξής: Κουρητών και Κορυβάντων γένεσις και θεογονία σε 5000 στίχους. Αργούς ναυπηγία και Ιάσονος εις Κόλχους απόπλους σε 6500 στίχους, Περί θυσιών και της εν Κρήτη πολιτείας σε πεζό λόγο, Περί Μίνω και Ραδαμάνθυος σε 4000 στίχους

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑ

 

 

 

 1. Η γέννηση και η ανατροφή του Δία στη Δίκτη της Κρήτης

  

Σύμφωνα με τον Ησίοδο ο Δίας, ο πατέρας των θεών και των ανθρώπων του Ολυμπιακού Πανθέου, ήταν γιος του Κρόνου και της Ρέας, οι οποίοι είχαν γονείς τη Γη και τον  Ουρανό.  Ο Κρόνος, ο πατέρας του Δία, έτρωγε όλα τα παιδιά του μόλις γεννιόνταν, επειδή οι γονείς του του είχαν πει ότι είναι πεπρωμένο μια μέρα κάποιο από τα παιδιά του να του πάρει τη βασιλεία. Η Ρέα, η μητέρα του Δία, όταν επρόκειτο να γεννήσει το Δία, παρεκάλεσε τους γονείς της, τη Γη και τον Ουρανό, να καταστρώσουν κάποιο σχέδιο με το οποίο θα μπορούσε  να διαφύγει κάπου μακριά, όταν θα γεννούσε το Δία, για να τον γλιτώσει από του Κρόνου τα δόντια. Αυτοί  υπάκουσαν και την έστειλαν μια νύκτα με βαθύ σκοτάδι στην πόλη Λύκτο της Κρήτης και απ’ εκεί στο όρος «η Δίκτη» (ή το Δίκτον), όπου  γέννησε κρυφά το Δία. Ωστόσο κάποια στιγμή έμαθε ο Κρόνος τα καθέκαστα και ήλθε  και ζήτησε να δει το παιδί. Η Ρέα γνωρίζοντας τις προθέσεις του  Κρόνου σπαργάνωσε ένα βράχο και τον έδωσε στον Κρόνο, ο οποίος αμέσως τον καταβρόχθισε, νομίζοντας ότι είναι ο Δίας και τον οποίο αργότερα ξέρασε στον Παρνασσό.

Νόμισμα Λύκτου ή Λύττου, 350 – 250 π.Χ.,με το Δία και τον αετό του.

 

Σύμφωνα με τους άλλους αρχαίους συγγραφείς (ενδεικτικά): Απολλόδωρο, Διονύσιο Αλικαρνασσέα κλπ, όταν η θεά Ρέα γέννησε το Δία σε σπήλαιο της Δίκτης της Κρήτης, στο Δικταίο ‘Αντρο, επέστρεψε  στον Όλυμπο, ώστε να μην πονηρευτεί κάτι ο Κρόνος με την απουσία της και για να μην πεθάνει ο νεογέννητος Δίας τον παρέδωσε να τον αναθρέψουν κρυφά οι Κ(ου)ρήτες που έμεναν στη Δίκτη. Εκείνοι έβαλαν μια αίγα(γρο) (= άγρια κατσίκα), τη λεγόμενη Αμάλθεια, να θηλάζει το Δία και οι ίδιοι κροτούσαν τις ασπίδες τους, όταν έκλεγε ο Δίας, για να μην ακούει τα κλάματά του ο πατέρας του Κρόνος και έρθει να τον φάει. Αναφέρουν επίσης ότι σύμφωνα με τους θρύλους, οι μέλισσες νύμφες Αδράστεια και Ίδη  τον τάιζαν  με βασιλικό πολτό, τα ολόλευκα περιστέρια και ένας αετός του κουβαλούσαν την αμβροσία και το νέκταρ, η νύμφη Ίδη χάρισε στο Δία ένα παιχνίδι, μια κρυστάλλινη σφαίρα (μπάλα) που όταν την πετούσε ψηλά, άφηνε λαμπρές πολύχρωμες γραμμές στον αέρα, όπως τα άστρα του ουρανού κ.α.

   

 

Η αιγίδα, το κέρας της Αμάλθειας

και ο Αιγίοχος Δίας

 

 

slide0206_image154

Ο Όμηρος (Ιλιάδα Β 157) και ο Διόδωρος (5, 70) αναφέρουν ότι ο Δίας πήρε την επωνυμία «αιγίοχος», επειδή ανατράφηκε από την αίγα(γρο) Αμάλθεια: «Όσο για την αίγα που τον ανέθρεψε, ο Δίας της απένειμε μεν και άλλες τιμές, αλλά πήρε από αυτήν την επωνυμία Αιγίοχος (Διόδωρος, βίβλος 5, 70)

Σύμφωνα επίσης με τους αρχαίους συγγραφείς, όταν η αίγα  Αμάλθεια γέρασε και πέθανε, ο Δίας τη λυπήθηκε πολύ και από ευγνωμοσύνη την έκανε αστερισμό. Από το δέρμα της  έφτιαξε την παντοδύναμη αιγίδα του (όποιος έμπαινε μέσα σε αυτή την προβιά του ζώου, δεν τον έβρισκαν ούτε βέλη ούτε αρρώστιες κ.τ.λ.), που ήταν το πιο σημαντικό όπλο του στην Τιτανομαχία. Την αιγίδα χάρισε μετά ο Δίας στην Αθηνά. Και σήμερα ακόμη λέμε «Υπό την αιγίδα του Υπουργείου τάδε…».

Σύμφωνα επίσης με τους αρχαίους συγγραφείς, «κέρας της Αμάλθειας» ή «κέρας της αφθονίας» λεγόταν το κέρατο της αίγαγρου Αμάλθειας, το οποίο είχε σπάσει ο μικρός Δίας, καθώς έπαιζε.  Το κέρατο αυτό το έδωσε μετά ο Δίας στη γυναίκα βρεφοκόμο του, προικίζοντάς το με μαγικές ιδιότητες. Αυτός που το είχε, αρκούσε μόνο να κάνει μια ευχή και αμέσως εμφανίζονταν μπροστά του όλα τα καλά του κόσμου ή καρποί και άνθη κ.α. Από τότε έμεινε γνωστό ως "κέρας της Αμάλθειας" ή "κέρας της Αφθονίας". Όταν ο Ηρακλής αγωνιζόταν με τον Αχελώο (που είχε μεταμορφωθεί σε ταύρο), για χάρη της Δηιάνειρας και τον νίκησε, πήρε από αυτόν ως δώρο το κέρατο αυτό (Στράβων Ι, c 459)

   

 

2. Απαγωγή της πριγκίπισσας  Ευρώπης

 

Ο ΜΥΘΟΣ ΔΙΑ - ΕΥΡΩΠΗΣ

 

17

 

Νομισμα Κνωσού με σχεδιάγραμμα διαδρόμων λαβυρινθου και την απαγωγη της Ευρώπης

 

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, η Ευρώπη ήταν κόρη του Αγήνορα και της Τηλεφάεσσας, ηγεμόνων της Φοινίκης και αδελφή του Κάδμου, του ιδρυτή της Θήβας, και μια μέρα, καθώς μεγάλωνε, πήγε στα λιβάδια της παραλίας, για να παίξει με τις φίλες της και να μαζέψει λουλούδια. Εκεί συνάντησε το θεό Δία. Εκείνον αμέσως τον χτύπησε ο Έρωτας και, για να την πλησιάσει, μεταμορφώθηκε σε ήρεμο, εύσωμο και δυνατό ταύρο και πήγε δίπλα της κάνοντας δήθεν ότι βόσκει, σκεφτόμενος με τι τρόπο θα την κατακτούσε. Εκείνη τότε πλησίασε τον ταύρο - Δία και άρχισε να τον χαϊδεύει γοητευμένη από την ωραία κορμοστασιά του και τη μυϊκή του δύναμη. Σε λίγο δε δίστασε και να τον ιππεύσει. Τότε αυτός άρχισε να τρέχει με αστραπιαία ταχύτητα. Η Ευρώπη έκλαιγε, μα δεν μπορούσε να πηδήσει, γιατί φοβόταν μήπως σκοτωθεί. Ο μεταμορφωμένος σε ταύρο θεός διέσχισε τη θάλασσα συνοδευόμενος από Τρίτωνες και Νηρηίδες και έφτασε στην Κρήτη. Όταν ο μεταμορφωμένος σε ταύρο θεός επιβιβάστηκε στο νησί, ο ταύρος δε φαινόταν πια, αλλά ο Δίας πήρε από το χέρι την Ευρώπη και την οδήγησε στο Δικταίον Άντρο, κατακόκκινη και με το βλέμμα χαμηλωμένο, γιατί είχε πια καταλάβει που πήγαινε. Εκεί, στο Δικταίο Άντρο, οι νύμφες και οι νεράιδες είχαν στρώσει το νυφικό κρεβάτι, όπου η Ευρώπη κοιμήθηκε με το Δία.

Καρπός της ερωτικής συνεύρεσης του Δία με την Ευρώπη ήταν ο Μίωας, ο Ραδάμανθυς και ο Σαρπηδόνας.

Όταν ο Δίας εγκατέλειψε την Ευρώπη και πήγε στον Όλυμπο, για να γίνει βασιλιάς θνητών και αθανάτων, η Ευρώπη πήρε για δεύτερο σύζυγό της τον Αστέριο, βασιλιά της Κρήτης, που υιοθέτησε του γιους που είχε εκείνη αποκτήσει από το Δία, επειδή αυτός δεν είχε γιο, για να αφήσει ως διάδοχο. Λέγεται επίσης ότι όταν ο Δίας άφησε την Ευρώπη και πήγε στον Όλυμπο, έκανε στην Ευρώπη τρία δώρα, ένα τόξο που δεν αστοχούσε ποτέ, ένα σκύλο (με το όνομα Λαίλαπα) που δεν του διέφευγε κανένα θήραμα και ένα φύλακα, για να την προστατεύει, το φτερωτό (άγγελο) γίγαντα Τάλ(λ)ω.

 

Σημειώνεται ότι:

1) Σύμφωνα με το Λουκιανό, η πρώτη ερωτική ένωση του Δία και της Ευρώπης έγινε στο Δικταίο Άντρο, πρβ: «επεί δε επέβη τη νήσω (Κρήτη) ο μεν ταύρος ουκέτι εφαίνετο, επιλαβόμενος δε της χειρός o Ζεύς απήγε την Ευρώπην εις το Δικταίον ‘Αντρον ερυθριώσαν και κάτω ορώσαν…», (Λουκιανός Σαμωσατέας, Ενάλιοι Διάλογοι, 15, 4)

2) Σύμφωνα με το Θεόφραστο, ερωτική συνάντηση Δία και Ευρώπης έγινε και στην περιοχή της Γόρτυνας (τρία παιδιά είχαν αποκτήσει ο Δίας και η Ευρώπη), στη σκιά ενός πλατάνου, που από τότε παρέμεινε αειθαλής, κάτι που αποτυπώνεται σε πάρα πολλά νομίσματά της πόλης αυτής, πρβ: «εν Κρήτη δε λέγεται πλάτανόν τινα είναι εν τη Γορτυναία προς πηγή τινί η ου φυλλοβολεί. μυθολογούσι δε ως υπό ταύτη εμίγη της Ευρώπης ο Ζευς». (Θεόφραστος, Ιστορία Φυτών, 9,5). 

 3) Ο μύθος αναφερει επίσης ότι οι Έλληνες  με το όνομά της πριγκίπισσα Ευρώπης ονόμασαν την ήπειρο Ευρώπη, κάτι που ο Ηρόδοτος το ‘εβρισκε λέει παράλογο, επειδή η Ευρώπη δεν πάτησε εκεί ποτέ το πόδι της.

4) Ο Όμηρος  (Ιλιάδα Ξ 310 – 320 κ.α.) αναφέρει ότι ο Δίας και η Ευρώπη απόχτησαν δυο παιδιά, το Μίνωα και το Ραδάμανθυ, που ήσαν ισόθεοι, πρβ: Ουδ’ ότε Φοίνικος κούρης τηλεκλειτοίο η τεκε μοι Μίνων τε και αντίθεον Ραδάμανθυν (Ιλιάδα Ξ 321-322). Ο Ομήρος αναφέρει επίσης ότι ο Σαρπηδόνας ήταν μεν αδελφός του Δία, όμως ετεροθαλής.  Προφανώς οι Έλληνες  δε θεωρούσαν το Σαρπηδόνα αδελφό του Μίνωα, επειδή είχε στασιάσει θελε να πάρει την εξουσία.

5) Ο Διόδωρος, ο Αρριανός κ.α. αναφερεουν ότι ο Μίνωας ήταν στην πραγματικότητα γιος του βασιλιά των Δωριέων της Κρήτης Αστεριου (γιος του Τεκταμου, εγγονοού του βασιλια της Φθιωτιδα Έλληνα). Απλώς ο Μίνωας, όπως και οι άλλοι μεγάλοι αρχαίοι νομοθέτες (Μνεύης, Λυκούργος κ.α.) προσποιούνταν  ότι έπαιρναν από το θεό τους νόμους τους ή έλεγαν ότι ήσαν γιοι θεού   προκειμένου οι άνθρωποι να θεωρούν ως θείες εντολές τους νόμους τους.

 

 

 Ο ΜΙΝΩΑΣ, Ο ΡΑΔΑΜΑΝΘΥΣ

ΚΑΙ Ο ΣΑΡΠΗΔΟΝΑΣ

 

Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι λόγιοι των Περσών του είπαν ότι ένας Έλληνας βασιλιάς της Κρήτης που δε θυμούνταν  το όνομά του  πήγε μαζί με άλλους Κρήτες και απήγαγε την κόρη του βασιλιά της Φοινίκης, την Ευρώπη, κάτι που ήταν μια από τις αιτίες που έγινε ο Τρωικός πόλεμος.  Αναφέρει επίσης ότι μετά το θάνατο του εν λόγο βασιλια το θρόνο πήρε ο γιος του ο Μίνωας. Ωστόσο ο  αδελφός του ο Σαρπηδόνας στασίασε. Στη διαμάχη που ακολούθησε ηττήθηκε ο Σαρπηδόνας και πήρε τους στασιαστές του και πήγε στη Μ. Ασία όπου έκτισε τη Μίλητο σε ανάμνηση της κρητικής Μιλάτου.

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

Α) Συμφωνα με τον Ηρόδοτο αρχικά Έλληνες λεγόταν μόνο οι Δωριείς και μετα τα τρωικά ονόμαστηκαν Έλληνες και οι υπόλοιποι Πελασγοι (= Δωριες ή Σπαρτιάτες και Μακεδόνες, Ίωνες ή Αθηναίοι, Αιολείς ή θεσσαλοί κ.α.

Β) Σύμφωνα με τους  Διόδωρος, Στραβωνα κ.α. αρχικά στην Κρήτη υπήρχαν πολλά βασίλεια (Ετεοκρητων Δωριέων, Αχαιών κ.α.)  και ο κρητικός βασιλιάς που έκλεψε την πριγκίπισα Ευρώπη ήταν ο Αστέριος, ο οποίος ήταν γιος του Τέκταμου και δισεγγονός του Δώρου του Έλληνα.

 

 

 

ΤΟ ΠΑΡΙΟ ΧΡΟΝΙΚΟ 

ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΕΖΗΣΕ Ο ΜΙΝΩΑΣ

 

Ο Όμηρος  (Ιλιάδα Ν. 445 – 455 και  Ξ 321-322) αναφέρει ότι ο  Μίνωας έζησε τρεις γενιές πριν από τον Τρωικό πόλεμο. Αρχικά ήταν λέει βασιλιάς της Κρήτης  ο Μίνωας, μετά ο Δευκαλίωνας και μετά ο Ιδομενέας που έλαβε μέρος στον Τρωικό πόλεμο.

Τα ίδια αναφέρει και  ο Ηρόδοτος: «Τρίτη δε γενεή μετά Μίνων τελευτήσαντα γενέσθαι Τρωικά» ( Ηρόδοτος Ζ, 171). Ο Ηρόδοτος (Ζ 169 – 171), ο Στράβωνας (10, IV 6-7) , ο Διόδωρος (4, 60, 5,64 και 5,80), ο Απολλόδωρος (Βιβλιοθήκη) κ.α. αναφέρουν επίσης ότι βασιλιάς στη Θεσσαλία ήταν αρχικά ο Δευκαλίωνας Α’ και μετά ο Έλληνας, ο οποίος μετονόμασε τους εκεί Γραικούς σε Έλληνες. Αναφέρουν επίσης ότι γιοι του Έλληνα ήταν ο Δώρος, ο Ξούθος και ο Αίολος, οι οποίοι μετά διαμοίρασαν το βασίλειο του πατέρα τους. Γιος του Δώρου ήταν ο Τέκταμος, ο οποίος πήρε μια ομάδα Δωριέων από τις πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου, τη λεγόμενη  Δωρίδα ή Εστιώτιδα, και πήγε  και εγκαταστάθηκε στην Κρήτη, η οποία τότε είχε κατά πολύ ερημώσει λόγω του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα. Μετά το θάνατο του Τέκταμου βασιλιάς των Δωριέων της Κρήτης έγινε  ο γιος του Αστέριος, ο οποίος, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, πήρε ως δεύτερη γυναίκα του την πριγκίπισσα Ευρώπη και υιοθέτησε τους γιους που εκείνη είχε αποκτήσει με το Δία.

Σύμφωνα με Πάριο χρονικό (είναι τρεις μεγάλες πλάκες από μάρμαρο Πάρου όπου οι αρχαίοι έγραφαν τις κυριότερες ημερομηνίες) ο Δευκαλίωνας βασίλευε το έτος 1570 π.Χ, ο  Έλληνας βασίλευε το έτος 1521 π.Χ. και ο Μίνωας Α’ το  έτος 1470 π.Χ. 

 

 

Οι Φοίνικες (= οι Καδμείοι ή Θηβαίοι),

οι Δαναοί  και οι  Έλληνες

 

Σύμφωνα με το Πάριο χρονικό (είναι αρχαίες πλάκες από μάρμαρο Πάρου στις οποίες οι αρχαίοι έγραφαν τις κύριες χρονολογίες, για να τις βλέπει ο κόσμος και να μην τις ξεχνά) και τους: Ηρόδοτο (Α), Διόδωρο (βίβλος Μ, Απόσπασμα 3 και βίβλος 1, 23-24 και 28-29), Ισοκράτη (Παναθηναϊκός, Ελένης Εγκώμιο κ.α.), Πλάτωνα (Μενέξενος) κ.α., την παλιά εποχή, τον 15ο αι. π.Χ., ξέσπασε λοιμώδης ασθένεια στην Αίγυπτο και οι ντόπιοι την απέδωσαν στους ασεβείς αλλόφυλους. Προ αυτού μερικοί από αυτούς συσπειρώθηκαν και έφυγαν από εκεί  και πήγαν σε άλλα μέρη, για να γλιτώσουν την οργή των ντόπιων. 

Από αυτούς οι Εβραίοι με αρχηγό το Μωυσή πήγαν στην Ιουδαία και οι Δαναοί με αρχηγό το Δαναό, εξ ου και η ονομασία «Δαναοί», πήγαν μέσω Ρόδου στο Άργος της Πελοποννήσου, όπου αναμείχτηκαν με τους Αχαιούς κατοίκους του, εξ ου και η ονομασία (κατά τα Τρωικά): Αχαιοί ή Δαναοί ή Αργείοι = Έλληνες.

Οι Φοίνικες  (οι οποίοι  από την Κασπία Θάλασσα είχαν πάει στην Αίγυπτο και είχαν κτίσει τη Θήβα της Αιγύπτου) με αρχηγό τον Αγήνορα πήγαν στην Τύρο της Φοινίκης, απ΄όπου προέκυψε η ονομασία «Φοίνικες». Από εκεί μετά ο Έλληνας βασιλιάς της Κρήτης Αστέριος (και όχι ο θεός Δίας) έκλεψε την κόρη του βασιλιά Αγήνορα, την Ευρώπη, τη μάνα του Μίνωα, κάτι που ήταν μια από τις αιτίες που έγινε μετά ο Τρωικός πόλεμος. Πριν γίνει όμως ο πόλεμος αυτός, οι Φοίνικες έστειλαν στρατό στην Ελλάδα με αρχηγό τον Κάδμο, εξ ου και η ονομασία «Καδμείοι», προκειμένου να βρει την αδελφή του την Ευρώπη και στην πραγματικότητα για να κάνουν αποικίες. Μια από τις αποικίες αυτές ήταν και η ίδρυση της  Θήβας σε ανάμνηση της ιδιαίτερης πατρίδας τους, της πόλης Θήβας της Αιγύπτου.

Σύμφωνα με το Πάριο χρονικό (το τι είναι βλέπε λίγο πιο πριν), ο Κάδμος ήρθε με Φοίνικες στη Βοιωτία και έκτισε τη Θήβα το έτος 1519 π.Χ. 

Οι Καδμείοι ή Θηβαίοι, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο,  μήδισαν στα Περσικά, επειδή ήταν ίδιου έθνους με τους Πέρσες, με συνέπεια οι Αθηναίοι να τους υποδουλώσουν και να τους βάλουν φόρους. Στη διαμάχη Αθήνας – Σπάρτης, για το ποια πόλη από τις δυο θα έχει τα πρωτεία, την ηγεμονία της Ελλάδας, οι Σπαρτιάτες υποσχέθηκαν στους Θηβαίους ότι θα τους ελευθερώσουν από τους Αθηναίους, αν τους βοηθήσουν, κάτι που έκαναν οι Θηβαίοι.  Ακολούθως οι Θηβαίοι, έχοντας και την οικονομική στήριξη των Περσών, ζήτησαν από τους Αθηναίους να τους βοηθήσουν να απαλλαγούν από τους Σπαρτιάτες. Οι Αθηναίοι θέλοντας να ξαναβγούν στο προσκήνιο το έκαναν και έτσι οι Θηβαίοι έγιναν ηγεμόνες της Ελλάδας. Αυτό όμως κράτησε ελάχιστο χρόνο, γιατί οι Μακεδόνες δεν το ανέχθηκαν και κατέστρεψαν τη Θήβα εκ θεμελίων.

 (Περισσότερα βλέπε στα βιβλία:

Ελληνική Ιστορία, Α. Κρασανακη,

Κρητική Ιστορία, Α. Κρασανακη)

 

 

3. Ο γάμος  του Δία  με την  Ήρα  στην Κρήτη

 

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Δίας είχε πάρα πολλές συζύγους, επίσημη όμως μια, την Ήρα, την οποία, καθώς λέει ο Διόδωρος Σικελιώτης (Ιστορική βιβλιοθήκη 5, 72), νυμφεύτηκε στην περιοχή της Κνωσού, σε ένα μέρος κοντά στον ποταμό  Θήρηνο, όπου υπήρχε ιερό και όπου μετά οι ντόπιοι έκαναν κάθε χρόνο άγιες θυσίες κατά απομίμηση του γάμου με τον τρόπο που παραδόθηκε σ’ αυτούς ότι έγινε αρχικά. Μάλιστα ο Απολλόδωρος (βιβλίο 2. 113-114) αναφέρει και ότι στους γάμους του Δία η γιαγιά του η Γαία του χάρισε ένα άλσος γεμάτο με μηλιές που έκαναν χρυσά μήλα (τα μήλα των Εσπερίδων) και το φρουρούσε ο Λάδωνας, ένα αθάνατο φίδι φύλακας, και τον κήπο αυτό βλέπουμε σε πολλά νομίσματα της Φαιστού. Ο Παυσανίας (Ελλάδος Περιήγησις ΙΧ, 40,3-4) αναφέρει ότι στην Κνωσό υπήρχε άγαλμα της Ήρας που το είχε φτιάξει ο Δαίδαλος, ενώ πάρα πολλά νομίσματα της Κνωσού φέρουν τη Ήρας ως νύμφη με κολιέ, σκουλαρίκια, στέφανο κ.α.  Σημειώνεται επίσης ότι σύμφωνα με ένα μύθο, η Ήρα δεν υπέκυπτε αρχικά στον έρωτά του Δία και γι' αυτό κατέφυγε σ' ένα τέχνασμα. Μια κρύα μέρα του χειμώνα εμφανίστηκε έξω από το παράθυρό της μεταμορφωμένος σε κούκο. Εκείνη λυπήθηκε το παγωμένο πουλί και το έβαλε στον κόρφο της για να ζεσταθεί. Τότε ο θεός πήρε την κανονική του μορφή και αφού της υποσχέθηκε ότι θα την κάνει νόμιμη σύζυγό του, ενώθηκε μαζί της. Το κυρίαρχο ζευγάρι του Ολύμπου απέκτησε στη συνέχεια τρία παιδιά, την αιώνια έφηβη Ήβη, που την έδωσαν ως σύζυγο στον Ηρακλή, όταν έγινε αθάνατος, τον πολεμόχαρο Άρη και το θεϊκό σιδηρουργό Ήφαιστο.

 

  

4. Η θρησκεία του Δία

 

Οι θεοί, αρχαίοι και νέοι,

και πως προέκυψαν

 

Παρατηρώντας τα κείμενα των αρχαίων συγγραφέων, σχετικά με τους αρχαίους θεούς,  βλέπουμε να αναφέρουν ότι οι πρώτοι θεοί ήσαν τα γενεσιουργά στοιχεία της φύσης, όπως η Γη, ο Ουρανός, ο Ήλιος κλπ.

Ακολούθως οι άνθρωποι έκαναν θεούς και κάποιους από τους ανθρώπους (Δία, Απόλλωνα κλπ) και συγκεκριμένα εκείνους που εν ζωή ήσαν ήρωες, εκείνους που είτε είχαν επιδείξει ιδιότητες παραπάνω από αυτές που έχει ένας φυσιολογικός άνθρωπος είτε είχαν κάνει μεγάλες ευεργεσίες και επειδή πιστεύουν ότι και από τους ουρανούς οι άνθρωποι αυτοί θα συνεχίσουν να παρέχουν τις ευεργεσίες τους ή για να τους τιμήσουν, πρβ: «Οι ήρωες και οι ημίθεοι ήσαν άνθρωποι, άνθρωποι που εν ζωή είχαν κάνει αξιόλογα πολεμικά έργα, πολλές και μεγάλες ανδραγαθίες σε καιρό πολέμου ή που σε καιρό ειρήνης ευεργέτησαν πάρα πολύ το βίο του συνόλου των ανθρώπων κάνοντας ανακαλύψεις ή θεσμοθέτησαν νόμους……. και οι μεταγενέστεροι τους τίμησαν, άλλους ως θεούς και άλλους ως ήρωες. >>  (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 4)

Επομένως οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν για τους θεούς τους ότι πιστεύουμε και εμείς σήμερα στη χριστιανική θρησκεία για το Χριστό και τους αγίους. Υπενθυμίζουμε και π.χ. ότι ο Άγιος Νεκτάριος ήταν εν ζωή επίσκοπος Αίγινας, ο Χριστός γεννήθηκε στη Βηθλεέμ κ.τ.λ. 

 

 

Οι 12 Ολύμπιοι θεοί, οι 12 μήνες του Χρόνου

και ο Κρόνος - Χρόνος

 

Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Αιγύπτιοι του είπαν ότι οι 12 θεοί του Ολύμπου είναι δημιούργημα δικό τους που έφεραν στην Ελλάδα οι Δαναοί με τους Καδμείους ή Θηβαίους (έθνη που προστέθηκαν στο ελληνικό έθνος, βλέπε μύθος Ευρώπης) και συμβολίζουν τους 12  μήνες του Χρόνου, κάτι που έχει μια βάση.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, οι αρχαίοι Αιγύπτιοι είχαν παρεμφερή θρησκεία με τους Έλληνες (Βλέπε και «Λίβυος και Κρητικός Δίας») και ο ένας λαός αντέγραφε ή παραποιούσε τους θρησκευτικούς μύθους του άλλου.  Σημειώνεται επίσης ότι κάνοντας ετυμολογία του ονόματος του πατέρα του Δία, δηλαδή της ονομασίας «Κρόνος», βλέπουμε ότι η ονομασία αυτή είναι η λέξη Χρόνος και ετυμολογικά παράγεται από το: εκ- ρέω > εκ-ροή, Κρόνος, κρουνός, (ε)κρέματα > χρήματα....  Βλέπε και λεξικό “Αρχαίας Ελληνικής”,  Ι. Σιδέρη: «κρόνος = ο χρόνος, κρονόληρος = ο γέρος, ο πολύχρονος και ξεμωραμένος  άνθρωπος,

Επομένως ο Κρόνος είναι  ο χρόνος, ο γενάρχης μα και φονιάς των πάντων, άρα ο άστοργος πατέρας. Ο Κρόνος > χρόνος είναι εκείνος που φέρνει τη ζωή (ΖΕΥΣ), καθώς και την ανάσταση της φύσης την Άνοιξη, αλλά και που στη συνέχεια την τρώει άσπλαχνα με το θάνατο στα γηρατειά. Ο Χρόνος ως στοιχείο γεννιέται όπου υπάρχει Γη και Ουρανός και στη βασιλεία του (στο χρόνο) όλα γεννιούνται, αλλά και όλα πεθαίνουν. Το μόνο που δεν πεθαίνει ή που δεν τρώει ο Κρόνος (ο χρόνος) είναι η ζωή, ο Δίας ή Ζευς. Επιβιώνει με τέχνασμα, με το κλείσιμό της μέσα σε σπόρο, κάτι ως γίνεται με αυτόν που μπαίνει σε σπήλαιο, οπότε ο Κρόνος (χρόνος) τρώει το σώμα, την ύλη και η ζωή γλιτώνει και αναβιώνει κατόπιν ως παιδί. Αυτός είναι και ο λόγος που η ελληνική μυθολογία λέει ότι ο Κρόνος εξαπατήθηκε από τη Ρέα δίνοντάς του να φάει μια πέτρα αντί για το νεογέννητο Δία.

 

Τα γένη των θεών και των ανθρώπων

και η Τιτανομαχία

 

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία αρχικά υπήρχε μόνο το γένος των κακών  θεών (των καλούμενων Τιτάνων, Γιγάντων κ.α.), οι οποίοι κατοικούσαν στα Τάρταρα και είχαν αρχηγό του τον Κρόνο, τον πατέρα του Δία. Τους κακούς θεούς νίκησε ο Δίας στην καλούμενη Τιτανομαχία και δημιούργησε στη συνέχεια το γένος των καλών θεών (= η επικράτηση της ειρήνης, του καλού). Οι καλοί θεοί (= ο Δίας, ο Ποσειδώνας, η Αθηνά κ.τ.λ.) κατοικούσαν  στην κορφή του Ολύμπου – απ΄ όπου και Ολύμπιοι - και στον Ουρανό, για να επιστατούν από ψηλά το γένος των ανθρώπων, που κατοικούσε στη γη, καθώς και το γένος των ημίθεων. Οι ημίθεοι ( = ο  Ηρακλής, ο Μίνωας κ.α.) ήσαν παιδιά μεταξύ θεών και ανθρώπων και ήταν κάτι όπως ο Χριστός στη Χριστιανική Θρησκεία, που ήταν γιος του θεού και της παρθένου Μαρίας.

Ο Δίας, προκειμένου να γίνει κυρίαρχος του κόσμου, καταρχήν νίκησε τους κακοποιούς Τιτάνες στην επονομαζόμενη Τιτανομαχία, η οποία έγινε στην Κνωσό της Κρήτης, σύμφωνα με το Διόδωρο. Στη μάχη αυτή ο Δίας τελικά νίκησε, επειδή με τη συμβουλή της Γαίας  ελευθέρωσε τους Κύκλωπες και τους Εκατόγχειρες, που οι Τιτάνες τους είχαν φυλακίσει στα Τάρταρα οπότε αυτοί από ευγνωμοσύνη βοήθησαν το Δία εναντίον των Τιτάνων. Βοήθησαν, επίσης, και η κόρη του Δία Αθηνά, που πολεμούσε σαν άντρας και του Ηρακλή και του Διόνυσου ως συμπαραστάτες. Μετά αναμετρήθηκε με τους Γίγαντες, αλλά η πιο οδυνηρή σύγκρουση ήταν αυτή με τον Τυφώνα, ο οποίος κατάφερε να τραυματίσει το Δία. Όμως με την πονηριά του Ερμή και του Πάνα είχαμε πάλι αίσιο τέλος για τους Ολύμπιους και ιδιαίτερα για το Δία. Μετά από όλες αυτές τις περιπέτειες έγινε η μοιρασιά ανάμεσα στα τρία αδέρφια. Ο Δίας ανέλαβε τη βασιλεία του Ουρανού, ο Ποσειδώνας τη θάλασσα και ο Αδης τον Κάτω Κόσμο

Σύμφωνα με άλλους μύθους, όταν ο Δίας μεγάλωσε, οι Νύμφες του αποκάλυψαν  τα πάντα, σχετικά με το σκληρόκαρδο πατέρα του και για όλες τις περιπέτειες που πέρασε η μητέρα του και ο ίδιος μέχρι να φτάσει σ' αυτή την ηλικία. Με τις πολύτιμες συμβουλές, τις ευχές και τα μαγικά βότανα των Νυμφών και ιδιαίτερα της Μήτιδας έφτασε μπροστά στον Κρόνο· του αποκάλυψε την ταυτότητά του και ζήτησε το θρόνο του. Αυτός αρνήθηκε, αλλά ο Δίας μετά από μακροχρόνια πάλη κατάφερε να τον ακινητοποιήσει. Στη συνέχεια του έδωσε ένα βοτάνι και αμέσως ο Κρόνος ξέρασε τα υπόλοιπα παιδιά του, την Ήρα και μετέπειτα νόμιμη σύζυγο του, την Εστία, τη Δήμητρα, τον Ποσειδώνα και τον Πλούτωνα. Ακολούθως και όταν ο Δίας ανακηρύχθηκε θεός και μάλιστα επικεφαλής των θεών του Ολύμπου (του Ολυμπιακού Πανθέου), έδειξε την ευγνωμοσύνη του σ' όλα τα πλάσματα που τον βοήθησαν στην ανατροφή του. Καταρχήν επισκέφτηκε τη γενέτειρά του τη Δίκτη και έκτισε  εκεί μια πόλη, δείγμα της αγάπης του γι αυτήν.  Έκτοτε μάλιστα δεν παρέλειπε να επισκέπτεται  τη Δίκτη κάθε χρόνο. Αμέσως μετά έκανε την Αμάλθεια και τον αετό αστερισμούς και στα χαριτωμένα περιστέρια ανέθεσε την ευχάριστη υπηρεσία να αναγγέλλουν τις εποχές

  

  

Η ύπαρξη, το όνομα, η επίγεια ζωή, ο θάνατος

και η  μετάσταση-θεοποίηση  του Δία

 

Μερικοί λένε ότι ο Δίας δεν υπήρξε.  Ωστόσο οι αρχαίοι Έλληνες,  όπως μας πληροφορούν οι Διόδωρος, Στράβωνας κ.α., πίστευαν ότι ο Δίας εν ζωή ήταν ένας  άνθρωπος και μάλιστα βασιλιάς που γεννήθηκε, μεγάλωσε και πέθανε στην Κρήτη και  μετά το θάνατό του, λόγω των εξαίρετων πράξεων που είχε κάνει εν ζωή,  θεοποιήθηκε. Δηλαδή η θεοποίηση του Δία έγινε  όπως έγινε και με το Χριστό και τους Αγίους στη χριστιανική θρησκεία.  Απλώς ο Χριστός δεν ήταν βασιλιάς, αλλά ένας απλός πολίτης. Αντίθετα  ο Δίας ήταν γιος ενός βασιλιά της Κρήτης με το όνομα Κρόνος, τον οποίο ο Δίας εκθρόνισε, επειδή δεν ήταν καλός και  πήρε αυτός τη βασιλεία. Μετά που πέθανε ο Δίας, επειδή είχε προσφέρει πάρα πολλά στους ανθρώπους, οι άνθρωποι τον έκαναν και βασιλιά του Ολύμπου.

Ο Διόδωρος Σικελιώτης, σχετικά με την επίγεια ζωή του Δία  αναφέρει ότι οι Ατλάντιοι της Λιβύης (Αφρικής) ισχυρίζονται τα εξής: «Ο Δίας νίκησε τον πατέρα του Κρόνο και τους Τιτάνες και γενικά επέδειξε μεγάλο ζήλο στο να τιμωρεί τους ασεβείς και τους πονηρούς, αλλά και στο να ευεργετεί τα πλήθη. Για όλα αυτά μετά τη μετάστασή του από τους ανθρώπους ονομάστηκε Ζην, διότι θεωρήθηκε αιτία του καλώς ζειν των ανθρώπων, ενώ εκείνοι που είχαν ευεργετηθεί του έκαναν την τιμή να το εγκαταστήσουν στον ουρανό και όλοι πρόθυμα τον αγόρευσαν θεό και κύριο του σύμπαντος κόσμου στον αιώνα το άπαντα….>>. (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 61, 4-6)

Ο Διόδωρος, σχετικά με την επίγεια ζωή του Δία, αναφέρει ότι οι Κρήτες ισχυρίζονται τα εξής: «Τούτος ο θεός (ο Δίας), λοιπόν, ξεπέρασε όλους τους άλλους σε ανδρεία, σύνεση και δικαιοσύνη, αλλά και σ’ όλες τις υπόλοιπες αρετές, γι αυτό και παραλαμβάνοντας τη βασιλεία από τον Κρόνο, πρόσφερε πολλές και μεγάλες ευεργεσίες στους ανθρώπους. Διότι πρώτα απ όλα δίδαξε στους ανθρώπους  την απονομή της δικαιοσύνης….. ο ίδιος γύρισε κι ολόκληρη σχεδόν την οικουμένη, σκοτώνοντας τους ληστές και τους ασεβείς και εισάγοντας την ισότητα και δημοκρατία. Καταρχήν, ο Δίας, αναμετρήθηκε και νίκησε τους Τιτάνες της γενέτειράς του Κρήτης, το Μύλινο και την παρέα του και στη Φρυγία  τον Τυφώνα και τους δικούς του, μετά της Μακεδονίας, της Ιταλίας….  Για το Δία, λοιπόν, λένε πως όχι μόνο αφάνισε άρδην από τους ανθρώπους τους ασεβείς και πονηρούς, αλλά και πως απένειμε τιμές στους άριστους θεούς και των ηρώων ακόμη και των ανθρώπων. Από το μέγεθος της ευεργεσίας και την υπεροχή της δύναμης του, συμφώνησαν όλοι οι άνθρωποι να του παραχωρήσουν την αιώνια βασιλεία και την παραμονή στον Όλυμπο. Καθιερώθηκε, επίσης, να του προσφέρονται περισσότερες θυσίες απ΄ όλους τους άλλους τους θεούς, και,  μετά τη μετάστασή του από τη γη στον ουρανό, είχε γεννηθεί στις ψυχές εκείνων που είχαν ευεργετηθεί από αυτόν η δίκαιη πίστη ότι εκείνος ήταν ο κύριος όλων όσων γίνονται στον ουρανό και εννοώ τις βροχές, τους κεραυνούς κι όλα τα παρόμοια. Για το λόγο αυτό, άλλωστε, τον ονόμαζαν Ζήνα, επειδή οι άνθρωποι πιστεύουν πως εκείνος είναι το αίτιο του ζην («προσαγορευθήναι Ζήνα μεν από του δοκείν τοις ανθρώποις αίτιον είναι του ζην»), καθώς κάνει τους καρπούς να ωριμάζουν φτιάχνοντας τις κατάλληλες κλιματολογικές συνθήκες. Τον ονομάζουν, επίσης, πατέρα (λατινικά Jupiter) για τη φροντίδα και την εύνοια που δείχνει προς όλους τους ανθρώπους, αλλά και γιατί θεωρείται ως πρώτη αρχή του γένους των ανθρώπων, καθώς και ύπατο βασιλιά, από την αρχή της εξουσίας του, αλλά και Ευβουλέα και Πάνσοφο  από τη σοφία που έχουν οι σωστές συμβουλές του……….>> (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 5, 71 - 72)

 

Σημειώνεται επίσης ότι η αιτιατική του ονόματός του θεού Δία έχει δυο τύπους: Zήνα και Δία και σύμφωνα με τον Πλάτωνα η διπλή ονομασία, προέρχεται από έναν χωρισμό του ονόματος του θεού σε δυο τμήματα. Έτσι άλλοι χρησιμοποιούν το ένα τμήμα του και τον ονομάζουν «Zήνα», και άλλοι το άλλο τμήμα του ονομάζοντάς τον «Δία». Συσχετίζοντας όμως τους δυο τύπους αποκαλύπτει κανείς την πραγματική φύση του θεού ως "ο δίδων ζωή" (Δίας Zευς), πράγμα το οποίο ταιριάζει στο όνομα και ο θεός μπορεί να το εκτελεί: Aτέχνως γαρ εστιν οίον λόγος το του Διός όνομα, διελόντες δε αυτό διχή οι μεν τω ετέρω μέρει, οι δε τω ετέρω χρώμεθα. Oι μεν γαρ «Zήνα» οι δε «Δία» καλούσιν, συντιθέμενα δ' εις εν δηλοί την φύσιν του θεού, ο δη προσήκειν φαμέν ονόματι οίω τε είναι απεργάζεσθαι...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο

Η ΝΗΣΟΣ  ΙΔΑΙΑ ή ΚΡΗΤΗ

 & ΟΙ ΙΔΑΙΟΙ ΔΑΚΤΥΛΟΙ

 

  

1. ΟΙ ΟΝΟΜΑΣΑΙΕΣ ΙΔΑΙΑ ΚΑΙ ΚΡΗΤΗ

 

Ο Λίβυος (Άμμων) και ο Κρητικός Δίας

και η ονομασία της νήσου Ιδαίας ή Κρήτης

 

Ο Διόδωρος Σικελιώτης, σχετικά με την ονομασία της Κρήτης, αναφέρει ότι σύμφωνα με το μύθο των Ατλάντιων της Λιβύης (= Αφρικής), μύθο όμως  που δεν αποδέχονται λέει οι Κρήτες, υπήρχαν δυο θεοί με το όνομα Δίας. Από αυτούς ο προγενέστερος ήταν ντόπιος Κρητικός, αδελφός του Ουρανού (γιος της Ρέας και του Κρόνου), ο οποίος όταν έγινε βασιλιάς της νήσου ονόμασε το νησί  «Ιδαία» από τη  γυναίκα του Ιδαία και θάφτηκε εκεί μετά τον θάνατό του. Ο μεταγενέστερος Δίας ήταν λέει Λίβυος (Αφρικανός), γιος της Ρέας και του Άμμωνα ( αδελφού του Κρόνου, πρώην συζύγου της Ρέας), ο οποίος μετά την ήττα του από τον Κρόνο για τη βασιλεία, διέφυγε από τη Λιβύη (Αφρική) στην Κρήτη όπου νυμφεύτηκε την κόρη ενός από τους Κουρήτες που βασίλευαν εκεί τότε, ανέλαβε την εξουσία του τόπου και το νησί που μέχρι τότε ονομαζόταν Ιδαία το μετονόμασε Κρήτη από το όνομα της γυναίκα του, πρβ:

 

Ι. Ο ΜΥΘΟΣ ΤΩΝ ΛΙΒΥΩΝ

Τήνος  Κυκλάδων, 330 π.Χ. με  κεφαλή του Αμμωνα

<<Ο Κρόνος , σύμφωνα με τον μύθο, που ήταν αδελφός του Άτλαντα και διακρινόταν για την ασέβειά και την πλεονεξία του. Παντρεύτηκε την αδελφή του Ρέα από την οποία απέκτησε το Δία, που προσονομάστηκε Ολύμπιος (σ.σ.από το όνομα του επιμελητή του, όπως λέει σε άλλο σημείο, βίβλος 3, 73). Είχε υπάρξει, όμως, και άλλος Δίας, αδελφός του Ουρανού, που βασίλευσε στην Κρήτη, υπολειπόμενου κατά πολύ σε δόξα από το μεταγενέστερο. Αυτός, λοιπόν, βασίλευσε σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ ο προγενέστερος, που ήταν κύριος μόνο του προαναφερθέντος νησιού, απέκτησε δέκα γιους, τους ονομαζόμενους Κουρήτες. Ονόμασε, επίσης, το νησί από τη  γυναίκα του Ιδαία και θάφτηκε εκεί μετά τον θάνατό του, ενώ ο τόπος που δέχτηκε τη σωρό του επιδεικνύεται μέχρι την εποχή μας. Οι Κρήτες όμως δε συμφωνούν και θα πούμε τον μύθο όπως τον λένε αυτοί, όταν θα μιλήσουμε για την Κρήτη….>> (Διόδωρος Σικελιώτης, βίβλος 3, 61)

 

<<Λέει πως ο Άμμωνας, βασιλιάς σ’ αυτό το μέρος της Λιβύης (= Αφρικής) παντρεύτηκε την κόρη του Ουρανού, την ονομαζόμενη Ρέα, που ήταν αδελφή του Κρόνου και των υπόλοιπων Τιτάνων. Μια φορά που επισκέπτονταν το βασίλειό του  συνάντησε κοντά στα λεγόμενα Κεραύνεια όρη μια παρθένα ξεχωριστής ομορφιάς της οποίας το όνομα ήταν Αμάλθεια. Καθώς την ερωτεύθηκε κι έσμιξε μαζί της απόκτησε από αυτήν γιο, το Διόνυσο, έτσι ανέδειξε την Αμάλθεια κυρία της γύρω περιοχής, της οποίας το σχήμα έμοιαζε με κέρατο βοδιού και γι αυτό ονομάστηκε «Κέρας Εσπέρου». Η περιοχή, ένεκα της ποιότητας του εδάφους, είναι γεμάτη με όλες τις ποικιλίες της αμπέλου και των υπόλοιπων  δέντρων που βγάζουν ήμερους καρπούς. Όταν η προαναφερθείσα γυναίκα ανέλαβε την εξουσία εκείνης της χώρας, η χώρα ονομάστηκε «Κέρας Αμαλθείας». Γι αυτό και οι μεταγενέστεροι άνθρωποι, ένεκα της παραπάνω αιτίας, την καλύτερη γη που βγάζει κάθε είδους καρπούς την προσαγορεύουν «κέρας Αμαλθείας» ….>> (Διόδωρος, βίβλος 3, 68)

<<… Καθώς διαδόθηκε η αξία και η φήμη του (Άμμωνα), λέγεται πως η Ρέα οργίστηκε με τον Άμμωνα και τον εγκατέλειψε κι έφυγε για τα αδέλφια της τους Τιτάνες, όπου παντρεύτηκε τον αδελφό της τον Κρόνο. Αυτός πεισμένος από τη Ρέα, εκστράτευσε με τους Τιτάνες εναντίον του Άμμωνα. Στη μάχη που δόθηκε ο Κρόνος κέρδισε την υπεροχή, ενώ ο Άμμωνας πιεζόμενος από σιτοδεία κατέφυγε στην Κρήτη, όπου, αφού παντρεύτηκε την Κρήτη, κόρη ενός από τους Κουρήτες που βασίλευαν εκεί τότε, ανέλαβε την εξουσία του τόπου και το νησί που μέχρι τότε ονομαζόταν Ιδαία το μετονόμασε Κρήτη από τη γυναίκα του…>> (Διόδωρος, βίβλος 3, 71)

<<… Σύμφωνα με τη παράδοση το κεφάλι του Άμμωνα είχε το σχήμα κεφαλής κριαριού, γιατί τέτοιο παράσημο είχε το κράνος που φορούσε στις εκστρατείες του. Υπάρχουν, όμως, κι εκείνοι που διηγούνται το μύθο ότι πραγματικά ο θεός Άμμων είχε κερατάκια δεξιά και αριστερά στους κροτάφους του, γι αυτό και ο Διόνυσος (στα αιγυπτιακά, λέει σε άλλο μέρος ο Διόδωρος, λέγεται Όσιρις) ως γιος του είχε την ίδια όψη με τον πατέρα του κι έτσι παραδόθηκε στις επόμενες γενεές των ανθρώπων τούτος ο θεός να έχει κέρατα…>>  (Διόδωρος, βίβλος 3, 73)

 

ΙΙ. Ο ΜΥΘΟΣ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ

<<… Οι Κρήτες, λοιπόν, διηγούνται το μύθο πως τον καιρό που οι Κουρήτες ήταν νέοι υπήρχαν οι λεγόμενοι Τιτάνες. Αυτοί κατοικούσαν στην περιοχή της Κνωσού, εκεί όπου και τώρα δείχνουν θεμέλια του οίκου της Ρέας και άλσος κυπαρισσιών αφιερωμένο στη θεά από τα πολύ παλιά χρόνια. Οι Τιτάνες ήταν έξι  άντρες και πέντε γυναίκες τον αριθμό, για τους οποίους άλλοι μυθολογούν ότι ήταν παιδιά του Ουρανού και της Γης και άλλοι λένε πως πατέρας τους ήταν ένας Κουρήτης και η μητέρα τους η Τιταία από την οποία και πήραν το όνομά τους.  Αγόρια ήταν ο Κρόνος, ο Υπερίωνας και ο Κρίος, στη συνέχεια ο Ιαπετός και ο Κριός και τελευταίος ο Ωκεανός, ενώ αδελφές τους ήταν η Ρέα, η Θέμις και η Μνημοσύνη, καθώς και η Φοίβη και η Τηθύς. Όλοι τους έγιναν εφευρέτες κάποιων αγαθών για την ανθρωπότητα και λόγω της ευεργεσίας τους δέχτηκαν τιμές και έμεινε η μνήμη τους αιώνια. Ο Κρόνος που ήταν ο μεγαλύτερος στην ηλικία έγινε βασιλιάς και τους ανθρώπους που είχε υπό υπηκόους τους έβγαλε από την αγριότητα και τους έκανε να ζουν πολιτισμένα, γι αυτό και η αποδοχή που έτυχε από τους ανθρώπους ήταν μεγάλη, καθώς επισκέφτηκε πολλά μέρη της οικουμένης.>> (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,66)

 

<<…….Σχετικά, όμως, με τη γέννηση και τη βασιλεία του Δία, υπάρχουν διαφωνίες. Άλλοι λένε πως μετά τη μετάσταση του Κρόνου από τους ανθρώπους στους θεούς το διαδέχθηκε στη βασιλεία (ο Δίας), χωρίς να υποτάξει με βία τον πατέρα του (Κρόνο), αλλά λαμβάνοντας το αξίωμα νόμιμα και δίκαια, ενώ άλλοι παραδίδουν το μύθο ότι δόθηκε χρησμός στον Κρόνο, σχετικά με τη γέννηση του Δία ότι ο γιος που θα γεννήσει θα του πάει αποσπάσει βίαια τη βασιλεία. Έτσι ο Κρόνος αφάνιζε κάθε φορά τα παιδιά του που γεννιόνταν. Η Ρέα αγανάκτησε, αλλά μη μπορώντας να αλλάξει την απόφαση του άντρα της πήγε και γέννησε το Δία στο όρος που λέγεται  Ίδη, («τον Δία τεκούσαν εν τη προσαγορευομένη Ίδη») και στη συνέχεια τον έδωσε κρυφά να το αναθρέψουν οι Κουρήτες που κατοικούσαν πλησίον της Ίδης. Εκείνοι τον πήγαν σε κάποιο σπήλαιο και τον παρέδωσαν στις Νύμφες, με την εντολή να τον περιποιούνται με τη μεγαλύτερη φροντίδα. Οι Νύμφες ανακατεύοντας μέλι και γάλα έθρεψαν το παιδί και το τάιζαν από το μαστό της αίγας που ονομαζόταν Αμάλθεια. Πολλά σημάδια της γέννησης και της διατροφής του θεού παραμένουν μέχρι σήμερα στο νησί. Λένε, για παράδειγμα, πως καθώς τον μετέφεραν νήπιο οι Κουρήτες έπεσε ο ομφαλός του κοντά στο ποτάμι που ονομάζεται Τρίτωνας και πως από κείνο το γεγονός έγινε ιερός τούτος ο τόπος και ονομάστηκε ομφαλός (αφαλός), καθώς και το γύρω πεδίο ονομάστηκε «ομφάλειον». Κατά δε την  Ίδη, όπου συνέβηκε να ανατραφεί ο θεός, έγινε ιερή και το σπήλαιο μέσα στο οποίο διατράφηκε, όσο και τα γύρω λιβάδια  που είναι στην κορυφή  του όρους αφιερώθηκαν σε εκείνον. Το πιο καταπληκτικό, που αναφέρουν, όμως, οι μύθοι είναι εκείνο με τις μέλισσες και δεν πρέπει να το παραλείψουμε, γιατί λένε πως θέλοντας ο θεός να διαφυλαχθεί η ανάμνησή της στενής σχέσης που είχε μ’ αυτές, άλλαξε το χρώμα τους και το έκανε να μοιάζει με χαλκό που χρυσίζει και καθώς ο τόπος βρίσκεται σε πολύ μεγάλο υψόμετρο και οι άνεμοι που φυσούνε είναι δυνατοί και το χιόνι που πέφτει πολύ, έκανε τις μέλισσες να είναι ανεπηρέαστες και απρόσβλητες, μια και ζούνε σε τόπους όπου οι χειμώνες είναι βαρείς. Όσο για την αίγα (Αμάλθεια) που τον ανέθρεψε, ο Δίας της απένειμε μεν και άλλες τιμές, αλλά πήρε από αυτήν την επωνυμία Αιγίοχος. Όταν έφτασε στην ηλικία της άνδρωσης, λένε πως πρώτα ίδρυσε μια πόλη στην περιοχή της Δίκτης, όπου και συγκεκριμένα μυθολογείται ότι έγινε η γέννησή του(«πόλιν κτίσαι περί την Δίκταν, όπου και την γένεσιν αυτου γενέσθαι»), η πόλη τούτη εγκαταλείφθηκε τα κατοπινά χρόνια, αλλά σώζονται ακόμη βάσεις θεμελίων της…:  «…ανδρωθέντα δ’ αυτόν φασί πρώτον πόλιν κτίσθαι περί την Δίκτα, όπου και την γένεσην αυτού μυθολογούσιν»…>> (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5, 70)

 

Σημειώνεται ότι:

1) Από τα ως άνω λεγόμενα του Διόδωρου γίνεται φανερό ότι παλιά η Κρήτη λεγόταν και με το όνομα Ιδαία και γι αυτό και τα: Ιδομενέας, Ιδαία όρη = τα Κρητικά όρη, Ιδαίος Ηρακλής = ο Κρητικός Ηρακλής, Ιδαίοι (Δάκτυλοι) = οι Κρήτες κλπ.

2) Όπως σήμερα υπάρχουν διαφορετικά δόγματα (βλέπε π.χ. Καθολικούς και Ορθόδοξους) έτσι υπήρχαν και παλιά. Η θρησκεία του Δία για τους Έλληνες ήταν δημιούργημα Κρητικό και την αποδέχονταν οι περισσότερες  ελληνικές πόλεις-κράτη (Μακεδονία, Αθήνα, Σπάρτη κλπ). Η Θρησκεία του Λίβυου ή άλλως Άμμωνα Δία ήταν δημιούργημα των Λίβυων και την αποδέχονταν οι Αιγύπτιοι, οι Κάρες, οι Φοίνικες κ.α. Ωστόσο και μερικοί Έλληνες λάτρευαν το Λίβυο Δία, κάτι ως γίνεται σήμερα με κάποιους καθολικούς Έλληνες στα Δωδεκάνησα.

 3) Υπενθυμίζεται ότι στην Ελληνική μυθολογία,  η Αμάλθεια είναι αίγα(γρος) και όχι γυναίκα όπως λέει ο μύθος των Ατλάντιων. Ομοίως το κέρας της Αμάλθειας είναι το κέρατο της αίγας Αμάλθειας που όποιος το είχε του έφερνε ευτυχία και όχι το κέρατο του θεού Άμμωνα, όπως λέει ο μύθος των Ατλάντιων. Ομοίως ο Όλυμπος (απ΄ όπου και Ολύμπιος) είναι βουνό, όπου κατοικούσαν οι θεοί μετά τη μετάστασή τους, και όχι επιμελητής, όπως λέει ο μύθος των Ατλάντιων κ.α.

 

 

3.  ΤΑ ΟΡΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΝΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

 

ΤΑ ΛΕΥΚΑ ΟΡΗ

ΚΑΙ Η ΙΔΗ Ή ΙΔΑΙΑ ΟΡΗ

 

Ο Στράφωνας, το αρχαίο Μέγα Ετυμολογικό Λεξικό, ο Άρατος, ο Διόδωρος κ.α. αναφέρουν ότι με την ονομασία «Ιδαίον όρος» ονομάζεται το πιο ψηλό από τα βουνά της Κρήτης (άρα το βουνό που σήμερα λέγεται Ψηλορείτης) και με το όνομα «η Δίκτη» το όρος που βρίσκεται κοντά (σχεδόν «Ιδαίοο») στο «Ιδαίο όρος» και όπου γεννήθηκε ο Δίας. Επίσης ο Στράβωνας (Γεωγραφικά Ι’, C 471, ΙΙΙ 20 και Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22) αναφέρει ότι με την ονομασία «Ίδη» παλιά ονομάζονταν οι κορφές (άρα με την ονομασία «Ίδη» εννοείται αυτό που σήμερα λέμε οροσειρά)  στην Κρήτη και στην Μ. Ασία που είχαν αφιερωθεί στη θεά Ρέα, καθώς και ότι στην Ίδη της Κρήτης συμπεριλαμβάνεται η Δίκτη και ο λόφος Πύτνα, όπου η πόλη Ιεράπυτνα (= η σημερινή Ιεράπετρα, πόλη κείμενη στις ανατολικές πρόποδες της Δίκτης), πρβ:

«Ίδη όρος υπάρχει στην Τρωάδα και στην Κρήτη. Δίκτη είναι τόπος στη Σκηψία και όρος στην Κρήτη. Λόφος της Ίδης είναι η Πύτνα, απ’ όπου και η Ιεραπυτνα η πόλη». (Στράβων, Γεωγραφικά Ι’, C 471, ΙΙΙ 20)

 «Λένε πως ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι οι πρώτοι κάτοικοι στους πρόποδες της Ίδης.  Πόδες λέγονται οι πρόποδες και κορυφές, οι μύτες των βουνών. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης, που ήταν όλες αφιερωμένες στη μητέρα των θεών (τη Ρέα), λέγονταν Δάκτυλοι…….. Υπονοούν μάλιστα πως απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων είναι οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες. Οι πρώτοι εκατό που γεννήθηκαν στην Κρήτη ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι. Απόγονοί τους αναφέρονται εννέα Κουρήτες. Ο καθένας τους έκανε δέκα παιδιά, τους Ιδαίους Δακτύλους…» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22)

«Η Κρήτη είναι ορεινή και δασωμένη, με εύφορες κοιλάδες. Τα δυτικά βουνά της λέγονται Λευκά. Είναι σχεδόν όσο ο Ταΰγετος υψηλά, ενώ στο μήκος εκτείνονται όσο τριακόσια στάδια και διαμορφώνουν ράχη που σταματάει στα στενά. Στο μέσον είναι το πιο φαρδύ από τα βουνά, το Ιδαίον όρος, το πιο ψηλό απ όλα, με περίμετρο εξακοσίων σταδίων. Γύρω του βρίσκονται οι πιο καλές πόλεις. Υπάρχουν και άλλα βουνά, ισουψή με τα Λευκά, άλλα προς νότο και άλλα προς ανατολή. (Γεωγραφικά Ι’, c 475, ΙV 4 )

 

«έμπαλιν εις όμους τετραμμέναι’ ει   ετεόν γε

Κρήτηθεν κείναι γε Διός μεγάλου ιότητι

ουρανόν εισανέβησαν, ο μιν τότε κουρίζοντα

Δίκτω εν ευώδει όρεος σχεδόν Ιδαίοιο

άντρω εγκατέθεντο και έτρεφον εις ενιααυτόν,

Δικταίοι Κούρητες ότε κρόνον εψεύσαντο»  ( Άρατος, Φαινόμενα 30 - 50)

 

«Δίκτω εν ευώδει όρεος σχεδόν Ιδαίοιο, από το Δίκτον. Είρηται παρά το τέκω τίκτω τις ούσα, από εκεί τεχθήναι τον Δία» ( Μέγα Ετυμολογικό Λεξικό)

 

«oργισθείσα δε επί τούτοις Ρέα παραγίνεται μεν εις Κρήτη, οπηνίκα τον Δία εγκυμονούσα ετύγχανε, γεννά δε εν τω άντρω της Δίκτης Δία.  (Απολλόδωρος Βιβλιοθήκη  Α, 1, 7)

«Μυθεύουσιν εν Κρήτη γενέσθαι την Διός τέκνωσιν επί της Δίκτης, εν η και απόρρητος γίνεται θυσία» (Αγαθοκλής) 

«Ομιλητής έφη γενέσθαι του Διός και φοιτών (ο Μίνως) εις το Δικταίο Όρος, εν ω τραφήναι τον Δία μυθολογούσιν οι Κρήτες υπό των Κουρήτων...». (Διονύσιος Αλικαρνασεύς)

ανδρωθέντα δ´ αυτόν φασι πρώτον πόλιν κτίσαι περί την Δίκταν, όπου και την γένεσιν αυτου γενέσθαι μυθολογούσιν· ης εκλειφθείσης εν τοις ύστερον χρόνοις διαμένειν έτι και νυν έρματα των θεμελίων (Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5, 70)

 

Σημειώνεται επίσης ότι:

1) Ο Στράβωνας, σχετικά με τη Δίκτη, αναφέρει και τα εξής: «Και η Δίκτη βρίσκεται κοντά, όχι βέβαια, καθώς λέει ο Άρατος, κοντά στο Ιδαίο όρος. Η Δίκτη από την Ίδη  απέχει 1000 στάδια. Βρίσκεται στα ανατολικά της, κι απέχει και χίλια επίσης εκατό στάδια από το Σαμώνιο. Ανάμεσα σε Σαμώνιο και Χερσόνησο ήταν χτισμένη η Πράσος, πάνω από τη θάλασσα, στα εξήντα στάδια. Την κατέστρεψαν οι Ιεραπύτνιοι. Λένε επίσης  ότι δεν έχει δίκιο o Καλλίμαχος, όταν ιστορεί ότι η Βριτόμαρτις καταφεύγοντας τη βία του Μίνωα από τη Δίκτη, πιάστηκε στα δίχτυα των ψαράδων κι έτσι οι Κυδωνιάτες την είπαν Δίκτυννα και το βουνό Δίκτη. Η Κυδωνία δεν έχει καμιά σχέση γειτονίας με τους τόπους τούτους, αφού βρίσκεται στα δυτικά του νησιού. Βουνό της Κυδωνίας είναι ο Τίτυρος. Όπου υπάρχει ιερό, όχι το Δικταίον, αλλά το Δικτύνναιο ». (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 479, ΙV, 12)

Η ως άνω περιγραφή του Στράβωνα, σχετικάμε τη Δίκτη, είναι λάθος ως προς τις ακριβείς αποστάσεις, αφού από τη μια αναφέρει ότι στην Ίδη περιλαμβάνεται και ο λόφος Πύτνα όπου η πόλη Ιεράπυτνα και από την άλλη ότι η  Δίκτη απέχει 1000 στάδια από την Ίδη  και μόνο 100 στάδια από το ακρωτήριο Σαμώνιο. Σωστά όμως λέει ότι η Δίκτη δεν βρίσκεται στην Κυδωνία, όπως λέει ο Καλλίμαχος, αλλά στην ανατολική Κρήτη. Ο Καλλίμαχος λέει ότι η Δίκτη βρίσκεται στην Κυδωνία, επειδή έχει παραλλάξει το μύθο της Θεάς Βριτόμαρτης, για τους λόγους που θα δούμε σε άλλο μέρος.

2) Στα αρχαία κείμενα  με την ονομασία «η Ιδαία »  λέγεται η Κρήτη και μια από τις κόρες ενός από τους Κουρήτες, του Κουρήτη Κρήτα, η οποία ήταν και  γυναίκα του Δία. Επίσης με την ονομασία Ίδη λέγεται μια από τις κόρες του Κουρήτη Μελισσέα (η άλλη λέγονταν Αδράστεια) και η οροσειρά της Κρήτης, η Ίδη ή Ιδαία όρη.

 

 

ΟΙ ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ (ΙΔΑΙΟΙ ΔΑΚΤΥΛΟΙ Ή ΚΟΥΡΗΤΕΣ),

ΟΙ ΚΥΔΩΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ: ΑΧΑΙΟΙ, ΔΩΡΙΕΙΣ, ΠΕΛΑΣΓΟΙ

 

Ο Όμηρος (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183) αναφέρει ότι η Κρήτη μετά τα Τρωικά είχε αναρίθμητο κόσμο  και 90 πόλεις (στην Ιλιάδα Β 645 – 652 αναφέρει ότι η Κρήτη είχε 100 πόλεις) με πρωτεύουσα την Κνωσό, των οποίων οι κάτοικοι ήσαν άλλοι Κύδωνες, άλλοι  Ετεοκρήτες, άλλοι Αχαιοί, άλλοι Δωριείς και άλλοι Πελασγοί.

«Υπάρχει κάποια χώρα Κρήτη, στη μέση του γυαλιστερού Πόντου, ωραία και γόνιμη, που βρέχεται από θάλασσα,. Σ’ αυτή υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, αναρίθμητοι και ενενήντα πόλεις. Μιλούνε ανάμεικτη γλώσσα. Σ’ αυτή τη χώρα κατοικούν Αχαιοί, οι Κύδωνες, οι Ετεοκρήτες οι μεγαλόκαρδοι, κάποιοι από τους μακροτρίχηδες ή στα τρία χωρισμένους Δωριείς και οι θεϊκοί Πελασγοί. Σ’ αυτούς πρωτεύουσα είναι η Κνωσός, μεγάλη πόλη, όπου βασίλευε ο Μίνωας, ο ισχυρός, αγαπητός φίλος του Δία, ο πατέρας του δικού μου πατέρα, του μεγαλόψυχου Δευκαλίωνα, ο Δευκαλίωνας είναι αυτός που γέννησε εμένα (τον Αίθωνα) και το βασιλιά Ιδομενέα. Αλλά αυτός με τα κοίλα (πολεμικά) πλοία στην Τροία αναχώρησε μαζί με τους Ατρείδες, κι εγώ ονομάζομαι Αίθων, μικρότερος στην ηλικία.» (Οδύσσεια, ραψωδία τ 178 – 183)

Από τους ως άνω κατοίκους της Κρήτης, σύμφωνα με τους άλλους αρχαίους συγγραφείς, άλλοι ήσαν αυτόχθονες και άλλοι επήλυδες, δηλαδή μετανάστες, έποικοι (ετυμολογία από το: επί + έρχομαι, ήλθον κτλ.). Ειδικότερα και σύμφωνα πάντα με τους αρχαίους συγγραφείς (Ηρόδοτο, Στράβωνα, Διόδωρο κ.α.):

Α. Αρχικά στην Κρήτη ζούσαν οι «Ετεόκτητες, οι οποίοι ήσαν λέει απόγονοι των καλούμενων «Ιδαίων Δακτύλων ή Κουρητών» και γι αυτό και θεωρούνταν αυτόχθονες ή γι αυτό και καλούνταν έτσι, δηλαδή «Ετεοκρήτες» =  οι πρώτοι, οι γνήσιοι Κρήτες. 

Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, ήταν αυτοί στους οποίους η θεά Ρέα παρέδωσε τον Δία στην Κρήτη, κρυφά από τον πατέρα του Κρόνο,  για να τον αναθρέψουν.  Σύμφωνα επίσης με τον Παυσανία, το Στράβωνα κ.α, οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ονομάστηκαν έτσι επειδή κατοικούσαν στους Δακτύλους (πρόποδες  ή κορφές) της οροσειράς Ίδη ή Ιδαία όρη της Κρήτης και κατ’ άλλους ήσαν άποικοι που είχαν ήρθει στην Κρήτη από τη Φρυγία (Τρωάδα) της Μ. Ασίας προκειμένου να επικουρήσουν  στη γέννηση και ανατροφή του Δία και μετά παρέμειναν και κατ’ άλλους ήσαν ντόπιοι Κρητικοί που μερικοί από αυτούς μετοίκησαν στη Φρυγία της Μ. Ασίας, καθώς και σε άλλα μέρη και γι αυτό υπάρχει οροσειρά Ίδη και στην Κρήτη και στη Μ. Ασία. Αναφέρουν επίσης ότι οι Ετεόκρητες επι βασιλιά Κρήτα είχαν δημιουργήσει ένα σημαντικό πολιτισμό. Πρώτοι αυτοί  συγκέντρωσαν λέει τα πρόβατα σε κοπάδια και εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων. Επίσης  ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, την τέχνη του τόξου και του κυνηγίου, τη συναναστροφή και τη συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά ήταν και οι πρώτοι που δίδαξαν την ομόνοια και κάποια ευταξία στην κοινωνική ζωή. Ανακάλυψαν επίσης τα ξίφη, τα κράνη και τους πολεμικούς χορούς.

Β. Οι Δωριείς, οι Αχαιοί και οι Πελασγοί της Κρήτης είχαν έρθει στο νησί όταν ήταν βασιλιάς των Ετεοκρητών ο Κρηθέας. Συγκεκριμένα μετά τον Κατακλυσμό του Δευκαλίωνα κάποιες φυλές από το Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία) με αρχηγό το Δώρο (απ΄ όπου και η ονομασία «Δωριείς») φεύγουν και πάνε στις πλαγιές της Όσας και του Ολύμπου, στην περιοχή που αρχικά λέγονταν «Εστιώτιδα» και μετά μετονομάστηκε σε «Δωρίδα». Από εκεί μετά ένας μέρος από αυτούς με αρχηγό τον Τέκταμο ή Τεκταφο (ήταν γιος του Δώρου του Έλληνα και παππούς του Μίνωα)  φεύγουν και πάνε στην Κρήτη, η οποία είχε πάθει μεγάλη ερήμωση από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και καταλαμβάνουν ένα μέρος του νησιού. Για τον ίδιο λόγο και την ίδια εποχή ήρθαν στην  Κρήτη από τη Θεσσαλία και κάποιες φυλές των Αχαιών και των Πελασγών. Οι Δωριείς κατοίκησαν στα ανατολικά του νησιού, οι Κύδωνες στα δυτικά, οι Ετεόκρητες στα νότια και οι υπόλοιποι στο εσωτερικό.

Γ. Σύμφωνα με το Στράβωνα οι Κύδωνες ήσαν αυτόχθονες Κρήτες και σύμφωνα με τους Παυσανία, Πλάτωνα κ.α. ήσαν  επήλυδες, δηλαδή μετανάστες που είχαν έρθει στο νησί από την Αρκαδία – Γορτυνία της Πελοποννήσου (εξ ου και η Γόρτυνα της Κρήτης) και με αρχηγούς τους γιους: Κύδωνα, Γόρτυ και Κατρέα του Τεγεάτη βασιλιά Λυκάονα και έκτισαν τις πόλεις που φέρουν το όνομά τους: Κυδωνία, Γόρτυνα κ.α., κάτι που είναι και η αλήθεια, αφού αυτό απεικονίζεται και στα νομίσματά των πόλεων αυτών.

«Ο Τέκταμος του Δώρου, του γιου του Έλληνα που ήταν γιος του Δευκαλίωνα, κατέπλευσε στην Κρήτη μαζί με Αιολείς και Πελασγούς κι έγινε βασιλιάς του νησιού, παντρεύτηκε την κόρη του Κρηθέα κι απόκτησε τον Αστέριο..». (Διόδωρος, 4, 60)

 «Οι κάτοικοι, λοιπόν, της Κρήτης λένε πως οι αρχαιότεροι κάτοικοι στο νησί ήταν αυτόχθονες, οι λεγόμενοι Ετεοκρήτες, των οποίων ο βασιλιάς,  Κρής (Κρήτας) το όνομα, ανακάλυψε πολλά και πολύ σημαντικά πράγματα στο νησί που είχαν τη δυνατότητα να ωφελήσουν την κοινωνική ζωή των ανθρώπων…. ….. Πρώτοι, λοιπόν,  απ’ όσους μνημονεύονται από την παράδοση, κατοίκησαν στην περιοχή της Ίδης στην Κρήτη οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, όπως ονομάστηκαν...(Διόδωρος  5,64)

«Κατά τον Στάφυλο, ανατολικά της Κρήτης ζούνε οι Δωριείς, στα δυτικά οι Κύδωνες και στα νότια οι Ετεοκρήτες, με οικισμό τους τον Πράσο, όπου βρίσκεται το ιερό του Δικταίου Δία. Οι υπόλοιποι είναι πιο δυνατοί και κατέχουν τις πεδιάδες. Είναι εμφανές ότι Ετεοκρήτες και Κύδωνες είναι αυτόχθονες, ενώ οι άλλοι Επήλυδες. Ο Άνδρων λέει ότι οι Επήλυδες Κρήτες ήρθαν από τη Θεσσαλία, από την περιοχή που παλιά λεγόταν Δωρίδα και σήμερα  Εσταιώτιδα. (Στράβων, Ι, ΙV 6 – 7)

«Λέγουσι δε και όσοι Τεγεάτου των παίδων ελείποντο μετοικήσαι σφας εκουσίως ες Κρήτην, Κύδωνα και Αρχήδιον και Γόρτυνα’ και τούτων φασιν ονομασθήναι τας πόλεις Κυδωνίαν και Γόρτυνά τε και Κατρέα. Κρήτες δε ουχ ομολογούντες τῳ Τεγεατών λόγῳ Κύ́δωνα μὲν Ακακαλλίδος θυγατρός Μίνω καὶ Ερμού, Κατρέα δε φασιν εί̃ναι Μίνω, τον δε Γό́ρτυνα Ραδαμάνθυος.  ες δε αυτόν Ραδάμανθυν Ομήρου μεν εστιν εν Πρωτέως προς Μενέλαον  λόγοις ως ες τὸ πεδίον ή́ξοι Μενέλαος τὸ Ηλυσιον, πρότερον δε ετι Ραδάμανθυν ενταυθα ηκειν: Κιναίθων δε εν τοις έπεσιν εποίησεν <ως> Ραδάμανθυς μεν Ηφαίστου, Ήφαιστος δε είη Ταλω, Ταλων δε είναι Κρητος παιδα. οι μεν δη Ελλήνων λόγοι διάφοροι τα πλέονα καὶ ουχ  ή́κιστα επι τοις γενεσίν εισι..» (Παυσανίας Αρκαδικά,  VIII, 53, 4 - 6).

«Όσο για τους υπόλοιπους Έλληνες, φαντάζομαι οι Πελοποννήσιοι θα γίνουν πρόθυμα δεκτοί. Όπως  είπες πριν από λίγο υπάρχουν ανάμεσά μας πολλοί Αργίτες, αλλά και οι Γορτύνιοι, η πιο φημισμένη φυλή, αφού είναι μετανάστες από την ονομαστή Γόρτυνα της Πελοποννήσου…» (Πλάτων Νόμοι Δ, 708)

 

 

Σημειώνεται ότι:

Α) Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι απ΄όπου κατάγονται οι Ετεόκρητες ήσαν για άλλους 5 για άλλους 10 και για άλλους 100.  Ο Παυσανίας λέει ότι  ήσαν πέντε, οι εξής: ο Ίδας, ο Ιάσιος, ο Ηρακλής, ο Επιμήδης  και ο Παιώνιος, πρβ:

«Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο  Ίδας και  ο Ιάσιος. Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται..» (Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 )

«Λένε πως ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι οι πρώτοι κάτοικοι στους πρόποδες της Ίδης.  Πόδες λέγονται οι πρόποδες και κορυφές, οι μύτες των βουνών. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης, που ήταν όλες αφιερωμένες στη μητέρα των θεών (τη Ρέα), λέγονταν Δάκτυλοι. Ο Σοφοκλής θεωρεί πως οι πρώτοι πέντε ήσαν αρσενικοί. Εφηύραν το σίδερο και το κατεργάστηκαν πρώτοι, καθώς και πολλά ακόμη χρήσιμα στη ζωή πράγματα. Πέντε ήταν και οι αδελφές τους. Από τον αριθμό τους ονομάστηκαν Δάκτυλοι. Άλλοι τους λένε αλλιώς, ενώνοντας τα δύσκολα με τα δύσκολα και θέτουν διάφορα ονόματα: Κέλμη, Δαμνασέα, Ηρακλή και Ακμονα. Αλλοι τους θεωρούν εντόπιους από την Ίδη, άλλοι αποίκους. Πάντως συμφωνούν ότι αυτοί πρώτοι δούλεψαν το σίδερο στην Ίδη. Όλοι τους θεωρούν μάγους και υπηρέτες της Μητέρας των θεών που έφτασαν να ζουν στην Φρυγία, στην Ίδη. Λένε την Τρωάδα Φρυγία, επειδή Φρύγες επικράτησαν στην περιοχή, αφού ζούσαν και κοντά, τότε που αλώθηκε η Τροία. Υπονοούν μάλιστα πως απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων είναι οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες. Οι πρώτοι εκατό που γεννήθηκαν στην Κρήτη ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι. Απόγονοί τους αναφέρονται εννέα Κουρήτες. Ο καθένας τους έκανε δέκα παιδιά, τους Ιδαίους Δακτύλους…» (Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22)

Β) Περισσότερα για τους αρχαίους κατοίκους της Κρήτης βλέπε στο βιβλίο: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, Α. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ.

 

Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ  Κ(ΟΥ)ΡΗΤΕΣ - ΚΡΗΤΕΣ

 

Οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης, όπως είδαμε πιο πριν, ονομάζονταν  «Ιδαίοι» (Δάκτυλοι)», επειδή κατοικούσαν στους Δακτύλους (= οι πρόποδες ή οι κορφές) της οροσειράς  Ίδη ή  Ιδαία όρη  της Κρήτης και «Κουρήτες», επειδή  επικούρησαν στη γέννηση και ανατροφή του Δία στο βουνό Δίκτη της οροσειράς Ίδη ή Ιδαία όρη της Κρήτης. Επομένως, αφού οι κάτοικοι της Κρήτης λέγονταν αρχικά «Ιδαίοι Δάκτυλοι ή  «Κουρήτες» και μετά «Κρήτες», άρα το όνομα «Κρήτες» προήλθει από σύντμηση  του ονόματος «Κ(ου)ρήτες» > Κρήτες, κάτι που:

Α) Πιστοποιείται και από το ότι  η ονομασία της Κρήτης και των Κρητών στην Παλαιά Διαθήκη, λέγεται χωρίς σύντμηση, δηλαδή: Κερετιμ – Κερεθαίοι ή Χερεαίοι = η Κρήτη και οι Κρηταίοι.

Β) Υπονοείται στους μύθους. Ο Διόδωρος βίβλος  3, 71) αναφέρει ότι η Κρήτη ονομάζονταν αρχικά Ιδαία και ο Δίας την μετονόμασε σε Κρήτη προς χάρη της γυναίκα τους Κρήτης, που ήταν και  κόρη ενός των Κουρήτων. Ο Αρριανός (Βιθυνιακά) και Eustath. ad Dionys. 498, p310,29  Αρριανός (70Μ) αναφέρει ότι η Κρήτη ονομάστηκε έτσι  από το βασιλιά Κρήτα: «δέ φησί Κρής, ού Κρήτη επώνυμος, ο τόν Δία κρύψας εν όρει Δικταίω, ότε Κρόνος εμάστευεν εθέλων αφανίσαι αυτόν.

 

Ετυμολογικά η ονομασία «Κουρήτες» παράγεται από το θέμα των λέξεων: «κούρος» (κούρος = ο γιος, ο νέος, ο διατρεφόμενος και Κούρος = ο Δίας, σε νεανική ηλικία, ως  γιος του Κρόνου ), «κούρη ή κόρη» (= η νέα, το κορίτσι), οι οποίες είναι συγγενείς λέξεις με τις: κορός > χορός,  (επι)-κουρώ, (νεω)κόρος, (επί)κουρος,  κείρω > κούρος, κουρέας κ.α. Στα λατινικά: couro,ae = επιμελούμαι, φροντίζω τινός, couro,onis = o κύρης, ceres,eris = τρέφειν, πληρούμαι, χορταίνω…. Στην Κρητική διάλεκτο κοράσια = τα παιδιά της Κρήτης, «Κουρήτες» =  κουραδιάρηδες = οι κουροτρόφοι, οι άνθρωποι  που διαθέτουν κουράδι (= το κοπάδι) = αυτοί διέθεσαν την αίγαγρο Αμάλθεια για να βυζαίνει ο Δίας.

 

 

ΟΙ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ

CRETA, CRETE ΚΑΙ CANDIA

 

Οι Λατίνοι (Ρωμαίοι κ.α.) ονόμαζαν την Κρήτη, όπως και οι Έλληνες, δηλαδή: Creta,ae ή Crete,es = Κρήτη,ης απ΄ όπου και στα αγγλικά Crete, cretan = Κρήτη, Κρητικός.  Στα λατινικά επίσης:  Cress,etis και Cressa,ae, = Κρής και Κρήσσα,  cretaeus,a,um = Cresssius,a,um = Κρητικός, ιά,ό. Cretensis,e = Κρητικός, cretis,idis = Κρήσσα,..  Η Κρήτη από τους Βενετούς ονομάζονταν candia, που ετυμολογιά σχετίζεται με τα: candeo,ui,ere = λευκανθίζω, λευκαίνω, λευκός, λευκαυγής…., canditus marmor = λευκό μάρμαρο, candido, candidezza, candore…. κ.α. Αυτό επειδή η ονομασία Candia είναι  συνώνυμη της  ονομασίας  creta,ae = η κρητίς (ή κρηπίς), δηλαδή o γύψος, η λευκή γη, το ψιμμύθιον, κεραμική γη…., πρβ και: Cressius nota  = σημείωση δια κρητίδος,  cretosus =  Κρητικώδης, αργιλώδης, ο λευκός, cretula = το λευκό χρώμα. …   Το λατινικό «creta» και το βενετσιάνικο «candia» = η νήσος Κρήτη ή η κρητίς (άργιλος ή γύψος)  προήλθε από το Κρήτη, κάτι ως και τα Μαγνησία > μαγνήτης, Κίμωλος > κιμωλία… Παράβαλε και «Λευκά όρη = η δυτική οροσειρά της Κρήτης.

 

 

Σημειώνεται ότι:

1) Το όνομα «Ιδαία» είναι ουσιαστικό από το επίθετο «ιδαίος,α,ο» και κείνο από το ουσιαστικό «η Ίδη» = η  οροσειρά «Ιδαία όρη», που, σύμφωνα με τους σημερινούς λεξικογράφους, σημαίνει τα σύδενδρα όρη (από το «ίδα ή ιδη» = το δέντρο ή  το ξύλο), κάτι όμως μη βεβαιωμένο. Το όνομα «Ίδη ή Ιδαία όρη» πρέπει να σχετίζεται με τις λέξεις «ΔΕΟΣ» > ΔΕΥΣ – ΖΕΥΣ  και το δέος > θέος και θεός, Δέος = το αίσθημα που προκαλείται από τη θέα.

2) Στην Παλαιά Διαθήκη, σύμφωνα με την μετάφραση των Εβδομήντα και του Ν. Βάμβα, οι Κρήτες άποικοι στην Παλαιστίνη λέγονταν πότε «Κρήτες» και πότε «Κερετιείμ ή Χερεθαίοι» και όχι Φιλισταίοι ή Καφθοριείς, όπως λένε μερικοί. Καφθορ και Καφθοριείμ είναι η Καπαδοκία και οι Καππαδόκες, ενώ οι Φιλισταίοι ήταν ένας εβραϊκός λαός που το μόνο κοινό που είχε με τους Κρήτες ήταν το ότι και αυτοί ήσαν αλλόθρησκοι και μισθοφόροι.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΤΑΊΟ Ή ΙΔΑΙΟ ΑΝΤΡΟ

 

Σοβαρές αρχαιολογικές ανασκαφές στο Δικταίο ‘Αντρο, καθώς και στα γύρω σπήλαια δεν έχουν γίνει ποτέ. Απλώς επί Τουρκοκρατίας – Κρητικής Πολιτείας είχαν γίνει επισκέψεις από το γιατρό και ιδρυτή του μουσείου Ηρακλείου Ιωσήφ Χατζιδάκη το έτος 1886, τον άγγλο αρχαιολόγο D Hogarth το έτος 1888, τον άγγλο αρχαιολόγο Εβανς το έτος 1894, τον άγγλο αρχαιολόγο J Dermagne το έτος 1897 κ.α.

Από τα ευρήματα που έχουν βρεθεί στο Δικταίο Άντρο άλλα βρίσκονται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου και  κάποια άλλα πωλήθηκαν με το κιλό επι Κρητικής Πολιτείας, όπως αναφέρει  ο τότε Νομάρχης Λασιθίου Γ. Μυλογιαννάκης στην από 7/6/1900 έκθεσή του προς την Ανωτέρα Διοίκηση επί των Εσωτερικών της Κρητικής Πολιτείας, γράφει: «παλιότερα εξήχθησαν εκ του σπηλαίου φορτία ολόκληρα αγαλματιδίων βοών και άλλων αντικειμένων άτινα επωλήθηκαν εις την αγορά του Ηρακλείου ως χαλκός αντί τεσσάρων γροσίων την οκάν».

 Στα  αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν βρεθεί στο Δικταίο και φυλάσσονται στο Μουσείο Ηρακλείου βλέπουμε να υπάρχουν ειδώλια (αγαλματίδια) της θεάς Ρέας σε εγκυμοσύνη, της θεάς Ρέας έτοιμης να θηλάσει το Δία, του νεογέννητου θεού Δία, της αίγαγρου Αμάλθειας που θήλαζε το Δία, του Κουρήτη Κρήτα, της τροφού Ίδης, του Άμμωνα Ρα κ.α. ή αν θέλετε ειδώλια: βρεφών, μανάδων, εγκύων γυναικών, επιτόκων, αίγαγρων κ.τ.λ. που επιβεβαιώνουν τους αρχαίους συγγραφείς που λένε ότι στο σπήλαιο αυτό γεννήθηκε και ανατράφηκε ο Δίας. Γιατί δεν πας σε ένα μέρος αφιερώματα με ειδώλια βρέφους, μανάδων κ.τ.λ. αν δεν έχει γίνει κάτι σχετικό εκεί. Πιο απλά, επειδή στο Δικταίο Άντρο ειπώθηκε ότι η Ρέα γέννησε το Δία, μετά αυτό έγινε λατρευτικό  για τις μάνες, για τα βρέφη  κ.τ.λ. 

Βλέπουμε επίσης ειδώλια ταύρων και του Τάλω (= προστάτη της Ευρώπης), που επιβεβαιώνουν, επίσης, τους αρχαίους συγγραφείς που λένε ότι ο Δίας με μορφή ταύρου έφερε εδώ την Ευρώπη. 

Σημειώνεται επίσης ότι τα ευρήματα που παρουσιάζουμε πιο κάτω είναι από τα βιβλία: Το Δικταίο Άντρο του Αντώνη Σ. Βασιλάκη, Η Κρήτη του Θ. Προβατάκη, Ελληνική μυθολογία – Κρητικοί μύθοι του Α. Κρασανάκη, Νομισματική ιστορία του Α. Κρασανάκη κ.α., όμως μπορεί να τα δει κάποιος και στο Μουσείο Ηρακλείου.

 

 

 

 

 

       

 

 

 

 

 

 

 

Δικταίο ‘Αντρο: Χάλκινο ειδώλιο του Δία σε βρεφική ηλικία ή κάποιου παιδιού σαν και το Δία που γεννήθηκε εκεί. (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου).

Δικταίο ‘Αντρο: Χάλκινο ειδώλιο της θεάς Ρέας ή κάποιας μανας σαν και τη μάνα του Δία σε λατρευτική στάση (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

 

 

Δικταίο ‘Αντρο: Ειδώλιο περιστεράς σαν αυτης που έφερνε νέκταρ στο Δία εκεί . (Μουσείο Ηρακλείου)

 

Δικταίο ‘Αντρο: Ειδώλια  του Ταύρου Κρήτης (του πατέρα του Μινώταυρου) ή του Δία όταν μεταμορφώθηκε σε ταύρο, για να απαγάγει την Ευρώπη και να τη φέρει στο Δικταίο Άντρο

Δικταίο ‘Αντρο: Χάλκινο ειδώλιο της θεάς Ρέας ή της τροφού του Δία Ιδης  που ετοιμάζεται να θηλάσει  το Δία  (Μουσείο Ηρακλείου)

 

Δικταίο ‘Αντρο: Χάλκινο ειδώλιο της θεάς Ρέας ή κάποιας  μάνας σαν και αυτή του Δία σε στάση λατρευτική (Μουσείο Ηρακλείου)

 

 Δικταίο ‘Αντρο: Χάλκινο ειδώλιο του Κουρήτα (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

 

 

Δικταίο ‘Αντρο: Χάλκινο ειδώλιο Κουρήτα  (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

 

 

 

Δικταίο ‘Αντρο: Χάλκινο ειδώλιο της αίγα(γρου) Αμάλθειας που βύζανε εκεί το Δία  (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

 

Δικταίο ‘Αντρο: Ένα από τα παιγνίδι του Δία,  ένα άρμα  (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

.

 

 

Διπλος πελεκυς Dictaean Cave (Sir Arthur Evans)

 

Δικταίο ‘Αντρο: Πήλινη λυχνία με ανάγλυφη απεικόνιση του Τάλω με τη μορφή του φτερωτού ανθρώπου, άγγελου προστάτη της Ευρώπης, της  νήσου Κρήτης και των Νόμων Κρήτης. Στην αριστερή του πλευρά έχει υπό την προστασία (υπό τη σκέπη) κάποια γυναίκα με μακριά μαλλιά, την Ευρώπη μάλλον. (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

Δικταίο Άντρο: Ειδώλιo Κ(ου)ρήτα σε στάση προσευχής, λατρευτική στάση ( Δικταίο ‘Αντρο , Μουσείο Ηρακλείου)

 

Δικταίο Άντρο: Ειδώλιο Κ(ου)ρήτα σε λατρευτική στάση ( Δικταίο ‘Αντρο , Μουσείο Ηρακλείου)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Google
Search WWW Search www.krassanakis.gr

ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ TRANSLATOR
ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΕ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ AYTH Ή ΑΛΛΕΣ ΣΕ ΟΠΟΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΘΕΛΕΤΕ